[SMCC] hoi giao o vietnam

Islam

D?o Islam

t?i Vi?t Nam

D? H?i Minh

(Dohamide Abu Talib)

California, USA

Ngu?c dòng l?ch s? ngu?i ta dã ghi nh?n vào m?t th?i di?m hi?n chua du?c các 
cu?c nghiên c?u khoa h?c xác d?nh chính xác, D?o Islam nguyên dã du?c truy?n
chuy?n vào bán d?o Dông Duong b?i các nhà thuong buôn Á R?p ghé qua các b?n 
c?ng d?t Champa t?c Chiêm Thành, m?t vuong qu?c dã m?t th?i hung th?nh t?i
vùng d?t Trung Vi?t Nam ngày nay, mà kinh dô Vijaya (Thành D? Bàn) qua m?t s? 
d?n tháp, di ch?, còn luu l?i, du?c d?t t?i Trà Ki?u, vùng Bình D?nh ngày
nay. Nhà kh?o c? Pháp, H. Huber, dã tìm du?c trong s? nhà T?ng, Trung Qu?c, b?n 
tu?ng thu?t v? sinh ho?t c?a dân t?c Cham có ghi câu kinh A-la hòa c?p
b?t mà ngu?i ta suy ra là câu kinh nh?t t?ng Allahu Akbar (Allha vi d?i) c?a 
ngu?i Muslim. Ngoài ra, trong câu chuy?n l?ch s? dân gian c?a ngu?i Cham,
dang trong Excursions et Reconnaissances, XIV, trang 153, có ghi v? vua Champa 
tr? vì vào th? k? th? 10 T.L. dã nh?p d?o Islam và dã có di hành huong Thánh
d?a Makkah, ch?ng t? d?o Islam dã có m?t th?i c?c th?nh t?i d?t Champa. Sau khi 
vuong qu?c Champa t?ng bu?c tan bi?n tru?c các làn sóng nam ti?n c?a D?i
Vi?t, m?t v? vua cu?i cùng c?a ngu?i Cham du?c g?i là Pô Chon, không ch?u du?ng 
du?c các chính sách ngu?c dãi c?a th?i vua Minh M?ng, dã cùng m?t s? th?n
dân tr?n sang d?t Cam B?t và d?nh cu t?i dó (M?t s? d?a danh nhu  Kompong Cham 
ch?ng h?n trên d?t Cam B?t có nghia là b?n ho?c làng ngu?i Cham). Nhóm n?y
sau dó l?n h?i xuôi theo dòng sông C?u Long xu?ng d?n vùng Châu D?c, dã d?nh cu 
trong b?y làng t?i dây cho d?n ngày nay và dã có tham gia lao d?ng th?c
hi?n công trình c?a Tho?i Ng?c H?u dào kinh Vinh t? thông thuong v?i Hà Tiên. 
T? bi?n c? l?ch s? n?y, c?ng d?ng Cham Muslim du?c chia thành hai nhóm m?t
th?i gian dài dã b? ngan cách nhau trong không gian.

Nhóm ngu?i Cham còn l?i trên d?t m? qua di?n bi?n c?a th?i cu?c không còn ai 
chuyên v? ngh? dánh cá ngoài bi?n là ngh? c? truy?n m?t th?i n?i ti?ng c?a
ngu?i Cham n?a, m?c d?u trong các l? t?c dân gian, c? th? là l? cúng Raja, v?n 
còn ph?n ?nh sinh ho?t ngh? n?y. Ngoài s? ngu?i Cham theo tín ngu?ng truy?n
th?ng tr?c ti?p ch?u ?nh hu?ng ?n Giáo  và Bà La Môn, cho d?n ngày nay v?n còn 
luu l?i m?t s? ngu?i g?i là Cham Bani, s?ng trong các thôn ?p riêng r? d?i
v?i ngu?i Cham, có m?t h? th?ng ch?c s?c lãnh d?o chuyên nghi?p, trong dân gian 
g?i là các Th?y Chang, d?m b?o th?c hi?n các l? nguy?n, nh?n chay, và các
l? cúng c?a gia dình, còn ngu?i dân thì ch? mang v?t cúng d?n thánh du?ng mà 
thôi. Thiên Kinh Qur'An cung còn du?c duy trì, nhung là b?n du?c sao chép
tay qua nhi?u th? h? nên dã thay d?i nhi?u nét và cách d?c có nhi?u âm khác l? 
không còn là ti?ng A R?p nguyên g?c n?a. Tình tr?ng sai l?ch dó nguyên là
do s?ng cô l?p trong th?i gian dài không có giao luu v?i bên ngoài, nên m?t s? 
v? ch? mu?n nh?n mình là ngu?i Bani d? t? phân bi?t ngay c? v?i d?o Islam,
thu?ng du?c phát âm là A-xa-lam. Linh m?c Durand, trong bài nghiên c?u Les 
Chams Bani, dã suy lu?n ch? Bani do t? Beni ti?ng A R?p có nghia là con, t?c
con c?a Muhammad. S? th?c t? Bani trong ti?ng Cham có nghia là d?o, ý mu?n nói 
d?n ngu?i theo d?o còn nh?ng ngu?i khác là ngu?i ngo?i. M?c d?u cho d?n
nay chua có cu?c nghiên c?u phân tích khoa h?c th?c s? di vào th?c ch?t hành 
d?o c?a ngu?i Cham Bani hi?n d?nh cu t?i t?nh Ninh Thu?n và t?nh Bình Thu?n,
có nh?ng b?ng ch?ng so kh?i xác d?nh ngu?i Cham Bani chính là ngu?i Muslim:

1)      D?ng b?n Thiên Kinh Qur'An m?c d?m ngày nay dã bi?n d?i nhi?u và không 
còn g?i là Qur'An n?a mà thu?ng d?c tr?i ra là Qur'un ho?c Kitab alhamdu,
nhung th?c ch?t v?n là Qur'An.

2)      Các thánh du?ng m?c d?u ngan cách dã lâu v?i bên ngoài v?n du?c xây c?t 
theo dúng hu?ng Qiblat, t?c hu?ng Thánh D?a Makkha c?a d?o Islam.

3)      Niên l?ch s? d?ng và cách tính nam tháng hoàn toàn dúng v?i niên l?ch 
Hijrah hi?n hành c?a Islam. T?i t?nh Ninh Thu?n, m?t vài thôn ?p Cham Bani
ngày tru?c dã giao luu v?i các d?ng d?o Muslim t?nh An Giang và dã l?p các c?ng 
d?ng Muslim dúng theo n? n?p Islam t?i Van Lâm, An Nhon, Phu?c Nhon, v.v...
Nh?t là t?i Phu?c nhon, m?t Masjid m?i du?c xây d?ng cách kho?ng thánh du?ng 
c?a ngu?i Bani trong t?m nhìn th?y nhau, t?o nên tri?n v?ng m?t ngày nào dó
c? hai c?ng d?ng càng xích l?i tìm hi?u nhau, xóa tan ngan cách, và hòa h?p v?i 
nhau trong tình nghia m?i ngu?i Muslim d?u là anh em nhu l?i phán d?y c?a
Allah trong Thiên Kinh Qur'An.

Nhóm ngu?i Cham Muslim mi?n Tây Nam B?, trong dan gian thu?ng quen g?i là ngu?i 
Cham Châu D?c trong quá kh?, sau khi d?nh cu, dã có ti?p xúc v?i các thuong
buôn ngu?i Mã Lai di thuy?n ngu?c dòng sông C?u Long d?n trao d?i hàng hóa. 
Cu?c ti?p xúc n?y dã t?o di?u ki?n cho ngu?i Cham Châu D?c hòa h?p v? m?t d?o
giáo, khi có phuong ti?n thì tìm cách g?i con em qua Mã Lai h?c d?o, nh?t là 
t?i Kelantan. Các du h?c sinh n?y sau m?t th?i gian h?c d?o t?i Mã Lai dã
tr? v? quê nhà và thu?ng d?m trách vi?c truy?n d?y giáo lý Islam, dào t?o môn 
sinh, phân ph?i v? các thôn ?p d?m trách tru?ng l?p thu?ng du?c xây c?t g?n
li?n v?i các Masjid (Thánh du?ng) trong dân gian g?i là Tuôn, du?c xã h?i n? 
tr?ng. Nh?ng v? h?c d?o nhi?u nam t?i Mã Lai theo th?i gian du?c c?ng d?ng
c? nhi?m làm Hakim trên nguyên t?c d?ng d?u quán xuy?n di?u hành vi?c d?o m?t 
c?ng d?ng (jam'ah). Di?n hình có v? n?i danh nhu Tuan Haji Umar' Aly trong
cu?i d?i dã d?m trách ch?c v? Mufty, d?ng d?u toàn C?ng D?ng, ph?i h?p ho?t 
d?ng các Hakim. V? Mufty duong nhi?m là Tuan Haji ISMA'IL FICKRY, ho?c Tuan
Hakim Haja IDRESS thu?c C?ng D?ng Muslim Mubarak Châu Giang, t?nh An Giang, 
cung dã m?t th?i gian luu h?c d?o t?i Mã Lai.

Trong nh?ng di?u ki?n phát tri?n giao luu v?i c?ng d?ng Muslim Mã Lai nhu trên, 
c?ng d?ng Muslim Châu D?c, theo truy?n th?ng, hành d?o theo Madhahab Shafi'y
[1]
và do khuynh hu?ng t? nhiên b?o t?n can tính (identity) c?a dân t?c dã theo 
khuôn m?u Mã Lai dùng m?u t? A R?p d? vi?t ch? Cham d? d?ng th?i d?c Thiên Kinh
Qur'An luôn; còn ch? Cham c? truy?n thì theo th?i gian không còn m?y ngu?i bi?t 
n?a trong c?ng d?ng ngu?i Cham Châu D?c. Do dó c?ng d?ng ngu?i Cham Muslim
Châu D?c thu?ng h?c d?c Thiên Kinh Qur'An theo nguyên b?n A R?p, nhung khi h?c 
di?n d?ch d? thông hi?u Thiên Kinh thì ph?i thông qua các quy?n Tafsir Qur'An
vi?t b?ng ch? Mã Lai và ch? Mã Lai theo th?i gian bi?n thành ngôn ng? c?a gi?i 
trí th?c, có h?c ngu?i Cham Châu d?c. Tuy nhiên ngôn ng? Cham trong dân
gian v?n là ti?ng nói m? d? du?c s? d?ng trong sinh ho?t h?ng ngày, nên d? du?c 
thích h?p, gi?i trí th?c Cham Châu D?c dã theo khuôn m?u s?n có c?a Mã
Lai dùng các m?u t? A R?p d? phiên âm ti?ng Cham dùng d? d?y giáo lý t?i các 
tru?ng l?p ? m?i thôn ?p. Th?i cu?c khó khan c?a nh?ng th?p niên sau n?y dã
làm gián do?n m?t th?i gian dài các dòng giao luu tôn giáo gi?a Cham Châu D?c 
và Mã Lai, cho mãi d?n th?p niên 1960, có di?u ki?n n?i l?p, ngu?i Cham Muslim
? Vi?t Nam m?i du?c bi?t r?ng sau khi thu h?i d?c l?p và thành l?p nu?c 
Malaysia, ngu?i Mã Lai dã có th? ch? m?i g?i là Malayurumi du?c hình thành v?i
m?u t? Latin và du?c thông d?ng trong các co quan nhà nu?c cung nhu trong dân 
gian; còn th? ch? cu g?i là Javi cùng khuôn m?u ch? mà ngu?i Cham Muslim
v?n s? d?ng thì nay dã lùi v? quá kh?, ch? còn du?c dùng trong khuôn kh? gi?i 
h?n trong sinh ho?t tôn giáo t?i m?t s? d?a phuong nh?t d?nh mà thôi. Nh?c
d?n s? ki?n n?y, chúng tôi mu?n nêu lên m?t y?y t? thu?n l?i ch? y?u dã góp 
ph?n làm cho sinh ho?t tôn giáo c?a ngu?i Cham Muslim t?i Vi?t Nam có tính
tuong d?i khép kín, có ngôn ng? riêng, ch? vi?t thông d?ng riêng, tín ngu?ng 
riêng d?i v?i môi tru?ng bao quanh là xã h?i Vi?t Nam nói chung. Trong m?t
th?i gian dài, ngu?i Cham Muslim Châu D?c dã k?t h?p v?i ni?m t? hào dân t?c, 
ít có gia dình nào ch?u cho con em d?n tru?ng h?c chuong trình ph? thông;
ngoài ra, các b?c ph? huynh m?t ph?n cung còn mang m?c c?m e ng?i con em mình 
khi du?c di h?c ph? thông thì l?i h?p th? n?p s?ng khác bi?t, trong giao
d?ch s? u?ng ru?u, c? b?c, giao h?p sinh lý v?ng tr?m g?i là zina, v?n là nh?ng 
di?u giáo lu?t ran c?m (haram) và n?u ph?m ph?i s? gây s? nh?c cho dòng
h? tông môn trong xóm làng.

Tuy nhiên theo dà phát tri?n, n?n kinh t? t? túc d?a phuong don thu?n d?a vào 
ngh? chài lu?i và d?t v?i không còn d? di?u ki?n b?o toàn muu sinh cho ngu?i
dân trong vòng các thôn ?p n?a; ngu?i Cham Muslim Châu D?c ph?i di ra ngoài 
ki?m s?ng, ban d?u là b?ng nh?ng chi?c thuy?n con c? truy?n nuong theo các
kinh r?ch sông ngòi, và chính nh?ng d?p di ra ngoài n?y dã thúc d?y ngu?i Cham 
Muslim Châu D?c nói và h?c nói ti?ng Vi?t d? chung d?ng giao d?ch thu?ng
xuyên v?i ngu?i Vi?t. Vào th?p niên 1920, m?t chi?c thuy?n con dã mang m?t ông 
lão ngu?i Cham Muslim Châu D?c cùng v?i hai ngu?i con trai xuôi theo Kinh
Ch? D?m, t?nh Long An, dã ghé l?i m?t b?n c?a làng Tân B?u có tên dân gian là 
Ba C?m, tình c? dã v?n d?ng y h?c c? truy?n c?a mình ch?a lành cho m?t ngu?i
mang b?nh ng?t nghèo, khi?n c? gia dình n?y tin tu?ng và dã nh?p d?oIslam. T?i 
d?a di?m ghé b?n n?y ngày nay dã xây du?c m?t Thánh Du?ng (Masjid) t?o thành
c?ng d?ng (jam'ah) Muslim d?u tiên thu?ng du?c g?i là mu'al-laf g?m toàn ngu?i 
Vi?t. Trong c?ng d?ng mu'al-laf  n?y h?n nhiên không th? dùng ti?ng Cham
d? gi?ng sách, n?u mu?n m?i ngu?i cùng theo d?i am hi?u. Th? là t? dó, ngoài 
nh?ng bài thuy?t gi?ng b?ng mi?ng trong các Masjid cho s? tín d? Muslim nói
ti?ng Vi?t ngày càng dông d?o, dã n?y sinh nhu c?u v? các tài li?u sách v? in 
?n b?ng ti?ng Vi?t. Ngoài ra trong c?ng d?ng ngu?i Cham Muslim Châu D?c theo
dà phát tri?n cung dã phát sinh ý th?c l?i ích c?a vi?c cho con em d?n tru?ng 
ph? thông t?o thành m?t t?ng l?p h?c sinh sinh viên, vì di?u ki?n sinh s?ng
và h?c hành không còn có th? di theo d?u chân c?a cha ông khép mình riêng trong 
các tru?ng l?p c? truy?n thôn ?p n?a.

D?c bi?t là t?i Sài Gòn dã l?n h?i hình thành m?t c?ng d?ng Muslim da d?ng, k?t 
h?p nh?ng ngu?i h?u h?t là dân tha phuong, bao g?m ngu?i Mã Lai, ngu?i ?n,
ngu?i Pakistan, ngu?i A R?p, và nh?t là ngu?i Vi?t, dua d?n tình tr?ng là ph?i 
dùng ti?ng Vi?t trong giao d?ch v?i nhau. Ngoài ra, trong cu?c s?ng dô th?
không còn di?u ki?n t? cô l?p nhu t?i các thôn ?p n?a, d?o Islam ph?i không b? 
khép trong m?t không gian h?n h?p, m?t dân t?c, m?t nu?c nào, thì m?i tri?n
khai du?c tác d?ng nhân ái, mang ánh sáng Thông Di?p Chân Lý c?a Allah d?n v?i 
m?i ngu?i.

[1]
Madhahab Shafi'y là m?t trong b?n tru?ng phái giáo lu?t (Madhahab) c?a H? 
Sunnah, phát tr?n ?nh hu?ng t?i Indonesia, Ai C?p, Mã Lai, Brunei, Phi Lu?t Tân,
Sri Lanka, Vi?t Nam... du?c d?t du?i qu?n lãnh d?o c?a Imam Muhammad ibn Idris 
al-Shafi'y, sanh t?i Palestine nam 767 TL. Ba tru?ng phái khác thu?c h?
Sunnah là Madhahab Hanafy, Madhahab Maliky, và Madhahab Hanbaly. M?c d?u có dôi 
chút khác bi?t gi?a b?n Madhahab trên, ngu?i Muslim theo h? Sunnah cùng
th?a nh?n th?m quy?n sau cùng ? s? di?n d?ch Thiên Kinh Qur'An và Hadith b?i 
các Ulema, m?t nhóm các nhà h?c gi? uyên bác. Di?u n?y trái ngu?c v?i h? Shi'ah,
trên co b?n d?a vào các nhà lãnh d?o tôn giáo c?a h? là các Imam d? có s? d?n 
d?t d?t khoát.

Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam

Home Phone: 7262214
Cell-phone: 0989350014
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
MSN ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
Blog: 360.yahoo.com/nguyenhoangbaovu

Other related posts: