toan cau hoa la gi?

Toàn c?u hóa là khái ni?m dùng d? miêu t? các thay d?i trong
xã h?i
và trong n?n
kinh t?
th? gi?i, t?o ra b?i m?i liên k?t và trao d?i ngày càng tang gi?a các
qu?c gia,
các t? ch?c hay các cá nhân ? góc d? van hoá, kinh t?, v.v. trên quy mô toàn 
c?u. D?c bi?t trong ph?m vi kinh t?, toàn c?u hoá h?u nhu du?c dùng d? ch?
các tác d?ng c?a
thuong m?i
nói chung và
t? do hóa
thuong m?i hay "
t? do thuong m?i"
nói riêng. Cung ? góc d? kinh t?, ngu?i ta ch? th?y các dòng ch?y
tu b?n
? quy mô toàn c?u kéo theo các dòng ch?y thuong m?i,
k? thu?t,
công ngh?,
thông tin,
van hoá.

Ch? nghia h?u hi?n d?i

Tru?c:
Ch? nghia hi?n d?i
H?u hi?n d?i
Tri?t h?c h?u hi?n d?i
Ki?n trúc h?u hi?n d?i
Van h?c h?u hi?n d?i
Âm nh?c h?u hi?n d?i
H?c thuy?t phê phán

Toàn c?u hóa

Ch? nghia c?c gi?n
Âm nh?c c?c gi?n
Ch? nghia tiêu th?

 L?ch s? c?a toàn c?u hoá

Toàn c?u hoá, theo nghia c? di?n, dã b?t d?u vào kho?ng
th? k? th? 15,
sau khi có nh?ng cu?c thám hi?m hàng h?i quy mô l?n. Cu?c thám hi?m l?n l?n d?u 
tiên vòng quanh th? gi?i do
Ferdinand Magellan
th?c hi?n vào nam
1522.
Cung nhu vi?c xu?t hi?n các tr?c du?ng trao d?i thuong m?i gi?a
châu Âu,
châu Á,
châu Phi
và
châu M?
không ph?i là hi?n tu?ng g?n dây. Ngoài nh?ng trao d?i v? hàng hoá v?t ch?t, 
m?t s? gi?ng cây cung du?c dem tr?ng t? vùng khí h?u này sang vùng khí h?u
khác (ch?ng h?n nhu
khoai tây,
cà chua
và
thu?c lá).

Do có hai khía c?nh k? thu?t và
chính tr?, "
toàn c?u hoá" s? có nhi?u l?ch s? khác nhau. Thông thu?ng trong ph?m vi c?a môn
kinh t? h?c
và
kinh t? chính tr? h?c,
toàn c?u hoá ch? là l?ch s? c?a vi?c trao d?i thuong m?i không ng?ng gi?a các 
nu?c d?a trên nh?ng co s? ?n d?nh cho phép các cá nhân và công ty trao d?i
hàng hoá v?i nhau m?t cách tron tru nh?t.

Thu?t ng? "t? do hoá" xu?t hi?n d? ch? s? k?t h?p c?a h?c thuy?t kinh t? v?
th? tru?ng t? do tuy?t d?i
và s? h?y b? các rào c?n d?i v?i vi?c luu thông hàng hoá. Di?u này d?n t?i s? 
chuyên môn hoá không ng?ng c?a các nu?c trong linh v?c xu?t kh?u, cung nhu
t?o ra áp l?c ch?m d?t hàng rào
thu? quan
b?o h? và các rào c?n khác. Th?i k? b?t d?u dùng
vàng làm tiêu chu?n c?a h? th?ng ti?n t?
(b?n v? vàng) và t? do hoá trong
th? k? th? 19
thu?ng du?c chính th?c g?i là "th?i k? d?u c?a toàn c?u hoá". Cùng v?i th?i k?
bành tru?ng c?a d? qu?c Anh
(Pax Britannica) và vi?c trao d?i hàng hoá b?ng các lo?i ti?n t? có s? d?ng 
ti?n xu, th?i k? này là cùng v?i giai do?n công nghi?p hoá. Co s? lý thuy?t
là công trình c?a
David Ricardo
nói v?
l?i th? so sánh
và lu?t
cân b?ng chung
c?a
Jean-Baptiste Say,
cho r?ng, v? co b?n các nu?c s? trao d?i thuong m?i m?t cách hi?u qu?, và b?t 
k? nh?ng b?t ?n t?m th?i v? cung hay c?u cung s? t? d?ng du?c di?u ch?nh.
Vi?c thi?t l?p b?n v? vàng b?t d?u ? các nu?c công nghi?p hoá chính kho?ng gi?a 
nam
1850
và nam
1880,
m?c dù chính xác khi nào các nu?c này áp d?ng b?n v? vàng v?n còn là d? tài gây 
nhi?u tranh cãi.

"Th?i k? d?u c?a toàn c?u hoá" roi vào thoái trào khi b?t d?u bu?c vào
Chi?n tranh th? gi?i l?n th? nh?t,
và sau dó s?p d? h?n khi x?y ra kh?ng ho?ng b?n v? vàng vào cu?i nh?ng nam 1920 
và d?u nh?ng nam 1930.

Trong môi tru?ng h?u
Chi?n tranh th? gi?i l?n th? hai,
thuong m?i qu?c t? dã tang tru?ng d?t ng?t do tác d?ng c?a các t? ch?c kinh t? 
qu?c t? và các chuong trình tái ki?n thi?t. K? t? Chi?n tranh th? gi?i l?n
th? hai, các Vòng dàm phán thuong m?i do
GATT
kh?i xu?ng, dã d?t l?i v?n d? toàn c?u hoá và t? dó d?n d?n m?t lo?t các hi?p 
d?nh nh?m g? b? các h?n ch? d?i v?i "
thuong m?i t? do".
Vòng dàm phán Uruguay dã d? ra hi?p u?c thành l?p
T? ch?c thuong m?i th? gi?i
hay WTO, nh?m gi?i quy?t các tranh ch?p thuong m?i. Các hi?p u?c thuong m?i 
song phuong khác, bao g?m m?t ph?n c?a
Hi?p u?c Maastricht
c?a châu Âu và
Hi?p u?c m?u d?ch t? do B?c M?
(NAFTA) cung dã du?c ký k?t nh?m m?c tiêu gi?m b?t các thu? quan và rào c?n 
thuong m?i. T? th?p k? 1970, các tác d?ng c?a thuong m?i qu?c t? ngày càng rõ
r?t, c? v? m?t tích c?c l?n tiêu c?c.

 Ý nghia c?a toàn c?u hóa

Thu?t ng? toàn c?u hoá xu?t hi?n vào nh?ng nam 1950, v?i s? ph? bi?n các phuong 
ti?n v?n t?i có d?ng co và s? gia tang các trao d?i thuong m?i; và du?c
chính th?c s? d?ng r?ng rãi t? nh?ng nam 1990 c?a
th? k? th? 20.

"Toàn c?u hóa" có th? có nghia là:
List of 2 items
. S? hình thành nên m?t
ngôi làng toàn c?u
- du?i tác d?ng c?a nh?ng ti?n b? trong linh v?c
tin h?c
và
vi?n thông,
quan h? gi?a các khu v?c trên th? gi?i ngày càng g?n gui hon, c?ng v?i s? gia 
tang không ng?ng v? các trao d?i ? m?c d? cá nhân và s? hi?u bi?t l?n nhau
cung nhu tình h?u ngh? gi?a các "
công dân th? gi?i",
d?n t?i m?t
n?n van minh toàn c?u,
. Toàn c?u hoá kinh t? - "
thuong m?i t? do"
và s? gia tang v? quan h? gi?a các thành viên c?a m?t ngành công nghi?p ? các 
khu v?c khác nhau trên th? gi?i (toàn c?u hoá m?t n?n kinh t?) ?nh hu?ng d?n
ch? quy?n qu?c gia
trong ph?m vi kinh t?.
list end
 = Xem bài nói riêng v?
toàn c?u hoá kinh t?
List of 2 items
. Tác d?ng tiêu c?c c?a các
t?p toàn da qu?c gia
tìm ki?m l?i nhu?n
- vi?c s? d?ng các phuong ti?n lu?t l? và tài chính m?nh m? và tinh vi d? vu?t 
qua gi?i h?n c?a các
tiêu chu?n
và
lu?t pháp
d?a phuong hòng l?i d?ng
nhân công
và d?ch v? c?a các vùng phát tri?n chua d?ng d?u l?n nhau.
. S? lan r?ng c?a
ch? nghia tu b?n
t? các
qu?c gia phát tri?n
sang các
qu?c gia dang phát tri?n.
list end

Khái ni?m này cung chia s? m?t s? tính ch?t v?i khái ni?m
qu?c t? hoá
và có th? dùng thay cho nhau du?c, m?c dù có m?t s? ngu?i thích dùng "toàn c?u 
hoá" d? nh?n m?nh s? m? nh?t c?a ý ni?m
nhà nu?c
hay biên gi?i qu?c gia.

Toàn c?u hóa du?c d?nh nghia m?t cách khách quan nh?t là s? ph? thu?c qua l?i 
không ng?ng gi?a các qu?c gia và các cá nhân. S? ph? thu?c qua l?i có th?
x?y ra trên linh v?c
kinh t?,
công ngh?,
môi tru?ng,
van hoá
hay
xã h?i....
Rõ ràng c?n phân bi?t
toàn c?u hoá kinh t?
v?i khái ni?m r?ng hon là toàn c?u hoá nói chung.

Khái ni?m
ch? nghia toàn c?u,
n?u ch? du?c s? d?ng trong ph?m vi kinh t?, có th? du?c xem là trái ngu?c h?n 
v?i khái ni?m
ch? ngh?a kinh t? qu?c gia
và
ch? nghia b?o h?.
Nó có liên quan d?n khái ni?m
ch? nghia tu b?n không can thi?p
và
ch? nghia tân t? do.

 Các d?u hi?u c?a toàn c?u hoá

Có th? nh?n bi?t toàn c?u hoá thông qua m?t s? xu hu?ng, h?u h?t các xu hu?ng 
dó b?t d?u t?
Chi?n tranh th? gi?i l?n th? hai.
Trong s? dó có luu thông qu?c t? ngày càng tang d?i v?i hàng hoá, ti?n t?, 
thông tin và ngu?i; cùng v?i vi?c phát tri?n các công ngh?, t? ch?c, h? th?ng
lu?t l? và co s? h? t?ng cho vi?c luu thông này. Hi?n nay v?n còn nhi?u tranh 
lu?n xung quanh s? t?n t?i c?a m?t s? xu hu?ng.
List of 14 items
. Gia tang
thuong m?i qu?c t?
v?i t?c d? cao hon t?c d? tang tru?ng kinh t? th? gi?i
. Gia tang lu?ng tu b?n qu?c t? bao g?m c?
d?u tu tr?c ti?p t? nu?c ngoài
. Gia tang lu?ng d? li?u xuyên biên gi?i thông qua vi?c s? d?ng các công ngh? 
nhu
Internet,
các
v? tinh liên l?c
và
di?n tho?i
. Gia tang trao d?i van hoá qu?c t?, ch?ng h?n nhu vi?c xu?t kh?u các
van hoá ph?m
nhu phim ?nh hay sách báo.
. Toàn c?u hoá cung tác d?ng d?n ý th?c con ngu?i, khi?n con ngu?i chú ý hon 
d?n nh?ng v?n d? có ?nh hu?ng toàn c?u nhu
v?n d? nóng lên c?a khí h?u,
kh?ng b?,
buôn l?u ma tuý
và
v?n d? nâng cao m?c s?ng
? các nu?c nghèo.
. S? tràn lan c?a
ch? nghia da van hoá
và vi?c cá nhân ngày càng có xu hu?ng hu?ng d?n
da d?ng van hoá,
m?t khác, làm m?t di tính da d?ng van hoá thông qua s?
d?ng hoá,
lai t?p hoá,
Tây hoá,
M? hoá
hay
Hán hoá
c?a van hoá.
. Làm m? di ý ni?m ch? quy?n qu?c gia và biên gi?i qu?c gia thông qua các
hi?p u?c qu?c t?
d?n d?n vi?c thành l?p các t? ch?c nhu
WTO
và
OPEC
. Gia tang vi?c
di l?i
và
du l?ch
qu?c t?
. Gia tang
di cu,
bao g?m c?
nh?p cu trái phép
. Phát tri?n
h? t?ng vi?n thông toàn c?u
. Phát tri?n các
h? th?ng tài chính qu?c t?
. Gia tang th? ph?n th? gi?i c?a các t?p doàn da qu?c gia
. Gia tang vai trò c?a các t? ch?c qu?c t? nhu
WTO,
WIPO,
IMF
chuyên x? lý các giao d?ch qu?c t?
. Gia tang s? lu?ng các chu?n áp d?ng toàn c?u; v.d.
lu?t b?n quy?n
list end

Các rào c?n d?i v?i thuong m?i qu?c t? dã gi?m b?t tuong d?i k? t? Chi?n tranh 
th? gi?i l?n th? hai thông qua các hi?p u?c nhu
Hi?p u?c chung v? thu? quan và m?u d?ch
(GATT). Các d? xu?t c?a GATT cung nhu WTO bao g?m:
List of 2 items (contains 2 nested lists)
. Thúc d?y thuong m?i t? do
List of 3 items nesting level 1
. V? hàng hoá: gi?m ho?c b? h?n các lo?i
thu? quan
; xây d?ng các
khu m?u d?ch t? do
v?i thu? quan th?p ho?c không có
. V?
tu b?n:
gi?m ho?c b? h?n các hình th?c
ki?m soát tu b?n
. Gi?m, b? h?n hay di?u hoà vi?c
tr? c?p
cho các doanh nghi?p d?a phuong
list end nesting level 1
. Th?t ch?t v?n d?
s? h?u trí tu?
List of 2 items nesting level 1
. Hoà h?p lu?t s? h?u trí tu? gi?a các qu?c gia (nói chung là th?t ch?t hon)
. Công nh?n s? h?u trí tu? ? quy mô gi?a các nu?c (v.d.
b?ng sáng ch?
do
Vi?t Nam
c?p có th? du?c
M?
th?a nh?n)
list end nesting level 1
list end

Có khá nhi?u th?o lu?n mang tính h?c thu?t nghiêm túc quanh vi?c xem toàn c?u 
hoá là m?t hi?n tu?ng có th?t hay ch? là m?t s? d?n d?i. M?c dù thu?t ng?
này dã tr? nên ph? bi?n, nhi?u h?c gi? lý lu?n r?ng các tính ch?t c?a hi?n 
tu?ng này dã t?ng du?c th?y ? m?t th?i di?m tru?c dó trong l?ch s?. Tuy v?y,
nhi?u ngu?i cho r?ng nh?ng d?u hi?u làm ngu?i ta tin là dang có ti?n trình toàn 
c?u hoá, bao g?m vi?c gia tang thuong m?i qu?c t? và vai trò ngày càng
l?n c?a các t?p doàn gia qu?c gia, th?c s? không rõ ràng nhu ta tu?ng. Do v?y, 
nhi?u h?c gi? thích dùng thu?t ng? "qu?c t? hoá" hon là "toàn c?u hoá".
D? cho don gi?n, vai trò c?a
nhà nu?c
và t?m quan tr?ng c?a các
qu?c gia
l?n hon nhi?u trong khái ni?m qu?c t? hoá, trong khi toàn c?u hoá l?i lo?i tr? 
vai trò các nhà nu?c qu?c gia theo b?n ch?t th?c s? c?a nó. Chính vì v?y,
các h?c gi? này xem biên gi?i qu?c gia, trong m?t nghia r?ng, còn lâu m?i m?t 
di, do v?y ti?n trình toàn c?u hoá can b?n này v?n chua th? x?y ra, và có
l? s? không bao gi? x?y ra vì d?a trên l?ch s? th? gi?i ngu?i ta th?y r?ng qu?c 
t? hoá s? không bao gi? bi?n thành toàn c?u hoá - ch?ng h?n nhu tru?ng
h?p
Liên hi?p châu Âu
và
NAFTA
hi?n t?i.

[
s?a]
 Tác d?ng c?a toàn c?u hoá

[
s?a]
 Khía c?nh kinh t?

Các t? ch?c qu?c gia s? m?t d?n quy?n l?c (xem ?nh hu?ng v? khía c?nh chính tr? 
phía du?i), quy?n l?c này s? chuy?n v? tay các t? ch?c da phuong nhu
WTO.
Các t? ch?c này s? m? r?ng vi?c t? do d?i v?i các giao d?ch thuong m?i, và 
thông qua các hi?p u?c
da phuong
h? th?p ho?c nâng cao hàng rào thu? quan d? di?u ch?nh thuong m?i qu?c t?.

 Các d?u hi?u c?a toàn c?u hoá

Có th? nh?n bi?t toàn c?u hoá thông qua m?t s? xu hu?ng, h?u h?t các xu hu?ng 
dó b?t d?u t?
Chi?n tranh th? gi?i l?n th? hai.
Trong s? dó có luu thông qu?c t? ngày càng tang d?i v?i hàng hoá, ti?n t?, 
thông tin và ngu?i; cùng v?i vi?c phát tri?n các công ngh?, t? ch?c, h? th?ng
lu?t l? và co s? h? t?ng cho vi?c luu thông này. Hi?n nay v?n còn nhi?u tranh 
lu?n xung quanh s? t?n t?i c?a m?t s? xu hu?ng.
List of 14 items
. Gia tang
thuong m?i qu?c t?
v?i t?c d? cao hon t?c d? tang tru?ng kinh t? th? gi?i
. Gia tang lu?ng tu b?n qu?c t? bao g?m c?
d?u tu tr?c ti?p t? nu?c ngoài
. Gia tang lu?ng d? li?u xuyên biên gi?i thông qua vi?c s? d?ng các công ngh? 
nhu
Internet,
các
v? tinh liên l?c
và
di?n tho?i
. Gia tang trao d?i van hoá qu?c t?, ch?ng h?n nhu vi?c xu?t kh?u các
van hoá ph?m
nhu phim ?nh hay sách báo.
. Toàn c?u hoá cung tác d?ng d?n ý th?c con ngu?i, khi?n con ngu?i chú ý hon 
d?n nh?ng v?n d? có ?nh hu?ng toàn c?u nhu
v?n d? nóng lên c?a khí h?u,
kh?ng b?,
buôn l?u ma tuý
và
v?n d? nâng cao m?c s?ng
? các nu?c nghèo.
. S? tràn lan c?a
ch? nghia da van hoá
và vi?c cá nhân ngày càng có xu hu?ng hu?ng d?n
da d?ng van hoá,
m?t khác, làm m?t di tính da d?ng van hoá thông qua s?
d?ng hoá,
lai t?p hoá,
Tây hoá,
M? hoá
hay
Hán hoá
c?a van hoá.
. Làm m? di ý ni?m ch? quy?n qu?c gia và biên gi?i qu?c gia thông qua các
hi?p u?c qu?c t?
d?n d?n vi?c thành l?p các t? ch?c nhu
WTO
và
OPEC
. Gia tang vi?c
di l?i
và
du l?ch
qu?c t?
. Gia tang
di cu,
bao g?m c?
nh?p cu trái phép
. Phát tri?n
h? t?ng vi?n thông toàn c?u
. Phát tri?n các
h? th?ng tài chính qu?c t?
. Gia tang th? ph?n th? gi?i c?a các t?p doàn da qu?c gia
. Gia tang vai trò c?a các t? ch?c qu?c t? nhu
WTO,
WIPO,
IMF
chuyên x? lý các giao d?ch qu?c t?
. Gia tang s? lu?ng các chu?n áp d?ng toàn c?u; v.d.
lu?t b?n quy?n
list end

Các rào c?n d?i v?i thuong m?i qu?c t? dã gi?m b?t tuong d?i k? t? Chi?n tranh 
th? gi?i l?n th? hai thông qua các hi?p u?c nhu
Hi?p u?c chung v? thu? quan và m?u d?ch
(GATT). Các d? xu?t c?a GATT cung nhu WTO bao g?m:
List of 2 items (contains 2 nested lists)
. Thúc d?y thuong m?i t? do
List of 3 items nesting level 1
. V? hàng hoá: gi?m ho?c b? h?n các lo?i
thu? quan
; xây d?ng các
khu m?u d?ch t? do
v?i thu? quan th?p ho?c không có
. V?
tu b?n:
gi?m ho?c b? h?n các hình th?c
ki?m soát tu b?n
. Gi?m, b? h?n hay di?u hoà vi?c
tr? c?p
cho các doanh nghi?p d?a phuong
list end nesting level 1
. Th?t ch?t v?n d?
s? h?u trí tu?
List of 2 items nesting level 1
. Hoà h?p lu?t s? h?u trí tu? gi?a các qu?c gia (nói chung là th?t ch?t hon)
. Công nh?n s? h?u trí tu? ? quy mô gi?a các nu?c (v.d.
b?ng sáng ch?
do
Vi?t Nam
c?p có th? du?c
M?
th?a nh?n)
list end nesting level 1
list end

Có khá nhi?u th?o lu?n mang tính h?c thu?t nghiêm túc quanh vi?c xem toàn c?u 
hoá là m?t hi?n tu?ng có th?t hay ch? là m?t s? d?n d?i. M?c dù thu?t ng?
này dã tr? nên ph? bi?n, nhi?u h?c gi? lý lu?n r?ng các tính ch?t c?a hi?n 
tu?ng này dã t?ng du?c th?y ? m?t th?i di?m tru?c dó trong l?ch s?. Tuy v?y,
nhi?u ngu?i cho r?ng nh?ng d?u hi?u làm ngu?i ta tin là dang có ti?n trình toàn 
c?u hoá, bao g?m vi?c gia tang thuong m?i qu?c t? và vai trò ngày càng
l?n c?a các t?p doàn gia qu?c gia, th?c s? không rõ ràng nhu ta tu?ng. Do v?y, 
nhi?u h?c gi? thích dùng thu?t ng? "qu?c t? hoá" hon là "toàn c?u hoá".
D? cho don gi?n, vai trò c?a
nhà nu?c
và t?m quan tr?ng c?a các
qu?c gia
l?n hon nhi?u trong khái ni?m qu?c t? hoá, trong khi toàn c?u hoá l?i lo?i tr? 
vai trò các nhà nu?c qu?c gia theo b?n ch?t th?c s? c?a nó. Chính vì v?y,
các h?c gi? này xem biên gi?i qu?c gia, trong m?t nghia r?ng, còn lâu m?i m?t 
di, do v?y ti?n trình toàn c?u hoá can b?n này v?n chua th? x?y ra, và có
l? s? không bao gi? x?y ra vì d?a trên l?ch s? th? gi?i ngu?i ta th?y r?ng qu?c 
t? hoá s? không bao gi? bi?n thành toàn c?u hoá - ch?ng h?n nhu tru?ng
h?p
Liên hi?p châu Âu
và
NAFTA
hi?n t?i.

[
s?a]
 Tác d?ng c?a toàn c?u hoá

[
s?a]
 Khía c?nh kinh t?

Các t? ch?c qu?c gia s? m?t d?n quy?n l?c (xem ?nh hu?ng v? khía c?nh chính tr? 
phía du?i), quy?n l?c này s? chuy?n v? tay các t? ch?c da phuong nhu
WTO.
Các t? ch?c này s? m? r?ng vi?c t? do d?i v?i các giao d?ch thuong m?i, và 
thông qua các hi?p u?c
da phuong
h? th?p ho?c nâng cao hàng rào thu? quan d? di?u ch?nh thuong m?i qu?c t?.

 Khía c?nh chính tr?

Toàn c?u hoá s? làm tang lên nhi?u l?n các m?i quan h? gi?a các công dân trên 
th? gi?i và cung nhu các co h?i cho t?ng ngu?i. Tuy nhiên nó d?t ra v?n d?
là ph?i tìm ra m?t gi?i pháp thay th? cho
h? th?ng chính tr?
và
hi?n pháp
hi?n t?i d?a trên khái ni?m nhà nu?c-qu?c gia. Các th?c th? này dã t?ng gây ra 
nh?ng tác d?ng tiêu c?c trong su?t l?ch s? do tính ch?t can thi?p m?nh b?o
c?a nó. ?nh hu?ng c?a chúng gi?m d?n do s? toàn c?u hoá, và không còn d? t?m x? 
lý nhi?u thách th?c mang tính toàn c?u ngày nay.

T? dó n?y sinh thách th?c c?n thi?t l?p m?t
toàn c?u hoá dân ch?
th? ch? nào dó. Ki?u toàn c?u hoá này d?a trên khái ni?m "
công dân th? gi?i",
b?ng cách kêu g?i m?i ngu?i s?ng trên
hành tinh
này tham gia vào quá trình quy?t d?nh nh?ng vi?c liên quan d?n h?, mà không 
thông qua m?t b?c màn "qu?c t?".

Các t? ch?c
t? ch?c phi chính ph?
mu?n thay vào kho?ng tr?ng này, tuy nhiên h? thi?u tính h?p pháp và thu?ng th? 
hi?n các tu tu?ng d?ng phái quá nhi?u d? có th? d?i di?n t?t c? công dân
trên th? gi?i.

 Ch?ng toàn c?u hoá

Bài chính: "
Ch?ng toàn c?u hoá".

Các
nhà ho?t d?ng xã h?i
vì
l?i ích c?ng d?ng
coi m?t s? khía c?nh c?a toàn c?u hoá là nguy h?i. Phong trào này không có tên 
g?i th?ng nh?t. "Ch?ng toàn c?u hoá" là thu?t ng? mà
báo chí
hay dùng nh?t. Ngay chính các nhà ho?t d?ng xã h?i nhu
Noam Chomsky
dã cho r?ng tên này không có ý nghia gì c? vì m?c tiêu c?a phong trào là toàn 
c?u hoá s? công b?ng. Trên th?c t?, có m?t tên ph? bi?n là "phong trào dòi
công b?ng toàn c?u". Nhi?u nhà ho?t d?ng xã h?i cung t?p h?p du?i kh?u hi?u "có 
th? có m?t th? gi?i khác", t? dó ra d?i nh?ng tên g?i nhu altermondisme
hay altermondialisation, d?n t?
ti?ng Pháp.

Có r?t nhi?u ki?u "ch?ng toàn c?u hoá" khác nhau. Nói chung, nh?ng phê phán cho 
r?ng k?t qu? c?a toàn c?u hoá hi?n không ph?i là nh?ng gì dã du?c hình dung
khi b?t d?u quá trình tang cu?ng thuong m?i t? do, cung nhu nhi?u t? ch?c tham 
gia trong h? th?ng toàn c?u hoá dã không xét d?n l?i ích cho các nu?c nghèo
cung nhu
gi?i lao d?ng.

Các lý lu?n kinh t? c?a các nhà kinh t? theo h?c thuy?t
thuong m?i công b?ng
thì cho r?ng
thuong m?i t? do
không gi?i h?n ch? dem l?i l?i ích cho nh?ng ai có t? l? v?n l?n (v.d. ngu?i 
giàu) mà không h? d?m x?a d?n ngu?i nghèo.

Nhi?u nhà ho?t d?ng xã h?i "ch?ng toàn c?u hoá" coi toàn c?u hoá là vi?c thúc 
d?y chuong trình ngh? s? c?a nh?ng
ngu?i theo ch? nghia t?p doàn,
m?t chuong trình này nh?m m?c tiêu gi?i h?n các
quy?n t? do cá nhân
du?i danh nghia
l?i nhu?n.
H? cung cho r?ng s? t? ch? và s?c m?nh ngày càng tang c?a các
t?p doàn
d?n d?n hình thành nên các chính sách chính tr? c?a nhà nu?c qu?c gia.

M?t s? nhóm "ch?ng toàn c?u hoá" lý lu?n r?ng toàn c?u hoá ch? don thu?n là 
hình th?c
d? qu?c,
là m?t trong nh?ng lý do can b?n d?n d?n
chi?n tranh Irac
và là co h?i ki?m ti?n c?a
M?
hon là các nu?c dang phát tri?n.

M?t s? khác cho r?ng toàn c?u hoá áp d?t m?t hình th?c kinh t? d?a trên tín 
d?ng, k?t qu? là d?n t?i các n? n?n và kh?ng ho?ng n? n?n ch?ng ch?t không tránh
kh?i.

S? ph?n d?i ch? y?u nh?m vào s? toàn c?u hoá không ki?m soát (nhu trong các ch? 
nghia
tân t? do
và
tu b?n t? do tuy?t d?i)
do các chính ph? hay các t? ch?c g?n nhu chính ph? (nhu
Qu? ti?n t? qu?c t?
và
Ngân hàng th? gi?i)
ch? d?o và không ch?u trách nhi?m d?i v?i qu?n chúng mà h? lãnh d?o mà thay vào 
dó g?n nhu ch? dáp ?ng l?i ích c?a các t?p doàn. R?t nhi?u các cu?c h?i
th?o gi?a các v? b? tru?ng tài chính và thuong m?i các nu?c trong tr?c toàn c?u 
hoá dã g?p ph?i nh?ng ph?n kháng r?m r?, dôi khi cung có b?o l?c t? các
d?i tu?ng ch?ng d?i "ch? nghia toàn c?u t?p doàn".

Phong trào này quy t? nhi?u thành ph?n, bao g?m các nhóm tín ngu?ng, các d?ng 
phái t? do dân t?c, các d?ng phái cánh t?, các nhà ho?t d?ng vì môi tru?ng,
các hi?p h?i nông dân, các nhóm ch?ng phân bi?t ch?ng t?c, các nhà ch? nghia xã 
h?i t? do và các thành ph?n khác. Da s? theo ch? nghia c?i cách (hay ?ng
h? ch? nghia tu b?n nhung mang tính nhân b?n hon) và m?t thi?u s? tuong d?i 
thu?c thành ph?n cách m?ng (?ng h? m?t h? th?ng nhân b?n hon ch? nghia tu b?n).
Nhi?u ngu?i dã chê trách s? thi?u th?ng nh?t và d?nh hu?ng c?a phong trào, tuy 
nhiên m?t s? khác nhu
Noam Chomsky
thì cho r?ng s? thi?u t?p trung hoá ki?u này trên th?c t? có th? l?i là m?t s?c 
m?nh.

Nh?ng ngu?i ph?n d?i b?ng phong trào công b?ng toàn c?u dã t? ch?c các cu?c g?p 
m?t qu?c t? l?n ? nh?ng thành ph? nh? thay vì nh?ng trung tâm dô th? l?n
nhu tru?c dây.

 ?ng h? toàn c?u hoá (ch? nghia toàn c?u)

Nh?ng ngu?i ?ng h?
toàn c?u hoá dân ch?
có th? du?c g?i là nh?ng ngu?i ?ng h? ch? nghia toàn c?u. H? cho r?ng giai do?n 
d?u c?a toàn c?u hoá là hu?ng th? tru?ng, và s? du?c k?t thúc b?i giai do?n
xây d?ng các thi?t ch? chính tr? toàn c?u d?i di?n cho ý chí c?a toàn th?
công dân th? gi?i.
S? khác bi?t gi?a h? v?i nh?ng ngu?i ?ng h? ch? nghia toàn c?u khác là h? không 
d?nh nghia tru?c b?t k? h? tu tu?ng nào d? d?nh hu?ng ý chí này, mà d? cho
các công dân du?c t? do ch?n l?a thông qua m?t ti?n trình dân ch?.

Nh?ng ngu?i ?ng h?
thuong m?i t? do
dùng các h?c thuy?t kinh t? nhu
l?i th? so sánh
d? ch?ng minh thuong m?i t? do s? d?n d?n m?t s? phân ph?i tài nguyên hi?u qu? 
hon, v?i t?t c? nh?ng ai tham gia vào quá trình tìm ki?m l?i ích t? thuong
m?i. Thuong m?i t? do s? cho nh?ng nhà s?n xu?t t?i các nu?c m?t
th? tru?ng tiêu th?
r?ng l?n hon d?n d?n l?i nhu?n cao hon. D?ng th?i t?o ra s? c?nh tranh gi?a các 
ngu?n tu b?n, t? dó dem l?i l?i ích cho ngu?i lao d?ng trên toàn th? gi?i;
cung nhu c?nh tranh gi?a ngu?n nhân công trên toàn th? gi?i s? mang l?i l?i ích 
cho các nhà tu b?n và trên h?t là cho
ngu?i tiêu th?.
Nói chung, h? cho r?ng di?u này s? d?n d?n giá thành th?p hon, nhi?u vi?c làm 
hon và phân ph?i tài nguyên t?t hon. Toàn c?u hoá d?i v?i nh?ng ngu?i ?ng
h? du?ng nhu là m?t y?u t? d?n d?n
phát tri?n kinh t?
cho s? dông. Chính t? di?u này mà h? ch? nhìn th?y trong s? truy?n thông hoá 
khái ni?m "toàn c?u hoá" m?t c? g?ng bi?n minh d?y c?m tính và không duy lý
c?a
ch? nghia b?o h? kinh t?.

Nh?ng ngu?i ?ng h? ch? nghia t? do cá nhân
và nh?ng ngu?i ?ng h?
ch? nghi tu b?n t? do tuy?t d?i
cho r?ng m?c d? t? do cao v? kinh t? và chính tr? du?i hình th?c
dân ch?
và
ch? nghia tu b?n
? ph?n th? gi?i phát tri?n s? làm ra c?a c?i v?t ch?t ? m?c cao hon. Do v?y h? 
coi toàn c?u hoá là hình th?c giúp ph? bi?n n?n dân ch? và ch? nghia tu b?n.

H? phê phán phong trào ch?ng toàn c?u hoá ch? s? d?ng nh?ng
b?ng ch?ng v?n v?t
d? bi?n minh cho quan di?m c?a mình, còn h? thì s? d?ng nh?ng th?ng kê ? quy mô 
toàn c?u. M?t trong nh?ng d?n ch?ng này là t? l? ph?n tram dân chúng ? các
nu?c dang phát tri?n s?ng du?i m?c 1
dôla M?
(di?u ch?nh theo
l?m phát)
m?t ngày dã gi?m m?t n?a ch? trong hai muoi nam
[1].
Tu?i th? g?n nhu tang g?p dôi ? các nu?c dang phát tri?n k? t?
Chi?n tranh th? gi?i l?n th? hai
và b?t d?u thu h?p kho?ng cách v?i các nu?c phát tri?n noi ít có s? c?i thi?n 
hon. T? l? t? vong tr? so sinh dã gi?m ? các khu v?c dang phát tri?n trên
th? gi?i
[2].
B?t bình d?ng trong thu nh?p trên toàn th? gi?i nói chung dang gi?m d?n
[3].

Nhi?u ngu?i ?ng h? ch? nghia tu b?n cung ph?n d?i
Ngân hàng th? gi?i
và
Qu? ti?n t? qu?c t?
v?i lý lu?n r?ng nh?ng t? ch?c này d?u tham ô, quan liêu do các nhà nu?c ki?m 
soát và cung c?p tài chính, ch? không ph?i các t?p doàn kinh doanh. Nhi?u
kho?n cho vay ch? d?n tay nh?ng lãnh d?o
d?c tài
không th?c hi?n b?t k? m?t c?i cách nào, r?t cu?c ch? dân thu?ng là nh?ng ngu?i 
ph?i tr? nh?ng kho?n n? này v? sau. M?t s? nhóm d?c bi?t nhu các
liên doàn thuong m?i
c?a th? gi?i phuong Tây cung ph?n kháng s? toàn c?u hoá vì mâu thu?n quy?n l?i.

Tuy nhiên, th? gi?i ngày càng chia s? nh?ng v?n d? và thách th?c vu?t qua kh?i 
quy mô biên gi?i qu?c gia, nh?t là
v?n d? ô nhi?m môi tru?ng
t? nhiên, và nhu v?y phong trào du?c bi?t d?n tru?c dây v?i tên g?i phong trào 
ch?ng toàn c?u hoá t? nay dã bi?n thành m?t phong trào chung c?a các phong
trào vì toàn c?u hoá; h? tìm ki?m, thông qua th? nghi?m, các hình th?c t? ch?c 
xã h?i vu?t qua kh?i khuôn kh? nhà nu?c qu?c gia và n?n dân ch? d?i di?n.
Do dó, cho dù các lý l? c?a phe ch?ng toàn c?u hoá lúc ban d?u có th? b? bác b? 
thông qua các th?c t? v? qu?c t? hoá nhu ? trên, song s? xu?t hi?n c?a
m?t phong trào toàn c?u là không th? ch?i cãi và do dó chúng ta có th? nói v? 
m?t ti?n trình th?c s? hu?ng t?i m?t xã h?i nhân b?n ? quy mô toàn c?u c?a
t?t c? các xã h?i.



Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam

Home Phone: 7262214
Cell-phone: 0989350014
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
Blog: 360.yahoo.com/nguyenhoangbaovu

Other related posts: