[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] NOVA: Directe waarneming van twee puinruimende planeten rond jonge ster

  • From: David Redeker <d.redeker@xxxxxx>
  • To: nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx, nova-astronomen@xxxxxxxxxxx
  • Date: Mon, 3 Jun 2019 17:00:28 +0200

Dit persbericht staat ook op:
www.astronomie.nl/#!/index/_detail/gli/directe-waarneming-van-twee-puinruimende-planeten

P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
3 juni 2019

Directe waarneming van twee puinruimende planeten rond jonge ster

Een internationaal team van sterrenkundigen onder leiding van Sebastiaan
Haffert (Universiteit Leiden) heeft een directe afbeelding gemaakt van twee
exoplaneten die als een stofzuiger een spoor trekken in de planeetvormende
schijf rond de jonge ster PDS 70. Het is pas het tweede meervoudige
exoplaneetsysteem dat direct gefotografeerd is en het eerste waarbij de
planeten nog steeds materiaal verzamelen en groeien. Het onderzoek
verschijnt vandaag in het vakblad Nature Astronomy.

PDS 70, de ster waaromheen de twee exoplaneten draaien, bevindt zich op
ongeveer 370 lichtjaar van de aarde. De ster is slechts 6 miljoen jaar oud,
iets kleiner dan onze zon en omgeven door twee schijven van gas en stof. De
twee exoplaneten draaien hun rondjes tussen de twee schijven. Ze hebben als
het ware een pad schoongeveegd en de grote schijf in tweeën gehakt.

De binnenste planeet, PDS 70 b, staat op ongeveer 3 miljard kilometer van
zijn ster. Dat is vergelijkbaar met de baan van Uranus in ons zonnestelsel.
De planeet is ongeveer 4 tot 17 keer zo zwaar als Jupiter. Deze planeet was
in 2018 al ontdekt. De buitenste planeet, PDS 70 c, draait op ongeveer 5
miljard kilometer om zijn ster. Dat is vergelijkbaar met de afstand van
Neptunus tot onze zon. Planeet c is ongeveer 1 tot 10 keer zo zwaar als
Jupiter.

Het team detecteerde PDS 70 c met behulp van de MUSE-spectrograaf op de
Very Large Telescope (VLT) van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO).
Deze, mede door Nederland ontwikkelde, spectrograaf is een enorm stabiel
instrument met een lange sluitertijd. Daardoor kan het zeer lichtzwakke
objecten waarnemen. Het instrument is oorspronkelijk ontwikkeld om zwakke
sterrenstelsels in het vroege heelal te onderzoeken.

Dankzij een nieuwe instelling die corrigeert voor verstoringen in de
atmosfeer kan MUSE sinds 2018 beelden maken met heel hoge resolutie. De
telescoop is zo nauwkeurig dat het zogeheten H-alpha-straling kan opvangen
die bij groeiende exoplaneten vrijkomt.

De planeten PDS 70 b en PDS 70 c hebben een bijzondere verhouding in
omlooptijden. In de tijd dat planeet b twee rondjes aflegt rond de ster,
maakt planeet c er één. Sommige sterrenkundigen vermoeden dat een
vergelijkbare vorm van baanresonantie tussen Jupiter en Saturnus ook een
rol speelde in het ontstaan van ons planetenstelsel. Ze noemen dat de
'grand tack hypothese' (vrij vertaald: de grote laveerhypothese). Die gaat
ervan uit dat Jupiter in het begin van zijn bestaan onder invloed van
Saturnus een omtrekkende, laverende beweging maakte: eerst richting de zon
en daarna weer naar buiten.

Voor sterrenkundigen komt de ontdekking van de exoplaneten in een
stofschijf als geroepen. Ze hadden namelijk al tientallen stofschijven met
gaten rond sterren gezien, maar nooit waren de bijbehorende planeten
zichtbaar. In de toekomst hopen ze meer exoplaneten in stofschijven
zichtbaar te maken. Ook hopen ze meer planeten te vinden die nog in hun
groeifase zijn. Zo kunnen de wetenschappers beter begrijpen hoe planeten
ontstaan en zich ontwikkelen.


E I N D E P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Contact:
Sebastiaan Haffert
Sterrewacht Leiden, Universiteit Leiden
vast: 071 527 8492
mobiel: 0655 793 628
haffert@xxxxxxxxxxxxxxxxxx
https://www.universiteitleiden.nl/medewerkers/sebastiaan-haffert/
https://home.strw.leidenuniv.nl/~haffert/

Ignas Snellen
Sterrewacht Leiden, Universiteit Leiden
vast: 071 527 5838
mobiel: 0630 031 983
snellen@xxxxxxxxxxxxxxxxxx
https://www.universiteitleiden.nl/medewerkers/ignas-snellen
https://home.strw.leidenuniv.nl/~snellen/

Artikel:
Two accreting protoplanets around the young star PDS 70. Door: S.Y. Haffert
(Universiteit Leiden), A.J. Bohn, J. de Boer, I.A.G. Snellen, J.
Brinchmann, J.H. Girard, C.U. Keller, R. Bacon. In Nature Astronomy, 3 juni
2019. Vanaf 4 juni beschikbaar via:
https://doi.org/10.1038/s41550-019-0780-5

Beeld:
http://www.astronomie.nl/media/medialibrary/2019/05/PDS_70_credit_STScI.jpg
Artistieke weergave van de ster PDS 70 met twee groeiende protoplaneten.
(c) STScI

Opgemaakt persbericht op www.astronomie.nl
---------------------------------------------------------------------------------------------------


 --
Marieke Baan en David Redeker | Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie
(NOVA) | NOVA Informatiecentrum | Science Park 904 | Postbus 94249 | 1090
GE Amsterdam | vast: 020 525 7480 | Marieke mobiel: 0614 322 627 | David
mobiel: 0644 588 969 | h.m.baan@xxxxxx | d.redeker@xxxxxx |
www.astronomie.nl

Attachment: PDS 70 credit STScI - klein.jpg
Description: JPEG image

_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] NOVA: Directe waarneming van twee puinruimende planeten rond jonge ster - David Redeker