[PWC-MEDIA] persbericht UT: Virtueel opereren hoofd/halskanker om consequenties beter in te schatten

  • From: <w.r.vanderveen@xxxxxxxxxx>
  • To: <pwc-media@xxxxxxxxxxxxx>
  • Date: Wed, 13 Dec 2017 10:04:43 +0000

zie voor het volledige bericht, inclusief illustraties: 
https://www.utwente.nl/nieuws/!/2017/12/2580/virtueel-opereren-voor-beter-beeld-consequenties

Virtueel opereren voor beter beeld consequenties
Kanker in hoofd/halsgebied

Wel of niet opereren bij kanker in het hoofd-halsgebied? Als artsen en 
patiënten van tevoren weten welke consequenties een operatie heeft voor 
bijvoorbeeld de spraak en het slikken, is de keuze minder moeilijk. De operatie 
eerst uitvoeren op een virtueel evenbeeld van de patiënt, geeft dan veel 
inzicht, aldus technisch-geneeskundige Merijn Eskes van de Universiteit Twente. 
Hij heeft zijn promotieonderzoek uitgevoerd in het Antoni van Leeuwenhoek 
ziekenhuis.

Kanker in het hoofd-halsgebied, zoals mondholte-, keel-, of 
strottenhoofdkanker, hoort tot de top vijf van meest voorkomende typen kanker. 
Een tumor wordt vaak pas in een laat stadium ontdekt, met alle gevolgen voor de 
prognose. Operatief verwijderen is soms niet mogelijk, omdat andere vitale 
functies in gevaar komen. Soms is het wel mogelijk, maar niet wenselijk: een 
operatie vindt plaats in het meest zichtbare deel van het lichaam. Voor het 
aangezicht, en voor functies zoals spreken, kauwen en slikken, heeft een 
operatie vérgaande consequenties. Dit zijn consequenties die de patiënt niet 
kan overzien. Ook maakt de ene chirurg een andere keus dan de andere. Als 
artsen zouden beschikken over een virtuele versie van de patiënt, samengesteld 
op basis van scans en metingen, dan kunnen ze vooraf zien hoe een operatie gaat 
uitpakken en dit ook doorspreken met de patiënt.

Aansturing lipbewegingen
Om zo'n 'digitale dubbelganger' van de patiënt te ontwikkelen, heeft Merijn 
Eskes vooral gekeken naar de spieraansturing in het gezicht. Een elektromyogram 
(EMG) geeft informatie over de spieren en hun neurale aansturing. Dit gebeurt 
met elektroden op het gezicht, vergelijkbaar met de elektroden bovenop het 
hoofd voor een EEG. Door de signalen van 16 gezichtsspieren te meten, is Eskes 
in staat de lipbewegingen te voorspellen. Dit werkt beter met biomechanische 
modellen dan met statistische, concludeert hij. Als EMG wordt gecombineerd met 
echo's, MRI- en CT-scans, ontstaat een zo compleet mogelijke 'virtuele 
dubbelganger' die vooraf laat zien hoe een operatie zal uitpakken.

Aangeleerd
De ene patiënt is daarin de andere niet. Sommige patiënten ontwikkelen, zonder 
training, een strategie waarin ze andere spieren gaan gebruiken om dezelfde 
functie zo goed mogelijk weer terug te krijgen na de operatie. Anderen lukt dit 
zelfs mét veel training niet. Je zou met 'achterwaarts modelleren' kunnen 
terugrekenen welke spieren worden gebruikt voor een lipbeweging, maar dat 
levert heel veel mogelijke oplossingen op: al is het maar omdat het lichaam 
goed is in compenseren door andere combinaties van spieren te gebruiken. Het 
mooie van EMG is dat de metingen informatie geven over de strategieën die de 
individuele patiënt zichzelf in de loop van de tijd heeft aangeleerd. Dit 
reduceert het aantal oplossingen en maakt de digitale dubbelganger nog 
persoonlijker.


Virtual therapy

Eskes' onderzoek maakt deel uit van het grotere 'Virtual Therapy'-project van 
het Hoofd-Hals Centrum van het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis in Amsterdam. 
Eerder is daarin bijvoorbeeld al gekeken naar 3D-modellering van de tong. Het 
in kaart brengen van de gezichtszenuwen en lipbewegingen is weer een 
belangrijke volgende stap op weg naar modellen die toepasbaar zijn in de 
gevoelige besluitvorming rondom operaties. Voordat er een model beschikbaar is 
waarmee zowel de arts als de patiënt uit de voeten kunnen, is nog wel tussen 
vijf en tien jaar onderzoek nodig, verwacht Eskes.
Merijn Eskes (Winterswijk, 1987) studeerde Technische Geneeskunde aan de 
Universiteit Twente. Op 13 december verdedigt hij zijn proefschrift 'Surface 
electromyography in personalised modelling of the head and neck'. Zijn 
promotoren zijn prof.dr. Kees Slump (UT) en prof.dr. Fons Balm (AvL). Dr.ir. 
Ferdi van der Heijden is zijn copromotor.




ir. Wiebe van der Veen, sr. communicatieadviseur wetenschap/beleid, 
Universiteit Twente, Marketing & Communicatie, gebouw Spiegel, Postbus 217, 
7500 AE Enschede, T 053 4894244 M 0612185692, 
www.utwente.nl<http://www.utwente.nl/> Twitter @WiebeRenze linkedin 
https://www.linkedin.com/in/wiebev/

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] persbericht UT: Virtueel opereren hoofd/halskanker om consequenties beter in te schatten - w.r.vanderveen