nhung dieu chua biet ve bao

TT - Bão s? 7 v?a d? b? vào VN có s?c gió m?nh c?p 12 du?c xem là con bão l?n 
nh?t trong vòng mu?i nam tr? l?i dây. Tuy nhiên, c?p 12 v?n chua ph?i là s?c
gió m?nh nh?t và còn nhi?u di?u thú v? khác mà không ph?i ai cung bi?t...

Khi nào bão xu?t hi?n?

Các nhà khoa h?c dúc k?t qui lu?t cho th?y bão ch? hình thành trên nh?ng vùng 
bi?n nhi?t d?i và trong d?i h?i t? nhi?t d?i. Trên nh?ng vùng bi?n nhi?t d?i,
bão ch? hình thành khi nu?c bi?n trên b? m?t có nhi?t d? t? 26-280C tr? lên. 
Sau khi hình thành, bão di chuy?n và ti?p t?c du?c bi?n ti?p nang lu?ng d?
m?nh d?n lên.

Theo GS - TS Lê Dình Quang, nguyên giám d?c Trung tâm Nghiên c?u khí tu?ng 
nhi?t d?i và bão (Vi?n Khí tu?ng th?y van), có b?n giai do?n chính trong "cu?c
d?i" m?t con bão g?m giai do?n hình thành, giai do?n tr?, giai do?n tru?ng 
thành và giai do?n suy y?u. Bão có th? d? b? lên d?t li?n ? b?t k? giai do?n
nào, nhung nguy hi?m nh?t là giai do?n tr? và giai do?n tru?ng thành vì n?u d? 
b? ? hai giai do?n này, gió s? m?nh và mua r?t l?n. Ông Quang cho bi?t th?i
gian qua liên ti?p các con bão d? b? vào VN là do trong su?t m?t th?i gian dài 
nhi?t d? nu?c bi?n trên b? m?t Thái Bình Duong luôn cao trên 300C.

Theo qui d?nh, Trung tâm D? báo khí tu?ng th?y van trung uong s? phát tin bão 
xa khi tâm bão vu?t qua kinh tuy?n 120 d? kinh dông vào bi?n Dông, t?c là
cách di?m g?n nh?t thu?c b? bi?n d?t li?n nu?c ta trên 1.000km ho?c khi v? trí 
tâm bão cách di?m g?n nh?t thu?c b? bi?n d?t li?n nu?c ta 500-1.000km nhung
chua có kh? nang di chuy?n v? phía d?t li?n.

Tin bão g?n là khi v? trí tâm bão cách di?m g?n nh?t b? bi?n VN 500-1.000km và 
có hu?ng di chuy?n v? phía d?t li?n ho?c khi tâm bão cách b? bi?n 300-500km
nhung chua có kh? nang di chuy?n v? d?t li?n. Tin bão kh?n c?p s? du?c phát khi 
tâm bão cách b? bi?n 300-500km và có kh? nang di chuy?n v? d?t li?n trong
1-2 ngày ti?p theo ho?c khi v? trí tâm bão cách b? bi?n du?i 300km.

Theo th?ng kê, trên th? gi?i có kho?ng 80 con bão m?i nam. Bão du?c hình thành 
? sáu ? bão g?m v?nh Bengal và bi?n ? R?p; tây b?c Thái Bình Duong; dông
b?c Thái Bình Duong; tây b?c D?i Tây Duong; tây nam ?n D? Duong và vùng bi?n 
b?c Úc. Trong dó tây b?c Thái Bình Duong là ? có nhi?u bão nh?t (30 con/nam,
chi?m 38% s? bão trên toàn c?u), còn v?nh Bengal và bi?n ? R?p có ít bão nh?t 
(6 con/nam). VN n?m ? khu v?c ch?u ?nh hu?ng c?a bão tây b?c Thái Bình Duong
do khu v?c bi?n Dông là m?t b? ph?n c?a ? bão này.
Bão m?nh d?n c?p 17

Trên th? gi?i hi?n ph? bi?n hai thang phân c?p bão (phân theo t?c d? gió) là 
thang Beaufort và thang Saffir - Simpson. Thang Beaufort do si quan h?i quân
ngu?i Anh là Sir Francis Beaufort thi?t k? t? nam 1805. Thang này g?m 17 c?p 
gió khác nhau tuong ?ng v?i 17 c?p d? c?a bão. Hi?n VN dang s? d?ng thang
này, nhung do các con bão tác d?ng d?n VN ch? có s?c gió m?nh nh?t d?t d?n c?p 
12 nên nhi?u ngu?i l?m tu?ng c?p 12 là c?p d? m?nh nh?t c?a bão.

Trong khi dó, thang Saffir-Simpson du?c hai k? su Herbert Saffir và Bob Simpson 
? Trung tâm D? báo bão qu?c gia Hoa K? thi?t k? t? nam 1969. Thang này có
nam c?p d? g?m c?p 1 (v?n t?c gió t? 119-153km/g), c?p 2 (154-177km/g), c?p 3 
(178-209km/g), c?p 4 (210-249km/g), c?p 5 (t? 250km/g tr? lên). Con bão Rita
tàn phá bang Lousiana c?a nu?c M? m?i dây là con bão c?p 5 theo thang 
Saffir-Simpson, m?nh tuong duong v?i bão c?p 17 trong thang Beaufort, t?c là 
m?nh
hon bão s? 7 d? b? vào VN nam c?p.

GS - TS Lê Dình Quang cho bi?t n?u bão c?p 12 nhu con bão s? 7 v?a qua có t?c 
d? gió kho?ng 118-133km/g thì bão c?p 17 có t?c d? gió d?t t?i 202-220km/g.
Ông Quang gi?i thích s? di VN không có c?p bão m?nh trên c?p 12 b?i nh?ng con 
bão xu?t hi?n t? tây b?c Thái Bình Duong vào VN có d?i s?ng ít nh?t là b?y
ngày, nhi?u nh?t kéo dài n?a tháng nên khi vào d?n bi?n Dông và d? b? lên d?t 
li?n VN thì bão dã "m?t", roi vào th?i k? suy y?u nên r?t hi?m khi bão ?
tây b?c Thái Bình Duong vào d?n VN v?n còn s?c gió m?nh trên c?p 12.

Ngoài ra, m?t nguyên nhân khác khi?n bão vào d?n VN không còn m?nh b?i khi qua 
Philippines bão dã b? c?n tr? làm gi?m s?c m?nh. Qu?n d?o Philippines du?c
xem là t?m lá ch?n t? nhiên ngan VN v?i ? bão l?n nh?t th? gi?i là tây b?c Thái 
Bình Duong. Ti?p n?a, do nhi?t d? ? bi?n Dông không l?n nên không d? nang
lu?ng cung c?p cho bão trên du?ng di chuy?n. D?i v?i bão hình thành trên bi?n 
Dông, khi d? b? vào VN cung không th? m?nh du?c vì lúc dó bão m?i ch? ? th?i
k? dang hình thành.

T?i sao không g?i tên mà g?i s??

Theo cách g?i c?a VN, n?u nh?ng con gió có s?c phá ho?i t?i c?p 6 thì du?c g?i 
là áp th?p nhi?t d?i, còn nh?ng con gió có s?c phá ho?i t? c?p 7 tr? lên
du?c g?i là bão. T?i m?t s? nu?c, s?c phá ho?i c?a gió cung du?c chia thành 
nhi?u lo?i khác nhau d? g?i tên nhu cyclone, hurricane, tornado. Theo dó, 
cyclone
là gió l?c có v?n t?c 16-97km/g, hurricane là cu?ng phong có v?n t?c 
120-320km/g và tornado du?c coi là bão táp v?i v?n t?c d?t 400km/g.

M?c dù v?y, m?i khi m?t con bão xu?t hi?n, các t? ch?c khí tu?ng s? d?t cho 
chúng m?t tên. D?i v?i ? bão tây b?c Thái Bình Duong (noi có bão d? b? vào VN),
tên bão du?c Trung tâm Khí tu?ng h?i quân M? (d?t t?i d?o Guam) chu?n b?. Các 
tên bão tru?c dây thu?ng du?c d?t theo tên c?a các n? th?n ho?c tên c?a nh?ng
ph? n? xinh d?p phuong Tây do các th?y th? s?ng lâu ngày trên bi?n thu?ng xuyên 
mo d?n (!). V? sau, tên bão du?c da d?ng hóa hon v?i tên c?a ngu?i, d?ng
v?t, th?c v?t.

T? nam 2000, m?i qu?c gia trong s? 14 qu?c gia thành viên c?a T? ch?c Khí tu?ng 
th? gi?i (trong dó có VN) thu?c khu v?c tây b?c Thái Bình Duong góp 10 tên
d? d?t cho các con bão xu?t hi?n trong khu v?c. VN dóng góp 10 tên g?m tên các 
d?a danh n?i ti?ng, tên các loài d?ng v?t quí hi?m và tên các loài hoa là
Halong, Bavi, Vamco, Songda, Conson, Sonca, Saola, Saomai, Lekima, Trami.

Tuy nhiên, khi nh?ng con bão b?t d?u vào vùng bi?n VN, chúng không du?c g?i 
theo tên qu?c t? n?a mà du?c g?i theo tên riêng c?a VN b?ng cách dánh s? th?
t? c?a con bão xu?t hi?n trong nam. Ông Quang cho r?ng cách d?t tên bão theo s? 
th? t? mang tính ph? thông hon, giúp ngu?i dân d? nh? hon so v?i vi?c g?i
theo tên qu?c t?.

KHI?T HUNG

(Ngu?n: Bão và phòng ch?ng bão - Nhà xu?t b?n Khoa H?c & K? Thu?t)
Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Office: Sao Mai Computer Center for the Blind
12B/C7 Hoang Hoa Tham street, Tan Binh district Ho Chi Minh City Viet Nam
tel: 84 8 849 5069.
Fax: 84 8 293 8300.
Email:
info@xxxxxxxxxxxxxxxx
Website:
www.saomaicenter.org

Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam
Cell-phone: 0989350014
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
Blog: 
360.yahoo.com/nguyenhoangbaovu

Other related posts: