[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Jonge sterren in de Orionnevel doen aan geboortebeperking

  • From: "Baan, Marieke" <H.M.Baan@xxxxxx>
  • To: "<nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>" <nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>, "nova-astronomen@list uva nl" <nova-astronomen@xxxxxxxxxxx>, "nova-perslijst1@list uva nl" <nova-perslijst1@xxxxxxxxxxx>
  • Date: Mon, 7 Jan 2019 18:01:24 +0000

P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
7 januari 2019

Jonge sterren in de Orionnevel doen aan geboortebeperking

Astronomen van de Universiteit Leiden hebben in SOFIA-data ontdekt dat de 
sterrenwind van een pasgeboren ster in de Orionnevel verhindert dat er in de 
directe omgeving meer sterren worden gevormd. Dat maakte coauteur Xander 
Tielens bekend tijdens een persconferentie op de 233ste bijeenkomst van de 
American Astronomical Society (AAS) in Seattle, VS. Het onderzoeksresultaat 
verschijnt op 7 januari in Nature.

Het resultaat is verrassend omdat wetenschappers dachten dat andere processen 
zoals exploderende sterren (supernova’s) grotendeels voor het reguleren van 
stervorming verantwoordelijk zijn. Maar de SOFIA-waarnemingen suggereren dat de 
babysterren sterrenwinden genereren die het basismateriaal voor de productie 
van sterren wegblazen.

SOFIA is NASA’s stratosferisch observatorium voor infraroodsterrenkunde, dat 
zijn waarnemingen doet vanuit een aangepaste Boeing 747SP jetliner. De 
Orionnevel is een kraamkliniek van sterren, die vaak is waargenomen en 
gefotografeerd. Het is de sterrenfabriek die het dichtst bij de aarde staat. 
Sluiers van gas en stof maken de Orionnevel prachtig om te zien, maar zorgen er 
ook voor dat het geboorteproces van de sterren goeddeels aan het oog blijft 
onttrokken. Telescopen zoals SOFIA kunnen het infrarode licht waarnemen dat wel 
door de stofwolken heen komt, en dus stervormingsprocessen zien die in optisch 
licht verborgen blijven.
In het hart van de Orionnevel ligt een klein groepje jonge, zware en heldere 
sterren. Het GREAT-instrument op SOFIA ontdekte dat de sterke sterrenwind van 
de helderste van deze babysterren, Theta1 Orionis C (θ1 Ori C), een grote schil 
van materiaal heeft weggeveegd uit de wolk waarin deze ster is geboren, zoals 
een sneeuwschuiver een straat schoonveegt door de sneeuw naar de kant van de 
weg te schuiven.

“De wind is verantwoordelijk voor het blazen van zo’n grote bel rond de 
centrale sterren,” legt eerste auteur en promovenda aan de Leidse Sterrewacht 
Cornelia Pabst uit. “Hij rukt de stervormingswolk uit elkaar en voorkomt 
daarmee de geboorte van nieuwe sterren.”

De onderzoekers maten met het GREAT-instrument op SOFIA de chemische 
vingerafdruk van geïoniseerde koolstof. De aardse dampkring houdt infrarood 
licht tegen, maar doordat SOFIA hoog vliegt (waardoor het geen last heeft van 
99 procent van de waterdamp in de atmosfeer) konden de fysische eigenschappen 
van de sterrenwind worden bestudeerd.

“Astronomen gebruiken GREAT zoals een politieagent een radarkanon gebruikt,” 
legt de promotor van Pabst, Xander Tielens (Sterrewacht Leiden) uit. “Je auto 
reflecteert de radiostraling en het signaal vertelt de agent of je te hard 
rijdt.” Op dezelfde manier gebruiken astronomen de spectraallijn van 
geïoniseerde koolstof om de snelheid van het gas door de nevel heen vast te 
stellen, en de interacties tussen de zware sterren en de wolken waarin ze zijn 
geboren te bestuderen.

In het hart van de Orionnevel vormt de sterrenwind van θ1 Ori C een bel die de 
stergeboorte in de buurt ontregelt. Tegelijkertijd duwt de wind moleculair gas 
naar de randen van de bel, en vormt op die manier nieuwe regio’s van dicht 
opeengepakt materiaal waaruit in de toekomst nieuwe sterren kunnen worden 
gevormd.

Het resultaat is belangrijk omdat astronomen zo meer te weten komen over de 
ruimte tussen de sterren die is gevuld met gas en stof, het zogeheten 
interstellaire medium. “Inzicht in de wijze waarop stervorming interacteert met 
het interstellaire medium is van belang voor ons begrip van de oorsprong van 
sterren die we nu kunnen bestuderen en de sterren die in de toekomst worden 
gevormd,” aldus Pabst.

E I N D E  P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Contact: Xander Tielens, Sterrewacht Leiden, Universiteit Leiden
E-mail: tielens@xxxxxxxxxxxxxxxxxx<mailto:tielens@xxxxxxxxxxxxxxxxxx>

Beeld: De krachtige wind van de pasgeboren ster in het hart van de Orionnevel 
creëert een bel en voorkomt daarmee dat nieuwe sterren in de buurt worden 
gevormd. Tegelijkertijd drukt de wind moleculair gas naar de randen, waar een 
dikke schil rond de bel wordt gevrormd waaruit toekomstige generaties van 
sterren kunnen ontstaan. Credit: NASA/SOFIA/Pabst et. al

Artikel: Disruption of the Orion Molecular Core 1 by the stellar wind of the 
massive star θ1 Ori C. C. Pabst, R. Higgins, J.R. Goicoechea, D. Teyssier, O. 
Berne, E. Chambers, M. Wolfire, S. Suri, R. Guesten, J. Stutzki, U.U. Graf, C. 
Risacher, A.G.G.M. Tielens

Video’s: https://www.sofia.usra.edu/Orion3D

Opgemaakt persbericht op www.astronomie.nl/<http://www.astronomie.nl/>
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Met vriendelijke groet,

Marieke Baan

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
NOVA Informatie Centrum

Science Park 904
1098 XH Amsterdam
T: 020-5257480
M: 0614322627

www.astronomie.nl<http://www.astronomie.nl/>
@mariekebaan

[cid:370E8649-4571-4BBA-A744-69CEC046E92D]

PNG image

_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Jonge sterren in de Orionnevel doen aan geboortebeperking - Baan, Marieke