[SMCC] ki niem 218 nam chien thang dong da 3

Nguy?n Hu? (

ch? Hán: ??,

còn du?c g?i Quang Trung hoàng d?, ????; 1752 - 1792), là v? hoàng d? th? hai 
c?a nhà Tây Son.

Ông còn du?c xem là m?t anh hùng dân t?c và m?t thiên tài quân s? Vi?t Nam.

 

Thân th? s? nghi?p

 

T? tiên nhà Tây Son v?n ? làng Huong Cái, huy?n Hung Nguyên, t?nh Ngh? An. H? 
theo chân chúa Nguy?n vào l?p nghi?p mi?n Nam khi chúa Nguy?n vu?t Luy Thày 
dánh ra d?t Lê - Tr?nh t?i Ngh? An. Ông c? c?a Nguy?n Hu? tên là H? Phi Long, 
vào giúp vi?c cho nhà h? Dinh ? thôn B?ng Chân, huy?n Tuy Vi?n (t?c An Nhon), 
cu?i v? h? Dinh và sinh du?c m?t trai tên là H? Phi Ti?n. H? Phi Ti?n không 
theo vi?c nông mà b? di buôn tr?u ? ?p Tây Son, cu?i v? và d?nh cu t?i dó. Bà 
v? tên là Nguy?n Th? D?ng, con gái duy nh?t c?a m?t phú thuong d?t Phú L?c, do 
dó nên h? d?i con cái t? h? H? sang h? Nguy?n c?a m?. Vì v?y, ngu?i con có tên 
là Nguy?n Phi Phúc. Nguy?n Phi Phúc cung chuyên ngh? buôn tr?u và tr? nên m?i 
ngày m?i giàu có. (Cung có tài li?u cho r?ng h? H? dã d?i theo h? chúa Nguy?n 
ngay t? khi m?i vào Nam.)

 

Nguy?n Phi Phúc có 8 ngu?i con, trong dó có ba ngu?i con trai: Nguy?n Nh?c, 
Nguy?n L? và Nguy?n Hu?. Nguy?n Hu? sinh nam 1753, là ngu?i con th? 7 và là 
ngu?i con trai út (có tài li?u cho ông là ngu?i con trai th? 2). Ông còn có tên 
là Quang Bình, Van Hu? hay H? Thom. Sau này, ngu?i dân d?a phuong thu?ng g?i 
ông là D?c ông Bình ho?c D?c ông Tám theo cách tính th? b?c gia dình c?a ngu?i 
mi?n Nam.

 

L?n lên, ông và 2 ngu?i anh du?c dua d?n th? giáo c? van l?n võ v?i th?y Truong 
Van Hi?n. Chính ngu?i th?y này dã phát hi?n du?c kh? nang khác thu?ng c?a

Nguy?n Hu? và khuyên ba anh em kh?i nghia d? xây d?ng d?i nghi?p. Tuong truy?n 
câu s?m: "Tây kh?i nghia, B?c thu công" là c?a ông.

 

L?y lý do ch?ng l?i s? áp b?c c?a quy?n th?n Truong Phúc Loan, ?ng h? hoàng tôn 
Nguy?n Phúc Duong, Nguy?n Nh?c kh?i nghia nam 1771, xây d?ng can c? ch?ng chính 
quy?n c?a chúa Nguy?n t?i Tây Son. Trong giai do?n xây d?ng th? l?c, Nguy?n Hu? 
giúp Nguy?n Nh?c gây d?ng kinh t?, hu?n luy?n quân s?. V?i s? ng?m tr? giúp v? 
m?t tâm lý c?a th?y giáo Hi?n và b?n linh cá nhân,

Nguy?n Hu? dã nhanh chóng xây d?ng du?c uy tín cho l?c lu?ng Tây Son và c? cho 
cá nhân mình. Ch?ng m?y ch?c l?c lu?ng c?a nhà Tây Son m?i ngày m?i l?n,

m?i v?ng vàng. Nh?ng ngu?i h?p tác d?u tiên v?i nhà Tây Son có:

Nguy?n Thung,  Bùi Th? Xuân, Võ Van Dung, Võ Dình Tú, Tr?n Quang Di?u, Truong 
M? Ng?c, Võ Xuân Hoài

V? sau, k? si g?n xa d?n hu?ng ?ng thêm dông. L?c lu?ng Tây Son không nh?ng 
dánh dâu th?ng dó mà còn n?i ti?ng vì bình d?ng, bình quy?n, không tham ô c?a 
dân và l?y c?a ngu?i giàu chia cho ngu?i nghèo.

 

Tiêu di?t chính quy?n chúa Nguy?n

 

Tham gia kh?i nghia

 

Sau 200 nam xây d?ng co nghi?p, chính quy?n chúa Nguy?n ? mi?n Nam qua giai 
do?n c?c th?nh, bu?c vào thoái trào. Cái ch?t c?a Võ Vuong Nguy?n Phúc Khoát 
vào nam 1765, tri?u dình Dàng Trong b? quy?n th?n Truong Phúc Loan lung do?n. 
L?y c? "Tiêu di?t quy?n th?n Truong Phúc Loan, tôn phò Hoàng tôn Duong", ba

anh em Tây Son chi?n d?u tung hoành kh?p Dàng Trong, ki?m soát vùng d?t t? Quy 
Nhon d?n Bình Thu?n, làm suy y?u chính quy?n chúa Nguy?n.

 

Gi?a nam 1774, chúa Nguy?n l?i c? T?ng Phúc Hi?p mang quân t? Gia D?nh theo hai 
du?ng thu? b? ra dánh Nam Trung b?, nhanh chóng l?y l?i Bình Thu?n, Diên Khánh, 
Bình Khang. Tây Son ch? còn làm ch? t? Phú Yên ra Qu?ng Ngãi.

 

Nhân co h?i chúa Nguy?n suy y?u, nam 1774, chúa Tr?nh Sâm

sai Vi?p qu?n công Hoàng Ngu Phúc d?n 4 v?n quân ti?n dánh Dàng Trong

cung v?i lý do tiêu di?t quy?n th?n Truong Phúc Loan. Quân Tr?nh nhanh chóng 
ti?n sát dô thành Phú Xuân.

Tri?u th?n chúa Nguy?n ho?ng s?, bèn muu b?t Phúc Loan dem n?p. Tuy nhiên, quân 
Tr?nh l?i l?y c? d?p lo?n Tây Son giúp Dàng Trong d? ti?n dánh Phú Xuân. D?nh 
Vuong Nguy?n Phúc Thu?n và các quan ph?i ch?y vào Qu?ng Nam.

 

Nguy?n Nh?c nhân th?i co dó mang quân hai du?ng thu? b? ra dánh Qu?ng Nam.

Nguy?n Phúc Thu?n v?i b? Qu?ng Nam theo du?ng bi?n tr?n vào Gia D?nh, d? l?i 
Nguy?n Phúc Duong. Tháng 2 nam 1775, quân Tr?nh ti?n vào Qu?ng Nam. Quân Tây

Son cung ti?n ra, lùng b?t du?c Phúc Duong. Quân Tr?nh vu?t dèo H?i Vân và d?ng 
d? v?i quân Tây Son. Hoàng Ngu Phúc dang dà th?ng l?i, dánh b?i quân Tây

Son ? C?m Sa. Nguy?n Nh?c ph?i rút quân v? Quy Nhon.

 

Nhân lúc Nguy?n Nh?c thua tr?n, T?ng Phúc Hi?p l?i t? Bình Khang ra dánh Phú 
Yên, quân Tây Son l?i thua ph?i co v? Quy Nhon. Nhu v?y d?a bàn c?a Nguy?n

Nh?c ch? còn Quy Nhon và Qu?ng Ngãi.

 

Tái chi?m Phú Yên

 

Tình th? c?a Nguy?n Nh?c và quân Tây Son lúc dó r?t nguy ng?p. C? quân Tr?nh 
l?n quân Nguy?n t? hai d?ng dánh t?i d?u dang ? th? th?ng tr?n. N?u mang quân

ra duong d?u v?i c? hai phía thì ch?c ch?n Tây Son s? b? tiêu di?t. D?ng tru?c 
tình th? dó, Nguy?n Hu? dã xu?t hi?n nhu m?t v? c?u tinh c?a Tây Son.

 

Nh?n th?y quân Tr?nh không th? duong d?u, Nguy?n Nh?c quy?t d?nh xin gi?ng hoà 
v?i chúa Tr?nh d? t?p trung vào chi?n tru?ng phía Nam. Ông sai ngu?i d?n

ch? Hoàng Ngu Phúc xin d?u hàng và làm tiên phong cho chúa Tr?nh d? dánh chúa 
Nguy?n. Hoàng Ngu Phúc cung mu?n mu?n s?c Tây Son di?t h? Nguy?n nên nhân

danh chúa Tr?nh cho Nguy?n Nh?c hàng, phong làm "Tây Son tru?ng hi?u tráng ti?t 
tu?ng quân". Dù th?, qu?n Vi?p lão luy?n v?n không lui quân, dóng sát d?a

gi?i Qu?ng Ngãi, d?nh ch? n?u Tây Son b?i tr?n s? ti?n vào chi?m Qu?ng Ngãi và 
Quy Nhon.

 

T?m yên phía B?c nhung Tây Son v?n còn ? vào tình th? nguy hi?m, ch? có m?t l?a 
ch?n là ph?i th?ng tr?n d? chi?m l?i Phú Yên t? tay quân Nguy?n, n?u không

s? b? quân Tr?nh dánh ch?p.

 

Trong tình th? các tu?ng d?u thua tr?n b?c nhu?c, Nguy?n Nh?c quy?t d?nh c? em 
là Nguy?n Hu?, m?i 23 tu?i, làm ch? tu?ng mang quân vào Nam. D? h? tr? cho

Nguy?n Hu?, nhân n?m con bài Nguy?n Phúc Duong trong tay, Nguy?n Nh?c g? con 
gái cho Duong, r?i sai ngu?i vào Phú Yên di?u dình v?i T?ng Phúc Hi?p vi?c

l?p Phúc Duong làm chúa và cùng dánh Tr?nh. Vi?c dàm phán d?n n?a ch?ng thì 
Nguy?n Hu? kéo quân t?i dánh khi?n Hi?p không k?p tr? tay. Nguy?n Hu? b?t s?ng

Nguy?n Khoa Kiên, gi?t Nguy?n Van Hi?n, Hi?p b? ch?y. Tu?ng Nguy?n ? Bình Khang 
là Bùi Công K? mang quân ra c?u b? Nguy?n Hu? b?t s?ng. Tu?ng khác là T?ng

Van Khôi ? Khánh Hoà ra dánh cung b? Nguy?n Hu? gi?t t?i tr?n.

 

Hoàng Ngu Phúc nhân lúc Tây Son mang quân vào Nam li?n l?n t?i dóng quân ? Châu 
? thu?c Qu?ng Ngãi, nhung sau nghe tin Nguy?n Hu? th?ng tr?n không dám ti?n

n?a. D? tang thêm thanh th?, Nguy?n Nh?c yêu c?u qu?n Vi?p phong ch?c cho em. 
Qu?n Vi?p phong Nguy?n Hu? làm "Tây Son hi?u ti?n tu?ng quân". Ít lâu sau

vì tu?i già s?c y?u, qu?n Vi?p b? Qu?ng Nam lui v? Phú Xuân r?i giao l?i thành 
này cho các tu?ng du?i quy?n, còn mình d?n d?i quân v? B?c.

 

Nhân lúc quân Tr?nh rút kh?i Qu?ng Nam, các tu?ng cu c?a h? Nguy?n l?i n?i d?y 
chi?m noi này. Nguy?n Nh?c l?i di?u Nguy?n Hu? t? Phú Yên ra dánh tan quân

Nguy?n, l?y l?i Qu?ng Nam.

 

Chi?n th?ng Phú Yên là d?u ?n d?u tiên c?a Nguy?n Hu? trên con du?ng binh 
nghi?p r?c r? c?a ông sau này. T? dây ông tr? thành ch? d?a v?ng ch?c cho nhà

Tây Son.

Ti?n công Gia D?nh

 

Nh?ng chi?n d?ch t?n công Gia D?nh c?a Tây Son d?u là nh?ng chi?n d?ch l?n. 
Ngo?i tr? l?n d?u tiên mang tính dánh t?p kích do Nguy?n L? ch? huy, nhung chi?n

d?ch sau d?u có quy mô l?n và có vai trò tham gia then ch?t c?a Nguy?n Hu?. 
Oanh li?t hon c? là l?n dánh nam 1777.

 

Nguy?n Hu? ra b?c d? l?i tu?ng ngu?i Hoa là Lý Tài gi? thành Phú Yên. Tài b?t 
mãn vì m?t ch?c chánh tu?ng v? tay Nguy?n Hu? nên nghe theo l?i d? c?a T?ng

Phúc Hi?p, sang hàng chúa Nguy?n. D? chia th? quân Nguy?n, d?u nam 1776, Nguy?n 
Nh?c sai Nguy?n L? mang quân theo du?ng thu? vào dánh Gia D?nh. Nguy?n

L? li?n thu h?t kho tàng c?a chúa Nguy?n rút v? Quy Nhon. Tháng 10 nam 1776, 
Nguy?n Phúc Duong b? tr?n t? Quy Nhon v? Gia D?nh, g?i Lý Tài làm vây cánh.

Tài tranh công v?i D? Thanh Nhân, hai bên dánh nhau. Nhân thua b? Gia D?nh v? 
Ba Giòng. Tài ép Thu?n nhu?ng ngôi cho Duong làm Tân chính vuong, còn Thu?n

làm Thái thu?ng vuong.

 

Tháng 3 nam 1777, Nguy?n Nh?c l?i c? Nguy?n Hu? làm tu?ng mang quân thu? vào 
dánh Gia D?nh. Lý Tài thua tr?n b? ch?y kh?i thành, dua 2 chúa Nguy?n v? Hóc

Môn. Sau Tài rút kh?i Hóc Môn b? D? Thanh Nhân dón du?ng gi?t ch?t. Thu?n theo 
Nhân gi? Tranh Giang, Duong theo tu?ng Truong Phúc Th?n gi? Tài Ph?. Nguy?n

Hu? chia du?ng dánh b?i c? hai cánh quân Nguy?n. Thu?n và Nhân b? ch?y v? C?n 
Tho c?u vi?n T?ng binh Hà Tiên là

M?c Thiên T?,

còn Duong b? ch?y v? Ba Vi?t (B?n Tre).

 

Nguy?n Hu? dánh b?i M?c Thiên T?. Thu?n sai Nhân l?n ra Bình Thu?n c?u c?u Chu 
Van Ti?p, Tr?n Van Th?c. Nguy?n Nh?c nhân lúc Nguy?n Hu? th?ng tr?n ? Nam

b? cung c? binh dánh Phú Yên, Bình Thu?n. Th?c chua ra kh?i Bình Thu?n dã b? 
quân Tây Son gi?t ch?t, Ti?p b? ch?y. Nguy?n Nh?c chi?m l?i Phú Yên d?n Bình 
Thu?n.

 

Tháng 9 nam 1777, Nguy?n Hu? mang quân bao vây t?n công Ba Vi?t, b?t s?ng 
Nguy?n Phúc Duong và toàn b? quân tu?ng. Duong và 18 tu?ng tu? tùng b? dua v? 
Gia D?nh x? t?.

 

Nguy?n Phúc Thu?n b?i tr?n b? C?n Tho sang Long Xuyên, d?nh ch? M?c Thiên T? 
l?y tàu d? ch?y sang Trung Qu?c c?u vi?n nhà Thanh nhung b? quân Tây Son du?i

d?n noi, b?t du?c Thu?n mang v? Gia D?nh x? t? tháng 10 nam 1777. Nguy?n Ánh, 
D? Thanh Nhân và M?c Thiên T? tr?n thoát m?i ngu?i m?t noi.

 

Nhu v?y trong vòng 7 tháng, Nguy?n Hu? dánh th?ng và b?t gi?t du?c c? 2 chúa 
Nguy?n, nhà Tây Son t? ch? b? d?n v? Quy Nhon dã ch? d?ng giành l?i không nh?ng

Nam Trung B? mà c? Nam b?, tiêu di?t chính quy?n chúa Nguy?n.

 

Sau khi Nguy?n Hu? rút d?i quân v?, Nguy?n Nh?c lên ngôi hoàng d?, niên hi?u là 
Thái D?c, các tu?ng h? Nguy?n l?i l?p Nguy?n Ánh làm chúa, chi?m l?i Gia

D?nh. Du?c các l?c lu?ng phuong Tây nhu Pháp, B? Dào Nha giúp s?c, Ánh l?i m?nh 
lên. Vua Thái D?c sai tu?ng vào dánh nhung l?i b? thua và m?t thêm Bình Thu?n.

 

Tháng 3 nam 1782, Nguy?n Hu? cùng vua Thái D?c mang quân thu? b? nam ti?n, phá 
tan quân Nguy?n, gi?t ch?t cai co ngu?i Pháp là Manuel (M?n Hoè). Nguy?n Ánh b? 
ch?y v? H?u Giang. Vua Thái D?c chi?m l?i Nam b?, sai ngu?i giao h?o v?i Chân 
L?p (Campuchia) và d? ngh? h?p tác dánh Nguy?n Ánh. Chân L?p chia quân dón b?t 
du?c doàn c?u vi?n Xiêm La c?a Ánh và suýt b?t du?c Ánh. Ánh tr?n ra d?o Phú 
Qu?c.

 

Anh em Tây Son rút quân v? b?c, Chu Van Ti?p l?i t? Bình Thu?n mang quân vào 
dánh chi?m du?c Gia D?nh và dón Nguy?n Ánh tr? v?. Tháng 2 nam 1783, Nguy?n

Nh?c l?i sai Nguy?n Hu?, Nguy?n L? mang quân nam ti?n. Dù Nguy?n Ánh dã l?p 
tuy?n phòng th? tru?c v?n b? quân Tây Son phá tan, Ánh b? ch?y v? D?ng Tuyên.

Nguy?n Hu? dánh phá D?ng Tuyên, Ánh b? ch?y ra Hà Tiên r?i tr?n ra d?o Phú 
Qu?c. Tháng 8 nam 1783, quân Tây Son truy kích, Ánh ch?y m?t vòng ra các d?o C? 
Long, C? C?t r?i l?i quay v? Phú Qu?c. Quân Tây Son vây dánh nhung lúc dó có 
bão bi?n, các thuy?n Tây Son ph?i giãn ra, sau 7 ngày dêm lênh dênh trên bi?n, 
Ánh th?a co l?i tr?n thoát, ch?y h?n ra d?o Th? Chu cách xa d?t li?n r?i d?u 
nam sau t? mình sang Xiêm c?u vi?n.

 

Tr?n R?ch G?m - Xoài Mút 1784

 

Nguy?n Ánh dã nhi?u l?n thông qua giám m?c Bá Da L?c (ti?ng Pháp: Pigneau de 
Béhaine) d? c?u vi?n ngu?i Pháp nhung không thu du?c nhi?u k?t qu?. Do dó, 
Nguy?n Ánh dã có ý chuy?n sang c?u vi?n ? Xiêm La.

 

Tháng 2 nam Giáp Thìn (1784), Nguy?n Ánh t? Hà Tiên sang Xiêm La h?i ki?n v?i 
vua Xiêm La là

Ch?t Tri (Chakri, Rama I) t?i V?ng Các (Bangkok). Vua Xiêm sai hai tu?ng là 
Chiêu Tang, Chiêu Suong dem 2 v?n quân th?y cùng 300 chi?c thuy?n sang giúp. 
Ngoài ra còn có 3 v?n quân b? ti?n sang

Chân L?p v?i danh nghia giúp vua Chân L?p, th?c ch?t v?i ý d? t?o g?ng kìm phía 
Tây, ch? co h?i tiêu di?t quân Tây Son.

 

Quân Xiêm nhanh chóng l?y du?c R?ch Giá, Ba Th?c, Trà Ôn, Mân Thít, Sa Déc. Tuy 
nhiên, do ? th? di d?n dâu qu?y nhi?u dân s?, làm nhi?u di?u tàn ác, cho

nên b? dân chúng oán h?n.

 

Tu?ng Tây Son gi? d?t Gia D?nh là phò mã Truong Van Da,

th?y quân Xiêm sang dánh phá, th? l?c m?nh, bèn c? th? t?i Gia D?nh và sai 
ngu?i v? Qui Nhon báo. Vua Tây Son sai Nguy?n Hu? dem binh vào ch?ng gi?.

 

Do tình hình 3 v?n quân Tr?nh dang rình r?p ? phía B?c, 3 v?n quân b? Xiêm ch?c 
ch? ? phía Tây, v?i 2 v?n quân th?y Xiêm ? phía Nam, Nguy?n Hu? ra quy?t

sách nhanh chóng dánh tiêu di?t 2 v?n quân ch? l?c du?ng th?y c?a quân Xiêm.

 

Sau khi vào Gia D?nh, Nguy?n Hu? cho b? trí tr?n d?a và nh? quân Xiêm d?n g?n 
R?ch G?m và Xoài Mút ? phía trên M? Tho, r?i dánh m?t tr?n, tiêu di?t quân Xiêm.

 

Dêm 19 r?ng 20 tháng 1 nam 1785 (dêm 9 r?ng 10 tháng 12 nam Giáp Thìn), quân 
Xiêm l?i d?ng th?y tri?u xuôi theo dòng sông d? t?n công M? Tho nh?m phá v? d?i 
thuy?n phòng th? c?a Tây Son. Quân Tây Son gi? thua rút d?n v? hu?ng M? Tho, 
nh? d?i phuong l?t vào tr?n d?a mai ph?c do?n R?ch G?m-Xoài Mút. Khi quân

Xiêm l?t vào tr?n mai ph?c, b?t ng? quân Tây Son b?n pháo ? cù lao Th?i Son và 
b? sông Ti?n, khóa ch?t hai d?u, d?n quân Xiêm vào th? "ti?n thoái lu?ng

nan". Bên c?nh dó, h?a h? ? hai bên b? nã d?n t?i t?p vào d?i hình làm quân 
Xiêm r?i lo?n, tinh th?n hoang mang r?i b? ch?y. Cùng lúc dó, m?t d?i thuy?n 
c?m t? ch? d?y rom và nh?ng v?t li?u d? cháy dâm th?ng vào thuy?n quân Xiêm làm 
cho s? b? chìm, s? b? cháy. Trong khi dó, cánh quân b? Xiêm La ngay t? d?u dã 
b? quân Tây Son ch?n dánh không cho c?u vi?n.

 

Ch? m?t tr?n quy?t chi?n di?n ra không d?y m?t ngày dã tiêu di?t g?n 5 v?n quân 
Xiêm, ch? sót du?c vài nghìn ngu?i, ch?y theo du?ng thu?ng d?o tr?n v? nu?c.

Các tu?ng Chiêu Tang, Chiêu Suong và Nguy?n Ánh ph?i b? ch?y theo du?ng b? v? 
Xiêm La. Cánh quân b? nghe tin th?t tr?n cung tan rã và tháo ch?y.

 

Sau tr?n dánh này, quân Tây Son n?i ti?ng d?n m?c, s? quân Xiêm còn l?i ph?i 
th?t lên r?ng: "S? Tây Son nhu s? c?p".[

 

Dánh d?p xong, Nguy?n Hu? dem quân v? Qui Nhon d? dô d?c là D?ng Van Chân ? l?i 
tr?n d?t Gia D?nh.

 

Tiêu di?t chính quy?n chúa Tr?nh

 

Dánh chi?m Phú Xuân

 

T?i B?c Hà, nam 1782, Tinh Dô vuong Tr?nh Sâm ch?t. Th? t? Tr?nh Cán du?c l?p 
làm Di?n Dô vuong. Phe ngu?i con l?n (muu ph?n b? tru?t làm con út) là Tr?nh 
Tông làm binh bi?n, gi?t quan ph? chính là qu?n Huy Hoàng T? Lý (cháu lão tu?ng 
Hoàng Ngu Phúc) dua Tr?nh Tông lên ngôi, t?c là Doan Nam vuong (1782-1786). M?t 
tu?ng theo phe qu?n Huy là Nguy?n H?u Ch?nh không h?p tác v?i Tr?nh Tông, b? 
ch?y vào nam hàng Tây Son và du?c Nguy?n Nh?c r?t tín nhi?m.

 

B?c Hà ngày m?t suy y?u. Nguy?n Nh?c quy?t d?nh dánh chi?m Phú Xuân (d?t cu c?a 
chúa Nguy?n). Nam 1786, Nguy?n Hu? du?c c? làm t?ng ch? huy cùng Nguy?n L? dánh 
ra b?c.

 

V? phía Tr?nh, sau khi nh?n hàng Nguy?n Nh?c, lão tu?ng Hoàng Ngu Phúc rút d?i 
quân v? b?c (1775), d? l?i Ph?m Ngô C?u và Hoàng Dình Th? gi? thành Phú Xuân, 
sau dó không lâu qua d?i.

 

Nguy?n Hu? l?p k? lung l?c ch? tu?ng Ph?m Ngô C?u. Nguy?n H?u Ch?nh l?i dùng k? 
ly gián C?u và phó tu?ng Hoàng Dình Th?. Quân Tây Son b?t ng? dánh úp thành Phú 
Xuân. C?u b? m?c Th? ch?t tr?n, dâng thành hàng Tây Son. Trong khi dó thì 
Nguy?n L? dem quân th?y dánh xong các d?n t? sông Gianh tr? vào (

 

Ti?n ra Thang Long

 

Do s? thuy?t ph?c c?a Nguy?n H?u Ch?nh, Nguy?n Hu? quy?t d?nh dem quân ra b?c 
dánh Thang Long d? di?t h? Tr?nh dù chua du?c l?nh c?a vua anh Nguy?n Nh?c.

 

V?i danh nghia "Phù Lê di?t Tr?nh", Nguy?n Hu? sai Ch?nh làm tiên phong b?c 
ti?n. Quân Tr?nh r?u rã nhanh chóng thua tr?n, các danh tu?ng ph?n nhi?u nghe

tin Phú Xuân th?t th? dã khi?p s?, d?n khi nghe quân Tây Son kéo ra da s? b? 
tr?n. Chúa Tr?nh không du?c lòng dân, b? thành Thang Long ch?y, b? dân b?t

dem n?p Tây Son. Trên du?ng áp gi?i, Tr?nh Tông t? sát.

 

Nguy?n Hu? vào thành Thang Long y?t ki?n vua Lê Hi?n tông. Tuy v? danh nghia 
Nguy?n Hu? trao tr? quy?n chính l?i cho vua Lê và nh?n phong Nguyên súy D?c

chính phù v?n Uy qu?c công nhung, trong th?c t?, ông n?m toàn b? quy?n chính ? 
B?c Hà. Do s? s?p x?p c?a Nguy?n H?u Ch?nh, vua Lê Hi?n Tông g? công chúa Ng?c 
Hân cho Nguy?n Hu?.

 

Tháng 7 nam 1786, vua Lê Hi?n Tông qua d?i, th? 70 tu?i. Do ý ki?n c?a công 
chúa Ng?c Hân thiên v? l?p hoàng thân Lê Duy C?n, Nguy?n Hu? mu?n hoãn l? dang 
quang c?a Lê Duy K?. Do áp l?c c?a tôn th?t nhà Lê d?i v?i Ng?c Hân, Nguy?n Hu? 
dành thu x?p cho Lê Duy K? lên ngôi vua, dó là vua Lê Chiêu Th?ng. Ít lâu

sau, Nguy?n Hu? dem công chúa Ng?c Hân cùng Nguy?n Nh?c rút quân v? Nam.

 

B?t hòa v?i vua anh

 

Anh em Nguy?n Nh?c, Nguy?n Hu? n?y sinh mâu thu?n. Vua Tây Son v?n ch? có ý 
d?nh l?y Phú Xuân mà không có ý dánh ra B?c Hà mà mu?n t?p trung l?c lu?ng t?n

di?t Nguy?n Ánh. Vi?c Nguy?n Hu? b?c ti?n là trái ý vua anh, do dó khi tr? v? 
nam, anh em vua Tây Son hi?m khích và xung d?t. S? cu ghi r?t v?n t?t và

không th?t rõ ràng v? s? ki?n này, ch? bi?t Nguy?n Hu? mang quân vây thành Quy 
Nhon, Nguy?n Nh?c b? vây b?c quá ph?i lên thành khóc xin em d?ng dánh thành

n?a. Nguy?n Hu? b?ng lòng gi?ng hòa v?i anh. Tháng 4 nam Dinh Mùi - 1787, 
Nguy?n Nh?c chia vùng d?t phía Nam ra làm ba:

List of 3 items

. Nguy?n Nh?c xung là Trung uong Hoàng d?, dóng dô ? Qui Nhon.

. Phong Nguy?n L? làm Dông D?nh Vuong, cai qu?n vùng d?t Gia D?nh.

. Phong Nguy?n Hu? làm B?c Bình Vuong, cai qu?n vùng d?t t? dèo H?i Vân tr? ra 
B?c.

list end

Nam B?c d?u mong

 

Cu?c xung d?t gi?a hai anh em Nguy?n Hu? khi?n k? d?ch l?i d?ng ? c? hai mi?n 
Nam B?c.

 

? B?c Hà, sau khi quân Tây Son rút di, các th? l?c c?a chúa Tr?nh tr?i d?y, l?p 
Tr?nh B?ng lên ngôi vuong, tái l?p chính quy?n chúa Tr?nh. Vua

Lê Chiêu Th?ng m?i Nguy?n H?u Ch?nh dang tr?n ? Ngh? An ra d?p Tr?nh B?ng. 
Ch?nh nhanh chóng dánh tan quân Tr?nh, d?t ph? chúa, Tr?nh B?ng b? di m?t tích. 
Nguy?n H?u Ch?nh nhân lúc Tây Son có bi?n bèn chuyên quy?n, mu?n ch?ng l?i Tây 
Son.

 

Trong khi dó t?i mi?n Nam, gi?a nam 1787, Nguy?n Ánh t? Xiêm quay tr? l?i Gia 
D?nh. Nguy?n L? hèn y?u b? Ph?m Van Tham m?t mình chi?n d?u v?i quân Nguy?n, t? 
ý rút v? Quy Nhon  

.

Tru?c tình hình Nam, B?c d?u có bi?n, Nguy?n Hu? quy?t d?nh gi?i quy?t v?n d? 
phía B?c tru?c. Ông phái Vu Van Nh?m, con r? c?a Nguy?n Nh?c, ra tiêu di?t 
Nguy?n H?u Ch?nh. Tuy nhiên, tình hình v?n không sáng s?a, d?n lu?t Vu Van Nh?m 
chuyên quy?n, có ý ch?ng Nguy?n Hu?.

Tháng 4 nam 1788, Lê Chiêu Th?ng dã b? kinh dô luu vong. Nguy?n Hu? ph?i dem 
quân ra B?c l?n th? hai, gi?t Vu Van Nh?m. Ông dã t? ch?c l?i h? th?ng cai

tr? ? B?c Hà, dua các danh si có tên tu?i nhu Ngô Thì Nh?m, Phan Huy Ích và D?i 
tu mã Ngô Van S? d?m duong công vi?c. Sau khi dã l?p Sùng nhu?ng công Lê Duy 
C?n làm Giám qu?c, Nguy?n Hu? l?i rút quân v? Phú Xuân vì tình hình chi?n 
tru?ng Nam B? r?t gay go.

 

Ph?m Van Tham không ch?ng n?i các tu?ng c?a Nguy?n Ánh, thành Gia D?nh th?t th? 
và sau dó liên ti?p thua tr?n. Nguy?n Nh?c tu?i cao l?m b?nh, b?t l?c không th? 
c?u ?ng Nam B?, xin nhu?ng ngôi hoàng d?, d?t dai và binh quy?n cho Nguy?n Hu? 
và c?u kh?n ông vào c?u. D? chu?n b? Nam ti?n, Nguy?n Hu? t?ng d?ng viên binh 
lính ? Thu?n Hoá, ngày dêm t?p luy?n. Tuy nhiên, khi ông chua k?p ti?n vào Nam 
thì l?i nghe tin nhà Thanh nghe l?i Lê Chiêu Th?ng c?u vi?n, sai Tôn Si Ngh? 
mang 29 v?n quân ti?n vào biên gi?i. Các tu?ng gi? B?c Hà c?a ông lui v? gi? 
Bi?n Son c? th?.

 

Nguy?n Hu? d?ng tru?c hai l?a ch?n: Nam ti?n ho?c B?c ti?n. C? hai m?t tr?n d?u 
nu?c sôi l?a b?ng và c?n d?n ông. Tuy nhiên, n?u ông quá sa vào m?t m?t tr?n 
thì m?t tr?n kia s? v?. M?c dù nh?n th?c du?c quân Mãn Thanh phía B?c là nguy 
co l?n hon và g?p gáp hon nhung Nguy?n Hu? không th? dánh d?ch theo

chi?n thu?t tru?ng k? nhu tri?u d?i nhà Lý, nhà Tr?n tru?c dã làm d? ch?ng quân 
phuong B?c. Vì v?y ông quy?t d?nh ch?n cách dánh th?n t?c d? s?m gi?i quy?t 
chi?n tru?ng mi?n B?c.

 

Sau khi lên ngôi hoàng d?, l?y niên hi?u Quang Trung, ngay hôm sau ông c?t d?i 
quân ra B?c. Ngay tru?c khi di, ông sai m?t b?y tôi tin c?n là Di?m c?m thu c?a 
ông vào Nam d?n tu?ng Ph?m Van Tham c? phòng th? ch? ti?p vi?n.

 

Chi?n th?ng K? D?u 1789

 

Cu?i nam 1788, vua Thanh Càn Long sai T?ng d?c Lu?ng Qu?ng Tôn Si Ngh? ch? huy 
29 v?n quân Thanh h? t?ng Lê Chiêu Th?ng v? Vi?t Nam v?i danh nghia phù Lê, vào 
chi?m dóng Thang Long.

 

Quân Tây Son do D?i tu mã Ngô Van S?, theo muu k? c?a Ngô Thì Nh?m, ch? d?ng 
rút quân v? dóng ? Tam Di?p - Bi?n Son ( Ninh Bình) c? th? ch? l?nh.

 

Nghe tin báo, ngày 25 tháng 11 nam M?u Thân

(

22 tháng 12 nam 1788), Nguy?n Hu? xu?t quân ti?n ra B?c Hà. D? l?y danh nghia 
chính th?ng, Nguy?n Hu? lên ngôi hoàng d?, l?y niên hi?u Quang Trung.

 

Ngày 29 tháng 11 nam M?u Thân ( 26 tháng 12 nam 1788), d?i quân c?a hoàng d? 
Quang Trung t?i Ngh? An, d?ng quân t?i dó hon 10 ngày d? tuy?n quân và c?ng c? 
l?c lu?ng, nâng quân s? lên 10 v?n, t? ch?c thành 5 d?o quân: ti?n, h?u, t?, 
h?u và trung quân. Ngoài ra còn có m?t d?i tu?ng binh g?m 200 voi chi?n. Quang 
Trung còn t? ch?c l?duy?t binh ngay t?i Ngh? An d? khích l? ý chí qu y?t chi?n, 
quy?t th?ng c?a tu?ng si d?i v?i quân xâm lu?c Mãn Thanh. Ngay sau l? duy?t 
binh, Quang Trung ti?n quân ra B?c Hà.

 

Tôn Si Ngh? coi thu?ng quân Tây Son, sau nghe l?i các tu?ng c?a Chiêu Th?ng nên 
có lo dôi ph?n, h?n m?ng 6 T?t ra quân dánh Tây Son.

 

 Ngày 20 tháng Ch?p nam M?u Thân ( 15 tháng 1 Nam 1789),

d?i quân c?a Quang Trung dã ra d?n Tam Di?p. Sau khi xem xét tình hình, Quang 
Trung h?n ba quân ngày m?ng 7 T?t s? quét s?ch quân Thanh, vào an t?t ? Thang 
Long.

 

Quang Trung chia quân làm 5 d?o. M?t cánh do dô d?c Long ch? huy t? làng Nhân 
M?c t?p kích d?n Khuong Thu?ng và phía Tây Thang Long.

Cánh dô d?c B?o ti?n dánh các d?n Nam Thang Long. Cánh quân gi?a do dích thân 
Quang Trung ch? huy, ph?i h?p v?i dô d?c B?o dánh di?t các d?n Nam Thang Long. 
Cánh dô d?c Tuy?t Và dô d?c L?c theo du?ng bi?n ra B?c, ch?n du?ng v? c?a d?ch 
? B?c sông Nh? Hà và huy?n Phu?ng Nhãn.

 

Dêm 30 tháng Ch?p âm l?ch, quân Tây Son dánh di?t d?n Gián Kh?u c?a các tu?ng 
Lê Chiêu Th?ng. Sau dó Quang Trung và dô d?c B?o cùng dánh di?t d?n H? H?i. Dêm 
m?ng 4, Quang Trung ti?n d?n tru?c d?n l?n nh?t c?a quân Thanh là Ng?c H?i 
nhung d?ng l?i chua dánh khi?n quân Thanh lo s?, ph?n b? d?ng không dám dánh 
tru?c nhung cung không bi?t b? dánh lúc nào. Trong khi dó cánh quân c?a dô d?c 
Long b?t ng? t?p kích d?n Khuong Thu?ng khi?n quân Thanh không k?p tr? tay, b? 
gi?t hàng v?n. Tu?ng S?m Nghi D?ng t? v?n. Xác quân Thanh ch?t sau x?p thành 13 
gò d?ng l?n, có da m?c um tùm nên g?i là Gò D?ng Da.

 

Dô d?c Long ti?n vào dánh phá quân d?ch phòng th? ? Tây Long. Sáng m?ng 5, 
Quang Trung m?i cùng dô d?c B?o t?ng t?n công vào d?n Ng?c H?i. Tru?c s?c t?n 
công mãnh li?t c?a Tây Son, quân Thanh b? d?ng thua ch?t hàng v?n, các tu?ng b? 
gi?t.

 

Trong khi Quang Trung chua dánh Ng?c H?i thì Tôn Si Ngh? nghe tin dô d?c Long 
dánh vào Thang Long, cu?ng cu?ng s? hãi dã b? ch?y tru?c. D?n sông Nh? Hà, s? 
quân Tây son du?i theo, Ngh? h? l?nh c?t c?u, quân Thanh roi xu?ng sông ch?t 
r?t nhi?u làm dòng sông b? ngh?n dòng ch?y. Trên du?ng tháo ch?y, Ngh? b? hai 
cánh quân Tây Son c?a dô d?c Tuy?t và dô d?c L?c ch?n dánh, toi t? ch?y v?. Lê 
Chiêu Th?ng h?t h?i ch?y theo Ngh? thoát sang bên kia biên gi?i.

Quân Tây Son du?i theo và rao lên r?ng s? du?i qua biên gi?i d?n khi b?t du?c 
Ngh? và Chiêu Th?ng m?i thôi. B?i th? dân Trung Qu?c ? biên gi?i d?t nhau ch?y 
làm cho su?t vài ch?c d?m không có ngu?i.

 

Nhu v?y s?m hon d? ki?n, ch? trong vòng 6 ngày, quân Tây Son dã dánh tan 29 v?n 
quân Thanh. Trua m?ng 5 T?t, Quang Trung ti?n vào thành Thang Long trong s? 
chào dón c?a nhân dân.

 

Chính sách th?i h?u chi?n

 

Bang giao nhà Thanh

 

Ngay sau chi?n th?ng K? D?u, Quang Trung v?i tr? l?i Phú Xuân d? lo vi?c di?t 
Nguy?n Ánh, trao l?i binh quy?n cho Ngô Van S? và Ngô Thì Nh?m.

 

Ngay t? tru?c khi giao chi?n v?i quân Thanh, Quang Trung dã tính d?n chi?n lu?c 
ngo?i  giao v?i nhà Thanh. Theo phuong lu?c v?ch s?n, v?i tài ngo?i giao khéo 
léo c?a Ngô Thì Nh?m, Tây Son nhanh chóng bình thu?ng hóa bang giao v?i nhà 
Thanh. Vua Thanh Càn Long dã cho s? gi? vào t?n Phú Xuân d? phong vuong cho 
Nguy?n Hu?; r?i hoàng d? Quang Trung gi? dã sang tri?u ki?n và d? l? m?ng th? 
80 tu?i c?a vua Càn Long nhà Thanh.

 

[

K? ho?ch nam ti?n d? dang

 

M?c dù dã d?i th?ng quân Mãn Thanh nhung sau dó Quang Trung v?n ph?i lo ?n d?nh 
tình hình B?c hà do tàn du c?a nhà Lê còn sót l?i. Vì v?y, Nguy?n Ánh du?c

ngu?i Pháp h? tr? kéo ra dánh Bình Thu?n, Bình Khang, Diên Khánh, quân c?a Tây 
Son vuong Nguy?n Nh?c liên ti?p b?i tr?n và m?t m?y thành này. Cho t?i nam

1791, vua anh ch? còn cai qu?n Quy Nhon, Phú Yên và Qu?ng Ngãi.

 

Sau khi ?n d?nh tình hình B?c hà, Quang Trung quy?t tâm tiêu di?t Nguy?n Ánh. 
Ông ra s?c tr?n an vua anh và nhân dân trong vùng do vua anh cai qu?n d? chu?n

b? nam ti?n. Theo nhi?u nhà nghiên c?u, vi?c Quang Trung sai Vu Van Dung di 
"xin" Càn Long d?t Qu?ng Dông, Qu?ng Tây th?c ra ch? là m?t th? thu?t v? chính

tr?. Quang Trung không có d?ng tâm l?y d?t Trung Qu?c vì ông bi?t th?c l?c 
không th?, hay ít ra là chua th? làm lúc dó. Hon n?a, ông thu d?ng quân l?c

lâm "Tàu ô", sai dánh phá biên gi?i Trung Qu?c c?t d? nhà Thanh b? cu?n vào 
ho?t d?ng ngo?i giao và ch?ng gi?c cu?p d? cho ông có th?i gian h? tr? vua

anh d?n l?c lu?ng vào chi?n tru?ng mi?n nam mà thôi.

 

D? chu?n b? ph?i h?p v?i vua em, nam 1792, Nguy?n Nh?c dóng nhi?u tàu thuy?n 
dóng ? c?a Thi N?i d? nam ti?n. Nhung lúc dó là mùa gió n?m, ch? thu?n cho

quân Nam ra, ph?i d?i d?n mùa dông m?i thu?n gió cho quân Tây Son vào. Nguy?n 
Ánh th?a d?p cùng quân Pháp, B? Dào Nha dánh úp c?a Thi N?i, d?t cháy nhi?u

thuy?n chi?n c?a Tây Son. Tây Son vuong không phòng b?, l?i ph?i thu quân v? 
Quy Nhon.

 

D? báo thù tr?n dó, Quang Trung d? d?nh phát d?ng chi?n d?ch r?t l?n, huy d?ng 
hon 20 v?n quân thu? b?, chia làm ba du?ng:

List of 3 items

. Vua anh và quân "Tàu ô" cùng theo du?ng b? t? Phú Yên vào dánh Gia D?nh

. Quân b? c?a Quang Trung t? Phú Xuân di th?ng qua lãnh th? V?n Tu?ng t?i Nam 
Vang (Chân L?p), t? dó cùng quân Chân L?p kéo v? Gia D?nh, bao b?c du?ng ch?y

c?a Nguy?n Ánh không cho sang Xiêm.

. Quân thu? c?a Quang Trung s? ti?n vào dón lõng t?n Hà Tiên d? b? lên d?t li?n 
d? ngan Ánh ch?y ra bi?n.

list end

 

Chính các giáo si Pháp giúp Nguy?n Ánh lúc dó cung r?t lo l?ng và d? li?u Ánh 
khó lòng ch?ng l?i du?c Tây Son tr?n này. Tuy nhiên trong khi ch? gió d?i

chi?u thì cái ch?t d?t ng?t c?a tháng 9 duong l?ch nam 1792 khi?n k? ho?ch nam 
ti?n này không bao gi? tr? thành hi?n th?c.

Lo vi?c h?u th?

 

Tuong truy?n, vào m?t bu?i chi?u d?u thu nam

1792,

vua Quang Trung dang ng?i làm vi?c, b?ng hoa m?t, t?i s?m m?t mui, mê man b?t 
t?nh. Ngu?i xua g?i là ch?ng "huy?n v?n", còn ngày nay y h?c g?i là tai bi?n

m?ch máu não. Khi t?nh d?y, nhà vua cho tri?u tr?n th? Ngh? An là Tr?n Quang 
Di?u v? tri?u bàn vi?c thiên dô ra

Phu?ng Hoàng Trung Dô.

Nhung vi?c chua quy?t xong thì b?nh tình nhà vua dã nguy k?ch. Tru?c khi m?t, 
nhà vua dã can d?n Tr?n Quang Di?u và các qu?n th?n:

 = Ta m? mang b? cõi, khai thác d?t dai, có c? cõi Nam này. Nay dau ?m, t?t 
không kh?i du?c. Thái t? (Nguy?n Quang To?n) tu ch?t hoi cao, nhung tu?i còn

nh?. Ngoài thì có quân Gia D?nh (Nguy?n Ánh) là qu?c thù, mà Thái D?c (Nguy?n 
Nh?c) thì tu?i già, ham d?t l?c, c?u yên t?m b?, không toan tính cái lo v?

sau. Khi ta ch?t r?i, n?i trong m?t tháng ph?i chôn c?t, vi?c tang làm lao th?o 
thôi. Lu nguoi nên h?p s?c mà giúp Thái t? s?m thiên dô v? Vinh Dô ( Vinh

ngày nay) d? kh?ng ch? thiên h?. B?ng không quân Gia D?nh kéo d?n thì các nguoi 
không có ch? chôn dâu!

 

Ngày 29 tháng 7 nam Nhâm Tý (1792), vào kho?ng 11 gi? dêm, Quang Trung Nguy?n 
Hu? t? tr?n, ? ngôi du?c 4 nam, th? 40 tu?i, mi?u hi?u là Thái T? Võ hoàng

d?.

 

Sau khi ông m?t, tri?u dình Tây Son sinh ra l?c d?c. Nguy?n Ánh nhân th?i co dó 
kéo ra dánh b?i nhà Tây Son. Mu?i nam sau ngày Quang Trung qua d?i, nhà

Tây Son m?t nu?c ( 

D? tr? thù, Nguy?n Ánh sai dào m? ông và Nguy?n Nh?c, giã hài c?t thành b?t và 
b? xuong s? vào vò, giam c?m trong ng?c t?i. Ngu?i d?i thuong ti?c nhà Tây

Son g?i là "Ông Vò".

 

Nh?n d?nh

 

Quang Trung Nguy?n Hu? là hoàng d? bách chi?n bách th?ng, l?p nhi?u chi?n tích 
quân s? nh?t trong

l?ch s? Vi?t Nam. C? cu?c d?i binh nghi?p c?a ông chua t?ng th?t b?i m?t tr?n 
nào, qu? là r?t hi?m có không ch? ? Vi?t Nam mà ngay c? trên th? gi?i.

 

Do nh?ng chi?n tích vang d?i, Nguy?n Hu? du?c các giáo si Tây phuong n? s? và 
so sánh v?i Alexandros D?i D?, và quân Xiêm dã run s? coi Nguy?n Hu? nhu m?t 
ông "tu?ng nhà tr?i".[

. Các danh tu?ng vi d?i khác nhu

Thành Cát Tu Hãn, H?t T?t Li?t,

Napoléon I,

Tây S? Bá vuong H?ng Vu

trong cu?c d?i chính chi?n v?n có lúc thua tr?n, nhung Nguy?n Hu? thì chua bao 
gi?.

 

G?n nhu toàn b? chi?n th?ng c?a nhà Tây Son d?u g?n v?i tên tu?i ông. Không ch? 
là m?t viên tu?ng thi?n chi?n, Quang Trung còn là m?t nhà cai tr? tài ba.

Không ch? gi?i v? chi?n thu?t quân s?, ông còn gi?i v? chi?n lu?c ngo?i giao và 
thu d?ng nhân tài d? xây d?ng d?t nu?c. Cái ch?t d?t ng?t c?a ông khi?n d?i sau 
còn ti?c cho nhi?u d? d?nh l?n lao chua thành hi?n th?c.

 

Có l? cái ch?t c?a ông khi?n Nguy?n Ánh t? tin hon trên con du?ng khôi ph?c co 
nghi?p và v?ng tâm b?c ti?n.

 

Nh?ng chi?n công n?i b?t nh?t c?a Nguy?n Hu?:

List of 5 items (contains 1 nested list)

. Dánh Gia D?nh, b?t hai chúa Nguy?n

. Chi?n th?ng 5 v?n quân Xiêm ? R?ch G?m, Xoài Mút

. H? thành Phú Xuân

. Ti?n dánh Thang Long

. Cu?c chi?n v?i 20 v?n quân nhà Thanh

List of 2 items nesting level 1

. Tr?n Ng?c H?i

. Tr?n D?ng Da

list end nesting level 1

list end

 

Nh?ng câu nói n?i ti?ng

 = Dánh cho d? dài tóc

 = Dánh cho d? den rang

 = Dánh cho nó chích luân b?t ph?n

 = Dánh cho nó phi?n giáp b?t hoàn

 = Dánh cho s? tri Nam qu?c anh hùng chi h?u ch?

 =

 = (Chi?u xu?t quân)

 = Thôi, thôi, thôi vi?c dã r?i

 = Tram nghìn hãy c? trách b?i vào ta

 = Nay mai d?n l?i nu?c nhà,

 = Bia nghè l?i d?ng trên tòa muôn gian.

 = Co d? h? Tr?nh dã tan,

 = Vi?c này cung d?ng d? oan cho th?ng Tr?nh Kh?i!

 =

 = (Tr? l?i v? vi?c bia ti?n si ? Van Mi?u Thang Long b? d?)

 

Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam
Home Phone: 7262214
Cell-phone: 0908935277
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
Blog: 360.yahoo.com/nguyenhoangbaovu

Other related posts: