[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Planeetvormende schijven evolueren verrassend vergelijkbaar

  • From: "David Redeker" <dmarc-noreply@xxxxxxxxxxxxx> ("D.Redeker")
  • To: NOVA-perslijst1 <nova-perslijst1@xxxxxxxxxxx>, NOVA-perslijst2 <nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>, NOVA-astronomenlijst <nova-astronomen@xxxxxxxxxxx>
  • Date: Wed, 4 May 2022 10:11:13 +0000

PERSBERICHT

Dit is een bewerking van een persbericht van het Duitse Max-Planck-Instituut 
für Astronomie


* contactinfo en directe links naar tekst en beeld staan onderaan dit 
persbericht *

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------

6 mei 2022

Planeetvormende schijven evolueren verrassend vergelijkbaar

Ons zonnestelsel ontstond waarschijnlijk op dezelfde manier als de meeste 
andere planetenstelsels bij ons in de buurt. Dat blijkt uit 
Duits-Oostenrijks-Nederlands onderzoek aan meer dan 870 planeetvormende 
schijven in de Orionwolk A. De onderzoekers, onder leiding van de Nederlander 
Sierk van Terwisga die nu bij het Duitse Max-Planck-Instituut für Astronomie 
werkt, publiceren hun bevindingen vrijdag in het vakblad Astronomy & 
Astrophysics.

Sterrenkundigen zoeken al lang naar de vraag of ons zonnestelsel vergelijkbaar 
is met andere planetenstelsels. Tot nu toe wisten astronomen niet of er een 
doorslaggevende factor is die de evolutie van planeetvormende schijven rond 
jonge sterren bepaalt. Nu blijkt dat de massa van een planeetvormende schijf 
eigenlijk alleen afhangt van zijn leeftijd. Hoe ouder de schijf, hoe minder 
stof. "Tenminste, dit geldt als de ster en schijf zich niet in de buurt 
bevinden van barre omgevingen, zoals hete, grote sterren," zegt 
hoofdonderzoeker Sierk van Terwisga (Max-Planck-Institut für Astronomie, 
Heidelberg, Duitsland), "want die hebben we buiten ons onderzoek gehouden."


Moleculaire wolk

De onderzoekers analyseerden meer dan 870 planeetvormende schijven in de 
moleculaire wolk Orion A op zo'n 1350 lichtjaar van ons vandaan. Het is een 
grote, dichtstbijzijnde stervormingsregio. De wolk, die zich in de buurt van de 
befaamde Orionnevel bevindt, bevat compacte clusters van sterren die lijken op 
die waarin onze zon is gevormd. De onderzoekers vergeleken de stofschijven in 
Orion A met andere schijven bij ons in de buurt.

Parallelle computers

De onderzoekers gebruikten gegevens van de ruimtetelescoop Herschel en van het 
ALMA-observatorium<https://eur04.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fwww.astronomie.nl%2Finstrument%2Falma-31&data=05%7C01%7Cd.redeker%40uva.nl%7Caf78f975849e4dcb73d708da2db5fe54%7Ca0f1cacd618c4403b94576fb3d6874e5%7C0%7C0%7C637872556924936939%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C3000%7C%7C%7C&sdata=SSWeT2xziWfOaFDcfjeGhlO3Mslx%2BOH6ZKjXyVXJvzA%3D&reserved=0>.
 Het kalibreren of gelijktrekken van gegevens van ALMA-schotels zou normaal 
gesproken maanden hebben geduurd. Daarom bedacht het team een manier waardoor 
ze de parallelle computers van het Nederlandse SURF konden gebruiken. "Onze 
nieuwe aanpak verbeterde de verwerkingssnelheid enorm", zegt coauteur Raymond 
Oonk van SURF, Universiteit Leiden en ASTRON. "Er waren 3000 CPU-uren nodig om 
de gegevens klaar te maken voor verdere analyse. Dat zou op een normale, 
niet-parallelle computer 125 dagen aan rekentijd kosten. Bij ons duurde het 
dankzij de parallelle verwerking slechts een dag."


Invloed van zwakke sterren

In de toekomst willen de onderzoekers kijken of de planeetvormende schijven 
beïnvloed worden door kleine, zwakke sterren die in hun buurt staan. Voor hun 
onderzoek hadden de onderzoekers al alle sterren weggelaten die in de buurt van 
grote, hete sterren stonden, maar kleine, zwakke sterren zouden ook invloed 
kunnen uitoefenen.

Wetenschappelijk artikel
Survey of Orion Disks with ALMA (SODA). I: Cloud-level demographics of 873 
protoplanetary disks. Door: S.E. van Terwisga (1), A. Hacar (2), E.F. van 
Dishoeck (3,4), R. Oonk (5,3,6) & S. Portegies Zwart (3) In: Astronomy & 
Astrophysics (2022). Origineel: 
https://doi.org/10.1051/0004-6361/202141913<https://eur04.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fdoi.org%2F10.1051%2F0004-6361%2F202141913&data=05%7C01%7Cd.redeker%40uva.nl%7Caf78f975849e4dcb73d708da2db5fe54%7Ca0f1cacd618c4403b94576fb3d6874e5%7C0%7C0%7C637872556924936939%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C3000%7C%7C%7C&sdata=wOn9QeUTmegzW4bmAUPTTaAh%2FCD%2BJ%2BhCy%2FK5gdpl5Y0%3D&reserved=0>
 | Preprint: 
https://arxiv.org/abs/2202.11057<https://eur04.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Farxiv.org%2Fabs%2F2202.11057&data=05%7C01%7Cd.redeker%40uva.nl%7Caf78f975849e4dcb73d708da2db5fe54%7Ca0f1cacd618c4403b94576fb3d6874e5%7C0%7C0%7C637872556924936939%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C3000%7C%7C%7C&sdata=xsbOS5UKnLSf2n%2Bi6wluGSpzm6uVSWyB4T5oZ1x05fQ%3D&reserved=0>

(1) Max-Planck-Institut für Astronomie, Heidelberg, Duitsland
(2) Department of Astrophysics, University of Vienna, Wenen, Oostenrijk
(3) Sterrewacht Leiden, Universiteit Leiden
(4) Max-Planck-Institut für Extraterrestrische Physik, Garching bei München, 
Duitsland
(5) SURF, Leiden
(6) ASTRON, Dwingeloo

EINDE PERSBERICHT
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Contact:

Sierk van Terwisga
Max-Planck-Institut für Astronomie, Heidelberg, Duitsland
terwisga@xxxxxxx<mailto:terwisga@xxxxxxx>

Raymond Oonk
SURF, ASTRON en Universiteit Leiden
raymond.oonk@xxxxxxx<mailto:raymond.oonk@xxxxxxx>

https://www.universiteitleiden.nl/medewerkers/raymond-oonk#tab-1<https://eur04.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fwww.universiteitleiden.nl%2Fmedewerkers%2Fraymond-oonk%23tab-1&data=05%7C01%7Cd.redeker%40uva.nl%7Caf78f975849e4dcb73d708da2db5fe54%7Ca0f1cacd618c4403b94576fb3d6874e5%7C0%7C0%7C637872556925093147%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C3000%7C%7C%7C&sdata=jUIZhhK3SLf4w8Xa0Z%2B0ENGDuLfSmcEoLPEXDPSeXj0%3D&reserved=0>

Beeld:
Beeld is te gebruiken bij de berichtgeving over dit onderwerp, graag credit 
vermelden.
Lage resolutie bijgevoegd, hoge resolutie via url's.

Deze artistieke impressie illustreert hoe planeetvormende schijven rond jonge 
sterren er vaak uitzien. Ze bestaan aanvankelijk uit stof en gas dat zich tot 
ringen van dicht materiaal samenvoegt. Na verloop van tijd ontwikkelen de vaste 
bestanddelen zich tot kiezelstenen die uiteindelijk kunnen uitgroeien tot 
planeten. (c) MPIA

Hoge resolutie: 
https://www.astronomie.nl/upload/images/2022/05/Stofschijf-credit-MPIA.jpg<https://eur04.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fwww.astronomie.nl%2Fupload%2Fimages%2F2022%2F05%2FStofschijf-credit-MPIA.jpg&data=05%7C01%7Cd.redeker%40uva.nl%7Caf78f975849e4dcb73d708da2db5fe54%7Ca0f1cacd618c4403b94576fb3d6874e5%7C0%7C0%7C637872556925093147%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C3000%7C%7C%7C&sdata=6bTBoM1mseNxlgdSVueRQJWy2q8W7Xr9nmAqOXA4W7w%3D&reserved=0>

Het gebied dat de onderzoekers bestudeerden. Alle plusjes zijn planeetvormende 
schijven. De blauwe stippen zijn schijven met meer dan 100 aardmassa's. De 
cirkel rechts omvat de Orionnevelcluster. Die bevat grote, hete sterren die 
niet in het onderzoek zijn meegenomen. (c) Van Terwisga et al. / MPIA
Hoge resolutie: 
https://www.astronomie.nl/upload/images/2022/05/Onderzocht-gebied-credit-van-terwisga-et-al-MPIA.jpg<https://eur04.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fwww.astronomie.nl%2Fupload%2Fimages%2F2022%2F05%2FOnderzocht-gebied-credit-van-terwisga-et-al-MPIA.jpg&data=05%7C01%7Cd.redeker%40uva.nl%7Caf78f975849e4dcb73d708da2db5fe54%7Ca0f1cacd618c4403b94576fb3d6874e5%7C0%7C0%7C637872556925093147%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C3000%7C%7C%7C&sdata=NCQ%2BCvJjw9uE9vSGme24GYetpkK556Rn2iirKqkK2K4%3D&reserved=0>

Over NOVA / 
www.astronomie.nl<https://eur04.safelinks.protection.outlook.com/?url=http%3A%2F%2Fwww.astronomie.nl%2F&data=05%7C01%7Cd.redeker%40uva.nl%7Caf78f975849e4dcb73d708da2db5fe54%7Ca0f1cacd618c4403b94576fb3d6874e5%7C0%7C0%7C637872556925093147%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C3000%7C%7C%7C&sdata=ql1BYABgtO9C6fVOvDGRbatC7EsirEURPgWL4IpqO2A%3D&reserved=0>
De Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA) is het 
samenwerkingsverband van de sterrenkundige instituten van de universiteiten van 
Amsterdam, Groningen, Leiden en Nijmegen. Toponderzoekschool NOVA heeft als 
missie het uitvoeren van baanbrekend sterrenkundig onderzoek, het opleiden van 
jonge astronomen op het hoogste internationale niveau en het delen van nieuwe 
ontdekkingen met de samenleving. De NOVA-laboratoria zijn gespecialiseerd in 
het bouwen van state-of-the-art optische/infrarood- en 
submillimeter-instrumentatie voor de grootste telescopen op aarde.

Opgemaakt persbericht:
Nederlands NOVA-persbericht: 
https://www.astronomie.nl/nieuws/planeetvormende-schijven-evolueren-verrassend-vergelijkbaar-3248<https://eur04.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fwww.astronomie.nl%2Fnieuws%2Fplaneetvormende-schijven-evolueren-verrassend-vergelijkbaar-3248&data=05%7C01%7Cd.redeker%40uva.nl%7Caf78f975849e4dcb73d708da2db5fe54%7Ca0f1cacd618c4403b94576fb3d6874e5%7C0%7C0%7C637872556925093147%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C3000%7C%7C%7C&sdata=JfgMVQRZYsfO0fyoLJ2sGDg4k99jP0vG506LZlZULvQ%3D&reserved=0>
Engels MPIA-persbericht: 
https://www.mpia.de/news/science/2022-07-soda<https://eur04.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fwww.mpia.de%2Fnews%2Fscience%2F2022-07-soda&data=05%7C01%7Cd.redeker%40uva.nl%7Caf78f975849e4dcb73d708da2db5fe54%7Ca0f1cacd618c4403b94576fb3d6874e5%7C0%7C0%7C637872556925093147%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C3000%7C%7C%7C&sdata=8bXScnLqzvwZhSbVRtYTqve%2FbHLZS%2B89kphtztUA4wE%3D&reserved=0>

-----------------------------------------------------------------------------------------------

Marieke Baan en David Redeker | Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie 
(NOVA) | NOVA Informatiecentrum | Science Park 904 | Postbus 94249 | 1090 GE 
Amsterdam | vast: 020 525 7480 | Marieke mobiel: 0614 322 627 | David mobiel: 
0644 588 969 | h.m.baan@xxxxxx | d.redeker@xxxxxx | www.astronomie.nl

Attachment: Stofschijf-credit-MPIA-kl.jpg
Description: Stofschijf-credit-MPIA-kl.jpg

Attachment: Onderzocht-gebied-credit-van-terwisga-et-al-MPIA-kl.jpg
Description: Onderzocht-gebied-credit-van-terwisga-et-al-MPIA-kl.jpg

_______________________________________________
NOVA-perslijst1 mailing list
NOVA-perslijst1@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst1_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Planeetvormende schijven evolueren verrassend vergelijkbaar - David Redeker