[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] NOVA: Keukenzout ontdekt rond jonge, zware ster in Orionnevel

  • From: David Redeker <d.redeker@xxxxxx>
  • To: nova-perslijst1@xxxxxxxxxxx, nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx, nova-astronomen@xxxxxxxxxxx
  • Date: Thu, 7 Feb 2019 16:03:56 +0100

Dit persbericht staat ook op:
http://www.astronomie.nl/#!/index/_detail/gli/keukenzout-rond-jonge-zware-ster-orionnevel

P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
7 februari 2019

Keukenzout ontdekt rond jonge, zware ster in Orionnevel

Een Amerikaans-Nederlands team van sterrenkundigen en chemici heeft
keukenzout waargenomen in een planeetvormende schijf rond een jonge zware
ster in de Orionnevel. Er was al wel zout gevonden rond stervende sterren,
maar nu is er voor het eerst zout rond een jonge schijf ontdekt. De
onderzoekers publiceren hun bevindingen binnenkort in het tijdschrift The
Astrophysical Journal.

Het onderzoeksteam detecteerde met de ALMA-telescoop (Atacama Large
Millimeter / submillimeter Array in Chili) een reeks chemische
streepjescodes die duidden op keukenzout (NaCl, natriumchloride) en enkele
andere zoutverbindingen. Het zout is aanwezig in de stofschrijf rond de
ster Orion Source I. Dat is een jonge, zware ster in het stervormingsgebied
de Orionnevel in het sterrenbeeld Orion op zo'n 1500 lichtjaar afstand van
de aarde.

De Italiaanse onderzoeker in Nederlandse dienst Ciriaco Goddi (Radboud
Universiteit Nijmegen en Universiteit Leiden) maakt deel uit van het
onderzoeksteam. Sinds 2007 onderzoekt hij de ster Orion Source I. In 2018
had hij met collega-onderzoekers al het vermoeden dat er zouten in de
stofschijf rond de ster aanwezig moesten zijn. Ze zagen emissielijnen die
volgens de database van zouten afkomstig waren, maar ze konden hun
waarnemingen eigenlijk niet geloven.

Goddi en zijn collega's besloten daarop om scheikundige Brett McGuire in de
arm te nemen. Goddi, die ook staflid is van Allegro, het Nederlandse
expertisecentrum voor ALMA, zegt daarover: "McGuire geloofde het eerst ook
niet, maar er waren ongeveer zestig emissielijnen op precies de goede
frequenties. Dat kon geen toeval zijn."

Het zout bevindt zich in een gebied op dertig tot zestig astronomische
eenheden van de ster (een astronomische eenheid is de afstand aarde-zon).
De sterrenkundigen hebben berekend dat er mogelijk een triljard kilo zout
in het gebied te vinden is (een 1 met 21 nullen erachter). De variatie in
chemische streepjescodes duidt op grote temperatuurverschillen, van
ongeveer -175 graden Celsius tot 3700 graden Celsius.

Het is nog onduidelijk waar de zouten vandaan komen. Goddi en zijn
collega's vermoeden dat ze de nasleep zien van stofdeeltjes die uit elkaar
worden geblazen in de protoplanetaire schijf rond de ster. In 2011 ontdekte
een door Goddi geleid team namelijk dat Orion Source I ongeveer 550 jaar
geleden vanuit zijn kraamkamer is weggeschoten. Het zou kunnen dat de ster
en zijn schijf toen een andere ster hebben geschampt en dat de bijbehorende
schokgolven er toen voor zorgden dat de vaste zoutdeeltjes verdampten.

Hoofdauteur van het onderzoek is Adam Ginsburg. Hij is onderzoeker bij het
National Radio Astronomy Observatory (NRAO) in Socorro, New Mexico
(Verenigde Staten). Ginsburg en het team willen in de toekomst verder
zoeken naar zout en metaalhoudende moleculen. Zo hopen ze onder andere
duidelijkheid te krijgen of zout rond alle stofschijven van jonge, zware
sterren aanwezig is of dat de zoutsporen ontstaan dankzij heftige
gebeurtenissen.

E I N D E P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Contact:
Ciriaco Goddi
Afdeling Sterrenkunde, Radboud Universiteit Nijmegen & Sterrewacht Leiden,
Universiteit Leiden
c.goddi@xxxxxxxxxxx & cgoddi@xxxxxxxxxxxxxxxxxx
Mobiel: 0640 529 223
Webpagina: https://astro.ru.nl/wiki/general/people/ciriaco_goddi

Artikel:
Orion SrcI’s disk is salty. Door: Adam Ginsburg, Brett McGuire, Richard
Plambeck, John Bally, Ciriaco Goddi, Melvyn Wright. Geaccepteerd voor
publicatie in The Astrophysical Journal.
https://arxiv.org/abs/1901.04489 ;(gratis preprint)

Beeld:
Artistieke weergave van Orion Source I, een jonge, zware ster op ongeveer
1500 lichtjaar van ons vandaan. Onderzoekers ontdekten met ALMA een ring
van zouten, waaronder keukenzout (natriumchloride) rond de ster. Het blauwe
gebied, op ongeveer een derde van het midden van de schijf, stelt de zouten
voor.
Credit: NRAO/AUI/NSF; S. Dagnello
Hoge resolutie:
http://www.astronomie.nl/media/medialibrary/2019/02/Orion_Source_I_NRAO.png

ALMA-afbeelding van de zoute schrijf (blauwe ring) rond de jonge, zware
ster Orion Source I. De ster bevindt zich in Orion Molecular Cloud 1, een
kraamkamer van sterren. De gele achtergrondafbeelding (in nabij-infrarood)
is gemaakt door het Gemini Observatory.
Credit: ALMA (NRAO/ESO/NAOJ); NRAO/AUI/NSF; Gemini Observatory/AURA
Hoge resolutie:
http://www.astronomie.nl/media/medialibrary/2019/02/Zout_rond_Orion_NRAO.png


Opgemaakt persbericht op www.astronomie.nl
---------------------------------------------------------------------------------------------------

-- 
Marieke Baan en David Redeker | Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie
(NOVA) | NOVA Informatiecentrum | Science Park 904 | Postbus 94249 | 1090
GE Amsterdam | vast: 020 525 7480 | Marieke mobiel: 0614 322 627 | David
mobiel: 0644 588 969 | h.m.baan@xxxxxx | d.redeker@xxxxxx |
www.astronomie.nl

Attachment: Zout rond Orion_NRAO_kl.jpg
Description: JPEG image

Attachment: Orion Source I_NRAO_kl.jpg
Description: JPEG image

_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] NOVA: Keukenzout ontdekt rond jonge, zware ster in Orionnevel - David Redeker