[SMCC] tang gia sach giao khoa: loi cho ai?

Văn Nghệ trẻ, 

Số: 21 (603), Chủ Nhật, Ngày ra 25-5-2008

Tăng giá sách giáo khoa 

Lợi cho ai?





GS.TSKH .Nguyễn Xuân Hãn, ĐHQG Hà Nội



        Chương trình là cốt lõi của nền học (CT) sách giáo khoa là tàI liệu 
pháp lý trong dạy và học. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhiều biện pháp được thực 
thi nhưng thực tế 27 năm qua ta chưa hề có CT-SGK chuẩn để ổn định giáo dục phổ 
thông . Chương trình năm nào cũng chỉnh sửa, SGK năm nào cũng in lại Là người 
nghiên cứu vấn đề này, xin mạnh dạn chia sẻ với bạn đọc suy nghĩ của mình và 
kiến nghị giải  pháp khả thi duy nhất



Hoạt động của NXBGD ngoài tầm kiểm soát?



- Năm 2001, tổng số xuất bản phẩm được xuất bản và phát hành là 237, 760 triệu 
bản, với tổng doanh thu là 1705 tỷ đồng (Cục xuất bản của Bộ Văn hoá thông tin 
nhân kỉ niệm 50 ngành xuất bản, công bố 2003). Số lượng của NXBGD là 200 triệu 
bản, (8 tỷ đồng tiền tem chống in lậu, giá tem 40đ/cái) chiếm 84,1%  tổng số 
xuất bản phẩm của cả nước. Làm phép tính đơn giản, doanh thu của NXBGD khoảng 
1434,2 tỷ đồng, tương đương 100 triệu USD/năm vào thời gian đó. Năm 2004 theo 
Tổng cục thống kê Nhà nước, số tiền người dân bỏ ra 2000 tỷ đồng để mua sách 
học.  

- Về in SGK, Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải đã chỉ thị "chấm dứt ngay năm nào 
cũng in lại SGK…"(Thế Giới Mới, Số 449, ngày 13-8-2001). Lấy cớ giá giấy tăng 
NXBGD cho tăng giá SGK khoảng 10%, khi chưa có ý kiến của Chính phủ, theo kiểu 
"tiền trảm hậu tấu", và bất chấp sự phản đối của dư luận. Vấn đề SGK được GS 
Hoàng Tuỵ  coi  là một trong ba "cục bứu dị dạng" ( liên quan đến SGK, thi cử 
và học thêm tràn lan) cần phải sớm cắt bỏ. In lậu sách giáo dục trở thành vấn 
nạn của xã hội, cơ quan Pháp luật yêu cầu phải có Quốc sách để chống tệ nạn này 
(Báo Hà Nội mới, 9-1999)     

- Giải thích lý do tăng giá SGK, cùng với NXBGD  lãnh đạo Bộ GD-ĐT khẳng định: 
lãi xuất bản SGK trong vòng 5 năm (2002-2006-là những năm thay SGK) là 243 tỷ 
đồng, trung bình lãi gần 50 tỷ đồng năm? nên không thể nói là "siêu lợi nhuận" 
(SGGP ngày 13-5-2008).Theo Cục xuất bản, năm 2007 tổng số xuất bản phẩm được 
xuất bản và phát hành  là 276, 447 triệu bản (CAND ngày 1-5-2008). Cơ cấu sách 
thật bất hợp lý, ở phổ thông thì sách làm cho HS bội thực, còn ĐH đói sách học 
chay suốt 20 năm đổi mới.     

Nhìn ra thế giới, không có bất cứ nước nào, mà tỷ lệ sách giáo dục in ấn hàng 
năm đạt tới hai con số. Vòng đời SGK ở các nước đều có chế tài sử dụng ít nhất 
10 năm hay lâu hơn, mới được thay. SGK là tài liệu quan trọng. Có ổn định được 
CT-SGK chuẩn mực, giáo dục mới ổn định và phát triển. 

Qua các tư liệu đã dẫn, rõ ràng hoạt đông của NXBGD năm ngoài tầm kiểm soát của 
Nhà nước.



Lãi của  NXBGD  là bao nhiêu?



 -Từ năm 2002-2003 việc thay SGK ở bậc phổ thông được tiến hành theo kiểu cuốn 
chiếu, bắt đầu bằng "ba khúc"- lớp 1, lớp 6 và lớp 10. Dự kiến đến năm 2007 sự 
thay đổi này hoàn thành. Nhưng năm 2003, chương trình phân Ban gặp sự cố, Quốc 
hội đã cho phép dừng lại 2 năm để Bộ  nghiên cứu lại, nên phải đến năm 2009 mới 
hoàn thành.  

 - Lớp 1 có 7 môn học: Toán, Tiếng Việt, Đạo Đức, Mỹ Thuật, Âm Nhạc, Thủ Công, 
Tự Nhiên Xã Hội. Kèm theo các sách này có tới 8 cuốn nữa được thiết kế cho học 
sinh viết vào một lần rồi bỏ đi như sách Vẽ, Mỹ thuật, Đạo đức, Bài tập đạo 
đức, Toán, Bài tập toán, Thủ công, Bài tập tiếng Việt. Như vậy, thật lãng phí!  

- Chỉ tính riêng với môn tiếng Việt, tiền lãi thay SGK đã là con số rất lớn. 
Sách tiếng Việt có 2 tập. Giá một tập là 9.800 đồng. Số học sinh vào lớp 1 là 
1,7 triệu em. Doanh thu riêng việc thay sach môn học NXBGD là 33, 32 tỷ đồng. 

Phần thù lao cho tác giả theo ông Đỗ Ngọc Thống (VietnamNet 5-11-2006) có 2 
cách tính: 

     i/ Theo giá bìa 10%: 128.000c x 9.200đ/c x 2 x 10% = 235.520.000đ (hơn hai 
trăm ba mươi năm triệu đồng); 

      ii/ Theo tiết học là 350.000đ/ tiết:  324t x 350.000đ/t = 113,4 triệu 
(hơn một trăm mười ba triệu) 

Theo các chuyên gia, trừ tiền giấy in ấn và phát hành, thì  tiền lãi một môn 
học này NXBGD thu khoảng 30 tỷ đồng  hơn 2 triệu USD, cho lần xuất bản đầu tiên 
năm 2002. 

      Xin lưu ý, vì là thay sách, nên con số 1,7 triệu em phải mua là chuẩn, 
còn NXBGD chỉ ghi 300.000 cuốn  ở bìa sách, và khi tính tiền thù lao chỉ 
128.000 cuốn là không đúng với thực tế. 

       Thù lao cho các tác giả đáng lý phải là trên 3 tỷ đồng, chứ không phải 
vài trăm triệu! Rõ ràng NXBGD không thành thật với Nhà nước và ….!

      Việc cung cấp miễn phí cho con gia đình chính sách, hỗ trợ SGK cũ và thư 
viện của NXBGD là việc làm đáng hoan nghênh, nhưng tổng số tiền 16,5 tỷ đồng 
cũng chỉ là con số nhỏ[1] 

        Kể từ năm đó đên nay NXBGD năm nào cũng tái bản môn học này, và thu 
lợi. Năm 2008, giá bìa môn tiếng Việt, hai tập là 21.400 đ/ bộ, số lượng in là 
240.000 cuốn (chắc là còn xa con số thực tế) số tiền thu được 5,136 tỷ đồng, và 
NXBGD hàng năm thu lợi, mà hầu như không phải đầu tư thêm. 

         Mỗi năm NXBGD in mới vài chục tựa sách cho việc thay SGK ở các cấp, và 
tái bản hàng trăm tựa sách. Tiền lãi hàng năm, qua nghiên cứu nhiều năm và ước 
đoán của tôi, là vài trăm tỷ đồng /năm, chứ không phải xấp xỉ  50 tỷ đồng/năm, 
như ai đó khẳng định. 

     Chương trình, SGK hiện nay chưa phải là một sản phẩm khoa học. Sản phẩm 
kém chất lượng mà muốn tăng giá là phi lý và áp đặt



Nguyên nhân



       CT-SGK là công trình khoa học mang tầm vóc Quốc gia. Về nguyên tắc NXB 
chịu trách nhiệm về nội dung, in ấn và phát hành. Song sách giáo dục thì NXB ở 
các nước chỉ là phương tiện của giới học thuật, và là trách nhiệm của Nhà nước. 
Song ở nước ta, quyền tổ chức biên soạn vô tình hay hữu ý lại trao cho NXBGD. 
Việc chỉnh sửa diễn ra triền miên. Đây là mối lợi tương sinh, càng chỉnh sửa và 
in lại , NXBGD càng thu lợi. Do bất cập về tổ chức nhân sự và quy trình biên 
soạn chẳng giống Ai. Khi biên soạn ở tầm vĩ mô , không có các CT-SGK chuẩn 
trong và ngoài nước để tham khảo so sánh, đối chiếu. So với chương trình giáo 
dục chung của các nước, nhiều nội dung trong SGK của ta nặng từ 1 đến 3 năm, 
kiến thức theo cách tổ chức "cắt khúc cuốn chiếu –vừa chạy vừa xếp hàng" không 
liền  mạch,  ngôn ngữ  trình bầy  trìu tượng, xa cuộc sống, khó dạy khó học. 
Hiện nay trên thế giới, nước nào cũng có CT-SGK chuẩn của mình theo thước đo 
chung của Quốc tế, kể các nước khó khăn ở châu á, Phi và Mỹ La Tinh. Chỉ riêng 
có nước ta, 27 năm qua, chưa hề có CT-SGK chuẩn. Thật bất lợi cho sự nghiệp 
trồng người. Người Trung Quốc được di huấn lại: "sai trong giáo dục là có tội 
trong lịch sử, hỏng một việc lớn của Quốc gia".  

      Có ý kiến xoá độc quyền biên soạn, in ấn và phát hành SGK sẽ giải quyết 
được tình hình bế tắc trong giáo dục phổ thông hiện nay. CT-SGK liên quan đến 
học thuật, không phải đông người là giải quyết được. Hẳn mọi người còn nhớ, vào 
những năm năm-sáu mươi của thế kỷ trước " toàn dân mà đúc thép thì chỉ được 
gang" , còn độc quyền in ấn và phát hành. Nếu ban thảo CT-SGK chuẩn có trước, 
sau có chế tài sử dụng quy định sau 10 năm mới được in lại, với kỹ thuật hiện 
đại ngày nay NXB nào cũng có thể làm được. Sự độc quyền của NXBGD sẽ không cần 
thiết phải đặt ra.  

     

Giải pháp  nào cho SGK?



      Trước mắt giữ nguyên giá SGK như năm ngoái. Giá giấy tăng năm nay làm 
NXBGD lỗ 55 tỷ đồng, hoàn toàn có thể cân đối với nhiều khoản lãi khác mà NXBGD 
lạm thu. Ví dụ, giá 6 cuốn sách ôn tập thi tốt nghiệp phổ thông năm nay là 96 
nghìn đồng. Hiện ta có khoảng 1 triệu HS lớp 12[2], chỉ cần 50% số học sinh mua 
bộ sách này, NXBGD sẽ thu được khoản tiền cũng gần đủ 55 tỷ đồng. Các sách ôn 
tập này, xin lưu ý ở nước ta trước đây và nhiều nước không hề có. 

     Theo Điều 36 của Hiến Pháp 2002, Điều 100 của Luật Giáo dục năm 2005, về 
chương trình giáo dục và SGK, người chịu trách nhiệm trước Quốc hội và nhân 
dân, là Chính Phủ, cụ thể là Thủ tướng. Để giải quyết tận gốc vấn đề, ta cần 
sơm có CT-SGK chuẩn.  Giải pháp mới cho CT-SGK đã được các nhà khoa học trình 
bầy trên các phương tiện thông tin đại chúng nhiều năm nay: "CT-SGK chuẩn phù 
hợp với Việt Nam, hội nhập thế giới theo các chuẩn mực học thuật quốc tế sẽ 
hoàn thành trong vòng một năm, với kinh phí chỉ khoảng 100 tỷ đồng, để ta có 
thể thay đồng loạt CT-SGK mới từ lớp 1 đến lớp 12 trong thời gian tới ".  Tính 
hiệu quả và thực tế của giải pháp mới này, xin lưu ý đến nay, không còn bất cứ 
sự phản bác nào, kể cả Lãnh đạo Bộ GD-ĐT. Chế tài sử dụng SGK chuẩn  ít nhất 10 
năm  hay lâu hơn mới được in lai, sẽ đươc Quốc hội thông qua. Việc cung cấp 
miễn phí SGK cho HS giống như các nước, sẽ hoàn toàn khả thi. 

       "Khối u dị dạng" liên quan đến  SGK  đeo bám vào giáo dục nước ta nhiều 
năm nay hoàn toàn có thể được loại bỏ.

      Vấn đề còn lại vẫn là con người và tổ chức, người chúng ta không thiếu, 
miễn là biết lựa chọn.




  
--------------------------------------------------------------------------------

[1] Năm học này, NXB Giáo dục cấp miễn phí 70.000 bộ sách (trị giá 5 tỷ đồng) 
cho con thương binh, liệt sĩ; mua khoảng 120.000 bộ sách cũ (tương đương 3,5 tỷ 
đồng) hỗ trợ học sinh nghèo và thư viện trường học; phát 1 triệu phiếu giảm giá 
10-12% (khoảng 8 tỷ đồng) cho học sinh nghèo, học sinh giỏi.(theoVnexpress.net 
17-5-2008. http://www.vnexpress.net/GL/Xa-hoi/Giao-duc/2008/05/3BA0258F/ )

[2] Theo Cục khảo thí và kiểm định chất lượng (Bộ GD-ĐT) sẽ có 1.326.643 thí 
sinh dự thi tốt nghiệp THPT , bổ túc văn hoá năm nay (Báo Lao Động, số 115, 
ngày 23-5-2008)


Tran Ba Thien
tranbathien@xxxxxxxxx

Other related posts: