[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Persbericht NOVA: Leidse astronomen ontdekken kosmisch recept voor maken van glycerol

  • From: David Redeker <d.redeker@xxxxxx>
  • To: nova-perslijst1@xxxxxxxxxxx, nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx, nova-astronomen@xxxxxxxxxxx
  • Date: Thu, 22 Jun 2017 12:45:39 +0200

Dit persbericht staat ook op astronomie.nl

Nederlandse versie:
http://www.astronomie.nl/#!/index/_detail/gli/leidse-astronomen-kosmisch-recept-glycerol/

Engelse versie:
http://www.astronomie.nl/#!/index/_detail/gli/dutchastronomers-discover-recipe-cosmic-glycerol/

P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
22 juni 2017

Leidse astronomen ontdekken kosmisch recept voor maken van glycerol

Het is een team van Leidse sterrenkundigen gelukt om de biologisch
belangrijke stof glycerol te maken onder omstandigheden die vergelijkbaar
zijn met die in interstellaire wolken. Ze lieten hiervoor koolmonoxide-ijs
met waterstofatomen reageren bij min 250 graden Celsius. De onderzoekers
publiceren hun bevindingen in het vakblad Astrophysical Journal.

In de afgelopen jaren zijn veel complexe moleculen in de ruimte ontdekt.
Hoe die ontstaan is vaak onduidelijk. Gleb Fedoseev, nu postdoc bij het
Osservatorio Astrofisico di Catania in Italië en eerste auteur van het
artikel: "De dichtheid van deeltjes in de ruimte is zo klein, dat je
complexe moleculen alleen kunt vormen in ijslaagjes op stofdeeltjes die
gedurende honderdduizenden jaren ontstaan. Koolmonoxide speelt daarbij een
belangrijke rol. Het is vluchtig, maar bevriest bij zeer lage temperaturen.
Wanneer je het ijslaagje met daarin koolmonoxide vervolgens bombardeert met
waterstofatomen, ontstaan nieuwe moleculen."

In 2009 lieten de Leidse onderzoekers met behulp van hun ijskoude
waterstofbombardementen zien dat koolmonoxide reageert tot formaldehyde (4
atomen) en methanol (6 atomen). In 2015 lukte het om de suiker
glycoaldehyde (8 atomen) te maken. En nu is het dus gelukt om glycerol (14
atomen) te maken.

Harold Linnartz, hoofd van het Sackler Laboratory for Astrophysics bij de
Universiteit Leiden: "Als je systematisch de reactieproducten die tijdens
het atoombombardement ontstaan met elkaar laat reageren, dan ontstaan er
steeds complexere moleculen. We zitten nu bij glycerol, nog twee van zulke
stappen en je hebt ribose, een suiker dat van belang is bij de codering van
onze genen."

De grote vraag is nu of glycerol niet alleen in het laboratorium aanwezig
is, maar ook in interstellaire wolken. De moleculen formaldehyde, methanol
en glycolaldehyde zijn inmiddels met telescopen waargenomen in IRAS
16293-2422. Dat is een gebied in het sterrenbeeld Slangendrager op 460
lichtjaar van de aarde waar jonge sterren ontstaan die lijken op hoe onze
zon er 4,5 miljard jaar geleden uitgezien moet hebben. De astronomen willen
nu met ALMA, de grootste radiotelescoop ter wereld, in datzelfde gebied
zoeken naar glycerol.

Ewine van Dishoeck (Universiteit Leiden): "Hoe complexer de chemie in een
vroeg evolutiestadium van een ster, hoe groter de kans dat de bouwstenen
van het leven al voorhanden waren voordat planeten werden gevormd."

Glycerol, C3H8O3, is een belangrijk molecuul. Het is een essentieel
bestanddeel van membranen van levende cellen, waar het de moleculaire
ruggengraat vormt van tal van chemische verbindingen. Glycerol zit als E422
ook in hoestdranken, zetpillen, tandpasta, shampoo, zeep, snoep en
margarine.

E I N D E  P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Contact:
Harold Linnartz (Sackler Laboratory for Astrophysics, Sterrewacht Leiden,
Universiteit Leiden)
linnartz@xxxxxxxxxxxxxxxxxx
Tel: 071 5275804
Webpagina: http://home.strw.leidenuniv.nl/~linnartz/

Gleb Fedoseev (INAF, Osservatorio Astrofisico di Catania, Italië)
gfedo@xxxxxxxxxxxx

Artikel:
Formation of glycerol through hydrogenation of CO ice under prestellar core
conditions. G. Fedoseev, K.J. Chuang, S. Ioppolo, D. Qasim, E.F. van
Dishoeck & H. Linnartz. In Astrophysical Journal.
http://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/aa74dc ;(origineel)
https://arxiv.org/abs/1705.09625 ;(gratis preprint)

Beeld (zie onder):
Leidse sterrenkundigen maakten het biologisch belangrijke molecuul glycerol
bij min 250 graden Celsius met als startpunt alleen koolmonoxide-ijs en
waterstofatomen. Hier een close-up van de ijskoude vacuümkamer met daarin
een artist impression van IRAS 16293-2422 en van glycerol. Credit: Harold
Linnartz
Hoge resolutie:
http://www.astronomie.nl/media/medialibrary/2017/06/Glycerol.jpeg

---------------------------------------------------------------------------------------------------
Met vriendelijke groet,

Marieke Baan en David Redeker
Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
NOVA Informatie Centrum
Science Park 904
1098 XH Amsterdam
vast: 020 - 525 7480
Marieke mobiel: 06 - 14 322 627
David mobiel: 06 - 44 588 969
h.m.baan@xxxxxx
d.redeker@xxxxxx
www.astronomie.nl

Attachment: Glycerol.jpeg
Description: JPEG image

_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Persbericht NOVA: Leidse astronomen ontdekken kosmisch recept voor maken van glycerol - David Redeker