(no subject)

Không ai trên th? gian này l?i s?ng du?c mà không c?n d?n ti?n dù nhi?u hay ít.
Vâng! Ti?n là tiên, là Ph?t, là s?c b?t c?a con ngu?i là n? cu?i c?a tu?i tr? 
là s?c kh?e c?a tu?i già là cái dà danh v?ng là cái l?ng che thân là cán cân 
công lý ti?n là h?t ý.
Bao nhiêu bài hát, bài tho ca ng?i, ch? trích v? d?ng ti?n nhung không ai l?i 
ph? nh?n và l?i ch?i b? t?m quan tr?ng vi d?i c?a ti?n trong xã h?i.
Nhung b?n bi?t gì v? ti?n?
Nh?ng ph?n du?i dây s? giúp b?n hi?u thêm v? (ti?n)

Ti?n là m?t chu?n m?c chung d? có th? so sánh giá tr? c?a các hàng hóa và d?ch 
v?. Thông qua vi?c ch?ng th?c các giá tr? này du?i d?ng c?a m?t v?t c? th?
(thí d? nhu
ti?n gi?y
hay
ti?n kim lo?i)
hay du?i d?ng van b?n (d? li?u du?c ghi nh? c?a m?t tài kho?n) mà hình thành 
m?t phuong ti?n thanh toán du?c m?t c?ng d?ng công nh?n trong m?t vùng ph?
bi?n nh?t d?nh. M?t phuong ti?n thanh toán trên nguyên t?c là dùng d? tr? n?. 
Khi là m?t phuong ti?n thanh toán ti?n là phuong ti?n trao d?i chuy?n tiép
vì hàng hóa hay d?ch v? không th? trao d?i tr?c ti?p cho nhau du?c.

Ngu?i ta cung có th? nhìn ti?n nhu là v?t môi gi?i, bi?n vi?c trao d?i tr?c 
ti?p hàng hóa và d?ch v?, thu?ng là m?t trao d?i ph?i m?t nhi?u công s?c tìm
ki?m, thành m?t s? trao d?i có 2 b?c.

Ti?n thu?ng du?c nghiên c?u trong các lý thuy?t v? kinh t? qu?c dân nhung cung 
du?c nghiên c?u trong
tri?t h?c
và
xã h?i h?c.

 D?nh nghia

Nói m?t cách ch?t ch? thì ti?n ch? là nh?ng gì mà lu?t pháp b?t bu?c ph?i công 
nh?n là m?t phuong ti?n thanh toán. Dó thu?ng là các t? gi?y hay các d?ng
kim lo?i có ghi giá tr? mà t?t c? m?i ngu?i ph?i ch?p nh?n nhu là m?t phuong 
ti?n thanh toán và cung du?c g?i là ti?n m?t. Chi phi?u và ti?n g?i không
k? h?n cung mang ch?c nang ti?n. Th? nhung ti?n g?i không k? h?n l?i du?c tính 
vào
lu?ng ti?n t?
vì chúng ch? là van b?n ch?ng nh?n m?t yêu c?u v? ti?n. Yêu c?u này không ph?i 
là ti?n vì ngân hàng không b?t bu?c ph?i luu tr? toàn b? các ti?n g?i không
k? h?n b?ng ti?n m?t.

 Hình thành

Ti?n hình thành nhu mà m?t phuong ti?n trao d?i da nang d? don gi?n hóa thuong 
m?i. N?u nhu tru?c kia ti?n thu?ng du?c kiên k?t v?i các phuong ti?n trao
d?i hi?n th?c có giá tr? thí d? nhu d?ng ti?n b?ng
vàng
thì ti?n ngày nay thông thu?ng là t? v?t li?u mà chính nó không có giá tr? (
ti?n gi?y).
Trong trao d?i qu?c t? ngu?i ta g?i các lo?i ti?n khác nhau là
ti?n t?.
Giá tr? c?a ti?n hình thành t? tr? giá d?i ?ng mà ti?n d?i di?n cho chúng. Ngày 
xua vàng và
b?c
là các v?t b?o d?m giá tr? c?a ti?n t?i
châu Âu.
Ngày nay vi?c này không còn thông d?ng n?a và ti?n là tu?ng trung cho giá tr? 
c?a hàng hóa mà ngu?i ta có th? mua du?c. Chính vì th? mà khi dua thêm ti?n
gi?y hay
ti?n kim lo?i
vào s? d?ng thì t?ng giá tr? c?a ti?n luu thông trong m?t n?n kinh t? không 
du?c nâng cao thêm mà ch? d?n d?n
l?m phát.

 T?i uu hóa thuong m?i

Ngu?i ta tin r?ng d?u tiên hàng hóa và các d?ch v? du?c trao d?i tr?c ti?p v?i 
nhau (thuong m?i trao d?i). Vì di?u này không th?c d?ng nên hàng hóa và d?ch
v? du?c trao d?i v?i các lo?i hàng hóa khác mà có th? du?c ti?p t?c trao d?i 
m?t cách d? dàng. Lo?i hàng hóa là ti?n này là nh?ng v?t có giá tr? d?p hay
h?u ích nhu
bò,
l?c dà,
lông súc v?t, dao, x?ng, vòng trang s?c,
dá quý,
mu?i
và nhi?u lo?i khác. Khi ngu?i ta khám phá ra r?ng m?t s? v?t không còn du?c s? 
d?ng n?a mà ch? du?c ti?p t?c trao d?i thì các b?n sao chép nh? hon và ít
có giá tr? hon c?a các v?t này du?c s? d?ng làm phuong ti?n thanh toán. Thu?c 
v? các lo?i hàng hóa tr? thành ti?n là các v? sò, mà m?t s? lo?i dã còn du?c
s? d?ng t?i
châu Phi,
Nam Á
và trên các qu?n d?o
Polynesia
cho d?n gi?a
th? k? 20.
T?i
Tây T?ng
ngu?i ta cung còn thu?ng hay tr? b?ng
lúa m?ch
cho d?n khi ngu?i
Trung Qu?c
ti?n quân vào nam
1950.

Dó là các hình th?c thanh toán d?u tiên tru?c khi có ti?n. (Ti?n trong
ti?ng La tinh
là pecunia b?t ngu?n t? pecus có nghia là con bò vì d?ng ti?n kim lo?i d?u tiên 
c?a
La Mã
tu?ng trung cho giá tr? c?a m?t con bò.) Kh? nang có th? d?m du?c, d? b?o toàn, 
d? v?n chuy?n dã dóng m?t vai trò quan tr?ng trong vi?c l?a ch?n v?t li?u
cung nhu kh? nang có th? gi? du?c giá tr?. Các th?i hay s?i dây b?ng
d?ng thi?c
hay
b?c
dáp ?ng du?c các yêu c?u này vì có giá tr? b?n v?ng và có th? b?o toàn d? dàng.

Các d?ng ti?n kim lo?i d?u tiên du?c
ngu?i Lydia
? phía Tây c?a
Th? Nhi K?
ngày nay dúc t?
vàng,
trong th?i gian gi?a 640 và 600 TCN, có nhi?u kích thu?c và giá tr? khác nhau 
và du?c dùng nhu là m?t phuong ti?n thanh toán d? don gi?n hóa vi?c tr? luong
cho nh?ng ngu?i lính dánh thuê. M?t lu?ng nh?t d?nh c?a các h?t b?i vàng du?c 
n?u ch?y thành d?ng ti?n và sau dó hình c?a nhà vua du?c d?p n?i lên trên.
Nhà vua ngu?i Lydia cu?i cùng,
Croesus,
vì th? mà mang danh là giàu có vô h?n. Các d?ng ti?n kim lo?i này dã làm cho 
vi?c thuong m?i d? dàng di r?t nhi?u vì chúng có uu di?m là bao gi? cung có
kích thu?c, tr?ng lu?ng và hình dáng không thay d?i và thay vì là ph?i cân thì 
có th? d?m du?c.

Các ch? trích và phê phán v? thuy?t cho r?ng ti?n hình thành t? thuong m?i trao 
d?i xu?t phát t? nh?ng ngu?i d?i di?n cho
Ch? nghia N?
(
ti?ng Anh:
Debitism), d?c bi?t là
Paul C. Martin.
Lý lu?n du?c dua ra là s? d?ng m?t v?t trao d?i th? ba tru?c tiên là s? làm cho 
vi?c trao d?i ph?c t?p thêm. T? m?t giao d?ch bi?n thành hai giao d?ch.
Di?u quy?t d?nh chính là ch?c nang c?a ti?n, dùng d? n?i ti?p th?i gian gi?a 
nhu c?u c?n dùng hàng hóa A và s? s?n xu?t hàng hóa B. Vì th? mà ti?n ngay
t? d?u không ph?i là hàng hóa và cung không ph?i là m?t v?t trao d?i mà là d?u 
hi?u cho m?t m?i quan h? n?.

 Ti?n kim lo?i

Mãi cho d?n trong
th? k? 18
giá tr? c?a các lo?i ti?n t? c?a châu Âu du?c d?nh nghia thông qua lu?ng kim 
lo?i quý. Bên c?nh vi?c theo dõi s?n xu?t trong nu?c, các xu?ng dúc ti?n qu?c
gia còn theo dõi c? vi?c dúc ti?n c?a nu?c ngoài. M?t ti?n t? du?c dánh giá quá 
cao hay quá th?p khi d?ng ti?n du?c tính trên hay du?i giá tr? c?a kim
lo?i trong lúc tính toán v?i các ti?n t? khác trên th? gi?i.

Vi?c c? tình mài mòn d?ng ti?n d? l?y b?t di kim lo?i dã t?o nên nhi?u v?n d? 
r?t l?n trong vi?c s? d?ng ti?n kim lo?i. Vi?c giá tr? c?a các kim lo?i quý
bi?n d?ng khi so sánh v?i nhau còn mang l?i nhi?u v?n d? l?n hon. Giá tr? c?a 
các lo?i ti?n t? khác nhau, bao g?m các d?ng ti?n b?ng vàng, b?c và d?ng,
không th? gi? ?n d?nh khi so sánh v?i nhau du?c. B?c du?c mang ra kh?i
Tây Ban Nha
và
Anh
vì các thuong gia ngu?i Tây Ban Nha và ngu?i Anh dánh giá các d?ng ti?n vàng 
cao hon m?t ít so v?i các d?i tác thuong m?i qu?c t? c?a h?, t?o thành m?t
v?n d? lan r?ng kh?p trong thuong m?i qu?c t?: ?
châu Á
ngu?i ta l?i không th?y có lý do gì d? dánh giá vàng cao hon nhu ? châu Âu. Vì 
th? mà b?c du?c mang d?n châu Á d? d?i l?y vàng. Gi?i pháp cho v?n d? này
trong d?u th? k? 18 t?i
Anh
là lo?i ti?n t? v? nguyên t?c d?a trên vàng, Ngân hàng Qu?c gia Anh (Bank of 
England) b?o d?m s? tr? cho ngu?i s? h?u d?ng ti?n Anh qu?c giá tr? tuong ?ng
v?i giá tr? c?a vàng trên th? tru?ng t?i m?i th?i di?m. (Xem:
Kim b?n v?).
Các v?n d? c?a cu?c c?i cách này có th? nhìn th?y ngay tru?c m?t: Làm sao có 
th? b?o d?m là ngân hàng không phát hành ti?n nhi?u hon là s? lu?ng ti?n du?c
b?o ch?ng b?ng vàng c?a ngân hàng? Trong th?p niên 1730 dã có m?t cu?c kh?ng 
ho?ng tín nhi?m và Ngân hàng Qu?c gia Anh ch? du?c c?u thoát khi gi?i d?i
thuong nghi?p c?a
Luân Dôn
s?n sàng gánh vác l?y s? b?o d?m này. V? m?t khác các th? do?n gian l?n trong 
ti?n kim lo?i và bi?n d?ng giá tr? gi?a các lo?i ti?n kim lo?i trong nu?c
không còn n?a.

Mãi cho d?n trong
th? k? 19
m?t s? ti?n t? thí d? nhu
Dô la M?
v?n du?c b?o ch?ng b?ng vàng và cho d?n ngày hôm nay vi?c h?y b? b?o ch?ng vàng 
cung không ph?i là m?t di?u t?t nhiên.

 S? d?ng ti?n và các ch?c nang c?a ti?n

N?u m?t ngu?i có ti?n thì có th? dùng ti?n d? làm nh?ng vi?c sau dây:
List of 4 items
. Tiêu ti?n (tiêu th?, phuong ti?n thanh toán)
. G?i ti?n d? l?y ti?n lãi (
d?u tu)
. D?i l?y m?t lo?i ti?n t? khác (trao d?i)
. Tr? ti?n (b?o toàn giá tr?)
list end

T?ng s? ti?n trong luu hành ph?n ánh s? phân chia c?a s?n ph?m qu?c gia: Lu?ng 
ti?n mà m?t ngu?i s? h?u tuong ?ng v?i lu?ng s?n ph?m qu?c gia mà ngu?i dó
có th? có khi tiêu dùng lu?ng ti?n s? h?u.

 Ch?c nang là phuong ti?n thanh toán

Trong m?t n?n kinh t? không có m?t chu?n m?c do giá tr? chung (thí d? nhu là 
ti?n) thì m?t giao d?ch thành công gi?a 2 v?t trong kinh t? dòi h?i các nhu
c?u trao d?i ph?i phù h?p v?i nhau. M?t thí d?: M?t ngu?i nông dân mu?n bán ngu 
c?c và c?n d?ng c?. M?t th? th? công mu?n d?i d?ng c? d? l?y th?t. Gi?a
2 ngu?i này s? không bao gi? có m?t cu?c mua bán trao d?i vì ý d?nh bán c?a 
ngu?i nông dân không phù h?p v?i ý d?nh mua c?a ngu?i th? th? công. C? hai
ngu?i có th? ph?i tìm ki?m r?t lâu cho d?n khi g?p du?c m?t ngu?i có ý d?nh 
giao d?ch phù h?p. Cùng v?i ti?n quá trình này du?c don gi?n hóa di r?t nhi?u:
Ngu?i nông dân có th? bán ngu c?c cho m?t ngu?i th? ba và dùng ti?n thu du?c d? 
d?i l?y d?ng c? t?i ngu?i th? th? công. Ngu?i th? th? công có th? dùng
ti?n thu du?c mua th?t t?i m?t ngu?i th? tu.

 Ch?c nang là phuong ti?n tính toán

Khi ti?n là m?t chu?n m?c chung d? do giá tr? thì t?t c? các giá c? c?a m?t n?n 
kinh t? có th? du?c th? hi?n b?ng don v? ti?n t?. Trong m?t n?n kinh t?
v?i 1 tri?u lo?i hàng hóa khác nhau khi so sánh giá tr? trao d?i c?a m?i hai 
lo?i hàng hóa m?t s? có vào kho?ng 500 t? giá tuong d?i khác nhau (thí d?:
1 gi? lao d?ng = 5 bánh mì; 1 gi? lao d?ng = 1 cái áo; 1 gi? lao d?ng = 1kg 
th?t; 5 bánh mì = 1 cái áo; 1 cái áo = 1 kg th?t,...). Khi s? d?ng ti?n nhu
là m?t chu?n m?c giá tr? chung thì ch? còn 1 tri?u t? l? trao d?i (5 don v? 
ti?n = 1 gi? lao d?ng = 5 bánh mì = 1 cái áo = 1 kg th?t =...), vì th? mà khi
so sánh giá c? không còn ph?i t?n nhi?u công s?c n?a.

 Ch?c nang b?o toàn giá tr?

M?t phuong ti?n thanh toán ph?i gi? du?c giá tr? c?a nó. Vì th? mà h?u nhu ch? 
là các lo?i hàng hóa không hu h?ng m?i du?c th?a thu?n là "ti?n" (thí d?
nhu là
vàng
hay
kim cuong).
N?u ti?n không t?n t?i thì m?t ngu?i nông dân ch? có kh? nang trao d?i ngu c?c 
d? l?y các hàng hóa khác cho d?n khi ngu c?c này b? hu h?ng. Vì th? mà ngu?i
nông dân t?t nh?t là nên trao d?i ngu c?c s?m d? d?i l?y ti?n "không b? hu 
h?ng". Di?u này còn du?c g?i là ch?c nang b?o toàn giá tr? h? qu? (consecutiv).
Ch?c nang b?o toàn giá tr? t?o thành (constitutiv) là ch?c nang t?o tài s?n t? 
ti?n b?ng cách c?t gi?, t?c là gi? ti?n duy nh?t ch? vì mu?n b?o toàn giá
tr?.

 Quá trình cung c?p ti?n ngày nay

Trên lý thuy?t có th? phân bi?t hai lo?i ti?n khác nhau. Lo?i th? nh?t là ti?n 
c?a ngân hàng qu?c gia, do ngân hàng qu?c gia phát hành hay tiêu h?y, ti?n
m?t thu?c v? lo?i ti?n này. Lo?i th? hai là ti?n xu?t phát t? các ngân hàng 
thuong m?i mà chính xác thì ch? là các yêu c?u thanh toán ti?n (các kho?n ph?i
thu). Phuong cách cung ti?n thông d?ng nh?t là cho vay.

Các ngân hàng thuong m?i cung c?p ti?n b?ng cách cho khách hàng vay ti?n. Sau 
khi ch?p nh?n cho khách hàng vay ti?n, ngân hàng s? ghi kho?n ti?n này vào
tài kho?n c?a khách hàng và ngu?i vay có th? chuy?n kho?n s? ti?n này d?n các 
khách hàng khác c?a ngân hàng hay d?n khách hàng c?acác ngân hàng khác. Ti?n
du?c t?o thành thông qua chu trình này vì m?t m?t ti?n du?c dua vào luu hành 
nhung v? m?t khác ch? hình thành yêu c?u thanh toán c?a ngân hàng d?i v?i
ngu?i vay và ch? là m?t m?c c?a các kho?n ph?i thu trong
b?n cân d?i k? toán
c?a ngân hàng. Ngu?c l?i khi hoàn tr? n? thì ti?n du?c tiêu h?y di vì ti?n quay 
v? ngân hàng và món n? du?c thanh toán.

Vì kho?n ti?n v?a du?c t?o thành l?i có th? là co s? d? t?o thành các kho?n 
ti?n khác nên trên lý thuy?t không có gi?i h?n t?i da cho các kho?n ti?n do
ngân hàng t?o thành. D? ki?m soát quá trình này ngoài các quy d?nh cân d?i k? 
toán (n? quá m?c, b?o ch?ng v?n t? có) còn có
d? tr? t?i thi?u b?t bu?c,
t?c là các ngân hàng thuong m?i ph?i ký thác t?i ngân hàng qu?c gia m?t t? l? 
nh?t d?nh c?a s? ti?n g?i không k? h?n c?a khách hàng.

Khi v?n t? có c?a ngân hàng c?ng v?i ti?n g?i c?a khách hàng không d? d? có th? 
cho vay nhi?u nhu ý mu?n ngân hàng thuong m?i có th? vay ti?n t? ngân hàng
qu?c gia, ngu?i ta g?i dó là tái c?p v?n.

Ngân hàng qu?c gia cung có th? t?o thêm ti?n mà không c?n ph?i cho vay, thí d? 
nhu b?ng cách mua ngo?i t?, kim lo?i quý hay ch?ng khoán. Ngoài công c? này
ra ngân hàng qu?c gia còn có th? ch? d?ng mua trái phi?u hay cho ngân hàng 
thuong m?i vay. Vi?c cho chính ph? vay ti?n dã b? c?m trong
vùng Euro
t? bu?c th? 2 c?a
Liên minh Ti?n t? châu Âu
trong nam
2004,
t?c là nhà nu?c không du?c phép vay ti?n c?a ngân hàng qu?c gia. T?i
M?
thì l?i khác: Thí d? nhu vào ngày
17 tháng 11
nam
2004
m?c "U.S. Treasury" (trái phi?u c?a ngân kh? M?) dã chi?m d?n 89,3% t?ng tài 
s?n c?a
C?c d? tr? Liên bang M?
(FED). Nói m?t cách khác d?ng
Dô la M?
du?c "b?o ch?ng" g?n nhu hoàn toàn b?ng
n? qu?c gia
c?a chính ph? M?.

D? m?t khách hàng c?a ngân hàng có th? thanh toán các giao d?ch b?ng ti?n ? bên 
ngoài h? th?ng ngân hàng, ngân hàng qu?c gia in ti?n gi?y và các ngân hàng
có th? "vay" (dúng ra là "mua" cùng v?i m?t th?a thu?n mua l?i c?a ngân hàng 
qu?c gia) d? tr? cho khách hàng (ti?n m?t). Ngân hàng qu?c gia dua ra m?t
lãi su?t nh?t d?nh khi dua ti?n cho các ngân hàng thuong m?i, g?i là
lãi su?t co b?n.

Toàn b? h? th?ng ti?n t? có th? du?c miêu t? du?i d?ng c?a m?t b?n cân d?i k? 
toán. ? m?t bên là ti?n trong luu hành, bên kia là các kho?n n? tuong ?ng,
d? tr? vàng và ti?n c?ng v?i ch?ng khoán thu?c v? s? h?u c?a ngân hàng qu?c 
gia. M?i m?t kho?n ti?n có trong tài kho?n và m?i m?t t? ti?n gi?y d?u tuong
?ng v?i m?t m?c n? (kho?n ph?i thu) hay là m?t m?c tài s?n trong b?n cân d?i k? 
toán c?a ngân hàng qu?c gia.

 Quá trình cung c?p ti?n ngày nay

Trên lý thuy?t có th? phân bi?t hai lo?i ti?n khác nhau. Lo?i th? nh?t là ti?n 
c?a ngân hàng qu?c gia, do ngân hàng qu?c gia phát hành hay tiêu h?y, ti?n
m?t thu?c v? lo?i ti?n này. Lo?i th? hai là ti?n xu?t phát t? các ngân hàng 
thuong m?i mà chính xác thì ch? là các yêu c?u thanh toán ti?n (các kho?n ph?i
thu). Phuong cách cung ti?n thông d?ng nh?t là cho vay.

Các ngân hàng thuong m?i cung c?p ti?n b?ng cách cho khách hàng vay ti?n. Sau 
khi ch?p nh?n cho khách hàng vay ti?n, ngân hàng s? ghi kho?n ti?n này vào
tài kho?n c?a khách hàng và ngu?i vay có th? chuy?n kho?n s? ti?n này d?n các 
khách hàng khác c?a ngân hàng hay d?n khách hàng c?acác ngân hàng khác. Ti?n
du?c t?o thành thông qua chu trình này vì m?t m?t ti?n du?c dua vào luu hành 
nhung v? m?t khác ch? hình thành yêu c?u thanh toán c?a ngân hàng d?i v?i
ngu?i vay và ch? là m?t m?c c?a các kho?n ph?i thu trong
b?n cân d?i k? toán
c?a ngân hàng. Ngu?c l?i khi hoàn tr? n? thì ti?n du?c tiêu h?y di vì ti?n quay 
v? ngân hàng và món n? du?c thanh toán.

Vì kho?n ti?n v?a du?c t?o thành l?i có th? là co s? d? t?o thành các kho?n 
ti?n khác nên trên lý thuy?t không có gi?i h?n t?i da cho các kho?n ti?n do
ngân hàng t?o thành. D? ki?m soát quá trình này ngoài các quy d?nh cân d?i k? 
toán (n? quá m?c, b?o ch?ng v?n t? có) còn có
d? tr? t?i thi?u b?t bu?c,
t?c là các ngân hàng thuong m?i ph?i ký thác t?i ngân hàng qu?c gia m?t t? l? 
nh?t d?nh c?a s? ti?n g?i không k? h?n c?a khách hàng.

Khi v?n t? có c?a ngân hàng c?ng v?i ti?n g?i c?a khách hàng không d? d? có th? 
cho vay nhi?u nhu ý mu?n ngân hàng thuong m?i có th? vay ti?n t? ngân hàng
qu?c gia, ngu?i ta g?i dó là tái c?p v?n.

Ngân hàng qu?c gia cung có th? t?o thêm ti?n mà không c?n ph?i cho vay, thí d? 
nhu b?ng cách mua ngo?i t?, kim lo?i quý hay ch?ng khoán. Ngoài công c? này
ra ngân hàng qu?c gia còn có th? ch? d?ng mua trái phi?u hay cho ngân hàng 
thuong m?i vay. Vi?c cho chính ph? vay ti?n dã b? c?m trong
vùng Euro
t? bu?c th? 2 c?a
Liên minh Ti?n t? châu Âu
trong nam
2004,
t?c là nhà nu?c không du?c phép vay ti?n c?a ngân hàng qu?c gia. T?i
M?
thì l?i khác: Thí d? nhu vào ngày
17 tháng 11
nam
2004
m?c "U.S. Treasury" (trái phi?u c?a ngân kh? M?) dã chi?m d?n 89,3% t?ng tài 
s?n c?a
C?c d? tr? Liên bang M?
(FED). Nói m?t cách khác d?ng
Dô la M?
du?c "b?o ch?ng" g?n nhu hoàn toàn b?ng
n? qu?c gia
c?a chính ph? M?.

D? m?t khách hàng c?a ngân hàng có th? thanh toán các giao d?ch b?ng ti?n ? bên 
ngoài h? th?ng ngân hàng, ngân hàng qu?c gia in ti?n gi?y và các ngân hàng
có th? "vay" (dúng ra là "mua" cùng v?i m?t th?a thu?n mua l?i c?a ngân hàng 
qu?c gia) d? tr? cho khách hàng (ti?n m?t). Ngân hàng qu?c gia dua ra m?t
lãi su?t nh?t d?nh khi dua ti?n cho các ngân hàng thuong m?i, g?i là
lãi su?t co b?n.

Toàn b? h? th?ng ti?n t? có th? du?c miêu t? du?i d?ng c?a m?t b?n cân d?i k? 
toán. ? m?t bên là ti?n trong luu hành, bên kia là các kho?n n? tuong ?ng,
d? tr? vàng và ti?n c?ng v?i ch?ng khoán thu?c v? s? h?u c?a ngân hàng qu?c 
gia. M?i m?t kho?n ti?n có trong tài kho?n và m?i m?t t? ti?n gi?y d?u tuong
?ng v?i m?t m?c n? (kho?n ph?i thu) hay là m?t m?c tài s?n trong b?n cân d?i k? 
toán c?a ngân hàng qu?c gia.

 Th? tru?ng ti?n
 = D?c bài chính v?
th? tru?ng ti?n

Cung gi?ng nhu cho hàng hóa và d?ch v?, có
th? tru?ng
ti?n v?i cung và c?u t?n t?i cho vi?c vay ti?n. Các tu nhân và doanh nghi?p có 
nhu c?u ti?n và d?ng th?i cung là ngu?n cung ?ng khi g?i ti?n ti?t ki?m vào
ngân hàng. H? th?ng ngân hàng là ngu?i môi gi?i gi?a 2 nhóm này và vì th? làm 
cho th? tru?ng có hi?u qu? hon vì ngu?i ti?t ki?m ti?n và ngu?i mu?n vay
ti?n không ph?i t? tìm ki?m cho t?ng giao d?ch n?a. Ngân hàng l?y ti?n công cho 
d?ch v? này b?ng hi?u s? gi?a lãi su?t ti?t ki?m và lãi su?t cho vay.
Lãi su?t
hình thành t? th? tru?ng này du?c quy?t d?nh b?i cung và c?u và trên nguyên t?c 
chính là giá ph?i tr? cho vi?c mu?n ti?n.

Ngân hàng qu?c gia có th? t?o ?nh hu?ng lên th? tru?ng ti?n b?ng cách ho?c là 
gián ti?p tác d?ng d?n cung và c?u thông qua lãi su?t dành cho ti?n c?a ngân
hàng qu?c gia ho?c là ch? d?ng t?o ?nh hu?ng d?n vi?c cung ?ng ti?n trong khuôn 
kh? c?a chính sách g?i là chính sách th? tru?ng m?. Trong chính sách này
ngân hàng qu?c gia mua m?t s? ch?ng khoán nh?t d?nh và tr? b?ng ti?n c?a ngân 
hàng qu?c gia. Ti?n du?c dua thêm vào trong h? th?ng luu hành. Ngu?c l?i
ngân hàng qu?c gia cung có th? bán ch?ng khoán và qua dó mà l?y ti?n ra kh?i h? 
th?ng. Lãi su?t dành cho ti?n c?a ngân hàng qu?c gia hay dành cho ti?n
g?i t?i ngân hàng qu?c gia ch? ?nh hu?ng gián ti?p d?n th? tru?ng ti?n vì ch? 
khuy?n khích các ngân hàng thuong m?i cho vay ti?n hay g?i ti?n t?i ngân
hàng qu?c gia.

 Ti?n danh d?nh

Ti?n danh d?nh (Fiat money) dùng d? ch? ti?n du?c phát hành (thông thu?ng là 
b?i m?t ngân hàng qu?c gia) mà không có co s? b?o ch?ng d?y d?, t?c là ho?c
là b?o ch?ng không toàn b? hay l?p th?a (tautologic).
List of 2 items
. M?t b?o ch?ng là không toàn b? khi nh?n l?i nh?ng v?t mà giá tr? th?c t? ít 
hon là giá tr? trên danh nghia.
. M?t b?o ch?ng là l?p th?a khi nh?ng v?t nh?n l?i không có giá tr? hay ch? 
nh?n l?i du?c yêu c?u thanh toán (n? ph?i thu) l?i d?a trên fiat money.
list end

Fiat money xu?t phát t? ti?ng La Tinh fiat lux (s? có ánh sáng) vì lo?i ti?n 
nhu v?y có th? d? dàng t?o thành khi có nhu c?u (s? có ti?n) và ngu?i t?o ra
chúng (thu?ng là ngân hàng qu?c gia) không c?n ph?i có hàng hóa d? b?o ch?ng.

Kh? nang t?o ra fiat money ch? t?n t?i cho d?n ch?ng nào mà nh?ng ngu?i tham 
gia trên th? tru?ng (tu nhân, ngân hàng và các doanh nghi?p khác) cho là ti?n
phát hành này v?n có m?t giá tr? nh?t d?nh. Nh?ng ngu?i ?ng h? fiat money cho 
r?ng hình th?c t?o nên ti?n này không mang l?i nguy hi?m cho kinh t? (vì
ngu?i phát hành ph?i có m?t d? dáng tin c?y cao) trong khi nh?ng ngu?i ch? 
trích l?i nhìn th?y dây là m?t phuong th?c làm giàu không công b?ng c?a chính
ph?.

 Lu?ng ti?n t?
 = D?c bài chính v?
lu?ng ti?n t?.

Khái ni?m "ti?n" không g?n li?n v?i m?t v?t nh?t d?nh. M?t v?t du?c d?nh nghia 
là ti?n khi th?a mãn 3 ch?c nang ti?n nói trên. Vì các v?t khác nhau th?a
mãn các ch?c nang trên ? các m?c d? khác nhau nên khó có th? xác d?nh ranh gi?i 
gi?a nh?ng gì là ti?n và nh?ng gì không ph?i là ti?n. Vì lý do này các
ngân hàng qu?c gia d?nh nghia khái ni?m ti?n và lu?ng ti?n theo nhi?u cách khác 
nhau.
Ngân hàng Liên bang D?c
d?nh nghia:

Lu?ng ti?n M0 là ti?n do ngân hàng qu?c gia t?o nên, bao g?m các kho?n ti?n g?i 
không k? h?n c?a các ngân hàng t?i ngân hàng qu?c gia và ti?n gi?y cung
nhu ti?n kim lo?i trong luu hành. Lu?ng ti?n này ch?u ?nh hu?ng tr?c ti?p c?a 
ngân hàng qu?c gia. Lu?ng ti?n M1 bao g?m các ti?n có th? s? d?ng làm phuong
ti?n thanh toán t?c là ti?n m?t và các ti?n g?i không k? h?n. Lu?ng ti?n M2 bao 
g?m lu?ng ti?n M1 và các kho?n ti?n g?i ti?t ki?m có k? h?n du?i 4 nam.
Lu?ng ti?n M3 bao g?m lu?ng ti?n M2 và các kho?n ti?n g?i ti?t ki?m có th?i h?n 
báo tru?c theo quy d?nh c?a pháp lu?t.

 Chính sách ti?n t?
 = D?c bài chính v?
chính sách ti?n t?.

Nói chung các ngân hàng qu?c gia thu?ng theo du?i m?t m?c dích th?c t? và c? 
d?nh khi di?u ch?nh lu?ng ti?n. M?c dích này thu?ng là s? bình ?n giá, t?c
là ch?ng l?i l?m phát. D? có th? gi?i h?n t? l? l?m phát ? m?t m?c d? h?p lý 
v?i n?n kinh t? qu?c dân, ngân hàng qu?c gia c? g?ng gi? lu?ng ti?n d?ng b?
v?i s? phát tri?n kinh t?.
Lý thuy?t lu?ng ti?n
(Quantity Theory of Money) dã nêu ra m?t m?i quan h? tr?c ti?p gi?a tang tru?ng 
lu?ng ti?n và m?c giá c?.

 L?m phát
 = D?c bài chính v?
l?m phát.

Lu?ng ti?n tang quá nhanh hay t?c d? quay vòng c?a ti?n tang lên trong khi 
lu?ng ti?n không thay d?i s? d?n d?n m?t cân b?ng gi?a ti?n dang có và hàng hóa.
S? m?t cân b?ng này s? làm tang m?c giá chung và ngu?i ta g?i dó là l?m phát.

L?m phát có th? du?c phân lo?i theo v?n t?c (l?m phát v?a ph?i, l?m phát phi 
mã, siêu l?m phát) hay theo giai do?n (giai do?n tang t?c - giai do?n ?n d?nh
- giai do?n gi?m t?c). Lu?ng ti?n có th? tang vì chính sách lãi su?t c?a ngân 
hàng qu?c gia (xem:
Siêu l?m phát t?i D?c t? 1914 d?n 1923)
hay vì n? qu?c gia tang d?t ng?t.

 Gi?m phát
 = D?c bài chính v?
gi?m phát.

Khi lu?ng ti?n gi?m di hay t?c d? quay vòng ti?n gi?m xu?ng trong khi lu?ng 
ti?n không d?i thì giá c? có th? s? gi?m liên t?c trong m?t th?i gian, ngu?i
ta g?i dó là gi?m phát. Lu?ng ti?n gi?m di cung có th? là do các bi?n pháp c?a 
ngân hàng qu?c gia gây ra hay khi v?n t?c quay vòng ti?n gi?m di (khi ngu?i
dân và doanh nghi?p h?n ch? tiêu dùng và d?u tu hon và ti?n du?c ti?t ki?m 
nhi?u hon là tiêu dùng).



Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam

Home Phone: 7262214
Cell-phone: 0989350014
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
MSN ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
Blog: 360.yahoo.com/nguyenhoangbaovu

Other related posts: