[PWC-MEDIA] Persbericht NIOO: Wortels van verhuizende planten geven hint over woekerpotentie

  • From: "Rienks, Froukje" <F.Rienks@xxxxxxxxxxxx>
  • To: "'pwc-media@xxxxxxxxxxxxx'" <pwc-media@xxxxxxxxxxxxx>
  • Date: Thu, 30 Aug 2018 21:15:59 +0000

Persbericht, 30 augustus 2018
Wortels van verhuizende planten geven hint over woekerpotentie

De meeste planten die binnen een continent opschuiven naar een nieuw leefgebied 
- door bijvoorbeeld klimaatverandering - zullen de oorspronkelijke soorten niet 
gaan overwoekeren. Maar soorten met voor dat gebied nieuwe worteleigenschappen 
hebben wel woekerpotentie. Dat concludeert NIOO-onderzoeker Rutger Wilschut. 
Deze week promoveerde hij in Wageningen op zijn onderzoek aan 'verhuizende 
planten'.

Nederland leek deze zomer wel op Zuid-Europa. Voor bepaalde plantensoorten 
betekent dat een schot in de roos: zij zijn al aan het verhuizen naar het 
noorden, onder andere gedreven door klimaatverandering. Zomers zoals deze 
zullen zulke zuidelijke planten verder bevoordelen.

[cid:image002.jpg@01D440B5.5C43C330]"De heersende gedachte was dat zogenaamde 
'areaal-uitbreidende' planten hun natuurlijke vijanden in de bodem te vlug af 
zijn, omdat deze niet in hetzelfde tempo kunnen verhuizen," zegt 
NIOO-onderzoeker Rutger Wilschut.

In hun gebied van herkomst controleert het bodemleven de meeste plantensoorten. 
Als ze daaraan ontsnappen, zouden areaal-uitbreidende planten makkelijk kunnen 
gaan woekeren - net als invasieve exoten uit andere werelddelen. Maar uit 
Wilschuts onderzoek blijkt dat de meeste plantensoorten op hun nieuwe plek 
gewoon weer natuurlijke vijanden hebben.

Niet te bang
"We hoeven niet heel bang te zijn voor areaal-uitbreiding," zegt Wilschut op 
grond van zijn onderzoek. "Zuid-Europese plantensoorten gaan nu niet de hele 
Nederlandse vegetatie overnemen. We zullen ze wel steeds meer gaan zien." 
Soorten die in chemisch opzicht echt afwijken, kunnen mogelijk wel hun nieuwe 
natuurlijke vijanden te slim af zijn. "Dat zullen er niet veel zijn." Toch 
moeten we er rekening mee houden. Want iedere soort die een plaag wordt, kan 
heel veel overlast geven.

"Het begrijpen en voorspellen van veranderingen in de natuur veroorzaakt door 
klimaatverandering is een van de speerpunten van de hedendaagse ecologie," zegt 
Wilschut. Om te overleven als soort zullen organismen zich óf moeten aanpassen 
aan de nieuwe omstandigheden, óf zich moeten verspreiden naar een nieuw 
leefgebied. "Dit soort areaaluitbreidingen - vaak naar gebieden die 
noordelijker of hoger in de bergen liggen - nemen we steeds vaker waar, maar de 
ecologische gevolgen waren nog grotendeels onbekend."

Daar brengen de onderzoeksresultaten van Wilschut, onderdeel van een groot 
ERC-project van zijn begeleider Wim van der Putten, nu verandering in.

Wormpjes & wortels
Ideaal voor Wilschut om zijn ideeën mee te testen, zijn worteletende aaltjes: 
kleine maar goed te tellen wormpjes die wijdverbreid zijn en die grote invloed 
kunnen hebben op het wel en wee van planten.

[cid:image004.jpg@01D440B5.5C43C330]Langs een 2000 kilometer lange lijn van 
Griekenland tot Nederland verzamelden Wilschut en zijn collega's grond en 
planten met bijbehorend bodemleven. Daarnaast deed hij ook kasproeven met 
relevante planten zoals de zuidelijke soorten Rijncentaurie, bleke morgenster 
en bermooievaarsbek, plus hun Nederlandse verwanten.

Op hun nieuwe plek trekken de meeste areaal-uitbreiders net zoveel 
wortel-etende aaltjes aan als op de oude. De verschillen met verwante, inheemse 
soorten zijn relatief klein en leveren geen algemeen patroon op. De verklaring 
ligt volgens Wilschut in de 'wortelchemie': als soorten andere en dus nieuwe 
stofjes produceren in hun wortels, kunnen aaltjes ze minder aantrekkelijk 
vinden. Terwijl planten die dat niet doen veel vaker door aaltjes kunnen worden 
aangetast.

Exoot
Eén soort uit het onderzoek, de Rijncentaurie (Centaurea stoebe), blijkt zelfs 
een unieke mix van stoffen te maken die aaltjes afstoot. "Als zo'n plant in een 
nieuw gebied komt en de bodemgemeenschap in dat gebied kan niets met zulke 
worteleigenschappen, dan heeft dat echt een impact op het bodemleven. Dat geldt 
voor aaltjes, en waarschijnlijk ook voor bacteriën en schimmels." Deze 
Centaurea is ook op een ander continent - Noord-Amerika - een invasieve exoot.

Dit brengt hoofdonderzoeker Wim van der Putten tot de eindconclusie: 
"Areaal-uitbreidende planten brengen voor- en nadelen met zich mee. Onze 
ecosystemen worden er klimaatbestendiger van, maar een enkele nieuwkomer kan 
wel tot overlast leiden. Die paar soorten moeten we identificeren en goed in de 
gaten houden. Daarbij zijn de chemische eigenschappen van de wortels heel 
bepalend: dat heeft dit promotie-onderzoek ons geleerd."
__________________________________________________________________________________________
Het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) is met ruim 300 medewerkers 
en studenten een van de grootste onderzoeksinstituten van de Koninklijke 
Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Het is gespecialiseerd in de 
ecologie van het water en het land: hoe werkt de natuur? Sinds 2011 is het 
gevestigd in een duurzaam gebouwd onderzoekspand in Wageningen. De historie van 
het onderzoek gaat meer dan 60 jaar terug en loopt door ons hele land, en ver 
daarbuiten. www.nioo.knaw.nl<http://www.nioo.knaw.nl>

Voor meer informatie:

·      Promovendus Rutger 
Wilschut<https://nioo.knaw.nl/nl/employees/rutger-wilschut>, NIOO-afdeling 
Terrestrische Ecologie, tel. 06-81499546, 
r.wilschut@xxxxxxxxxxxx<mailto:r.wilschut@xxxxxxxxxxxx>

·      Onderzoeksleider prof. dr. Wim van der 
Putten<https://nioo.knaw.nl/nl/employees/wim-van-der-putten>, NIOO-afdeling 
Terrestrisch Ecologie, tel. 06-51193157, 
w.vanderputten@xxxxxxxxxxxx<mailto:w.vanderputten@xxxxxxxxxxxx>

·      Hoofd wetenschapscommunicatie Froukje Rienks, Nederlands Instituut voor 
Ecologie (NIOO-KNAW), tel. 06-10487481, 
f.rienks@xxxxxxxxxxxx<mailto:f.rienks@xxxxxxxxxxxx>

Illustraties: zie de online versie van dit bericht voor te downloaden 
illustraties<https://nioo.knaw.nl/nl/pers/wortels-van-verhuizende-planten-geven-hint-over-woekerpotentie>.
Bron: Rutger Wilschut en Freddy ten Hooven/NIOO-KNAW

Proefschrift: Range-expanding plant species and their belowground neighbours - 
digging into novel interactions. De promotie vindt plaats in de aula van 
Wageningen University op dinsdag 28 augustus om 13.30 uur.

Twitter: @niooknaw<https://twitter.com/niooknaw>
Website NIOO: www.nioo.knaw.nl<http://www.nioo.knaw.nl>

Als u dit persbericht ten onrechte ontvangt of geen persberichten meer wenst te 
ontvangen, meld dat dan s.v.p. via 
communicatie@xxxxxxxxxxxx<mailto:communicatie@xxxxxxxxxxxx>.


Froukje Rienks
Wetenschapsvoorlichter  / Hoofd PR & Wetenschapscommunicatie
Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)
Bureau Bedrijfsvoering
Droevendaalsesteeg 10, 6708 PB Wageningen
Postbus 50, 6700 AB Wageningen
T 0317-473590
M 06-10487481
f.rienks@xxxxxxxxxxxx<mailto:f.rienks@xxxxxxxxxxxx>
www.nioo.knaw.nl<http://www.nioo.knaw.nl/>
@niooknaw (Twitter)<twitter.com/niooknaw>
Het NIOO is het onderzoeksinstituut voor ecologie van de Koninklijke 
Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW)

JPEG image

JPEG image

JPEG image

JPEG image

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] Persbericht NIOO: Wortels van verhuizende planten geven hint over woekerpotentie - Rienks, Froukje