[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Sporen van prebiotisch gif ontdekt in snapshot van jonge zonnen

  • From: "Baan, Marieke" <H.M.Baan@xxxxxx>
  • To: "<nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>" <nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>, "<nova-astronomen@xxxxxxxxxxx>" <nova-astronomen@xxxxxxxxxxx>
  • Date: Thu, 8 Jun 2017 10:14:54 +0000

P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
8 juni 2017

Sporen van prebiotisch gif ontdekt in snapshot van jonge zonnen

Astronomen van onder andere de Sterrewacht Leiden is het gelukt om in de 
nabijheid van zonachtige protosterren licht op te vangen dat afkomstig is van 
methylisocyanaat. Dit giftige gas speelt een belangrijke astrochemische rol. 
Als bouwsteen van biologisch belangrijke moleculen vormt het mogelijk een 
schakel in het ontstaan van leven.

Afgelopen jaar onderzocht de Leidse promovendus Niels Ligterink met de Atacama 
Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) in Noord-Chili het 
dubbelstersysteem IRAS 16293-2422. Door het ontvangen licht spectraal te 
ontleden, ontdekte hij dat rond deze zeer jonge sterren het prebiotische 
molecuul methylisocyanaat voorkomt. Dit molecuul behoort tot een familie van 
stoffen die op aarde nodig zijn om peptiden en aminozuren en daarmee eiwitten 
te vormen, de bouwstenen van het leven.

Ligterink verrichtte zijn werk binnen het PILS-team, dat eerder in IRAS 
16293-2422 ook suikers ontdekte [1]. “We blijven maar prachtige dingen vinden, 
hier”, zegt Ligterink. “Dat is des te mooier omdat dit stersysteem veel weg 
heeft van hoe onze zon er ooit moet hebben uitgezien.”

IRAS 16293-2422 bestaat uit twee zeer jonge sterren in een dubbelstersysteem op 
ongeveer 400 lichtjaar afstand van de aarde in het grote stervormingsgebied Rho 
Ophiuchi in het sterrenbeeld Ophiuchus (Slangendrager).

Gelijktijdig met het PILS-consortium, vond ook een Spaans-Italiaans team bewijs 
voor de aanwezigheid van methylisocyanaat rond de jonge ster IRAS16293-2422. 
Beide teams spoorden het molecuul op door te zoeken op een aantal 
karakteristieke golflengten in het radiospectrum. Ze ontdekten de unieke 
chemische vingerafdrukken in de warme, dichte cocons van stof en gas rondom de 
jonge sterren. Dit is het materiaal waaruit planeten ontstaan. Zo zijn ook de 
aarde en de overige planeten van ons zonnestelsel ooit ontstaan uit materiaal 
dat zich rond onze zon bevond.

Coauteur Ewine van Dishoeck onderstreept het belang van de ontdekking. "Deze 
jonge sterren vertonen grote gelijkenissen met onze eigen zon en in feite 
kijken we naar een snapshot van de zon in zijn kleuterjaren. Hieruit kunnen we 
veel leren over het ontstaan van ons eigen zonnestelsel.” Het onderzoek van 
zonachtige protosterren kan astronomen dus inzicht geven in de omstandigheden 
die 4,5 miljard jaar geleden tot de vorming van ons zonnestelsel hebben geleid.

In hun artikel dat deze week verschijnt in MNRAS beschrijven de Leidse 
wetenschappers ook hoe methylisocyaat is ontstaan. “Waarnemen is één doel, maar 
begrijpen hoe moleculen ontstaan onder de extreme omstandigheden zoals die 
heersen rond een vormende ster, is zeker zo belangrijk”, aldus Van Dishoeck.

In een unieke opstelling in het Laboratorium voor Astrofysica aan de Leidse 
Sterrewacht, gefinancierd met hulp van de Nederlandse Onderzoekschool voor 
Astronomie (NOVA), werden daartoe de chemische omstandigheden rondom IRAS 
16293-2422 nagebootst. Coauteur Harold Linnartz: “Het is erg koud in de ruimte, 
waardoor op stofdeeltjes allerlei vrij eenvoudige moleculen vastvriezen. 
Wanneer die vervolgens bestraald worden met hard ultraviolet licht, dan blijkt 
het mogelijk te zijn methylisocyanaat te produceren.”

Ligterink sluit af: “Die experimenten waren allesbehalve eenvoudig, omdat het 
molecuul ronduit giftig is, maar laten eenduidig zien hoe methylisocyanaat op 
ijsdeeltjes kan worden gevormd, onder omstandigheden die vergelijkbaar zijn met 
die in de interstellaire ruimte”. Dit betekent dat dit molecuul – en daarmee 
ook een belangrijke voorwaarde voor de vorming van peptide-verbindingen – al 
rond jonge zonachtige sterren aanwezig is.

[1] Het werk is onderdeel van onderzoek dat wordt uitgevoerd binnen ALMA PILS 
(Protostellar Interferometric Line Survey) consortium dat wordt geleid door Jes 
Jørgensen van het Niels Bohr
Instituut in Kopenhagen. In 2012 ontdekten PILS-leden al de eerste suiker 
(glycolaldehyde) in IRAS 16293-2422. Zie 
www.youngstars.nbi.dk/PILS<http://www.youngstars.nbi.dk/PILS> voor meer 
informatie.

E I N D E  P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Contact:
Niels Ligterink, Sackler Laboratory for Astrophysics, Sterrewacht Leiden
E-mail: ligterink@xxxxxxxxxxxxxxxxxx<mailto:ligterink@xxxxxxxxxxxxxxxxxx>

Artikel:
De resultaten van dit onderzoek zijn te vinden in “The ALMA-PILS survey: 
Detection of CH3NCO toward the low-mass protostar IRAS 16293-2422 and 
laboratory constraints on its formation”, van N.F.W. Ligterink et al in het 
tijdschrift Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.  In dezelfde 
uitgave staat ook het artikel van de Spaans-Italiaanse groep: ‘First Detection 
of Methyl Isocyanate (CH3NCO) in a solar-type Protostar’, van R. 
Martín-Doménech et al.

Beeld:
Afbeeldingen en video’s op de Nederlandstalige ESO-website:
http://www.eso.org/public/netherlands/news/eso1718/?lang

Opgemaakt persbericht na afloop van het embargo op 
www.astronomie.nl/<http://www.astronomie.nl/>
---------------------------------------------------------------------------------------------------

Met vriendelijke groet,

Marieke Baan

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
NOVA Informatie Centrum

Science Park 904
1098 XH Amsterdam
T: 020-5257480
M: 0614322627

www.astronomie.nl<http://www.astronomie.nl/>
@mariekebaan



_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Sporen van prebiotisch gif ontdekt in snapshot van jonge zonnen - Baan, Marieke