[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] NOVA: Lange meetreeks toont hoe reusachtige sterren herhaald afkoelen en verhitten

  • From: David Redeker <d.redeker@xxxxxx>
  • To: nova-perslijst1@xxxxxxxxxxx, nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx, nova-astronomen@xxxxxxxxxxx
  • Date: Wed, 9 Oct 2019 09:02:45 +0200

Dit persbericht staat ook op:
http://www.astronomie.nl/#!/index/_detail/gli/lange-meetreeks-hete-koele-hyperreuzen/

P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
9 oktober 2019

Lange meetreeks toont hoe reusachtige sterren herhaald afkoelen en verhitten

Een internationaal team van astronomen en sterrenkunde-amateurs onder
leiding van Arnout van Genderen (83 jaar, Universiteit Leiden) heeft in
detail vastgesteld hoe de temperatuur van vier gele hyperreuzen in enkele
tientallen jaren stijgt van 4000 graden naar 8000 graden en weer terug. Ze
publiceren hun bevindingen in het vakblad Astronomy & Astrophysics.

De onderzoekers analyseerden van vier gele hyperreuzen het licht dat de
afgelopen vijftig tot honderd jaar op aarde is opgevangen. Gele hyperreuzen
zijn reusachtige, felle sterren. Ze zijn vijftien tot twintig keer zo zwaar
als de zon en schijnen 500.000 maal helderder. De atmosferen van deze
sterren kunnen zo enorm groot zijn dat ze, als ze op de plek van onze zon
hadden gestaan, zich uitstrekken tot voorbij de baan van Jupiter.

Doordat de onderzoekers zo'n lange meetreeks hadden, konden ze in detail
zien hoe de sterren in tientallen jaren warm en worden en in enkele jaren
weer afkoelen.

De cyclus begint met een koele ster. In enkele tientallen jaren stijgt de
gemiddelde atmosferische temperatuur tot ongeveer 8000 graden. Bij 8000
graden wordt de atmosfeer echter onstabiel door versterkte pulsaties. Op
een gegeven moment volgt een uitbarsting van de hele atmosfeer. Daardoor
koelt ze snel af en ontstaat er een zichzelf versnellend proces waarbij
elektronen zich hechten aan waterstofionen en er veel ionisatie-energie
vrijkomt. Daardoor koelt de atmosfeer nog verder af. De afkoeling van 8000
graden naar 4000 graden duurt slechts twee jaar.

Vervolgens begint de cyclus weer van voren af aan, alleen met een iets
minder zware ster. Uiteindelijk, denken de astronomen, verandert de
hyperreus in een hetere ster en eindigt hij als supernova.

Tijdens het onderzoek kwamen de sterrenkundigen er overigens ook achter dat
een van de vier bestudeerde hyperreuzen niet zo groot was als eerder werd
verondersteld. De ster, HR5171A, blijkt namelijk veel dichterbij te staan
dan gedacht.

Over de auteurs
Hoofdauteur Arnout van Genderen (1936) werkt sinds 1961 bij de Sterrewacht
Leiden (Universiteit Leiden) en komt daar sinds zijn pensionering nog twee
dagen per week. Alex Lobel onderzoekt hyperreuzen en zware sterren en werkt
aan de Koninklijke Sterrenwacht van België. Hans Nieuwenhuijzen was
verbonden aan de Utrechtse sterrenwacht en is sinds 1998 te gast bij SRON.
Gregory Henry is een Amerikaanse amateurastronoom met een automatische
telescoop. Cees de Jager is de nestor van het Nederlandse ruimteonderzoek
en een beroemd zonnefysicus. Eric Blown is een amateurastronoom uit
Nieuw-Zeeland. Georgio Di Scala is een amateurastronoom uit Australië.
Erwin van Ballegoij is een Nederlandse amateurastronoom.

E I N D E P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Contact:

Arnout van Genderen, Sterrewacht Leiden, Universiteit Leiden
E-mail: genderen@xxxxxxxxxxxxxxxxxx
Zie ook: http://alobel.freeshell.org/hr5171.html

Artikel:
Pulsations, eruptions and evolution of four yellow hypergiants. A.M. van
Genderen (Sterrewacht Leiden, Universiteit Leiden), A. Lobel (Koninklijke
Sterrenwacht van België, Brussel), H. Nieuwenhuijzen (SRON, Utrecht), G.W.
Henry (Center of Exellence in Information Systems, State University,
Nashville, Tennessee, Verenigde Staten), C. de Jager (Koninklijke NIOZ,
Texel), E. Blown (Masterton, Nieuw-Zeeland), G. Di Scala (Carner Hill
Observatory, Sydney, Australië), E.J. van Ballegoij (KNWS Werkgroep
Veranderlijke Sterren). Geaccepteerd voor publicatie in Astronomy &
Astrophysics: https://doi.org/10.1051/0004-6361/201834358. Gratis preprint:
https://arxiv.org/abs/1910.02460

Beeld:
http://www.astronomie.nl/media/medialibrary/2019/10/HR5171_Spitzer_credit_A_Lobel_NASA_Spitzer.jpg
De ster HR 5271A is een van de vier onderzochte hyperreuzen. (c) A.
Lobel/NASA/Spitzer Space Telescope/IRAC

Opgemaakt persbericht op www.astronomie.nl

Attachment: HR5171_Spitzer credit A_Lobel_NASA_Spitzer_kl.jpg
Description: JPEG image

_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] NOVA: Lange meetreeks toont hoe reusachtige sterren herhaald afkoelen en verhitten - David Redeker