[PWC-MEDIA] Persbericht Hubrecht Institute: Een alledaagse darmbacterie produceert een carcinogeen

  • From: "Mailbox Communication (Hubrecht)" <communication@xxxxxxxxxxx>
  • To: "pwc-media@xxxxxxxxxxxxx" <pwc-media@xxxxxxxxxxxxx>
  • Date: Thu, 27 Feb 2020 16:21:38 +0000

View this email in your 
browser<https://mailchi.mp/1be6953c4f6e/persbericht-hubrecht-institute-een-alledaagse-darmbacterie-produceert-een-carcinogeen?e=cd35404d75>
[https://mcusercontent.com/876ebba1950c5a12939a5842a/images/a94bb3d8-3009-406a-a432-5f4090843059.png]<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=57edad42f4&e=cd35404d75>
Een alledaagse darmbacterie produceert een carcinogeen
We hebben ook een 
video<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=7a2fdf6e7f&e=cd35404d75>
 gemaakt voor bij dit persbericht.

[https://mcusercontent.com/876ebba1950c5a12939a5842a/images/468cdb3d-1ebe-48ca-b82e-ebcb7cfa2311.jpg]
Schematische weergave van het injecteren van de bacteriën in het lumen van een 
organoïde en een fluorescentiemicroscopie foto van zo’n organoïde. Menselijke 
darmorganoïde (groen) gevuld met fluorescent gelabelde bacteriën (blauw) Bron: 
Cayetano Pleguezuelos-Manzano, Jens Puschhof, Axel Rosendahl Huber, ©Hubrecht 
Institute.

Kanker veroorzakende mutaties in het DNA kunnen het gevolg zijn van een 
alledaagse darmbacterie die veel mensen bij zich dragen. Onderzoekers van het 
Hubrecht Institute (KNAW) en het Prinses Máxima Centrum in Utrecht toonden dit 
aan. Zij stelden in het laboratorium gekweekte menselijke minidarmen bloot aan 
een variant van de bacterie Escherichia Coli en zagen dat deze bacterie een 
uniek patroon van DNA veranderingen achterliet in de cellen. Dit exacte patroon 
vonden de onderzoekers ook terug in het DNA van mensen met darmkanker, wat 
impliceert dat de mutaties veroorzaakt zijn door de ‘slechte’ bacteriën. Het is 
de eerste keer dat wetenschappers een direct verband leggen tussen onze 
darmflora en DNA-afwijkingen die kanker kunnen veroorzaken. Deze ontdekking 
maakt de weg vrij naar potentiële preventiemaatregels voor dikkedarmkanker door 
het verwijderen van de schadelijke bacteriën. De onderzoekers publiceerden de 
resultaten in het vakblad 
Nature<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=ef5fee1f3d&e=cd35404d75>
 op 27 februari.

Ons lichaam bevat minstens evenveel bacteriën als cellen. Terwijl de meeste 
bacteriën bijdragen aan een gezond leven, zijn sommige juist ziekteverwekkend. 
Onder de potentieel schadelijke bacteriën bevindt zich een variant van de zeer 
bekende Escherichia Coli (E. coli). Deze speciale variant van E. coli 
beschadigt het DNA doordat ze het chemische stofje colibactine uitscheiden. 
Daarom worden deze bacteriën genotoxisch genoemd. De genotoxische E. coli leeft 
in de darmen van 1 op de 5 volwassenen en wordt ervan verdacht schadelijk te 
zijn voor haar gastheer. “Op dit moment zijn probiotica te koop in de winkel 
waar genotoxische E. coli stammen in zitten. Daarnaast worden enkele van deze 
probiotica op dit moment gebruikt in klinische studies”, zegt Hans Clevers. “De 
probiotica die deze E. coli variant bevatten moeten kritisch worden 
geëvalueerd. Mogelijk geven ze verlichting voor lichamelijke ongemakken op de 
korte termijn, maar veroorzaken ze kanker decennia na gebruik.”

Schade in een schaaltje
Tumorcellen ontstaan door specifieke afwijkingen in het DNA. Factoren zoals 
UV-straling in zonlicht en roken kunnen leiden tot schade in het DNA, waardoor 
mutaties kunnen ontstaan, die op hun beurt de kans vergroten dat een gezonde 
cel verandert in een kankercel. Tot vandaag was het onbekend dat sommige 
bacteriën van onze darmflora op eenzelfde manier kankerverwekkende DNA-schade 
kan veroorzaken.

Een team van drie PhD studenten uit de onderzoeksgroepen van Hans Clevers 
(Hubrecht Institute) en Ruben van Boxtel (Prinses Máxima Centrum voor 
kinderoncologie) bestudeerden de schadelijke effecten van colibactine op 
menselijk DNA. Zij gebruikten hiervoor in het laboratorium gekweekte 
minidarmen, ofwel organoïden – een modelsysteem dat eerder door de 
onderzoeksgroep van Clevers werd ontworpen. Het team ontwikkelde een methode om 
gezonde menselijke minidarmen bloot te stellen aan de genotoxische E. coli. Na 
vijf maanden blootgesteld te zijn aan de bacterie, analyseerden de onderzoekers 
het aantal en het type mutaties in het DNA van de cellen.

Een verraderlijke vingerafdruk
Elk proces dat DNA beschadigt, laat een uniek patroon aan mutaties achter. Dit 
wordt een mutationele vingerafdruk ofsignature genoemd. Deze unieke signatures 
zijn vastgesteld voor verscheidene kankerverwekkende factoren, zoals tabaksrook 
en UV-straling. De aanwezigheid van een signature in het DNA van tumorcellen 
geeft informatie over blootstellingen in het verleden, die mogelijk hebben 
bijgedragen aan het ontstaan van de ziekte. “Deze signatures zijn heel 
waardevol in het vaststellen van de oorzaak van kanker en kunnen mogelijk zelfs 
behandelplannen bijsturen”, legt Van Boxtel uit. “We hebben zulk soort unieke 
patronen al in verschillende vormen van kanker geïdentificeerd, ook in enkele 
kinderkankers. In deze studie vroegen we ons af of de genotoxische bacterie ook 
een uniek patroon achterliet in het DNA.”

“Ik herinner me de opwinding toen het bewijs voor zo’n signature uit onze 
analyse naar voren kwam”, vertelt Axel Rosendahl Huber, “we verwachtten 
mogelijk een indicatie dat we in de goede richting zaten, maar de patronen 
waren direct ontegenzeggelijk. Zo duidelijk hadden we ze nog niet eerder 
gezien.’

De puzzelstukjes vallen op hun plaats
De genotoxische bacterie veroorzaakte twee mutatiepatronen in het DNA van de 
organoïden: een verandering van een A in één van de andere drie mogelijke basen 
van het DNA, en een verlies van een enkele A in een lange reeks van A’s. In 
beide gevallen was er – op drie tot vier basen afstand – een A aanwezig op de 
tegenoverliggende streng DNA.

Het team onderzocht via welk mechanisme colibactine het DNA beschadigt. “In het 
laatste stadium van ons onderzoeksproject ontdekten andere onderzoekers de 
chemische structuur van colibactine en hoe het een interactie aangaat met het 
DNA”, vertelt Cayetano Pleguezuelos-Manzano. Deze onderzoekers lieten zien dat 
colibactine in staat is om twee A’s tegelijkertijd te binden en een crosslink 
te vormen. “De puzzelstukjes vielen op hun plaats. Het patroon dat wij hadden 
ontdekt in onze experimenten past goed bij de chemische structuur van 
colibactine.”

[https://mcusercontent.com/876ebba1950c5a12939a5842a/images/eb930f90-b93d-4c69-a66f-761ee678732c.png]
Illustratie van colibactine die bindt aan een specifieke DNA-code. Bron: DEMCON 
| nymus3D, ©Hubrecht Institute.

Van organoïde naar patiënt
Toen het team het mutatiepatroon van de genotoxische E. coli had 
geïdentificeerd, kon het op zoek naar sporen in het DNA van kankerpatiënten. De 
onderzoekers analyseerden meer dan 5.000 tumoren van tientallen verschillende 
vormen van kanker. Eén type kanker viel op: “Meer dan 5 procent van de 
dikkedarmtumoren liet het mutatiepatroon in hoge mate zien, terwijl het patroon 
maar in 0,1 procent van alle andere vormen van kanker voorkwam”, zegt Jens 
Puschhof. “Kun je je voorstellen hoe het is om maandenlang een mutatiepatroon 
te bestuderen in een schaaltje en het dan daadwerkelijk terug te vinden in het 
DNA van patiënten?” Het patroon was ook aanwezig in enkele andere tumorsoorten. 
Het ging hierbij om tumoren die ook bloot worden gesteld aan de bacteriën, 
zoals mondholtekanker en blaaskanker. “Het is bekend dat deze organen kunnen 
worden geïnfecteerd door E. coli en een volgende stap is om uit te zoeken of de 
genotoxiciteit ook effect heeft in deze organen. De gevonden signature gaat ons 
daarbij hepen.”

[https://mcusercontent.com/876ebba1950c5a12939a5842a/images/49e00f08-f522-4d47-91b0-6064ecf2f7b3.png]
Illustratie van de identificatie van een mutatie in een dikkedarmtumor. 
Rechtsboven: Het profiel van de bacteriële signature, of vingerafdruk. 
Specifieke mutatie zijn aangegeven met rood op het DNA-molecuul. Bron: DEMCON | 
nymus3D, ©Hubrecht Institute.

Een tijdige waarschuwing
Dit onderzoek heeft directe implicaties voor de gezondheidszorg. Ongeveer 20 
procent van de mensen draagt de slechte variant van E. coli bij zich in de 
dikke darm. Hier kan preventief op getest worden. Een antibioticakuur kan de 
bacterie tijdig verwijderen. Mogelijk kan dit in de toekomst dikkedarmkanker 
voorkomen of kunnen tumoren in een vroeger stadium ontdekt en behandeld worden.


Publicatie
A mutational signature in human colorectal cancer induced by genotoxic pks+ E. 
coli.<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=5e0a910188&e=cd35404d75>
 Cayetano Pleguezuelos-Manzano*, Jens Puschhof*, Axel Rosendahl Huber*, Arne 
van Hoeck, Henry Wood, Jason Nomburg, Carino Gurjao, Freek Manders, Guillaume 
Dalmasso, Paul Stege, Fernanda Paganelli, Maarten H. Geurts, Joep Beumer, 
Tomohiro Mizutani, Reinier van der Linden, Stefan van Elst, The Genomics 
England Consortium, Janetta Top, Rob Willems, Marios Giannakis, Richard Bonnet, 
Phil Quirke, Matthew Meyerson, Edwin Cuppen, Ruben van Boxtel, Hans Clevers. 
Nature 2020.

This publication is the result of a collaboration between the group of Hans 
Clevers<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=f5b87f444f&e=cd35404d75>
 at the Hubrecht Institute for Developmental Biology and Stem Cell 
Research<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=e4cefc7c15&e=cd35404d75>,
 the group of Ruben van 
Boxtel<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=e9ccab2ba5&e=cd35404d75>
 at the Princess Máxima Center for Pediatric 
Oncology<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=f84cd377b3&e=cd35404d75>,
 the UMC 
Utrecht<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=e8dd67be92&e=cd35404d75>,
 the University of 
Leeds<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=d09fbdae91&e=cd35404d75>,
 the Dana-Farber Cancer 
Institute<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=e8066fa9b4&e=cd35404d75>/Harvard
 Medical School, University Clermont 
Auvergne<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=4ace0fd874&e=cd35404d75>,
 Genomics 
England<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=0b1b1ba6fe&e=cd35404d75>
 and the Hartwig Medical 
Foundation<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=9e6006381e&e=cd35404d75>.

Hans 
Clevers<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=18ccceee06&e=cd35404d75>
 is groepsleider bij het Hubrecht Institute en het Prinses Máxima Centrum voor 
kinderoncologie, hoogleraar Moleculaire Genetica bij het UMC Utrecht en de 
Universiteit Utrecht en Oncode Investigator.

Ruben van 
Boxtel<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=bb34d43a8c&e=cd35404d75>
 is groepsleider bij het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie en Oncode 
Investigator.

This work was supported by CRUK grant OPTIMISTICC [C10674/A27140], the 
gravitation program CancerGenomiCs.nl and NOCI (024.003.001) from the 
Netherlands Organisation for Scientific Research (NWO), the Oncode Institute 
(partly financed by the Dutch Cancer Society) the European Research Council 
under ERC Advanced Grant Agreement no. 67013, a VIDI grant of the Netherlands 
Organisation for Scientific Research (NWO) (no. 016.Vidi.171.023).


Noot voor de pers
Bedankt voor uw interesse in ons onderzoek. Voor moor informatie kunt u contact 
opnemen met Melanie Fremery via 
m.fremery@xxxxxxxxxxx<mailto:m.fremery@xxxxxxxxxxx> or 06 83 59 65 48.

Over het Hubrecht Institute
Het Hubrecht 
Institute<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=873c5e4bab&e=cd35404d75>
 is een onderzoeksinstituut dat zich richt op ontwikkelings- en 
stamcelbiologie. De 23 onderzoeksgroepen van het instituut doen fundamenteel en 
multidisciplinair onderzoek, zowel in gezonde systemen als in ziektemodellen. 
Het Hubrecht Institute is onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Akademie van 
Wetenschappen 
(KNAW<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=fb4d420499&e=cd35404d75>)
 en bevindt zich op Utrecht Science Park. Sinds 2008 is het instituut 
geaffilieerd met het UMC 
Utrecht<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=a002e7964e&e=cd35404d75>.
 Dit bevordert de vertaling van het onderzoek naar de kliniek. Het Hubrecht 
Institute heeft een partnerschap met het European Molecular Biology Laboratory 
(EMBL). Voor meer informatie, ga naar 
www.hubrecht.eu/nl<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=adecda99d3&e=cd35404d75>.

Over het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie
In het Prinses Máxima 
Centrum<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=4d2ff426b3&e=cd35404d75>
 zijn zorg en research geïntegreerd in één kinderoncologisch centrum. Jaarlijks 
worden 600 kinderen in Nederland gediagnosticeerd met kanker; maar 75 procent 
overleefd dit. Daarom concentreren 32 onderzoeksgroepen, met meer dan 470 
onderzoekers, zich op het onderzoek naar kinderkanker met de missie om in de 
toekomst alle kinderen met kanker te kunnen genezen met een optimale kwaliteit 
van leven. Het Máxima staat op het Utrecht Science Park en werk nauw samen met 
andere instituten in Utrecht, Nederland en wereldwijd. Voor meer informatie, 
bezoek 
www.prinsesmaximacentrum.nl<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=ac906e190e&e=cd35404d75>

[Twitter]<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=dfe0b2161a&e=cd35404d75>
[Facebook]<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=a0e94bf630&e=cd35404d75>
[Website]<https://hubrecht.us4.list-manage.com/track/click?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=513e50c5ff&e=cd35404d75>


Copyright © 2020 Hubrecht Institute, All rights reserved.
You are receiving this email because you have previously shown interest in our 
research.

Our mailing address is:
Hubrecht Institute
Uppsalalaan 8
Utrecht, Utrecht 3584CT
Netherlands

Add us to your address 
book<https://hubrecht.us4.list-manage.com/vcard?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=8432ac1cb1>


Want to change how you receive these emails?
You can update your 
preferences<https://hubrecht.us4.list-manage.com/profile?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=8432ac1cb1&e=cd35404d75>
 or unsubscribe from this 
list<https://hubrecht.us4.list-manage.com/unsubscribe?u=876ebba1950c5a12939a5842a&id=8432ac1cb1&e=cd35404d75&c=290b60ac48>.

[Email Marketing Powered by 
Mailchimp]<http://www.mailchimp.com/monkey-rewards/?utm_source=freemium_newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=monkey_rewards&aid=876ebba1950c5a12939a5842a&afl=1>

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] Persbericht Hubrecht Institute: Een alledaagse darmbacterie produceert een carcinogeen - Mailbox Communication (Hubrecht)