[SMCC] nguyet thuc, nhat thuc

M?y hôm nay báo chí thông tin là vào ngày 3 tháng 3 t?i th? gi?i s? du?c ch?ng 
ki?n m?t hi?n tu?ng kì thú nhung không hi?m, dó là hi?n tu?ng Nguy?t th?c toàn 
ph?n.

R?t ti?c là th?i gian di?n ra hi?n tu?ng trên thì ? VN không xem du?c nhung 
cung xin g?i d?n các b?n g?n xa trên smcc và blog bài gi?i thi?u v? 2 hi?n 
tu?ng nguy?t th?c và nh?t th?c.

 

Nguy?t th?c là hi?n tu?ng thiên van khi m?t trang di vào hình chóp bóng c?a 
Trái d?t, d?i di?n v?i m?t tr?i. Trên t?t c? các di?m n?m ? bán c?u quay v? M?t 
trang d?u có th?  nhìn th?y nguy?t th?c. Nguy?t th?c ? tr?ng thái tranh t?i 
tranh sáng khó nhìn th?y b?ng m?t thu?ng và ánh chói c?a M?t tr?i gi?m thi?u. 
Ngay c?a khi nguy?t th?c toàn ph?n. M?t trang thu?ng hi?n ra du?i màu d? nh?t 
vì tia m?t tr?i b? khúc x? do khí quy?n chi?u vào chóp bóng c?a Trái d?t. Th?i 
gian t?i da c?a nguy?t th?c toàn ph?n: 104 phút (tru?ng h?p thu?ng hay tái 
di?n); nguy?t th?c t?ng ph?n: 6 gi?.

 

Nh?t th?c x?y ra khi M?t Trang di qua gi?a Trái D?t và M?t Tr?i và che khu?t 
hoàn toàn hay m?t ph?n M?t Tr?i khi quan sát t? Trái D?t. Di?u này ch? có th? 
x?y ra t?i th?i di?m sóc trang non du?c quan sát th?y t? Trái D?t, khi M?t Tr?i 
và M?t Trang giao h?i. Nh?t th?c toàn ph?n du?c nhi?u ngu?i coi là m?t hi?n 
tu?ng thiên nhiên d?c bi?t nh?t mà ngu?i dó có th? quan sát du?c.

 

Nh?ng hình th?c nh?t th?c

 

Có b?n ki?u nh?t th?c:

List of 4 items

. Nh?t th?c toàn ph?n x?y ra khi M?t tr?i b? M?t trang che l?p hoàn toàn. Dia 
M?t tr?i phát sáng b? che khu?t b?i vành t?i c?a M?t trang, và có th? quan

sát th?y v?ng hào quang nh?t bên ngoài là ánh sáng d?n t? vành dai nh?t hoa

c?a M?t Tr?i (xem hình trên). Trong th?i gian x?y ra b?t k? m?t l?n nh?t th?c 
nào, nh?t th?c toàn ph?n ch? có th? du?c quan sát th?y t? m?t d?i h?p trên

b? m?t Trái d?t. T?i m?t di?m c? d?nh, nh?t th?c toàn ph?n ch? kéo dài vài phút 
(t?i da 7 phút). Ví d? nh?t th?c toàn ph?n ? Vi?t Nam vào nam 1995 ch? kéo dài 
g?n 2 phút.

. Nh?t th?c hình khuyên x?y ra khi M?t tr?i và M?t trang n?m chính xác trên m?t 
du?ng th?ng, nhung kích c? bi?u ki?n c?a M?t trang nh? hon kích c? bi?u

ki?n c?a M?t tr?i. Vì th? M?t tr?i v?n hi?n ra nhu m?t vòng dai r?c r? bao 
quanh M?t trang.

. Nh?t th?c lai là m?t ki?u trung gian gi?a nh?t th?c toàn ph?n và nh?t th?c 
hình khuyên. ? m?t s? di?m trên Trái d?t, nó du?c quan sát th?y là nh?t th?c

toàn ph?n; ? nh?ng noi khác nó l?i là nh?t th?c hình khuyên. Thu?t ng? chung 
cho nh?t th?c toàn ph?n, hình khuyên hay nh?t th?c lai là nh?t th?c trung

tâm.

. Nh?t th?c m?t ph?n x?y ra khi M?t tr?i và M?t trang không n?m chính xác trên 
cùng m?t du?ng th?ng, và M?t trang ch? che khu?t m?t ph?n c?a M?t tr?i. Hi?n

tu?ng này thu?ng du?c quan sát th?y ? nhi?u noi trên Trái d?t bên ngoài du?ng 
di c?a nh?t th?c trung tâm. Tuy nhiên, m?t s? ki?u nh?t th?c ch? có th? du?c

quan sát th?y nhu là nh?t th?c m?t ph?n, b?i vì du?ng trung tâm không bao gi? 
giao nhau v?i b? m?t c?a Trái d?t.

list end

 Lý do d? m?t s? l?n nh?t th?c là nh?t th?c toàn ph?n hay ki?u hình khuyên ph? 
thu?c vào qu? d?o hình elíp c?a M?t trang quanh Trái d?t. M?t trong nh?ng s? 
trùng h?p dáng luu tâm nh?t trong t? nhiên là (i) M?t tr?i n?m cách xa kho?ng 
400 l?n so v?i kho?ng cách t? Trái d?t d?n M?t trang, và (ii) M?t tr?i cung có 
du?ng kính l?p g?p kho?ng 400 l?n so v?i M?t trang. Vì th?, khi quan sát t? 
Trái d?t, M?t tr?i và M?t trang có v? có cùng kích thu?c trên b?u tr?i - kho?ng 
1/2 d? n?u do góc. B?i vì qu? d?o c?a M?t trang quanh Trái d?t là hình elíp ch? 
không ph?i là hình tròn, vì v?y, ? m?t s? kho?ng th?i gian M?t

trang ? xa hon và lúc khác nó l?i ? g?n Trái d?t hon so v?i kho?ng cách trung 
bình.

 

Nh?t th?c x?y ra khi M?t trang ? g?n Trái d?t nh?t (g?n di?m c?n d?a), thì nó 
d? l?n d? che khu?t hoàn toàn c? dia sáng c?a M?t tr?i, và là nh?t th?c toàn 
ph?n. Khi nó ? xa Trái d?t nh?t, (g?n di?m vi?n d?a),

nó xu?t hi?n nh? hon và không th? che khu?t hoàn toàn M?t tr?i. Trong tru?ng 
h?p dó v?n còn l?i m?t annulus (hay vòng nh?n) nh? c?a dia sáng M?t tr?i v?n

không b? che khu?t. Vì v?y sinh ra thu?t ng? nh?t th?c hình khuyên. Nh?t th?c 
hình khuyên thu?ng x?y ra hon so v?i nh?t th?c toàn ph?n b?i vì nói chung M?t 
trang n?m xa Trái d?t ? kho?ng cách ít khi che khu?t hoàn toàn du?c M?t tr?i. 
T? l? gi?a kích thu?c bi?u ki?n c?a M?t trang và c?a M?t tr?i du?c g?i Là d? l?n

 c?a nh?t th?c.

Thu?t ng?

 

Vì hi?n tu?ng này x?y ra d?i v?i M?t Tr?i (nh?t) và ngu?i xua khi th?y hi?n 
tu?ng M?t Trang che khu?t M?t Tr?i nên cho r?ng M?t Trang dã "an" (th?c) M?t 
Tr?i. Do dó, hi?n tu?ng này du?c g?i là Nh?t Th?c, nghia là "an M?t Tr?i".

 

 

Quan sát nh?t th?c

 

Nhìn tr?c ti?p vào quy?n sáng c?a M?t tr?i (dia sáng c?a chính M?t tr?i), th?m 
chí ch? trong vòng vài giây, có th? gây t?n thuong nghiêm tr?ng cho võng m?c 
m?t, b?i vì s? lu?ng l?n nh?ng tia b?c x? nhìn th?y và không nhìn th?y du?c ra 
quy?n sáng này phát ra. T?n thuong có th? d?n t?i gi?m th? l?c vinh vi?n, th?m 
chí gây mù loà. Võng m?c không nh?y c?m v?i c?m giác dau, và nh?ng h?u qu? khi 
võng m?c b? t?n thuong có th? chua xu?t hi?n trong nhi?u gi? d?ng h?, vì th? 
chúng ta không nh?n bi?t du?c s? thuong t?n dang di?n ra.

 ? các di?u ki?n thông thu?ng, M?t tr?i quá sáng t?i m?c r?t khó nhìn tr?c ti?p 
vào dó, vì th? thông thu?ng con ngu?i không có xu hu?ng nhìn vào M?t tr?i ? m?c 
có th? gây h?i cho m?t. Tuy nhiên, trong khi x?y ra nh?t th?c, khi da ph?n M?t 
tr?i b? che khu?t, m?i ngu?i c?m th?y d? dàng hon và cung thu?ng c? s?c quan 
sát hi?n tu?ng. Không may thay, nhìn vào M?t tr?i khi nh?t th?c dang di?n ra 
cung nguy hi?m nhu khi nhìn tr?c ti?p vào nó, ngo?i tr? ch? trong m?t kho?ng 
th?i gian r?t ng?n khi M?t tr?i b? che khu?t toàn b?, (toàn b? ch? xu?t hi?n 
khi dia M?t tr?i b? che khu?t hoàn toàn- nó không x?y ra trong nh?t th?c hình 
khuyên). Quan sát dia m?t tr?i thông qua b?t k? m?t hình th?c tr? giúp quang 
h?c nào (?ng nhòm, kính thiên van, hay th?m chí là m?t kính ng?m quang h?c máy 
?nh) th?m chí còn nguy hi?m hon, dù th?m chí ch? c?n nhìn b?ng m?t thu?ng cung 
dã d? dàng gây thuong t?n.

 

?nh hu?ng gây h?i m?t

 

Nhìn lu?t qua toàn b? hay m?t ph?n dia m?t tr?i không gây t?n h?i vinh vi?n, 
b?i vì d?ng t? s? khép l?i làm gi?m b?t ánh sáng c?a toàn c?nh. N?u nh?t th?c 
g?n d?t t?i toàn ph?n, s? lu?ng ánh sáng gi?m b?t khi?n d?ng t? giãn ra, vì th? 
võng m?c ph?i nh?n nhi?u ánh sáng hon khi nhìn vào toàn b? m?t tr?i. B?i vì m?t 
có h?c m?t

nh?, khi quan sát k? lu?ng, m?t có khuynh hu?ng dõi theo hình ?nh cho t?i khi 
nó du?c võng m?c thu nh?n t?t nh?t, gây nên thuong t?n.

 

Nh?ng quan sát khác

 

Trong khi x?y ra nh?t th?c, b?ng m?t thu?ng ta có th? quan sát th?y m?t s? hi?n 
tu?ng d?c bi?t. Thông thu?ng, các d?m ánh sáng di xuyên qua các khe nh?

gi?a tán lá, có hình tròn. Dó là nh?ng hình ?nh c?a m?t tr?i. Trong nh?t th?c 
m?t ph?n, các d?m sáng có hình m?t ph?n c?a m?t tr?i, nhu trong hình ?nh.

 

Các chi?n d?ch quan sát d?c bi?t

List of 5 items

. 30 tháng 5, 1965: Phóng các tên l?a Charlestown, Hoa K?

. May 20, 1966: Phóng các tên l?a t?i Karystos, Hy L?p d? quan sát nh?t th?c

. 12 tháng 11, 1966: Phóng hai tên l?a Titus t? Las Palmas, Argentina

. 26 tháng 2, 1979: Phóng các tên l?a t? Red Lake, Canada

. 16 tháng 2, 1980: Phóng các tên l?a t? b? phóng San Marco

list end

 

Nh?t th?c tru?c bình minh hay sau hoàng hôn

 

Có th? quan sát th?y m?t v? nh?t th?c d?t t?i m?c toàn b? (hay n?u là nh?t th?c 
m?t ph?n, g?n toàn b?) tru?c bình minh hay sau hoàng hôn t? m?t v? trí d?c 
bi?t. Khi hi?n tu?ng này x?y ra m?t th?i gian ng?n ngay tru?c bình minh hay 
hoàng hôn, b?u tr?i s? tr? nên t?i hon bình thu?ng. Lúc ?y, m?t v?t th? - d?c 
bi?t m?t hành tinh (thu?ng là Sao Thu?) - có th? du?c quan sát th?y g?n di?m 
m?c hay l?n c?a m?t tr?i trên du?ng chân tr?i noi không th? nhìn th?y du?c n?u 
không x?y ra nh?t th?c.

 

S? x?y ra d?ng th?i c?a nh?t th?c và s? vu?t ngang qua c?a m?t hành tinh

 

Trên nguyên t?c, vi?c x?y ra d?ng th?i c?a Nh?t th?c và s? lu?t qua c?a m?t 
hành tinh là có th?. Nhung các hi?n tu?ng dó c?c k? hi?m b?i th?i gian di?n ra 
c?a chúng r?t ng?n. L?n x?y ra d?ng th?i hai hi?n tu?ng Nh?t th?c và s? lu?t 
qua c?a Sao Thu? s? di?n ra ngày 5 tháng 7, 6757, và Nh?t th?c v?i s? lu?t qua 
c?a Sao Kim s? di?n ra ngày 5 tháng 4, 15232.

 

Ch? 5 gi? sau khi Sao Kim lu?t qua b? m?t M?t tr?i ngày 4 tháng 6, 1769 dã x?y 
ra m?t v? nh?t th?c toàn ph?n, có th? quan sát th?y t? B?c M?, Châu Âu và ? B?c 
Á là nh?t th?c m?t ph?n. Dây là kho?ng th?i gian chênh l?ch nh? nh?t gi?a hai 
hi?n tu?ng trong quá kh? l?ch s?.

 

Hi?n tu?ng thu?ng x?y ra hon -nhung v?n khá hi?m- là s? giao h?i c?a b?t c? 
hành tinh nào (d?c bi?t không ch? riêng Sao th?y và Sao Kim) t?i th?i di?m di?n 
ra nh?t th?c toàn ph?n, khi x?y ra hi?n tu?ng dó hành tinh s? du?c quan sát 
th?y ? r?t g?n M?t tr?i dang b? che khu?t, mà n?u không x?y ra nh?t th?c nó s? 
chìm khu?t trong ánh sáng chói c?a M?t tr?i. Th?i tru?c, m?t s? nhà khoa h?c - 
g?m c? Albert Einstein - dã ?ng h? gi? thuy?t r?ng có th? có m?t hành tinh th?m 
chí còn ? g?n M?t tr?i hon Sao Thu?; cách duy nh?t d? xác d?nh s? t?n t?i c?a 
nó là ti?n hành quan

sát trong th?i gian di?n ra nh?t th?c toàn ph?n. Khi không th? tìm th?y hành 
tinh này qua các l?n quan sát nh?t th?c, kh? nang v? s? t?n t?i c?a nó dã b? 
lo?i b?.

 

Nh?t th?c do các v? tinh nhân t?o

 

Các v? tinh nhân t?o cung có th? di vào v? trí gi?a Trái d?t và M?t tr?i. Nhung 
không m?t v? tinh nào d? l?n d? có th? gây ra s? che khu?t (th?c). Ví d?, ? d? 
cao c?a Tr?m vu tr? qu?c t?, m?t v?t th? c?n có chi?u r?ng 3.35 km d? có th? 
che khu?t toàn b? M?t tr?i. Di?u này có nghia là cùng l?m b?n ch? có th? th?y 
hi?n tu?ng [lu?t] ngang qua, nhung r?t khó quan sát th?y các s? ki?n dó, b?i vì 
vùng quan sát du?c r?t nh?. Thông thu?ng, v? tinh di ngang qua b? m?t M?t tr?i 
ch? m?t kho?ng m?t giây. Gi?ng nhu hi?n tu?ng lu?t qua c?a hành tinh nó không 
th? gây hi?n tu?ng che t?i.

[1]

 

Các nh?t th?c trong quá kh? và tuong lai

 

Dù h?u nhu m?i nam d?u có m?t l?n nh?t th?c toàn ph?n có th? quan sát th?y t? 
m?t d?a di?m nào dó trên Trái d?t, m?t s? v? nh?t th?c có di?u ki?n quan sát

thu?n l?i hon so v?i s? khác. Các l?n nh?t th?c có du?ng che khu?t toàn b? lu?t 
qua các vùng dông dân cu thu?ng du?c dân chúng chú ý quan sát.

 

Name: Nguyen Hoang Bao Vu
CTY TNHH TM Linh nhan. 300 Dinh Tien Hoang TP: Hue.
Home Phone: 054512789
Cell-phone: 0908935277
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
Blog: 360.yahoo.com/nguyenhoangbaovu

Other related posts: