[PWC-MEDIA] Persbericht: Hersencellen betrokken bij aanleg slapeloosheid gevonden

  • From: Communicatie Herseninstituut <communicatie@xxxxxxxxxxx>
  • To: "pwc-media@xxxxxxxxxxxxx" <pwc-media@xxxxxxxxxxxxx>
  • Date: Mon, 25 Feb 2019 16:01:16 +0000

[https://www.vu.nl/nl/Images/VUlogo_NL_Wit_HR_RGB_tcm289-201376.png][cid:image004.jpg@01D4CD2B.B4F8D080]Persbericht

Hersencellen betrokken bij aanleg slapeloosheid gevonden

Amsterdam, 25 februari 2019

Een internationaal team van wetenschappers heeft voor het eerst de cellen, 
gebieden en biologische processen in het brein gevonden die betrokken zijn bij 
de genetische aanleg voor slapeloosheid. Dit was mogelijk door het verzamelen 
van DNA en slaapgegevens bij maar liefst 1.3 miljoen mensen. De resultaten zijn 
een belangrijke stap in het ontrafelen van de biologische mechanismen die 
zorgen voor slapeloosheid. Nature 
Genetics<http://dx.doi.org/10.1038/s41588-018-0333-3> heeft de uitkomsten van 
dit onderzoek vandaag gepubliceerd.

Slapeloosheid is een van de meest voorkomende gezondheidsklachten. Vele mensen 
hebben af en toe een slechte nacht. Eén op de tien mensen slaapt zelfs 
chronisch slecht en heeft daar overdag ernstige last van. Wereldwijd lijden 770 
miljoen mensen aan chronische slapeloosheid.

Kwetsbaarheid verankerd in het brein
Hoewel behandeling de symptomen verlicht, blijven de meeste slapelozen zich ook 
na behandeling kwetsbaar voelen voor een nieuwe serie slechte nachten. Deze 
kwetsbaarheid is deels erfelijk bepaald en lijkt verankerd in de aanleg van het 
brein. Tot nu toe vonden wetenschappers slechts een paar genen voor deze 
kwetsbaarheid en bleef het een raadsel waar deze genen in het brein tot 
verstorende slaap leiden. Deze kennis is cruciaal voor de ontwikkeling van 
betere behandelingen.

Meer genetische data dan ooit tevoren
De Amsterdamse hoogleraar Statistische Genetica Danielle 
Posthuma<https://www.vu.nl/nl/onderzoek/onderzoekers/university-research-chair/posthuma/index.aspx>
 (Vrije Universiteit Amsterdam) en hoogleraar Neurofysiologie Eus Van 
Someren<https://herseninstituut.nl/over-ons/de-organisatie/medewerkers/eus-van-someren/>,
 (Nederlands Herseninstituut) zochten met een grote groep wetenschappers en 
cohorten, waaronder de UKBiobank en het in de Verenigde Staten gevestigde 
bedrijf 23andMe, uit waar deze genen zitten. Gezamenlijk konden ze DNA en 
slaapgegevens verzamelen van maar liefst 1.3 miljoen mensen.

De onderzoekers vonden 956 genen die bijdragen aan het risico op slapeloosheid. 
Dit werd mogelijk door de gigantische hoeveelheid genetische data, meer dan 
ooit bij elkaar gebracht. Vervolgens onderzochten ze welke biologische 
processen, cellen en gebieden in de hersenen gebruik maken van deze genen. Zij 
vonden een deel van de risicogenen voor slapeloosheid in axonen, de uitlopers 
van hersencellen waarmee ze met elkaar kunnen communiceren. Een ander deel van 
de risicogenen was actief in bepaalde cellen in delen van de frontale 
hersenschors of in lager gelegen hersenkernen. De betrokkenheid bij 
slapeloosheid van dezelfde hersengebieden is recent ook gesuggereerd uit 
onderzoek met MRI-scans bij slapelozen. De bevindingen blijken dus consistent.

Specifieke hersencellen van belang bij slapeloosheid
“Ons onderzoek laat zien dat het risico op slapeloosheid, net zoals bij andere 
neuropsychiatrische aandoeningen, bepaald wordt door honderden genen, met elk 
maar een heel klein effect. De individuele risicogenen zijn op zich niet zo 
interessant. Waar het om gaat is hoe ze gezamenlijk het risico op slapeloosheid 
kunnen doen toenemen. We onderzochten dat met een nieuwe methode, waardoor we 
heel specifiek bepaalde typen cellen in het brein konden aanwijzen, zoals de 
zogenaamde 'medium spiny' neuronen”, vertelt Posthuma. “De bevindingen zijn een 
doorbraak, omdat we nu voor het allereerst ook in het laboratorium in 
individuele hersencellen naar onderliggende mechanismen kunnen gaan zoeken", 
zegt Guus Smit, een bij de studie betrokken VU-neurobioloog. “Het is 
onvoorstelbaar fascinerend dat we tegenwoordig kunnen gaan begrijpen wat er op 
het microniveau van moleculen en cellen in het brein gebeurt, juist omdat we op 
macroniveau, dus wereldwijd, met zijn allen zo veel gegevens bijeen kunnen 
krijgen”, vervolgt VU-promovendus Philip Jansen, eerste auteur van de 
publicatie.

Slapeloosheid toont verwantschap met stemmingsstoornissen
De onderzoekers vergeleken ook de risicogenen voor slapeloosheid met 
risicogenen voor andere stoornissen. Verassend genoeg was er weinig overlap met 
genen die een rol spelen bij individuele verschillen in slaapkenmerken, 
bijvoorbeeld of iemand meer een ochtend- of avondtype is. In plaats daarvan was 
er een sterke overlap met angst- en stemmingsstoornissen. “Een heel belangrijke 
bevinding want we hebben de oorzaken voor slapeloosheid steeds gezocht in de 
circuits in de hersenen die slaap regelen. We moeten onze aandacht dus 
verschuiven naar circuits die emotie, stress en spanning regelen. De eerste 
resultaten die we daarvan hebben zijn direct al spectaculair”, aldus Van 
Someren. “Deze studie is een enorm stap voorwaarts in het begrijpen van de 
genetische aanleg voor slapeloosheid. De bevindingen onderstrepen dat we 
slapeloosheid serieus moeten nemen, vanwege de overlappende aanleg voor 
psychiatrische stoornissen en metabole stoornissen die een rol spelen bij 
overgewicht en diabetes”, stelt medeauteur Vladimir Vacic, Senior Scientist in 
Computational Biology bij 23andMe.


NOOT VOOR DE REDACTIE (niet voor publicatie)
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

Eus van Someren: 020 5665497 | 0627110160 | 
e.van.someren@xxxxxxxxxxx<mailto:e.van.someren@xxxxxxxxxxx>
Danielle Posthuma: 020 5982823 | 0636149732


Met vriendelijke groeten,

Esmeralda Schemmekes
Communicatiemedewerker | 020 566 4596 | 06 41098125
Afwezig op maandag

Nederlands Herseninstituut
Meibergdreef 47| 1105 BA | Amsterdam
www.herseninstituut. nl<http://www.herseninstituut.knaw.nl/> | 
@Herseninstituut<https://twitter.com/Herseninstituut>

[/Users/esmeralda/Library/Containers/com.microsoft.Outlook/Data/Library/Caches/Signatures/signature_575260232]Persvoorlichting
 VU: 020 5985666 | pers@xxxxx<mailto:pers@xxxxx>


PNG image

JPEG image

JPEG image

JPEG image

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] Persbericht: Hersencellen betrokken bij aanleg slapeloosheid gevonden - Communicatie Herseninstituut