[PWC-MEDIA] NIOO Persbericht: Waar zijn de kleine zwanen gebleven?

  • From: "Rienks, Froukje" <F.Rienks@xxxxxxxxxxxx>
  • To: "pwc-media@xxxxxxxxxxxxx" <pwc-media@xxxxxxxxxxxxx>
  • Date: Tue, 9 Jun 2020 15:18:08 +0000

Persbericht, 9 juni 2020

Waar zijn de kleine zwanen gebleven?
trekvogels overwinteren honderden kilometers oostelijker dan 50 jaar geleden

Bijna 13 kilometer per jaar. Zoveel is de afgelopen 50 jaar het 
overwinteringsgebied van trekvogel de kleine zwaan naar het oosten verschoven. 
Dit betekent dat de soort andere bescherming nodig heeft dan gedacht, blijkt 
uit onderzoek onder leiding van het Nederlands Instituut voor Ecologie 
(NIOO-KNAW) in het tijdschrift Global Change Biology.

Waarom gaat de beschermde kleine zwaan zo achteruit in Ierland en Engeland, en 
deels ook in hun belangrijkste overwinteringsgebied Nederland? "De 
achteruitgang in aantallen klopte niet met het beeld van broedsucces en 
overleving. Dat was de aanleiding voor dit onderzoek," legt dierecoloog Rascha 
Nuijten van het NIOO uit.

De eerste aanwijzing was dat de aantallen overwinterende zwanen in Duitsland 
juist stijgen in plaats van dalen. Een internationaal onderzoeksteam ging aan 
de slag, met mensen uit Estland en het Verenigd Koninkrijk (Wildfowl & Wetlands 
Trust).

[cid:image002.jpg@01D63E81.26A26AD0]
Dit onderzoek was mogelijk dankzij de nummers die sommige zwanen dragen. 
Waarnemingen van deze zwanen - vaak door citizen scientists - geven een 
inkijkje in hun agenda. Op die manier zijn veranderingen bij individuele zwanen 
in kaart te brengen. Vooral gebieden met een luchttemperatuur van ongeveer 5,5 
°C zijn favoriet in de winter.

Tussen toendra en delta
In tegenstelling tot zijn 'neef' de knobbelzwaan trekt de kleine zwaan over 
lange afstanden. Namelijk tussen zijn broedgebied op de Russische toendra en 
het overwinteringsgebied in onder andere Noordwest-Europa.

"We vonden dat zowel de overwinteringsduur als het overwinteringsgebied van de 
zwanen is veranderd in de afgelopen 50 jaar," vertelt Nuijten. "De periode is 
verkort: dat noemen we 'short-staying'. En het gebied is sterk naar het oosten 
verschoven: 'short-stopping'." En waardoor komt dat? "We zien eenzelfde 
oostwaartse verschuiving van de 5°C-lijn in de winter in Europa. Dit 
suggereert, dat de verschuiving van de zwanen verband houdt met de opwarming 
van het klimaat."

Toch niet zo traditioneel
In plaats van een cosy plekje in Engeland of Nederland kiest een gemiddelde 
kleine zwaan tegenwoordig voor een plek honderden kilometers oostelijker om de 
winter door te brengen. Ze komen er nu later aan en vertrekken er ook eerder 
dan rond 1970. In totaal duurt hun 'wintervakantie' daardoor bijna 9 weken 
korter, schatten de onderzoekers. Echt vakantie is het trouwens niet: het is 
een tijd om te herstellen en 'op te vetten' voor de belangrijke reis naar het 
broedgebied in de lente.

Should I stay or should I go? Nuijten weet het antwoord: "Opvallend was dat 
individuele zwanen hun verblijfsduur in het wintergebied niet aanpasten tijdens 
hun leven. De verandering die we vinden komt dus volledig door verschuivingen 
tussen generaties." Dat is anders voor de trekafstand. Daar zagen de 
onderzoekers naast de verandering tussen generaties ook dat zwanen tijdens hun 
leven al hun trektocht inkorten. "Voor een soort die altijd als traditioneel 
werd gezien, is dit een spannende bevinding."

Gevolgen natuurbeleid
De zwanen lijken zich dus tot op zekere hoogte te kunnen aanpassen aan het 
klimaat. Gevolgen daarvan in andere delen van het jaar zijn nog niet duidelijk. 
Maar het heeft in ieder geval gevolgen voor de beste manier van bescherming van 
deze soort. Nuijten: "Dit betekent dat bepaalde plekken veel minder belangrijk 
en andere veel belangrijker zijn geworden voor de zwanen. De dynamiek van de 
soort, bijvoorbeeld in relatie tot klimaatverandering, moet meegenomen worden 
in het natuurbeleid."
__________________________________________________________________________________________

Het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) is met ruim 300 medewerkers 
en studenten een van de grootste onderzoeksinstituten van de Koninklijke 
Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Het is gespecialiseerd in de 
ecologie van het water en het land: hoe werkt de natuur? Sinds 2011 is het 
gevestigd in een duurzaam gebouwd onderzoekspand in Wageningen. De historie van 
het onderzoek gaat meer dan 60 jaar terug en loopt door ons hele land, en ver 
daarbuiten. www.nioo.knaw.nl<http://www.nioo.knaw.nl>

Voor meer informatie:

  *   Onderzoeker Rascha 
Nuijten<https://nioo.knaw.nl/nl/employees/rascha-nuijten>, afdeling 
Dierecologie, Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), tel. 06-54904577, 
r.nuijten@xxxxxxxxxxxx<mailto:r.nuijten@xxxxxxxxxxxx>
  *   Onderzoeker prof. dr. Bart 
Nolet<https://nioo.knaw.nl/en/employees/Bart-Nolet>, afdeling Dierecologie, 
Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en IBED, Universiteit van 
Amsterdam, tel. 06-44864849, b.nolet@xxxxxxxxxxxx<mailto:b.nolet@xxxxxxxxxxxx>
  *   Hoofd wetenschapscommunicatie Froukje Rienks, Nederlands Instituut voor 
Ecologie (NIOO-KNAW), tel. 06-10487481 / 0317-473400, 
f.rienks@xxxxxxxxxxxx<mailto:f.rienks@xxxxxxxxxxxx>

Illustratie: een kleine zwanenstel uit dit onderzoek. Bron: Bart Nolet / 
NIOO-KNAW.
Zie de online versie voor het 
fotobestand.<https://nioo.knaw.nl/nl/news/waar-zijn-de-kleine-zwanen-gebleven>

Artikel: Concurrent shifts in wintering distribution and phenology in migratory 
swans: Individual and generational effects. Rascha J. M. Nuijten, Kevin A. 
Wood, Trinus Haitjema, Eileen C. Rees & Bart A. Nolet, Global Change Biology, 
early online 9 juni 2020, 
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/gcb.15151 ;(open access)

Twitter: @niooknaw<https://twitter.com/niooknaw>
Website NIOO: www.nioo.knaw.nl<http://www.nioo.knaw.nl>

Als u dit persbericht ten onrechte ontvangt of geen persberichten meer wenst te 
ontvangen, meld dat dan s.v.p. via 
communicatie@xxxxxxxxxxxx<mailto:communicatie@xxxxxxxxxxxx>.


Froukje Rienks
Wetenschapscommunicator /Hoofd PR & Wetenschapscommunicatie
Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)
Droevendaalsesteeg 10, 6708 PB Wageningen /Postbus 50, 6700 AB Wageningen
T 0317-473590 / M 06-10487481
f.rienks@xxxxxxxxxxxx<mailto:f.rienks@xxxxxxxxxxxx> / 
www.nioo.knaw.nl<http://www.nioo.knaw.nl/> / @niooknaw 
(Twitter)<twitter.com/niooknaw>
Het NIOO is het onderzoeksinstituut voor ecologie van de Koninklijke 
Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW)

JPEG image

JPEG image

Other related posts:

  • » [PWC-MEDIA] NIOO Persbericht: Waar zijn de kleine zwanen gebleven? - Rienks, Froukje