[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Zware dubbelsterren groeien al op jonge leeftijd snel naar elkaar toe

  • From: Marieke Baan <H.M.Baan@xxxxxx>
  • To: "nova-perslijst1@list uva nl" <nova-perslijst1@xxxxxxxxxxx>, "<nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>" <nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>, "nova-astronomen@list uva nl" <nova-astronomen@xxxxxxxxxxx>
  • Date: Wed, 20 Jan 2021 09:46:48 +0000

P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
20 januari 2021

Zware dubbelsterren groeien al op jonge leeftijd snel naar elkaar toe

Een team van sterrenkundigen, met onder anderen de UvA-astronomen Frank Backs 
en Hanneke Poorta, heeft ontdekt dat zware sterren die samen rond een 
gemeenschappelijk zwaartepunt draaien, in wijde banen worden geboren maar al 
binnen een miljoen jaar snel naar elkaar toe bewegen. De meeste zware sterren 
vormen paren, maar tot nu toe was niet bekend hoe deze dubbelsterren worden 
gevormd. Het resultaat van het onderzoek onder leiding van María Claudia 
Ramírez-Tannus van het Max Planck Institute for Astronomy in Heidelberg 
(Duitsland), verschijnt vandaag in Astronomy & Astrophysics.

Sterren worden geboren in groepen (clusters) binnen gas- en stofwolken. Een 
relatief klein aantal heeft een massa van meer dan acht keer die van de zon, en 
valt binnen de categorie ‘zwaar’. Ze vormen vaak sterparen waarbij de 
onderlinge afstand tussen de sterren klein is. Het is tot nu toe onbegrepen hoe 
dit precies tot stand komt. De vorming van een nabije partner zou moeten 
gebeuren in de snel roterende binnenste delen van een gasschijf rond de 
zwaardere hoofdster. Echter, het gas in die gebieden heeft niet de neiging in 
te storten en een partner te vormen.

De afgelopen jaren hebben de astronomen verscheidene jonge stervormingsgebieden 
bestudeerd. Met behulp van spectrografen op ESO’s Very Large Telescope in 
Noord-Chili hebben ze van individuele zware sterren de radiële snelheid kunnen 
afleiden (de snelheid langs de gezichtslijn). Door de data te combineren kwamen 
ze tot de snelheidsdispersie van de zware sterren: de statistische spreiding in 
de radiële snelheid die het gevolg is van het hebben van een (vaak niet 
waargenomen) partner. De belangrijkste component van de radiële snelheid van de 
sterren is hun baansnelheid. Dat is de snelheid waarmee de sterren om elkaar 
heen draaien. Deze snelheid wordt hoger wanneer de sterren dichter bij elkaar 
staan.

De astronomen vonden een correlatie tussen de snelheidsdispersie van zware 
sterren in clusters en hun leeftijd: de dispersie neemt binnen een miljoen jaar 
aanzienlijk toe. Ze concluderen dat de baansnelheden van de dubbelsterren 
toenemen, en de banen dus kleiner worden. Partners worden dus in de buitendelen 
van de gasschijven gevormd, waar gas wel kan samenklonteren tot een ster, en 
pas daarna naderen ze elkaar voor een innige dans.

Coauteur Frank Backs (Universiteit van Amsterdam) simuleerde de omlooptijden 
van de dubbelsterren die overeenkomen met de gemeten snelheidsdispersies. Backs 
licht toe: “Door de verdeling van de omlooptijd van de dubbelsterren in veel 
hypothetische clusters te simuleren kon ik berekenen welke omloopbaan hoort bij 
een waargenomen snelheidsdispersie. Deze simulaties waren nodig omdat we weinig 
weten van de dubbelstersystemen, bijvoorbeeld van de oriëntatie van het 
baanvlak, die de waargenomen spreiding in de snelheid beïnvloedt.”

De astronomen weten nu hoe lang zware dubbelsterren erover doen om van een 
wijde naar een nauwe omloopbaan te gaan. Coauteur Hanneke Poorta (Universteit 
van Amsterdam): “Die miljoen jaar geeft ons een belangrijke aanwijzing over de 
efficiëntie van het mechanisme van het elkaar naderen. Waar we ons nu op gaan 
richten is het achterhalen van dit mechanisme.” Twee mogelijke mechanismen zijn 
interacties met gas en stof dat over gebleven is van het vormingsproces van de 
sterren, en interactie met een derde ster in het systeem.

E I N D E  P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Contact:
Frank Backs, Anton Pannekoek Instituut voor Sterrenkunde, Universiteit van 
Amsterdam
E-mail: f.p.a.backs@xxxxxx<mailto:f.p.a.backs@xxxxxx>

Artikel: A relation between the radial velocity dispersion of young clustersand 
their age:Evidence for hardening as the formation scenario of massive close 
binaries
Auteurs: M.C. Ramírez-Tannus, F. Backs, A. de Koter, H. Sana, H. Beuther, A. 
Bik, W. Brandner, L. Kaper, H. Linz, Th. Henning, and J. Poorta.
DOI: https://doi.org/10.1051/0004-6361/202039673

Beeld:
Afb.1 Links: De snelheidsdispersie van sterren in verschillende clusters als 
functie van hun leeftijd. De correlatie is aangegeven met de zwarte lijn. 
Rechts is de snelheidsdispersie vertaald naar een kortste omlooptijd van een 
dubbel ster in het cluster. Credit: Ramírez-Tannus et al./MPIA

Afb.2 De twee scenario’s voor het vormen van dubbelsterren met korte omloop 
tijd. Bovenaan de interactie met overgebleven materiaal van het vormingsproces. 
Onderaan de interactie met een derde ster. Credit: MPIA graphics department

Opgemaakt persbericht op www.astronomie.nl/
---------------------------------------------------------------------------------------------------

Met vriendelijke groet,

Marieke Baan

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
NOVA Informatie Centrum

Science Park 904
1098 XH Amsterdam
T: 020-5257480
M: 0614322627

www.astronomie.nl
@mariekebaan
[cid:52DE4F25-0746-4D91-AF0C-53D586E12B49@home][cid:0CC7FEBC-61A2-4483-BCCC-E6D5031CC5D7@home]

JPEG image

JPEG image

_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Zware dubbelsterren groeien al op jonge leeftijd snel naar elkaar toe - Marieke Baan