[PWC-MEDIA] Persbericht Universiteit Leiden: Emoticons in het oude Egypte

  • From: "Universiteit Leiden" <communicatie@xxxxxxxxxxxxx>
  • To: "pwc-media@xxxxxxxxxxxxx" <pwc-media@xxxxxxxxxxxxx>
  • Date: Tue, 30 Aug 2016 00:50:53 +1000

29 augustus 2016

Emoticons in het oude Egypte

De opkomst van het schrift heeft het gebruik van tekens nooit kunnen 
verdringen. Dat blijkt uit onderzoek van Kyra van der Moezel naar de aard en 
betekenis van oud-Egyptische merktekens. Promotie op 7 september.

Van der Moezel bestudeerde merktekens uit de nederzetting Deir el-Medina. Hier, 
op de westoever van de Nijl, woonden tussen 1550 en 1070 voor Christus zo'n 40 
tot 120 arbeiders en hun gezinnen. Zij bouwden en decoreerden de koninklijke 
graven in de Vallei der Koningen. In die dodenstad werd onder meer de 
legendarische farao Toetanchamon begraven.

Funny signs

Meer dan drieduizend jaar later levert Deir el-Medina een schat aan 
archeologische informatie. Zo zijn er uitzonderlijk veel geschreven bronnen 
teruggevonden over handel, rechtsspraak, geloof en literatuur. Daarnaast vonden 
onderzoekers dus ook veel merktekens, vaak aangebracht op potscherven of als 
graffiti op rotswanden van de necropolis. Lange tijd wisten de wetenschappers 
niet hoe ze al die tekens moesten interpreteren. Ze kregen dan ook de 
onwetenschappelijke naam 'funny signs'.

Pictogrammen

'Onder leiding van universitair docent Ben Haring hebben we deze tekens nu 
grotendeels weten te interpreteren,' zegt Van der Moezel. 'Je kunt ze een 
beetje vergelijken met hedendaagse pictogrammen, zoals informatiesymbolen op 
vliegvelden of productlogo's. Ze dragen een betekenis in zich, maar zijn niet 
volgens linguistische regels met elkaar verbonden. De regels waarmee het 
schrift woorden en zinnen vormt om een boodschap over te brengen, gelden hier 
dus niet. In plaats daarvan gebruiken de tekens andere manieren om informatie 
uit te drukken.'

WhatsApp

Van der Moezel en haar collega's onderscheiden verschillende soorten 
merktekens. Sommige tekens lijken geometrisch van aard te zijn en gebruiken 
vierkante, driehoekige of ronde vormen. Andere tekens waren ontleend aan 
geschreven taal. Tot slot vonden de Leidse wetenschappers ook afbeeldingen van 
wezens en objecten, qua functie enigszins vergelijkbaar met de symbolen die we 
vandaag de dag in WhatsApp gebruiken.

Jakhals

'Die pictogrammen beeldden bijvoorbeeld dieren, dingen of beroepen uit', zegt 
Van der Moezel. 'Ze werden op twee manieren gebruikt. Allereerst op een 
metonymische manier, waarbij het gebruikte symbool direct terugslaat op dat wat 
de tekenaar bedoelt. Zo werd de schorpioenenjager van Deir el-Medina aangeduid 
met een schorpioenteken. Andere keren gebruikten de Egyptenaren de pictogrammen 
op een metaforische manier. Een bekende Egyptische metafoor is bijvoorbeeld 'zo 
snel als een jakhals', wat de reden kan zijn om een arbeider aan te duiden met 
de afbeelding van een jakhals.'

Voortbestaan

Opvallend genoeg blijven de merktekens voortbestaan zodra de arbeiders het 
schrift meer gingen gebruiken. Van der Moezel: 'Het is een veelvoorkomende 
gedachte dat merktekens 'primitiever' zijn dan geschreven taal, en dat het 
schrift gaandeweg de plaats van de tekens zal innemen. We zien echter dat het 
schrift en de tekens naast elkaar blijven bestaan. Er is wel wisselwerking 
tussen die twee, maar de tekens werden als communicatiemiddel niet verdrongen. 
Tekens blijven erg nuttig, omdat ze in één symbool veel meer kunnen uitdrukken 
dan een letter of woord.'

Symbolizing Identity

De promotie van Van der Moezel is onderdeel van een groter project genaamd 
Symbolizing Identity. Identity Marks and their Relation to Writing in New 
Kingdom Egypt. Dr. Ben Haring ontving in 2011 een beurs van de Nederlandse 
Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) om dit onderzoek uit te 
voeren.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Seminar over Deir el-Medina

Meer weten over de werkzaamheden in Deir el-Medina? Op zaterdag 3 september 
houdt de Theban Mountains Foundation een  seminar  
[http://thebanmountains.com/]in Leiden over de oude nederzetting. Onder meer ;
Ben Haring zal de aanwezigen toespreken.

Noot voor de pers, niet voor publicatie

Voor meer informatie:

Kyra van der Moezel

[moezel@xxxxxxxxxxxx]

Inès van Arkel, adviseur wetenschapscommunicatie

+31 71 527 3282 |   [i.van.arkel@xxxxxxxxxxxxxxxx]

Over de Universiteit Leiden

De Universiteit Leiden is een internationaal georiënteerde 
onderzoeksuniversiteit. De universiteit biedt hoogwaardig onderzoek en 
academisch onderwijs in het alfa- gamma- en bètadomein. De  Universiteit Leiden 
[http://www.leidenuniv.nl] heeft 5.500 mensen in dienst en leidt 25.800 ;
studenten op.

Volg ons

Aanmelden voor de nieuwsbrief 
[http://www.nieuwsbrief.leidenuniv.nl/contact/adres.html]

Afmelden voor persberichten van de Universiteit Leiden 
http://persberichten.cmail2.com/t/d-u-ihydurd-ttiidiuyu-n/

Meer nieuws- en persberichten vindt u op onze  nieuwspagina 
[http://www.nieuws.leidenuniv.nl/].

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] Persbericht Universiteit Leiden: Emoticons in het oude Egypte - Universiteit Leiden