qua cai nhin cua nha khoc mi goc Viet
- From: ho vandan <vandantaitu@xxxxxxxxx>
- To: smcc@xxxxxxxxxxxxx
- Date: Sun, 28 May 2006 13:39:14 -0700 (PDT)

Bão Chanchu qua cái nhìn của m�t nhà khoa h�c Mỹ g�c Vi�t
Cáºp nháºt cách Ä?ây 2 giá»? 51 phút
Ä?ặng Ngá»?c Khoa
Dự báo của H�ng Kông v�i l� trình từng ngà y của bão Chanchu.
(Ảnh do TS Trần Ti�n Khanh cung cấp)
Sinh tại Huế, là cá»±u há»?c sinh Lycee Blaise Pascal - Ä?à Nẵng, ông
Trần Tiá»?n Khanh sang Mỹ du há»?c và nÄ?m 1974 lấy bằng thạc sÄ©
cÆ¡ khÃ, 4 nÄ?m sau tiếp tục lấy bằng tiến sÄ© khà tượng vÃ
môi trưá»?ng tại Ä?ại há»?c California, phân nhánh Los Angeles (UCLA).
Là ngư�i tiên phong áp dụng mô hình dự báo th�i tiết và o
chiếc máy tÃnh Ä?ầu tiên cá»§a không quân Hoa Kỳ nÄ?m 1982, hiá»?n
TS Trần Tiá»?n Khanh là m công tác tham vấn cho Bá»? NÄ?ng lượng Hoa
Kỳ.
TS Trần Ti�n Khanh cũng là chuyên viên hình thà nh và áp dụng các
mô hình cho ô nhiá»?m không khÃ, khà tượng và môi trưá»?ng. Từ
nÄ?m 1980, ông láºp Hãng tham vấn AMI Environmental., cá»? vấn cho
ChÃnh phá»§ Hoa Kỳ cÅ©ng như các hãng Ä?iá»?n lá»±c và công ty dầu
lá»a.
Những ngà y qua, ông thưá»?ng xuyên theo dõi các cuá»?c tranh luáºn
vá»? nguyên nhân dẫn Ä?ến thảm nạn bão Chanchu và Ä?ã cung cấp
cho chúng tôi những dữ liá»?u so sánh cần thiết cùng những nháºn
Ä?á»?nh chuyên môn.
* Thưa ông, bão Chanchu hình thà nh tại vùng bi�n Mindanao từ 8.5,
vượt qua quần Ä?ảo Philippines ngà y 14.5. Sau Ä?ó 1 ngà y, cÆ¡ quan
dá»± báo khà tượng thá»§y vÄ?n á»? VN thông báo bão Chanchu Ä?ang
hưá»?ng và o Ä?ất liá»?n. Liá»?u có sá»± khác nhau Ä?á»?i vá»?i các dá»±
báo cá»§a nưá»?c ngoà i Ä?ược cáºp nháºt tại vnbaolut.com do ông
phụ trách?
TS Trần Ti�n Khanh
- Sau khi xem lại hai bản sÆ¡ Ä?á»? báo bão cá»§a Hải quân Mỹ vÃ
Trung tâm dá»± báo khà tượng thá»§y vÄ?n VN cùng ngà y 14.5, tôi có
và i nháºn xét: theo dá»± báo cá»§a Mỹ, Chanchu Ä?ã Ä?á»?i hưá»?ng lên
phÃa Bắc, ngoà i khÆ¡i Quy NhÆ¡n, trong khi dá»± báo VN vẫn cho rằng
bão vẫn tiến v� Thanh Hóa. Có th� những ngư�i là m dự báo VN
Ä?ã không tham khảo các dá»± báo quá»?c tế như cá»§a Hải quân Hoa
Kỳ, cá»§a Há»?ng Kông, cá»§a Nháºt. Các dá»± báo nà y, như cá»§a Hải
quân Hoa Kỳ Ä?á»?u cÄ?n cứ trên các ảnh vá»? tinh - cho ra các dá»±
kiến má»?i nhất từ 3 ngà y trá»? lên - mà chúng tôi Ä?ã tạo link
liên kết tại
vnbaolut.com
vá»?i mô hình tá»?i tân nhất là MM5/72, thưá»?ng xuyên cáºp nháºt 4
lần/ngà y và ngưá»?i sá» dụng nó hoà n toà n miá»?n phÃ.
* Tháºt tiếc, những dá»± báo như váºy trong thá»±c tế Ä?ã không
Ä?ến Ä?ược ngư dân. Trong các cuá»?c nói chuyá»?n vá»?i chúng tôi
sau khi thoát nạn tr� v�, ngư dân cho biết h� theo dõi tin bão
từ các trung tâm dự báo khà tượng ven b� như Bạch Long Vĩ,
các radio duyên hải miá»?n Trung qua ICOM và từ Ä?à i tiếng nói VN
(VOV).
- Theo như tôi biết, các ngư dân Ä?ã nghe tin tức từ VOV, cÅ©ng
như há»? Ä?ã Ä?ược thân nhân thông báo lại các bản tin trên VOV
và VTV qua sóng ICOM. Tôi không biết các dự báo của VOV, VTV do ai
là m, lấy từ Ä?âu, có tham khảo các dá»± báo quá»?c tế? Viá»?c tham
khảo nà y rất d� dà ng khi và o internet. Như tôi biết, có m�t cơ
quan nghiên cứu khà tượng thá»§y vÄ?n á»? Hà Ná»?i, cÅ©ng biết Ä?ến
website
vnbaolut.com
. Và chắc rằng, nếu thư�ng xuyên và o internet, h� phải biết
các dá»± báo cá»§a Hải quân Hoa Kỳ. Tại Ä?ó Ä?ã loan báo rõ: bão
Chanchu sẽ Ä?á»?i hưá»?ng từ ngà y 10.5 chứ không phải Ä?ợi Ä?ến
15.5 như dá»± báo cá»§a VN. Tuy nhiên, trong chuyá»?n Ä?i tìm nguyên nhân
thảm nạn, tôi nghÄ© không thá»? hoà n toà n Ä?á»? hết trách nhiá»?m
cho những ngưá»?i là m dá»± báo. Vấn Ä?á»? giá»? Ä?ây là tìm ra giải
pháp. Theo tôi, Ä?ó là là m sao Ä?á»? ngư dân Ä?ược biết các dá»±
báo th�i tiết m�i nhất cũng như các tin tức m�i nhất v�
cÆ¡n bão Ä?ang hình thà nh Ä?á»? bà con có Ä?á»§ thá»?i gian phòng tránh
an toà n. Viá»?c vnbaolut.com cáºp nháºt ngà y 4 lần vá»?i dá»± báo
trưá»?c 72 giá»? cÅ©ng nằm trong ná»? lá»±c Ä?ó.
* Theo các nhà dá»± báo VN, bão Chanchu Ä?ã Ä?á»?t ngá»?t chuyá»?n
hư�ng Bắc. Theo ông, có gì kỳ lạ trong vi�c chuy�n hư�ng
nà y?
- Bão lên hưá»?ng Bắc, tháºt ra không có gì kỳ lạ hết, vì các
cÆ¡n bão Ä?ầu mùa Ãt khi và o bá»? biá»?n VN. Tại 3 bản Ä?á»? các
cÆ¡n bão á»? vùng Thái Bình Dương 3 nÄ?m qua (2003-2005) mà tôi gá»i
kèm cho thấy Ä?iá»?u Ä?ó. Hằng nÄ?m có khoảng 30 tráºn bão á»? vùng
tây bắc Thái Bình Dương nhưng ch� có 3 - 4 cơn bão và o b�
biá»?n VN. Ä?a sá»? các bão ngoặt lên hưá»?ng Bắc vì ảnh hưá»?ng
khá»?i áp cao bán vÄ©nh cá»u ngoà i khÆ¡i và lá»±c Coriolis do quả Ä?ất
xoay. Ä?ưá»?ng Ä?i cá»§a bão chá»? thay Ä?á»?i khi nó bá»? tác Ä?á»?ng
mạnh bá»?i các yếu tá»? khác, như gió mùa Ä?ông Bắc chẳng hạn.
Trưá»?ng hợp bão Chanchu cÅ©ng váºy, ngay khi má»?i hình thà nh ngà y
8.5, các dá»± báo Ä?á»?u cho nó Ä?i hưá»?ng Bắc hoặc Bắc - Tây Bắc
nhưng vì ảnh hưá»?ng Ä?ợt gió mùa Ä?ông Bắc (khá»?i không khÃ
lạnh áp cao) nên nó tạm "bá»? ép" Ä?i vá»?
hư�ng Tây - Tây Bắc trong và i hôm. Khi lực nà y tan, bão tr�
lại lá»? trình ban Ä?ầu là hưá»?ng Bắc. Cho nên, bão Chanchu Ä?á»?i
hư�ng Bắc, không có gì kỳ lạ. Chuy�n kỳ lạ là nếu cơn
bão nà y tháºt sá»± Ä?á»? bá»? VN và o tháng 5, vì mùa bão á»? miá»?n
Trung thưá»?ng chá»? diá»?n ra từ tháng 8 Ä?ến tháng 11 hằng nÄ?m.
"Tháng bảy, nư�c nhảy lên b�", ông cha ta thư�ng nói.
* TS có th� gi�i thi�u sơ nét v� trang vnbaolut.com?
- NÄ?m 1999-2000 vá»? thÄ?m quê, tôi Ä?ã chứng kiến nhiá»?u cảnh
thương tâm do bão lụt gây ra � mi�n Trung. Tr� lại Mỹ, tôi
láºp website nà y Ä?á»? chia sẻ thông tin vá»?i Ä?á»?ng nghiá»?p và bÃ
con trong nư�c. Các cơ quan khà tượng qu�c tế dùng các phương
tiá»?n như satellite, computers và mô hình Ä?á»? là m dá»± báo, không
những mô hình vùng Thái Bình Dương mà toà n cầu. Hằng ngà y, tôi
lấy các dữ kiá»?n nà y Ä?á»? chạy mô hình MM5 Ä?á»? là m dá»± báo chi
tiết cho hÆ¡n 60 Ä?á»?a Ä?iá»?m á»? VN. Các mô hình có thá»? dá»± báo
trư�c 3 - 5 ngà y trong khi VN vì thiếu phương ti�n nên ch� là m
dự báo 24 gi� nên chúng gần v�i thông báo hơn là dự báo.
Tôi Ä?ược biết, các là ng Ä?ánh cá á»? VN Ãt có máy tÃnh ná»?i
mạng internet. Theo tôi, các ngư dân có th� nh� thân nhân �
thà nh phá»? như Ä?à Nẵng, Há»?i An, TP.HCM... má»?i khi có tin báo bão
thì và o mạng vnbaolut.com theo dõi, gá»?i vá»? cho gia Ä?ình há»? thông
báo ra ngoà i biá»?n bằng ICOM. Công viá»?c nà y không khó khÄ?n vÃ
cũng không t�n kém bao nhiêu. Rút kinh nghi�m của Chanchu, từ nay,
trang web của tôi sẽ có các dự báo l� trình bão của Hải quân
Mỹ, Nháºt, Há»?ng Kông và Philippines.
Ä?ặng Ngá»?c Khoa (thá»±c hiá»?n)
---------------------------------
Feel free to call! Free PC-to-PC calls. Low rates on PC-to-Phone. Get Yahoo!
Messenger with Voice
Other related posts:
- » qua cai nhin cua nha khoc mi goc Viet