[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Persbericht NOVA: Leidse astronomen fotograferen bij toeval mogelijke peuterplaneet

  • From: David Redeker <d.redeker@xxxxxx>
  • To: nova-perslijst1@xxxxxxxxxxx, nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx, nova-astronomen@xxxxxxxxxxx
  • Date: Tue, 8 May 2018 09:29:06 +0200

Dit persbericht staat met meer afbeeldingen en infographics op:
www.astronomie.nl
Nederlands:
http://www.astronomie.nl/#!/actueel/nieuws/_detail/gli/astronomen-fotograferen-bij-toeval-peuterplaneet/
Engels:
http://www.astronomie.nl/#!/index/_detail/gli/dutch-photograph-toddler-planet-by-chance/


P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
8 mei 2018

Leidse astronomen fotograferen bij toeval mogelijke peuterplaneet

Een internationaal team van sterrenkundigen onder Leidse leiding heeft bij
toeval een kleine begeleider gevonden rond de jonge dubbelster CS Cha. De
sterrenkundigen onderzochten eigenlijk de stofschijf rond de dubbelster,
maar stuitten toen op de begeleider. De astronomen vermoeden dat het gaat
om een planeet in zijn peuterjaren die nog aan het groeien is. De
onderzoekers gebruikten het SPHERE-instrument op de Europese Very Large
Telescope in Chili. De onderzoekers publiceren hun bevindingen binnenkort
in het vakblad Astronomy & Astrophysics.

De dubbelster CS Cha en zijn bijzondere begeleider bevinden zich op een
kleine zeshonderd lichtjaar afstand van ons vandaan in een
stervormingsgebied in het zuidelijke sterrenbeeld Kameleon. De dubbelster
is slechts twee à drie miljoen jaar oud. De onderzoekers wilden de ster
bestuderen om te zoeken naar stofschijven en planeten-in-wording.

Tijdens hun onderzoek naar de dubbelster zagen de astronomen een kleine
stip aan de rand van hun afbeeldingen. De onderzoekers doken de
telescoop-archieven in en ontdekten de stip, maar dan veel onduidelijker,
ook op foto's van de Hubbleruimtetelescoop van negentien jaar geleden en op
foto's van de Very Large Telescope van elf jaar geleden. Dankzij de
archieffoto's konden de astronomen laten zien dat de begeleider meebeweegt
met de dubbelster en dat ze bij elkaar horen.

Hoe de begeleider er precies uitziet en hoe hij is ontstaan, is
onduidelijk. De onderzoekers hebben diverse modellen op de waarnemingen
losgelaten, maar die geven geen honderd procent zekerheid. De begeleider is
mogelijk een kleine bruine dwergster, maar een grote super-Jupiter kan ook.

Hoofdonderzoeker Christian Ginski (Sterrewacht Leiden, Universiteit Leiden)
licht toe: "Het bijzondere is dat het licht van de begeleider sterk
gepolariseerd is. Zo’n voorkeursrichting ontstaat meestal als licht
onderweg verstrooid wordt. Wij vermoeden dat de begeleider omringd is door
een eigen stofschijf. Het lastige is dat de schijf een groot deel van het
licht blokkeert en dat we daarom moeilijk kunnen bepalen hoe zwaar de
begeleider is. Het zou dus een bruine dwerg kunnen zijn maar ook een
super-Jupiter in zijn peuterjaren. De klassieke planeetvormingsmodellen
laten ons hier gewoon in de steek."

In de toekomst willen de onderzoekers de ster en de begeleider beter
bekijken. Dat kan onder andere met de internationale ALMA-telescoop die op
de Chajnantor-hoogvlakte in het Noord-Chileense Andesgebergte staat.

SPHERE
SPHERE is de afkorting van Spectro-Polarimetric High-contrast Exoplanet
REsearch instrument. Het is een krachtige planetenjager die gekoppeld is
aan Europese Very Large Telescope op Cerro Paranal in het noorden van
Chili. Het instrument is mede in Nederland ontwikkeld. SPHERE kan
rechtstreekse opnamen maken van exoplaneten en stof- en puinschijven rond
sterren, ongeveer zoals je een foto maakt. Het instrument omzeilt de felle
ster en kijkt specifiek naar gepolariseerd licht dat wordt weerkaatst door
de atmosfeer van een exoplaneet of de stofschijf rond een ster.

E I N D E P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Contact:
Christian Ginski
Sterrewacht Leiden, Universiteit Leiden
vast: 071 527 5880
mobiel: 0611 595 215
ginski@xxxxxxxxxxxxxxxxxx
https://www.universiteitleiden.nl/medewerkers/c.-ginski/
https://ginskiastronomy.wordpress.com/

Artikel:
First direct detection of a polarized companion outside of a resolved
circumbinary disk around CS Cha*. Door: C. Ginski (1, 2), M. Benisty (3,
4), R.G. van Holstein (1), A. Juhász (5), T.O.B. Schmidt (6), G. Chauvin
(3, 4) , J. de Boer (1), M. Wilby (1), C.F. Manara (7), P. Delorme (4), F.
Ménard (4), P. Pinilla (8), T. Birnstiel (9), M. Flock(10), C. Keller (1),
M. Kenworthy (1), J. Milli (4, 11), J. Olofsson (12, 13), L. Pérez (14), F.
Snik (1), en N. Vogt (12). 1. Universiteit Leiden; 2. Universiteit van
Amsterdam; 3 en 14. Universidad de Chile (Chili); 4. Univ. Grenoble Alpes
(Frankrijk); 5. University of Cambridge (Verenigd Koninkrijk); 6. Sorbonne
Paris Cité (Frankrijk); 7 ESA/ESTEC, Noordwijk; 8. The University of
Arizona (Verenigde Staten); 9. Ludwig-Maximilians-Universität München
(Duitsland); 10. Max-Planck-Institut für Astronomie (Duitsland); 11.
European Southern Observatory (Chili); 12 en 13. Universidad de Valparaíso
(Chili). Geaccepteerd voor publicatie in Astronomy and Astrophysics.
https://arxiv.org/abs/1805.02261 ;(gratis preprint)

Afbeelding 1a
http://www.astronomie.nl/media/medialibrary/2018/05/intensity_circle.png
Een infrarood-afbeelding van de dubbelster CS Cha met daarbij in de
gestippelde cirkel de nieuw ontdekte begeleider. Het is nog onduidelijk of
het een bruine dwerg is of een super-Jupiter in zijn peuterjaren. Credit:
C. Ginski & SPHERE

Afbeelding 1b
http://www.astronomie.nl/media/medialibrary/2018/05/polarized_intensity_circle.png
Een infrarood-afbeelding van de dubbelster en de nieuw ontdekte begeleider,
maar nu bekeken met speciale polarisatiefilters die stofschijven en
exoplaneten zichtbaar maken. De begeleider lijkt een eigen stofschijf te
hebben. Credit: C. Ginski & SPHERE

Afbeelding 1c
http://www.astronomie.nl/media/medialibrary/2018/05/CS_Cha_Animated_credit_C_Ginski_SPHERE.gif
Bewegende gif van de dubbelster CS Cha met daarbij in de gestippelde cirkel
de nieuw ontdekte begeleider. De blauwe afbeelding is gemaakt met speciale
polarisatiefilters die stofschijven en exoplaneten tonen. De begeleider
lijkt een eigen stofschijf te hebben. (c) C. Ginski & SPHERE

Afbeelding 2
http://www.astronomie.nl/media/medialibrary/2018/05/CS_Cha_infographic.png
Infographic van de dubbelster CS Cha en de omringende stofschijf (links)
met de nieuw ontdekte begeleider (rechts). De begeleider staat op meer dan
214 keer de afstand aarde-zon van de dubbelster, maar hoort er duidelijk
bij. Het geheel bevindt zich ongeveer 165 parsec (538 lichtjaar) van ons
vandaan. Credit C. Ginski/G.A. Muro Arena


Opgemaakt persbericht op www.astronomie.nl
---------------------------------------------------------------------------------------------------

Met vriendelijke groet,

David Redeker en Marieke Baan
Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
NOVA Informatie Centrum
Science Park 904
1098 XH Amsterdam
vast: 020 - 525 7480
David mobiel: 06 - 44 588 969
d.redeker@xxxxxx
www.astronomie.nl

Attachment: CS Cha Animated credit C Ginski SPHERE.gif
Description: GIF image

Attachment: CS Cha infographic - klein.jpg
Description: JPEG image

_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Persbericht NOVA: Leidse astronomen fotograferen bij toeval mogelijke peuterplaneet - David Redeker