[SJABBAT SJALOM] parasjat Noach

Parasjat Noach

5/11/05  3 Chesjwan 5766

 

In deze parasja lezen we over Noach, zijn ark en de zondvloed. Ook leren we 
over de regenboog en Noach's dronkenschap. Het klinkt me ieder jaar weer raar 
in de oren dat we in de Nederlandse taal de uitdrukking Dronken als Lazarus 
hebben en niet Dronken als Noach of Dronken als Lot terwijl deze laatste twee 
inderdaad dronken waren en Lazarus dit volgens de Christelijke bijbel niet was. 
Lazarus wordt overigens in de Nederlandse taal erg mishandeld met uitdrukkingen 
als een lazerstraal, dat is een vervelend iemand en Ben je belazerd? = ben je 
wel goed bij je hoofd? Hij kan 'het lazarus' krijgen = hij mag een gemene 
ziekte krijgen. Hij lazerde van de trap = hij viel van de trap. Hij heeft de 
boel belazerd = hij heeft de boel bedrogen. Bij het nazoeken blijkt dat er voor 
deze uitdrukkingen drie verschillende bronnen zijn: Twee personen met de naam 
Lazarus in Christelijke evangelie waarvan er een zijn graf uit kwam wankelen 
(vandaar dat het LEEK alsof hij dronken was) en een armen en daklozen 
ziekenhuis genaamd Saint Lazare in Frankrijk, een huis voor melaatsen en armen, 
voor verschopten, dakloze en eenzame mensen. Maar goed, terug naar onze tora en 
een dronken Noach.

 

Noach en Lot waren overigens niet de enige in de Tanach die dronken waren. Zo 
vinden we Naval, Amnon, Ella, Ben Chadad en Achasjwerosj die allen te diep in 
het glaasje keken. En dronkenschap wordt niet als iets positiefs in het 
Jodendom beschouwt (behalve op Poeriem). Hoe het te veel drinken invloed op de 
mens heeft wordt in de midrasj op deze parasja passend beschreven. Zo lezen we 
dat de Satan naast Noach stond toen deze de wijngaard plantte. Hij vroeg aan 
Noach of hij hem als partner wilde waarop Noach positief reageerde. De Satan 
bracht daarop een lammetje en slachtte het, zo dat het bloed over de 
wijnstokken liep. Daarna bracht hij een leeuw en deed hetzelfde. Hij kwam nog 
tweemaal terug, de eerste keer met een aap en daarna met een varken. Dit is de 
reden, zo legt de midrasj uit, dat de mens na het drinken van een glas wijn, 
zich mak als een lammetje gaat voelen. Na twee glazen wijn voelt hij zich 
opeens oppermachtig en brult het uit met valse moed als een leeuw. Na drie 
glazen begint hij zich raar te gedragen als een aap terwijl vier glazen hem 
laten overgeven en rollen in zijn eigen uitwerpselen als een varken.

 

Toen ik deze midrasj las had ik hier een probleem mee. De leeuw, aap en varken 
zijn immers niet-reine dieren waarvan Noach er slechts twee in zijn ark meenam: 
een mannetje en een vrouwtje. Als de Satan er hier een van slacht sterven ze 
uit, en dat deden ze niet zoals we weten. Dus hoe zit dat?

 

Het eenvoudigste antwoord zou zijn dat het tijd nam voor de wijngaard te 
groeien en druiven te geven dus de dieren hadden tijd gehad om zich voort te 
planten. Maar deze zelfde midrasj zegt dat er een wonder gebeurde en Noach's 
wijngaard nog op dezelfde dag dat hij hem plantte (direct na het uit de ark 
gaan) volgroeid was! Het is ook onmogelijk dat de vrouwtjes in de ark al 
zwanger waren daar de midrasj verder verhaalt dat er tijdens de zondvloed door 
de dieren niet gepaard werd.

 

Uiteraard is het mogelijk dit probleem weg te cijferen met bekende verklaringen 
dat "Een Maksjiem al Hamidrasj"  men geen moeilijke vragen over de verhalen in 
de midrasj moet stellen of de uitleg dat het hier slechts om een allegorie gaat 
(UITERAARD gaat het om een allegorie en gebeurde dit niet echt. De midrasj wil 
ons iets leren en ik geloof dat de boodschap luid en duidelijk overkomt. Maar 
mijn vraag was waarom een verhaal zo neer te zetten dat het letterlijk 
onmogelijk is omdat men het aantal dieren op dat moment in gedachten moet 
houden).

 

Het was uiteindelijk mijn vrouw die me de meest logische uitleg gaf. Na het 
lezen van deze midrasj merkte ze op dat de midrasj voor de dieren die geslacht 
werden alleen mannelijke namen gebruikt. Het waren dus de mannetjes die 
geslacht werden en niet de vrouwtjes. En die waren, zo stelde mijn vrouw, 
blijkbaar zwanger. Toen ik haar liet zien dat de dieren in de ark niet gepaard 
hebben gaf ze een simpel antwoord: Dan zijn ze blijkbaar zwanger geworden 
direct na het  uitgaan van de ark en voor de Satan hen ving. Tja, dat zou een 
antwoord kunnen zijn. Het klinkt in elk geval beter dan beweren dat ze na 
geslacht te zijn weer uit hun graf opstonden zoals Lazarus.

 

Sjabbat Sjalom,

 

Avraham Roos

Other related posts: