[SMCC] hoa vien ki ngo....

Th? S?u, 01/05/2009, 21:45

Hoa viên k? ng?: C?c c? nhà ta c? th?c là 'ghê'?

TP - Trong Hoa viên k? ng?, vi?c miêu t? s?c d?c không ch? d?ng l?i ? c?nh 
“nh?t d? nh? giao”, chàng công t? h? Tri?u li?n m?t l?c c? quan h? v?i c? b?n
cô g?i, mà c?nh nào c?nh n?y ??u ???c miêu t? r?t sinh ??ng, không che ??y...

??nh ghen (Tranh ?ông H?)

"Hoa viên k? ng?" theo ?o?n ??nh là t?c ph?m ???c s?ng t?c cu?i th?i Lê, sau 
niên hi?u C?nh H?ng (1740), v?n không ph?i là s?n ph?m thu?n t?y n?i ??a, n?i
sinh, mà là s?ng t?c d??i s? ?nh h??ng, “g?i ?” c?a y?u t? bên ngoài, c? th? và 
tr?c ti?p là b? Qu?c s?c thiên h??ng c?a Ngô K?nh S? th?i Minh.

Trên b?o Ti?n Phong, t?c gi? Nguy?n Kh?c Phê c? bài V?n ch??ng v? t?nh d?c: 
C? th?t “Vi?t Nam l?c h?u tr?m n?m”?
 (bài này vi?t ti?p nhân ??c bài vi?t V?n ch??ng v? t?nh d?c: Vi?t Nam l?c h?u 
tr?m n?m). 

Trong bài vi?t, t?c gi? c? ?? c?p ??n m?t s? chi ti?t miêu t? c? ph?n m?nh b?o 
v? t?nh d?c trong ti?u thuy?t Hoa viên k? ng?, xem ?? nh? là m?t s? cung
c?p “t? li?u tham kh?o”, ??ng cho th?y ch?ng c? ph?i Tây T?u ?âu xa, v? chuy?n 
v?n ch??ng t?nh d?c, c?c “c?” nhà ta m?y tr?m n?m tr??c ?? r?t ? sành s?i.


Nhân ??c bài vi?t này, ch?ng tôi c?ng xin cung c?p thêm m?t s? thông tin xung 
quanh cu?n Hoa viên k? ng? n?i trên (tên ??y ?? là Hoa viên k? ng? t?p, hi?n
c?n m?t b?n duy nh?t l?u t?i Th? vi?n Vi?n Nghiên c?u H?n Nôm, k? hi?u: A. 
2829).

Ch?ng ta ??u bi?t, v?n h?c trung ??i Vi?t Nam v?n ch?u ?nh h??ng r?t sâu s?c 
b?i v?n h?c Trung Qu?c, trong ?? c? ?nh h??ng c?a ti?u thuy?t th? dân. Vào
th?i T?ng, d??i s? ph?t tri?n m?nh m? c?a ?ô th?, ti?u thuy?t th? dân ph?t 
tri?n m?nh, ?? ??p ?ng tâm l? c?a gi?i th? dân, nh?ng ng??i k? chuy?n ?n ti?n
(thuy?t th? nhân, thuy?t tho?i nhân) r?t ch? tr?ng ??n y?u t? s?c t?nh, quan h? 
x?c th?t v? th? ???c miêu t? r?t c? th? và chi ti?t. 

Xu h??ng này ti?p t?c ph?t tri?n m?nh vào th?i Minh – Thanh, xu?t hi?n nhi?u 
t?c ph?m chuyên miêu t? s?c d?c ki?u Si Bà T? truy?n, Nh?c b? ?oàn, C?m th?p
d? s?… M?c dù c? nh?ng giai ?o?n, tri?u ??nh h? l?nh c?m ?o?n song lo?i ti?u 
thuy?t này v?n không v? th? mà b? tri?t tiêu.

T?i Vi?t Nam, do ?ô th? kém ph?t tri?n, ch?a h?nh thành m?t ??i ng? th? dân 
?ông ??o nên ti?u thuy?t th? dân c?ng ?t c? ?i?u ki?n ph?t tri?n. Ch?ng h?n
? b? ph?n truy?n th? Nôm, n?u nh? ?? tài c?a ti?u thuy?t Trung Qu?c r?t r?ng 
th? d??ng nh? ch? c? hai lo?i là tài t? giai nhân và ?? tài th?n qu?i th?c
s? thu h?t s? quan tâm c?a c?c t?c gi?, c?n c?c y?u t? s?c d?c, d??i s? chi 
ph?i b?i nhi?u y?u t? kh?c nhau, b? “teo” ?i kh? nhi?u. 

Cho nên n?u nh? trong ?o?n tr??ng tân thanh, Thanh Tâm Tài Nhân miêu t? kh? t? 
m? c?c th? thu?t trong ngh? c?a c?c cô g?i làng ch?i, nào là: ??nh tr?ng
gi?c hoa, sen vàng kh?a si?t, duy?nh doàng c??p v?a, g?n b? truy h?n… th? trong 
Truy?n Ki?u c?a Nguy?n Du, nh?ng chi ti?t ?y ch? ???c g?i g?n trong câu:
“Này con h?c l?y làm l?ng / Vành ngoài b?y ch?, vành trong t?m ngh?” mà thôi! 

Trong c?c ti?u thuy?t ch? H?n, t?nh h?nh c? kh?c song kh?o s?t c?c ti?u thuy?t 
Vi?t Nam th?i trung ??i, lo?i ti?u thuy?t s?c d?c không nhi?u. Tr??ng h?p
Hoa viên k? ng? t?p là r?t hi?m, r?t ??c bi?t. 

Tuy nhiên, n?u ch? n?i v? miêu t? vi?c “nh?t d? nh? giao” th? tr??c Hoa viên k? 
ng?, trong truy?n K? ng? ? tr?i Tây (Tây viên k? ng? k?) thu?c Truy?n k?
m?n l?c c?a Nguy?n D? ?? t?ng ?? c?p ??n. 

K? ng? ? tr?i Tây n?i v? cu?c g?p g? gi?a chàng Hà Nhân v?i hai h?n hoa là ?ào 
và Li?u. Hà Nhân quen bi?t hai nàng trong chuy?n lên kinh theo h?c c? ?c
Trai (Nguy?n Tr?i). M?t ngày n?, Hà Nhân r? hai nàng v? ch? m?nh ?, r?i cùng 
nhau giao hoan; xong, c? ba cùng làm th? ngâm v?nh. L?i th? c?a ng??i trong
cu?c h?t s?c b?o d?n, ??c bi?t là th? c?a Hà Nhân:

Quê kh?ch bu?ng v?n gi?c l?nh lùng, 
Mây m?a b?ng l?c t?i Vu Phong. 
?ua bay b??m gi?n so le tr?ng, 
Li?n cu?ng hoa phô r?c r? h?ng. 
M?t ? th?a thuê oanh ?m ?p, 
?ôi d?ng san s? n??c tây ?ông. 
H?u t?nh cùng gi?ng phong l?u c?, 
M?i v? nh?ng riêng th? ???m n?ng.
Tr?c Khê Ngô V?n Tri?n d?ch

Hai câu th?c và lu?n b? ngoài nh? ?ang miêu t? phong c?nh mùa xuân v?i khoa 
t??i khoe s?c b??m bay d?p d?n; k? th?c ch?nh là di?n t? chuy?n ân ?i chung
c?a ba ng??i. L?i th? r?t tao nh? nh?ng c?ng không kém ph ?n dung t?c. Phong 
c?ch th? c? t?nh l?p l? hai m?t, kh? g?n v?i phong c?ch c?c bài th? Nôm truy?n
t?ng c?a H? Xuân H??ng. 

K? ng? ? tr?i Tây tuy c? b?o d?n trong vi?c miêu t? s?c d?c, tuy c? c?nh “nh?t 
d? nh? giao” song t?c gi? v?n ph?i ng?y trang lên ch?ng ch?t ?t màu s?c ma
qu?i, hoàn toàn không gi?ng truy?n Hoa viên k? ng? - r?t ng??i. 

Trong Hoa viên k? ng?, vi?c miêu t? s?c d?c không ch? d?ng l?i ? c?nh “nh?t d? 
nh? giao”, chàng công t? h? Tri?u li?n m?t l?c c? quan h? v?i c? b?n cô g?i,
mà c?nh nào c?nh n?y ??u ???c miêu t? r?t sinh ??ng, không che ??y. 

Xét th?c tr?ng s?ng t?c ? Vi?t Nam th?i trung ??i, ?i?u này khi?n ng??i ??c b?n 
kho?n r?ng, d??ng nh? s? v?n ??ng n?i t?i c?a x? h?i Vi?t Nam c?ng nh? v?n
h?c Vi?t Nam th?i trung ??i ch?a ?? kh? n?ng s?n sinh ra lo?i truy?n “b?c” ??n 
nh? th?. 

Nghiên c?u sâu t?c ph?m Hoa viên k? ng?, k?t qu? cho th?y t?c ph?m này qu? 
nhiên không thu?n t?y n?i sinh, n? ?? ch?u ?nh h??ng r?t sâu s?c c?a ti?u thuy?t
Trung Qu?c, tiêu bi?u là hai truy?n L?u sinh m?ch Liên k? và T?m Ph??ng nh? 
t?p. 

C? hai truy?n này ??u thu?c b? ti?u thuy?t Qu?c s?c thiên h??ng c?a Ngô K?nh S? 
th?i Minh (l?i t?a c?a C?u T? S?n Nhân T? H?u Kh? so?n t?i V?n Quy?n lâu
n?m ?inh H?i, niên hi?u V?n L?ch, 1587). 

Xét m?t c?ch toàn di?n, ?nh h??ng c?a L?u sinh m?ch liên k? ??i v?i Hoa viên k? 
ng? t?p ch? d?ng ? m?c ?? vay m??n m?t s? t?nh ti?t nh?t ??nh, c?n ?nh h??ng
sâu s?c và ?a di?n h?n l?i thu?c v? t?c ph?m T?m Ph??ng nh? t?p. Ch?ng h?n ? 
ph?n ??u truy?n, nhân v?t nam ch?nh là công t? h? Tri?u t? nh?: “Ngô ??nh
Ch??ng g?p g? nh? v?y, không u?ng là danh hi?u T?m Ph??ng Ch? Nhân […]. N?u 
???c c?nh g?p g? t?t lành ?y th? th?t ch?ng ph? Sinh này v?y. Bèn l?y T?m Ph??ng
Ch? Nhân làm tên hi?u”. 

Ngô ??nh Ch??ng mà Tri?u sinh h?t s?c hâm m?, và l?y tên hi?u c?a chàng ta làm 
tên hi?u c?a m?nh, ch?nh là nhân v?t nam ch?nh trong T?m Ph??ng nh? t?p.


R?i nhân qua ph??ng B?ch Câu, th?y “Nay c?nh này: xà v? c?a thêu bi?c h?ng, 
rành rành là ph? ?? c?a b?c khanh s?”, công t? h? Tri?u b?n kho?n t? h?i: “Ch?ng
hay trong ?? qu? c? Ph??ng Loan ch?ng?”. 

Trong bài th? t? tuy?t Tri?u t?c c?nh sinh t?nh c? câu: “B?t tri viên l? k? hoa 
h? / Qu? h?u Loan th? Ph??ng mu?i vô?” (Ch?ng hay trong v??n, d??i hoa l?/
Qu? là c? cô ch? tên là Loan, cô em tên là Ph??ng ch?ng?). Loan và Ph??ng là 
hai nhân v?t n? ch?nh trong truy?n T?m ph??ng nh? t?p n?i trên, ??ng th?i
là c?c ??i t??ng mà Ngô ??nh Ch??ng chinh ph?c. 

Xét k?t c?u t?ng th? c?a Hoa viên k? ng? và T?m Ph??ng nh? t?p, c? th? nh?n 
th?y t?c gi? Hoa viên k? ng? ?? d?a vào T?m ph??ng nh? t?p ?? vi?t nên t?c ph?m
c?a m?nh, nh?ng không ti?p thu hoàn toàn m?i t?nh ti?t c?a t?c ph?m g?c. 

Ph?n t?c gi? Hoa viên k? ng? hào h?ng ti?p thu ch? là c?c t?nh ti?t liên quan 
??n chuy?n di?m t?nh di?m s?, t?c là ?o?n t? ??u truy?n ??n khi nhân v?t nam
ch?nh trong truy?n là Ngô ??nh Ch??ng ?? chinh ph?c ???c c?c ??i t??ng, và ?? 
c?ng là n?i dung c?t t?y c?a t?c ph?m g?c. C?c y?u t? thu?c v? th?i s?, hay
gia bi?n, m?ng m? hoang ???ng ??u b? g?t b?. 

N?u trong T?m Ph??ng nh? t?p, nhân v?t nam ch?nh c? quan h? thân x?c v?i 6 cô 
g?i th? trong Hoa viên k? ng?, ch? c?n l?i 4, hai nhân v?t n? là v? bé c?a
nh?c ph? t??ng lai (h? V??ng) c?a nhân v?t ch?nh và con h?u c?a nàng - t?ng qua 
tay h? V??ng - b? l??c b?. 

Xét k? m?t ch?t s? nh?n th?y s? l??c b? này c? xu h??ng c?a s? “tinh tuy?n”. 
Trong ? ?? c?a t?c gi? Hoa viên k? ng?, Tri?u Ki?u là h?a thân c?a Ngô ??nh
Ch??ng, Lan Hu? là h?a thân c?a Loan và Ph??ng. Và do ??, nh?ng chi ti?t miêu 
t? v? quan h? t?nh ?i gi?a h? ???c t?c gi? Hoa viên k? ng? gi? l?i g?n nh?
nguyên v?n. C? th? d?n ra m?t v? d? nh? sau:

T?M PH??NG NH? T?P

…N?i xong c? s?c ??y Ph??ng xu?ng g?i. Ph??ng c?ng không d?m c??ng l?i, c? m?c 
cho Sinh c?i b? y ph?c. Trong ch?n ph? th?y, h?i ???ng m?u nhu?m; trên g?i
t? ??ng, nh?y qu? h??ng bay. T?nh n?ng ???m, m?c s?c v?t tung hài t?t; h?ng 
dâng tràn, qu?n chi b?i r?i t?c mây. Sinh yêu Ph??ng ??p, m?m c??i khoan thai;
Ph??ng th??ng Sinh b?nh, th?n thùng khép nép […]… 

?êm ?y, Sinh mê m?i v? d?c t?nh, s?p canh n?m m?i ng?. ??n khi m?t tr?i chi?u 
h?ng song c?a mà Sinh v?i Ph??ng c?n k? m? say s?a. Thu Thi?m s? c? ng??i
??n b?t g?p, bèn vén màn, kh? n?i:

- D??ng ?ài c?n ch?a t?nh sao? 

Sinh và Ph??ng gi?t m?nh choàng t?nh, ch?nh trang y ph?c r?i d?y.

HOA VIEN K? NG? T?P 

…N?i xong c? s?c ??y Hu? xu?ng g?i. Hu? c?ng không c? ch?ng c?.

Trong ??m phù dung h?i ???ng m?u nhu?m, d??i ch?n ph? th?y, ?an qu? h??ng bay. 
Mày ngài liên h?i ch?p ch?p m?c cho b??m l??n s?n t?m, m?t ph??ng lim dim
m? màng, không c?m ong bay h?t m?t. Xiêm màu ph?p ph?i kh?c nào m?a tr?t hoa 
sen, t?c mây r?i b?i, h?t nh? gi? th?i cành d??ng. Th?t là m?t kh?c ngàn vàng,
ch? gi?n ?êm vui qu? ng?n. 

?êm ?y, Sinh ?? mê m?n v? t?nh, cho m?i ??n khi m?t tr?i chi?u h?ng song c?a mà 
Sinh v?i Hu? n??ng c?n ch?m ??u ?p m? say s?a.

Thu Nguy?t vén màn, kh? n?i:

- D??ng ?ài c?n ch?a t?nh sao?

Hu? m?i gi?t m?nh th?c d?y. Sinh c?ng t? bi?t ra v?.

Ti?p thu c?t truy?n t? t?c ph?m T?m Ph??ng nh? t?p, t?c gi? Hoa viên k? ng? t?p 
?? th? hi?n s? d?ng công c?a m?nh qua vi?c lo?i b? m?t s? t?nh ti?t và nhân
v?t, lôg?ch l?i câu chuy?n ? m?t s? t?nh ti?t, thay ??i m?t s? y?u t? v? nhân 
danh, ??a danh, th?i ??i… theo h??ng Vi?t h?a, bi?n m?t truy?n v?n là ti?p
thu và vi?t l?i t? t?c ph?m Trung Qu?c thành m?t t?c ph?m mang màu s?c thu?n 
Vi?t. 

Tuy Hoa viên k? ng? c? nhi?u ?i?m kh? th?, song so v?i nguyên t?c, n? th?c ch?t 
là m?t d?ng “c? s? tân biên” mà thôi. Nguyên g?c c?a n? T?m Ph??ng nh? t?p
và c? b? Ti?n ??ng tân tho?i c?a Cù H?u ??u b? li?t vào trong s? “Th?p ??i c?m 
th?” (M??i s?ch c?m) t? x?a. 

V?n ch??ng t?nh d?c c?a Vi?t Nam c? l?c h?u tr?m n?m (hay m?y tr?m n?m) so v?i 
m?t s? n??c kh?c hay không là v?n ?? c?n ???c nghiên c?u m?t c?ch h? th?ng
và th?u ??o, do v?y trong bài này ng??i vi?t t?m ch?a bàn ??n, ch? bi?t r?ng 
Hoa viên k? ng? theo ?o?n ??nh là t?c ph?m ???c s?ng t?c d??i s? ?nh h??ng,
“g?i ?” c?a y?u t? bên ngoài, và do ??, c?i “ghê” c?a c?c “c?” nhà ta x?a d??ng 
nh? c?ng ch? ? m?c ?? kh? v?a ph?i, không ??n m?c nh? nhi?u ng??i ?? ngh?.

Ph?m V?n ?nh 
Th?c s?, Vi?n V?n h?c 

Other related posts:

  • » [SMCC] hoa vien ki ngo.... - Nguyen Hoang Bao Vu