[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Event Horizon Telescope opent jacht op zwart gat in centrum Melkweg

  • From: "Baan, Marieke" <H.M.Baan@xxxxxx>
  • To: "<nova-perslijst1@xxxxxxxxxxx>" <nova-perslijst1@xxxxxxxxxxx>, "<nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>" <nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>, "<nova-astronomen@xxxxxxxxxxx>" <nova-astronomen@xxxxxxxxxxx>
  • Date: Thu, 30 Mar 2017 08:48:10 +0000

Opgemaakt persbericht op 
http://www.astronomie.nl/#!/actueel/nieuws/_detail/gli/event-horizon-telescope-opent-jacht-op-zwart-gat-c/

P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
Radboud Universiteit
---------------------------------------------------------------------------------------------------
30 maart 2017

Event Horizon Telescope opent jacht op zwart gat in centrum Melkweg

De eerste grote waarneemcampagne van de Event Horizon Telescope (EHT) gaat na 
jaren van intensieve voorbereiding nu echt van start. Van 5 tot 14 april zal de 
virtuele telescoop, die bestaat uit gekoppelde radiotelescopen verspreid over 
de hele wereld, zijn eerste serie waarnemingen doen van het superzware zwarte 
gat in het centrum van onze Melkweg, Sagittarius A*. De betrokken astronomen, 
onder wie de Nijmeegse hoogleraar Heino Falcke die dit experiment bijna 20 jaar 
geleden bedacht, willen de eerste foto ooit maken van de waarnemingshorizon van 
een zwart gat. Foto’s van zwarte gaten bestaan tot nu toe alleen in 
computersimulaties.

De waarnemingshorizon van een zwart gat is de grens waarachter geen informatie 
meer kan ontsnappen, zelfs geen licht, en waar de tijd lijkt stil te staan. Het 
bestaan van zo’n grens wordt voorspeld door de algemene relativiteitstheorie 
van Einstein, maar hij is nog nooit waargenomen. Vlak boven de 
waarnemingshorizon kan nog net wat licht ontsnappen, en dat licht moeten de 
uiterst gevoelige radioantennes in het gekoppelde telescopennetwerk gaan 
opvangen.

De EHT is een wereldomspannend netwerk van acht bestaande telescopen op zeven 
locaties, waardoor een virtuele telescoop ontstaat met de grootte van bijna de 
aarde. Nog nooit eerder hebben zoveel telescopen samengewerkt om een zwart gat 
in kaart te brengen. De techniek om tot de vereiste resolutie/scherpte te komen 
heet VLBI (Very long baseline interferometry). Een groot deel van de benodigde 
VLBI-hardware voor de EHT is gefinancierd uit een 14 M€ Synergy-Grant 
(BlackHoleCam) van de European Research Council (ERC) voor Falcke en zijn 
collega’s Luciano Rezolla (Goethe University Frankfurt) en Michel Kramer 
(Max-Planck-Institut für Radioastronomie in Bonn).

De resultaten van de eerste waarneemrun worden waarschijnlijk pas volgend jaar 
bekend. De wetenschappers moeten onder meer wachten op de lente op het 
zuidelijk halfrond; pas in oktober of november kan de harde schijf met gegevens 
van de South Pole Telescope worden opgehaald.

Falcke verwacht niet dat de campagne meteen al een perfecte foto oplevert: “Dit 
is het begin van een avontuurlijke reis naar het zwarte gat. Als alles goed 
gaat en ook de weersomstandigheden overal meezitten is er misschien een kans 
dat we nu al een eerste glimp opvangen van de waarnemingshorizon. Maar eerlijk 
gezegd denk ik dat meerdere waarneemruns en uiteindelijk nog meer telescopen 
nodig zijn om een mooie foto te maken.”

Hoewel dit het grootste experiment ooit is op deze radiofrequenties, is het 
aantal telescopen nog altijd relatief klein. “We hopen daarom dat meer 
telescopen gaan meedoen. In 2019 wordt de NOEMA-telescoop in Frankrijk 
toegevoegd. Wij proberen bovendien een telescoop in Namibië te realiseren, de 
Afrika Millimetergolf Telescoop (AMT), om het netwerk verder uit te breiden en 
aanzienlijk te verbeteren. Er is geen andere soortgelijke telescoop in Afrika, 
en de AMT zou dan ook een cruciale rol kunnen spelen om de perfecte foto te 
krijgen,” aldus Falcke.

Nederlandse astronomen gaan in april meedoen bij de eerste run op Hawaï, in 
Chili, in Mexico en in Arizona (VS). Falcke gaat zelf naar IRAM (Instituto de 
Radioastronomía Milimétrica) in Spanje. Deze sterrenwacht met de 30 
meter-radiotelescoop ligt op de bijna 3400 meter hoge Pico Veleta in de Sierra 
Nevada, in deze tijd van het jaar alleen per kabelbaan en sneeuwschuiver te 
bereiken.

Op de Radboud Universiteit worden de waarnemingen nauwgezet gevolgd in een 
controlekamer, waar het weer en de toestand van de verschillende telescopen te 
zien zijn.

E I N D E  P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Het EHT-consortium is een internationaal samenwerkingsverband van dertien 
instituten uit tien landen: Duitsland, Nederland, Frankrijk & Spanje (via 
IRAM), VS, Mexico, Japan, Taiwan, Canada, China (via EAO).

De Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) levert een belangrijke bijdrage via 
de ALMA-telescoop.

Het Europese Joint Instituut (JIVE) voor VLBI in Dwingeloo ontwikkelde 
data-analysesoftware voor de waarnemingen.

Die gegevens van de telescopen worden bij Max-Planck-Institut für 
Radioastronomie in Bonn en het MIT Haytsack Observatory in Boston gecorreleerd.

Groepen in Nijmegen, Frankfurt en Arizona maken gedetailleerde 
computersimulaties om te voorspellen hoe het zwart gat er uit zal zien. Die 
theoriegroep van Monika Moscibrodzka in Nijmegen maakt simulaties die onder 
meer met een 3D virtualrealitybril te zien zijn.

De Nederlandse astronoom Remo Tilanus (Leiden/Nijmegen) is projectmanager van 
de EHT. Heino Falcke is voorzitter van de wetenschappelijke raad van de EHT.

Beeld:
http://www.blackholecam.org  ERC BlackHoleCam project

Simulated image of a black hole (HiRes): 
https://www.dropbox.com/s/fk4xs2w9g7035t3/RAPTOR%204K.png?dl=0
(Credit: Bronzwaer/Davelaar/Moscibrodzka/Falcke, Radboud University)

http://www.eventhorizontelescope.org/

http://www.ru.nl/rbhh/ - Radboud Black Hole Hunters en Africa Telescoop

Meer achtergrondinformatie in Nature: 
http://www.nature.com/news/how-to-hunt-for-a-black-hole-with-a-telescope-the-size-of-earth-1.21693

Contact:
Heino Falcke, Radboud Universiteit
Tel: +49 151 23040365 (mobiel)
E-mail: H.Falcke@xxxxxxxxxxx

Opgemaakt persbericht op 
http://www.astronomie.nl/#!/actueel/nieuws/_detail/gli/event-horizon-telescope-opent-jacht-op-zwart-gat-c/
---------------------------------------------------------------------------------------------------

Met vriendelijke groet,

Marieke Baan

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
NOVA Informatie Centrum

Science Park 904
1098 XH Amsterdam
T: 020-5257480
M: 0614322627

www.astronomie.nl
@mariekebaan

_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] Event Horizon Telescope opent jacht op zwart gat in centrum Melkweg - Baan, Marieke