san bat muoi

San b?t... mu?i

ImageView

Ch? Minh Ng?c và anh Minh Dung làm "m?i ngu?i" d? b?t mu?i - ?nh: T.T.D.
TT - Khác v?i chi?n si SBC (san b?t cu?p) dung mãnh tr? gian trên du?ng ph?, 
các "hi?p si" SBM (san b?t mu?i) âm th?m khan gói d?n v?i r?ng núi xa xôi.
"M?i nh?" mu?i dôi khi là m?ng s?ng c?a h?...

Vào "trang tr?i mu?i"

Hình ?nh d?p vào m?t chúng tôi khi bu?c chân vào "trang tr?i mu?i" thu?c khoa 
côn trùng Vi?n S?t rét, ký sinh trùng và côn trùng TP.HCM là nh?ng chi?c l?ng
hình h?p ch? nh?t to hon l?ng b?y chu?t thu?ng dùng, bên trong có t?i hàng ngàn 
chú mu?i su?t ngày bay vo ve.

Ch? Lê Th? Dùi - "vú em" c?a dàn mu?i kh?ng l? này, dua tay vào l?ng nuôi mu?i 
d? thay th?c an. Th?c an trong m?i l?ng ngoài nu?c du?ng còn là... m?t chú
chu?t b?ch!

Ch? Dùi gi?i thích: "Mu?i d?c an chay, u?ng nu?c du?ng, còn mu?i cái nh?t d?nh 
cho an m?n m?i d? du?c!". Mu?i d? r?t d?, tr?ng c?a chúng li ti nhu h?t b?i
bám d?y trên nh?ng mi?ng gi?y th?m ?m nu?c.

Theo các "vú em", tr?ng mu?i Anopheles - v?t trung gian truy?n b?nh s?t rét - 
r?t khó b?o qu?n dài ngày nên b?t bu?c ph?i cho chúng n? d? duy trì các ch?ng
lo?i mu?i. Riêng tr?ng mu?i Aedes - v?t trung gian truy?n b?nh s?t xu?t huy?t - 
n?u du?c b?o qu?n trong gi?y th?m khô có th? kéo dài du?c kho?ng sáu tháng.

Không nhu chúng tôi nghi ban d?u, "trang tr?i mu?i" r?t s?ch s?. D? mu?i sinh 
tru?ng t?t, nhi?t d? ? dây luôn du?c duy trì kho?ng 26OC, d? ?m 50-80%, d?
pH trung tính, chi?u sáng 8 gi?/ngày. Mu?i ? ngoài b?, ngoài b?i không sao, ch? 
trong "trang tr?i" chúng r?t "ch?nh".

Ch? Dùi cho bi?t ch? c?n máy di?u hòa g?p s? s? là "trang tr?i" kh?n d?n ngay, 
m?t s? ch?ng lo?i mu?i hi?m s? r? nhau "v? noi chín su?i" trong tích t?c,
bu?c lòng các "vú em" ph?i thay nhau di suu t?m ch?ng lo?i noi khác.

Nuôi mu?i xem ra c?c không kém nuôi tr?. Tr?ng mu?i b? vào khay nu?c 1-2 ngày 
thì n? thành b? g?y (lang quang) nh? xíu. Tùy m?t d?, ch?ng lo?i mu?i mà các
"vú em" cho th?c an vào khay nhi?u hay ít.

Ch? Dùi t? ra d?y kinh nghi?m trong vi?c cham sóc "b?n tr?" này: "Th?c an th?a 
s? t?o váng trên m?t nu?c gây nguy hi?m cho b? g?y. Mà th?a hay thi?u th?c
an mu?i cung s? phát tri?n không d?ng d?u, khi dó bu?c ph?i tách riêng con l?n, 
con nh? c?c l?m anh oi!".

Sau 1-2 tu?n thì cho chúng vào chén d?t vô l?ng ch? ngày bi?n thái thành mu?i. 
"Qui trình có g?n 20 bu?c; cách cham sóc m?i ch?ng lo?i mu?i l?i khác nhau..."
- ch? Dùi cho bi?t.

Lúc m?i chào d?i mu?i du?c "an chay" v?i nu?c du?ng. Kho?ng ba ngày, các "vú 
em" b?t d?u cho mu?i "an m?n" (cho mu?i hút máu chu?t b?ch s?ng), du?c 1-2
ngày n?a thì mu?i cái b?t d?u d? tr?ng.

M?i chú chu?t b?ch "ch?u tr?n" trong l?ng mu?i ch? 2-3 ngày là ki?t s?c (v?i 
gi?ng mu?i háu an nhu Aedes thì ch? n?a gi?). D? d? th?c an cho mu?i, vi?n
ph?i l?p h?n m?t "trang tr?i chu?t b?ch" v?i d?i ngu "t? tù" thu?ng xuyên 
kho?ng 150 con.

ImageView

T? ph?i qua: hai c? nhân Hu?nh Kha Th?o Hi?n và Lê Th? Dùi cùng KTV D? Qu?c Hoa 
dang phân lo?i lang quang c?a mu?i Aedes - ?nh: T.T.D.
Lên r?ng san b?t mu?i!

Y?n, m?t trong s? các tay SBM tr? tu?i nh?t c?a khoa côn trùng, gio cho chúng 
tôi xem nh?ng v?t thâm den còn chua k?p l?n trên hai cánh tay c?a cô gái tr?.
Cô cho bi?t dây là k?t qu? c?a chuy?n di r?ng hon n?a tháng. S? di các tay SBM 
nhu Y?n b? mu?i chích d? là do h? san mu?i b?ng "m?i ngu?i".

Y?n và nhi?u d?ng nghi?p khác ph?i d? chân tr?n, ng?i b?t d?ng hàng gi? li?n 
ch? mu?i d?c d?n chích. Khi chúng dang "phê" thì dùng ?ng nghi?m b?t l?y t?ng
con! Thu?ng h? "ng?i d?ng" su?t dêm và theo "lu?t choi" thì c? m?t gi? h? du?c 
x? hoi d?... gãi ng?a 15 phút.

Th?t ra còn có r?t nhi?u cách san mu?i khác nhu soi trên vách, b?y dèn, b?y 
mùng hai l?p, b?t trong chu?ng gia súc... nhung các tay SBM cho r?ng "m?i ngu?i"
là cách t? nhiên và chính xác nh?t d? dánh giá m?t d? và ái tính (s? thích d?t 
ngu?i) c?a mu?i d?c.

Th?i gian qua, s? lu?ng ngu?i m?c các lo?i b?nh do mu?i d?c gây ra dã gi?m r?t 
dáng k?. Có nhi?u lý do, song trong dó không th? không ghi nh?n công s?c
th?m l?ng c?a các anh ch? khoa côn trùng trong vi?c nghiên c?u mu?i.

(Th?c si - BS Nguy?n Qu?c Hung, vi?n tru?ng Vi?n S?t rét, ký sinh trùng & côn 
trùng TP.HCM
Và cung chính vì làm "m?i ngu?i" mà h?u h?t anh ch? em SBM d?u dã t?ng n?m mùi 
s?t rét. Th?m chí có l?n 5/6 tay SBM di Bình Phu?c cùng b? s?t rét m?t lu?t
(riêng anh Hung b? s?t rét ác tính tu?ng ch?t trong chuy?n di r?ng Bình Phu?c).

Nhung dó là di?u chua dáng s? trong nh?ng chuy?n di SBM: "S? nh?t là r?n r?t, 
bò c?p. Có l?n dang ng?i san mu?i, chua con mu?i nào chích mình thì không
bi?t t? dâu m?t con bò c?p bò d?n chích cho m?t phát dau nh?c su?t m?y ngày 
li?n!" - ch? Long k? v? m?t tai n?n ngh? nghi?p.

H?i m?i ch?p ch?ng vô ngh?, ch? Hoàng Anh xu?ng chu?ng bò b?t mu?i thì b? bò dá 
cho m?t "cu?c" tu?ng b? ngh? luôn. Trên nh?ng hành trình rong ru?i dó, ch?
Long d?n gi? v?n còn s? khi nh? l?i l?n suýt ch?t trong m?t tai n?n ghe dò ban 
dêm d?ng nhau trên sông ? m?t xã vùng sâu thu?c Th?nh Phú (B?n Tre).

D?a bàn tác nghi?p c?a nhóm SBM là vùng sâu, vùng xa, r?ng núi t? Lâm D?ng d?n 
t?n mui Cà Mau. Theo ch? Long, trên d?a bàn này có kho?ng 10 loài mu?i có
th? truy?n b?nh s?t rét nhu An.dirus, An.minimus (mi?n núi) và An.sundaicus 
(vùng ven bi?n nu?c l?)...

Không ch? di san mu?i, mà h? còn ph?u thu?t mu?i d? làm công tác nghiên c?u 
khoa h?c, suu t?m ch?ng lo?i. M?i tháng h? v?ng nhà 1-2 tu?n, khi d?t xu?t có
th? lâu hon. Ch?ng bi?t có ph?i vì ngh? gian nan hay không mà nhi?u "hi?p si" 
SBM d?n gi? v?n là lính "phòng không".

THÁI BÌNH
Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Office: Sao Mai Computer Center for the Blind
12B/C7 Hoang Hoa Tham street, Tan Binh district Ho Chi Minh City Viet Nam
tel: 84 8 849 5069.
Fax: 84 8 293 8300.
Email:
info@xxxxxxxxxxxxxxxx
Website:
www.saomaicenter.org

Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam
Cell-phone: 0989350014
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu

Other related posts: