[SMCC] nhan chung Tuol Sleng 1

Th? S?u, 27/03/2009, 06:00 (GMT+7)

Ch?ng tôi: nhân ch?ng Tuol Sleng 

K? 1: Nh?ng th??c phim b?ng ch?ng

TT - Ngày 7-1-1979, Campuchia gi?i ph?ng. Nhà b?o ?inh Phong cùng c?c nhà b?o 
VN c? m?t ? Phnom Penh và nhà tù Tuol Sleng. Ong là m?t trong nh?ng nhà b?o
VN ??u tiên vào Tuol Sleng ?? th?c hi?n nh?ng th??c phim v? t?i ?c c?a Pol Pot 
t?i nhà tù này. 

Th?ng 2-2009, phiên t?a xét x? t?i ?c Kh?me ?? b?t ??u m? ra. Nhà b?o ?inh 
Phong cùng ??ng nghi?p ???c m?i tr? l?i n?i m?nh ?? ghi nh?ng th??c phim qu?
???c s? d?ng làm b?ng ch?ng c?a t?i ?c Kh?me ??. Tr? l?i “c?nh ??ng ch?t”, ông 
g?p l?i nh?ng con ng??i - nhân ch?ng c?a Tuol Sleng. 

Hai anh em Norng Chan Phal (tr?i) và Norng Chan Li ???c b? ??i t?nh nguy?n VN 
ph?t hi?n c?n s?ng t?i nhà tù Tuol Sleng th?ng 1-1979. - ?nh t? li?u c?a HTV


Nhà b?o ?inh Phong (tr?i), nhà quay phim H? V?n Tây (ph?i) và ba cha con Norng 
Chan Phal tr??c B?o tàng di?t ch?ng Tuol Sleng th?ng 2-2009  - ?nh t? li?u 
N.C.T.

Ch?ng tôi tr? l?i Campuchia vào th?ng 2-2009, khi T?a ?n ??c bi?t c?a Campuchia 
m? phiên t?a th?m v?n Duch (tên th?t là Kaing Guek Eav) - nguyên l?nh ??o
nhà tù Tuol Sleng th?i Pol Pot c?m quy?n ? Campuchia (1975-1979). Ch?ng tôi ?? 
nhi?u l?n tr? l?i Campuchia sau n?m 1979, song l?n này là l?n ??c bi?t nh?t,
b?i ch?ng tôi ??n ?? ?? làm m?t vi?c liên quan ??n câu chuy?n c?a “c?nh ??ng 
ch?t” 30 n?m tr??c: làm nhân ch?ng c?a nh?ng th??c phim l?ch s?. 

C?c em bé Campuchia ???c b? ??i t?nh nguy?n VN và b? ??i Campuchia c?u kh?i nhà 
tù Tuol Sleng th?ng 1-1979 - ?nh t? li?u c?a HTV

G?p l?i 30 n?m

?i?u làm ch?ng tôi x?c ??ng là khi v?a b??c xu?ng xe ? Phnom Penh ?? g?p ngay 
m?t trong b?n em bé ?? ???c b? ??i t?nh nguy?n VN và b? ??i Campuchia c?u
s?ng t? nhà tù Tuol Sleng ??u th?ng 1-1979. ?? là Norng Chan Phal - em bé l?n 
tu?i nh?t trong b?n em c?n s?ng khi ch?ng tôi vào Tuol Sleng. ?? 30 n?m qua
song tôi v?n c? nh? m?i h?nh ?nh c?n b?p ch?t h?p ? nhà tù Tuol Sleng ngày ?y 
khi ch?ng tôi vào, gi?a ??ng qu?n ?o c? là b?n ??a tr? t? 5-9 tu?i trên ng??i
không c? m?nh ?o qu?n, c? qu?y r?t y?u nh? ??m chu?t con thoi th?p. C?c bé b? 
mu?i ??t, toàn thân t?m b?m và ??i l?. G?n ?? m?t em bé ch?ng 2-3 tu?i b?
mu?i ??t ??y m?nh ?? ch?t l?nh ng?t, thi th? em n?m bên c?nh c?c lu?ng rau ?? 
tr?i l?. 

Bây gi? g?p l?i Phal, ch?ng tôi m?ng vô h?n. Phal cùng hai con nh? ??ng ??i 
ch?ng tôi ? c?ng Trung tâm T? li?u Campuchia. Em ?? ngh? tôi ??a em tr? l?i
nhà tù Tuol Sleng, gi?p em t?m l?i d?u v?t ngày nào, ??c bi?t là t?m h?nh ?nh 
c?a cha m? em ?? b? Duch gi?t h?i. Dù ?? 30 n?m ?i qua t? khi ch? ?? Pol
Pot s?p ?? vào ngày 7-1-1979, dù tr?i qua nhi?u th?ng tr?m, nh?ng ??n nay v?t 
th??ng “c?nh ??ng ch?t” v?n c?n ?au ??u trong nhi?u ng??i dân x? chùa th?p
nh? em. 

T?a ?n ??c bi?t quy?t ??nh ??a Duch ra th?m v?n ngày 17 và 18-2-2009. Duch là 
m?t trong nh?ng l?nh ??o c?a ch? ?? di?t ch?ng cùng v?i Pol Pot, Ta Mok, Son
Sen… (?? ch?t) và Khieu Samphan, Ieng Sary… (?ang b? giam t?i Phnom Penh). ?? 
vi?c xét x? theo ??ng lu?t ph?p, t?a ?n ?? chu?n b? c?c b?ng ch?ng và kêu
g?i nh?ng ng??i ?? b? ch? ?? Pol Pot hành h? tr??c ?ây ra làm nhân ch?ng. 

?? ba th?p niên trôi qua, m?t s? ng??i c?m ??u ch? ?? Pol Pot ?? ch?t, nhi?u 
n?n nhân c?a n?n di?t ch?ng c?ng ?? qua ??i, nh?ng ng??i c?n s?ng th? ?ang
s?ng v?t v? kh?p ??t n??c v? ch?a c? ch?nh s?ch ??n bù th?a ??ng do ch?a c? 
ph?n quy?t c?a t?a ?n. H? thi?u thông tin nên không bi?t vi?c t?a ?n ??c bi?t
kêu g?i ra làm nhân ch?ng, ch? c? ?t ng??i bi?t tin n?p ??n làm ch?ng th? l?i 
ch?m tr? ho?c ?t hi?u bi?t ph?p lu?t.

B?ng ch?ng c? th? mà t?a ?n ??a ra là nh?ng th??c phim do ch?ng tôi - nh?ng 
ph?ng viên VN - ghi ???c khi cùng b? ??i t?nh nguy?n VN ti?n vào gi?i ph?ng
Phnom Penh và ??n nhà tù Tuol Sleng. V?i s? gi?p ?? c?a ?ài truy?n h?nh TP.HCM, 
t?a ?n ?? c? ???c nh?ng th??c phim ghi t?i ?c c?a l?c l??ng Pol Pot gây
ra ? nhà tù Tuol Sleng, ? c?c “c?nh ??ng ch?t” trên kh?p c?c t?nh thành 
Campuchia, nh?ng h?nh ?nh và ph?t bi?u c?a nhi?u n?n nhân ch? ?? Pol Pot. 

Nh?ng th??c phim nh?a 16 ly ?en tr?ng do ?ài truy?n h?nh TP.HCM cung c?p là 
b?ng ch?ng r? ràng và sinh ??ng nh?t v? nhà tù Tuol Sleng mà ch?ng tôi ghi ???c,
v? sau ?? nhà tù ???c d?n d?p s?ch s? do c?c x?c ch?t b? th?i r?a, tan r?.

Cu?c h?p b?o

T? tr?i sang: nhà quay phim H? V?n Tây, ng??i phiên d?ch và nhà b?o ?inh Phong 
t?i cu?c h?p b?o ? Phnom Penh ngày 16-2-2009 

T?a ?n quy?t ??nh tr?ng ra tr??c t?a, tr??c m?t Duch, nh?ng th??c phim do ch?ng 
tôi th?c hi?n ? nhà tù Tuol Sleng. ?? ?? ph?ng nh?ng ng??i bào ch?a cho
Pol Pot và Duch c? th? ph?n b?c v? t?nh x?c th?c c?a nh?ng th??c phim này, t?a 
?n ph?i x?c nh?n nh?ng th??c phim ?? là s? th?t, do ai th?c hi?n vào ngày
th?ng nào. Trung tâm T? li?u Campuchia ?? ngh? ch?ng tôi - nh?ng ng??i th?c 
hi?n c?c th??c phim này - ??n Phnom Penh ?? x?c nh?n ?? là nh?ng th??c phim
?? ghi ???c t? th?ng 1-1979 t?i nhà tù Tuol Sleng. 

Thông qua T?ng l?nh s? Campuchia t?i TP.HCM, trung tâm ?? g?i th? m?i tôi và 
anh H? V?n Tây ??n Phnom Penh. Nh?ng ng??i th?c hi?n cu?n phim tài li?u v?
nhà tù Tuol Sleng và t?i ?c di?t ch?ng c?a Pol Pot trên ??t Campuchia ngày ?? 
g?m c? ??o di?n Ph?m Kh?c, tôi (biên k?ch) và c?c nhà quay phim H? V?n Tây,
Lê Tr?, ??ng Anh Qu?c, Lê H?ng Tuy?t, Th?i Thi?n Tài, Hoàng Kha Khâm… M?t s? 
ng??i ?? m?t, m?t s? ng??i ?ang b?n công t?c, tôi và nhà quay phim H? V?n
Tây ???c m?i ??n Phnom Penh.

S?ng 16-2, tôi, anh H? V?n Tây và Norng Chan Phal ???c Câu l?c b? b?o ch? 
Campuchia m?i d? cu?c h?p b?o tr??c hàng tr?m ph?ng viên Campuchia và ph?ng viên
n??c ngoài. V?i t? c?ch là m?t trong nh?ng nhà b?o ??u tiên cùng c?c b?n ??ng 
nghi?p VN xô c?a nhà tù Tuol Sleng vào ?? ghi h?nh, ch?ng tôi ?? k? l?i di?n
bi?n c?a cu?c ghi h?nh hôm ?? và nhi?u n?i kh?c trên ??t Campuchia. Nh?ng t? 
li?u ch?ng tôi ghi ???c ?? ph?t s?ng trong th?ng 1-1979 trên ?ài truy?n h?nh
TP.HCM, ?ài truy?n h?nh VN và cung c?p ?? ph?t s?ng trên m?t s? ?ài qu?c t?. 
Ch?ng tôi ?? tr? l?i hàng lo?t câu h?i c?a c?c nhà b?o v? s? th?t chi ti?t,
v? c?m x?c c?a ch?ng tôi ngày ?? t?i ph?ng h?p b?o và t?i kh?ch s?n… 

Là nh?ng ng??i làm phim VN ??n Phnom Penh th?ng 1-1979, ch?ng tôi x?c nh?n v?i 
b?o ch?: nh?ng th??c phim tr?ng ra t?i t?a ?n vào ngày 17 và 18-2-2009 là
s? th?t v? t?i ?c c?a l?c l??ng Pol Pot t?i nhà tù Tuol Sleng do ch?ng tôi th?c 
hi?n th?ng 1-1979. Ch?ng tôi ?? g?p nhà b?o Seth Mydans - ph?ng viên b?o
New York Times th??ng tr? t?i Bangkok, t?ng là ng??i l?nh M? ? chi?n tr??ng C? 
Chi. Ong cho bi?t s? ??a c?c ph?t bi?u c?a ch?ng tôi ??n c?c b?n ??c M?.


Nh?ng th??c phim ?? c?ng là nh?ng câu chuy?n ?au ??u c?a ch?ng tôi trong 30 n?m 
qua v? n?i ?au c?a nh?ng con ng??i c?n s?t l?i sau khi b? ch? ?? Pol Pot
t?n di?t ??n x??ng t?y. 

?INH PHONG

________________________

M?t s?ng th?ng 1-1979, nhà b?o ?inh Phong ???c thông b?o: “Anh em trinh s?t s? 
?oàn 7 ph?t hi?n m?t tr??ng h?c c? mùi hôi th?i và ti?ng tr? con kh?c. Ta
??n ?? ngay”. Ong cùng anh em ?em theo m?y m?c ch?y ??n. C?a m?. H? lao v? ph?a 
c? ti?ng tr? con…

K? t?i: “L? s?t sinh” Tuol Sleng

Other related posts: