van de su dung dau hoi, nga trong tieng viet

Ñaây laø baøi nghieân cöùu cuûa Cao Chaùnh Cöông, moät nhaân só soáng vaø laøm 
vieäc taïi Myõ, oâng vieát baøi naøy noùi veà vaán ñeà duøng daáu hoûi, ngaõ 
trong tieáng vieät. xin göûi laïi cho anh em treân dieãn ñaøn ñoïc vaø xin 
ñöôïc nhaän nhöõng hoài ñaùp ñeå hoïc hoûi.

moät laàn nöõa xin noùi roõ, ñaây laø nghieân cöùu cuûa nhaân só soáng taïi 
nöôùc ngoaøi. Coù leõ seõ coù nhöõng vaán ñeà oâng neâu leân 0 ñuùng vôùi vaên 
hoùa ngoân ngöõ trong nöôùc. Toâi chæ xin ñaêng laïi toaøn boä baøi vieát 0 
chænh söûa. Khoâng chòu traùch nhieäm neáu noäi dung treân khoâng ñuùng.

Cao Chaùnh Cöông

Daáu "Hoûi Ngaõ" Trong Vaên Chöông Vieät Nam






Vaên hoùa Vieät Nam cuûa chuùng ta voâ cuøng phong phuù. Moät trong nhöõng 
nguoàn phong phuù voâ ngaøn maø treân theá giôùi khoâng ai coù, ñoù laø yù 
nghóa veà daáu hoûi ngaõ Thaät theá, daáu hoûi ngaõ trong tieáng Vieät ñoùng 
moät vai troø quan troïng. Vieát sai daáu hoûi ngaõ seõ laøm ñaûo ngöôïc vaø 
coù khi voâ cuøng tai haïi cho vaên chöông vaø vaên hoùa Vieät Nam. 

Chuùng toâi xin ñôn cöû moät vaøi tröôøng hôïp nhö sau. Danh töø nhaân só, chöõ 
só phaûi ñöôïc vieát baèng daáu ngaõ ñeå moâ taû moät vò chính khaùch coù kieán 
thöùc vaên hoùa chính tri... , nhöng neáu voâ tình chuùng ta vieát nhaân sæ, 
chöõ sæ vôùi daáu hoûi thì yù nghóa cuûa danh töø nhaân só seõ bò ñaûo ngöôïc 
laïi, vì chöõ só vôùi daáu hoûi coù nghóa laø nhuïc só vaø nhö vaäy seõ bò 
traùi nghóa hoaøn toaøn. Moät chöõ thoâng thöôøng khaùc nhö laø hai chöõ söûa 
chöõa, neáu boû ñi daáu hoûi ngaõ seõ coù nhieàu yù khaùc nhau: söûa chöõa 
(söûa daáu hoûi, chöõa daáu ngaõ) töùc laø chuùng ta söûa laïi moät caùi gì bò 
hö hoûng, thí duï söûa chöõa xe hôi. Nhöng neáu cho daáu ngaõ vaøo thaønh chöõ 
söõa vaø daáu hoûi treân chöõ chöûa töùc coù nghóa laø söõa cuûa nhöõng ngöôøi 
ñaøn baø coù thai ngheùn. 

Ngöôøi sai loãi nhieàu nhaát veà vieát sai daáu hoûi ngaõ laø ngöôøi mieàn Nam 
vaø Trung (ngöôøi vieát baøi naøy laø ngöôøi mieàn Trung). May maén nhaát laø 
ngöôøi thuoäc mieàn Baéc khi sinh ra laø noùi vaø vieát daáu hoûi ngaõ khoâng 
caàn phaûi suy nghó gì caû. Nhöng khoán noãi coù khi hoûi hoï taïi sao chöõ 
naøy vieát daáu hoûi chöõ kia laïi ñaùnh daáu ngaõ thì hoï laïi khoâng caét 
nghóa ñöôïc maø chæ nôû moät nuï cöôøi treân moâi... 

Baøi vieát naøy nhaèm muïc ñích ñoùng goùp moät vaøi qui luaät veà daáu hoûi 
ngaõ cuûa tieáng meï ñeû Vieät Nam chuùng ta. 

Daáu hoûi ngaõ ñöôïc caên cöù vaøo ba qui luaät caên baûn: Luaät baèng traéc, 
chöõ Haùn Vieät vaø caùc qui luaät ngoaïi leä. 

A. LUAÄT BAÈNG TRAÉC 

Qui luaät baèng traéc phaûi ñöôïc hieåu theo ba qui öôùc sau. 

1. Luaät laäp laùy 

Danh töø laäp laùy töùc laø moät chöõ coù nghóa nhöng chöõ gheùp ñi theo chöõ 
kia khoâng coù nghóa gì caû. Thí duï: vui veû, chöõ vui coù nghóa maø chöõ veû 
laïi khoâng nghóa, chöõ maïnh meõ, chöõ maïnh coù nghóa nhöng chöõ meõ laïi 
khoâng heà mang moät yù nghóa naøo heát, hoaëc chöõ laëng leõ, veû vang... 

2. Luaät traéc 

Khoâng daáu vaø daáu saéc ñi theo vôùi danh töø laäp laùy thì chöõ ñoù vieát 
baèng daáu hoûi (ngang saéc hoûi). 

Thí duï: 

Hôùn hôû: chöõ hôùn coù daáu saéc, thì chöõ hôû phaûi laø daáu hoûi. 

Vui veû: chöõ vui khoâng daáu, thì chöõ veû ñöông nhieân phaûi daáu hoûi. 

Hoûi han: chöõ han khoâng daáu, nhö theá chöõ hoûi phaûi coù daáu hoûi. 

Vôù vaån: chöõ vôù laø daáu saéc thì chöõ vaån phaûi coù daáu hoûi. 

Töông töï nhö maéng moû, ngôù ngaån, hôû hang,... 

3. Luaät baèng 

Daáu huyeàn vaø daáu naëng ñi theo moät danh töø laäp laùy thì ñöôïc vieát 
baèng daáu ngaõ (huyeàn naëng ngaõ). 

Thí duï: 

Saün saøng: chöõ saøng coù daáu huyeàn thì chöõ saün phaûi laø daáu ngaõ. 

Ngôõ ngaøng: chöõ ngaøng vôùi daáu huyeàn thì chöõ ngôõ phaûi ñeå daáu ngaõ. 

Maïnh meõ: chöõ maõnh coù daáu naëng, do ñoù chöõ meõ phaûi vieát daáu ngaõ. 

Töông töï nhö caùc tröôøng hôïp laëng leõ, vöõng vaøng,... 



B. CHÖÕ HAÙN VIEÄT 

Vaên chöông Vieät Nam söû duïng raát nhieàu töø Haùn Vieät, chuùng ta hay quen 
duøng haèng ngaøy neân cöù xem nhö laø tieáng Vieät hoaøn toaøn. Thí duï nhö 
caùc chöõ thaønh kieán, löõ haønh, laõng du, vieãn xöù,... taát caû ñeàu do 
chöõ Haùn maø ra. 

Ñoái vôùi chöõ Haùn Vieät ñöôïc söû duïng trong vaên chöông Vieät Nam, luaät 
veà ñaùnh daáu hoûi ngaõ ñöôïc qui ñònh nhö sau: 

Taát caû nhöõng chöõ Haùn Vieät naøo baét ñaàu baèng caùc chöõ D, L, V, M vaø N 
ñeàu vieát baèng daáu ngaõ, caù chöõ Haùn Vieät khaùc khoâng baét ñaàu baèng 
naêm maãu töï naøy seõ ñöôïc vieát baèng daáu hoûi. 

Thí duï: 

Dó vaõng: hai chöõ naøy phaûi vieát daáu ngaõ vì dó vaõng khoâng nhöõng laø 
haùn töï maø coøn baét ñaàu baèng chöõ D vaø V. 

Vó ñaïi: vó coù daáu ngaõ vì chöõ vó baét ñaàu vôùi maãu töï V. 

Ngaãu nhieân: chöõ ngaãu daáu ngaõ vì aùp duïng qui luaät Haùn Vieät noùi 
treân. 

Leõ phaûi: leõ daáu ngaõ vì chöõ L, phaûi daáu hoûi vì coù chöõ P. 

Tö töôûng: chöõ töôûng phaûi vieát daáu hoûi vì vaàn T ñöùng ñaàu. 

Töông töï nhö: löõ haønh, vónh vieãn,... 

Ñeå theå nhôù luaät Haùn töï deã daøng, chuùng toâi ñaët moät caâu chaâm ngoân 
nhö theá naøy: 

"Daân Laø Vaän Meänh Nöôùc" 

ñeå deã nhôù moãi khi muoán söû duïng qui luaät Haùn töï noùi treân. 



C. CAÙC QUI ÖÔÙC KHAÙC 

1. Traïng töø (adverb) 

Caùc chöõ veà traïng töø thöôøng vieát baèng daáu ngaõ. 

Thí duï: 

Thoâi theá cuõng ñöôïc. Traïng töø cuõng vieát vôùi daáu ngaõ. 

Xin anh ñöøng traùch em nöõa. Traïng töï nöõa vieát vôùi daáu ngaõ. 

Chaéc anh ñaõ meät laém roài. Traïng töø ñaõ vieát vôùi daáu ngaõ. 



2. Teân hoï caù nhaân vaø quoác gia 

Caùc hoï cuûa moãi ngöôøi vaø teân cuûa moät quoác gia thöôøng ñöôïc vieát 
baèng daáu ngaõ. 

Thí duï: 

Ñoã ñình Tuaân, Löõ ñình Thoâng, Nguyeãn ngoïc Yeán... 

Caùc chöõ Ñoã, Löõ, Nguyeãn ñeàu vieát baèng daáu ngaõ vì ñaây laø danh xöng 
hoï haøng. 

Nöôùc Myõ, A phuù Haõn,... 

Caùc chöõ Myõ vaø Haõn phaûi vieát baèng daáu ngaõ vì ñaây laø teân cuûa moät 
quoác gia. 

3. Thöøa tröø 

Moät qui öôùc thöøa tröø ta coù theå duøng laø ñoaùn nghóa ñeå aùp duïng theo 
luaät laäp laùy vaø baèng traéc noùi treân. 

Thí duï: 

Anh boû em ñi leû moät mình. Chöõ leû vieát daáu hoûi vì töø chöõ leû loi maø 
ra, chöõ loi khoâng daáu neân chöõ leû vieát vôùi daáu hoûi. 

Anh naøy troâng thaät khoûe maïnh, chöõ khoûe ôû ñaây coù daáu hoûi vì do töø 
khoûe khoaén maø ra, khoaén daáu saéc thì khoûe phaûi daáu hoûi. 



D. KEÁT LUAÄN 

Vaên chöông laø linh hoàn cuûa neàn vaên hoùa, vieát sai daáu hoûi ngaõ coù 
theå laøm sai laïc caû caâu vaên, ñoù laø chöa keå ñeán nhieàu söï hieåu laàm 
tai haïi cho chính mình vaø ngöôøi khaùc cuõng nhö caùc vieäc troïng ñaïi. 
Khoâng gì khoù chòu cho baèng khi ñoïc moät cuoán truyeän hay nhöng daáu hoûi 
ngaõ khoâng ñöôïc chænh teà. 

Moät kyù giaû ngöôøi mieàn Nam trong caâu chuyeän thaân maät taïi moät quaùn 
phôû thöôïc vuøng thuû ñoâ Hoa Thònh Ñoán ñaõ thaønh thaät coâng nhaän ñieàu 
thieáu soùt vaø taàm quan troïng cuûa daáu hoûi ngaõ trong vaên chöông Vieät 
Nam. Vaø cuõng chính vò kyù giaû laõo thaønh noùi treân ñaõ khuyeán khích 
chuùng toâi vieát baøi naøy trong muïc ñích laøm soáng laïi söï phong phuù cuûa 
neàn vaên chöông, vaên hoùa Vieät Nam chuùng ta, nhaát laø ñoái vôùi nhöõng 
theá heä treû hieän ñang löu laïc treân xöù ngöôøi. 



CAO CHAÙNH CÖÔNG 

Trích taøi lieäu khoùa Tu nghieäp Sö phaïm 1991 

Cuûa caùc Trung taâm Vieät ngöõ Mieàn Nam Cali 

Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Office: Sao Mai Computer Center for the Blind
12B/C7 Hoang Hoa Tham street, Tan Binh district Ho Chi Minh City Viet Nam
tel: 84 8 849 5069.
Fax: 84 8 293 8300.
Email:
info@xxxxxxxxxxxxxxxx
Website:
www.saomaicenter.org

Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam
Cell-phone: 0989350014
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
  ----- Original Message ----- 
  From: Tran Ba Thien 
  To: smcc@xxxxxxxxxxxxx 
  Sent: Thursday, September 29, 2005 16:32
  Subject: Re: test mail


  Sao lai vao cai hom mail cua toi ma cau nhau the
  Tran Ba Thien
  Home: 26/11 Nguyen Van Dau street, ward 5 Phu Nhuan District
  HCMC, Vietnam
  tel: 84.8 8434905 mobile: 0918183835
  e-mail: tranbathien@xxxxxxxxx
    ----- Original Message ----- 
    From: Khuc Hai Van 
    To: smcc@xxxxxxxxxxxxx 
    Sent: Friday, September 30, 2005 5:33 AM
    Subject: Re: test mail


    sao lai nhe vao cai hom mail cua toi ma thu the?
    Name : Khuc Hai Van
    Home :1/23 ngo To Tien, pho Kham Thien, quan Dong Da, Hanoi.
    Hoem phone : (048564182)
    Cityphone : (049133582)
    E-mail address Khuc.HaiVan@xxxxxxxxx
    E-mail 1 VanKt182@xxxxxxxxx
      ----- Original Message ----- 
      From: that van 
      To: smcc@xxxxxxxxxxxxx 
      Sent: Wednesday, September 28, 2005 8:57 PM
      Subject: test mail




--------------------------------------------------------------------------
      Yahoo! for Good
      Click here to donate to the Hurricane Katrina relief effort.

Other related posts: