[PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] De schaduw van het zwarte gat M87* wiebelt

  • From: Marieke Baan <H.M.Baan@xxxxxx>
  • To: "nova-perslijst1@list uva nl" <nova-perslijst1@xxxxxxxxxxx>, "<nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>" <nova-perslijst2@xxxxxxxxxxx>, "nova-astronomen@list uva nl" <nova-astronomen@xxxxxxxxxxx>
  • Date: Wed, 23 Sep 2020 13:59:17 +0000

P E R S B E R I C H T

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
---------------------------------------------------------------------------------------------------
23 september 2020

De schaduw van het zwarte gat M87* wiebelt

Het EHT-team dat vorig jaar de eerste foto van de schaduw van een zwart gat 
publiceerde, heeft met de daarmee opgedane kennis archiefdata uit de periode 
2009-2013 geanalyseerd en concludeert dat de schaduw over de jaren heen 
wiebelt. De resultaten van het team, met daarin onder anderen de promovendi 
Sara Issaoun en Christiaan Brinkerink van de Radboud Universiteit, en Sera 
Markoff en haar promovendus Koushik Chatterjee van de Universiteit van 
Amsterdam, worden vandaag gepubliceerd in The Astrophysical Journal.

De EHT (Event Horizon Telescope) is een array van telescopen, die met behulp 
van de techniek die Very Long Baseline Interferometry (VLBI) heet, een virtuele 
radiotelescoop vormt met een schoteldiameter ter grootte van de aarde. In de 
periode 2009-2013 werd M87* (het superzware zwarte gat in het sterrenstelsel 
M87) waargenomen met prototype EHT-telescopen, op drie plekken in de periode 
2009-2012 en op vier in 2013. De volledige EHT-array kwam in bedrijf in 2017, 
met zeven telescopen gelokaliseerd op vijf locaties rond de aarde.

Hoewel de waarnemingen van 2009-2013 veel minder data bevatten dan die van 
2017, waardoor toen geen plaatje gemaakt kon worden, heeft het EHT-team met 
behulp van statistische modellen veranderingen in de verschijning van M87* 
tussen 2009 en 2017 kunnen vaststellen.

Ze concluderen dat de diameter van de schaduw van het zwarte gat consistent 
blijft met de voorspellingen van Einsteins algemene relativiteitstheorie voor 
zwarte gaten van 6,5 miljard zonsmassa’s. Maar ze vonden ook iets onverwacht: 
de halvemaanvormige ring van heet plasma rond M87* wiebelt. Daarmee hebben de 
astronomen voor het eerst zo dicht bij de waarnemingshorizon van een zwart gat, 
waar de zwaartekracht extreem is, een glimp opgevangen van de dynamische 
accretiestructuur.

Sara Issaoun (RU): “De kennis die we hebben opgedaan tijdens de laatste 
waarnemingen van M87* in 2017 hebben we dus toegepast op oudere data. We 
ontdekten dat de grootte van de ring hetzelfde bleef, maar dat de straling van 
het gas rondom over de jaren heen verandert.”

Sera Markoff (UvA) voegt daaraan toe: “Hoe helder de plek in de ring is hangt 
af van de eigenschappen van het gas rond het zwarte gat maar ook van zijn 
‘spin’ en hun relatieve oriëntaties. We hebben nu al meerdere theoretische 
modellen voor accretie overboord kunnen zetten, waardoor we de 
zwaartekrachtswetten rond zwarte gaten beter kunnen testen.”

De EHT-astronomen beschikken nu over een schat aan gegevens over de dynamica 
van zwarte gaten. Het team werkt momenteel aan de analyse van de data van 2018, 
waarbij nog een extra telescoop (in Groenland) was betrokken. In 2021 wordt de 
array met nog twee telescopen uitgebreid.

E I N D E  P E R S B E R I C H T
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer informatie

Contact:
Sara Issaoun, Radboud Universiteit, PhD-student in de groep van Heino Falcke
E-mail: s.issaoun@xxxxxxxxxxx<mailto:s.issaoun@xxxxxxxxxxx>

Prof. dr. Sera Markoff, Universiteit van Amsterdam
E-mail: s.b.markoff@xxxxxx

Christiaan Brinkerink (Radboud Universiteit) was betrokken bij de waarnemingen 
van 2013. De gebruikte archiefdata zijn op deze waarnemingen gebaseerd.

Artikel: 

Monitoring the Morphology of M87* in 2009–2017 with the Event Horizon 
Telescope. Maciek Wielgus et al.
DOI: 10.3847/1538-4357/abac0d.  

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/abac0d

Beeld: 

Snapshots van de verschijningsvorm van M87*, verkregen met opnamen en 
geometrische modellen en de EHT-array tussen 2009 en 2017. De diameter van de 
ringen is hetzelfde, maar de locatie van de heldere zijde varieert. Credit: M. 
Wielgus, D. Pesce & the EHT Collaboration.

BlackHoleCam:

De wetenschappers uit Amsterdam en Nijmegen zijn onderdeel van de 
BlackHoleCam-onderzoeksgroep. Dit project ontving in 2013 een €14 miljoen 
Synergy Grant van de European Research Council. Heino Falcke (Radboud 
Universiteit) is de Prinicipal Investigator, samen met co-PI’s Luciano Rezzolla 
(Goethe Universiteit Frankfurt) and Michael Kramer (Max-Planck Instituut Bonn). 
Partnerinstituten in BlackHoleCam zijn JIVE, IRAM, MPE Garching, IRA/INAF 
Bologna, SKA en ESO. BlackHoleCam is onderdeel van de EHT. 
https://blackholecam.org/

Vici:
Het werk van de groep van Sera Markoff wordt ondersteund door het NWO 
Vici-programma

Opgemaakt persbericht op www.astronomie.nl/<http://www.astronomie.nl/>
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Met vriendelijke groet,

Marieke Baan

Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
NOVA Informatie Centrum

Science Park 904
1098 XH Amsterdam
T: 020-5257480
M: 0614322627

www.astronomie.nl<http://www.astronomie.nl>
@mariekebaan
[cid:DFD57571-A625-44AE-979D-34C56AF82A68@wireless.uva.nl]

JPEG image

_______________________________________________
NOVA-perslijst2 mailing list
NOVA-perslijst2@xxxxxxxxxxx
https://list.uva.nl/mailman/listinfo/nova-perslijst2

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] [NOVA-perslijst2] De schaduw van het zwarte gat M87* wiebelt - Marieke Baan