[SMCC] danh nhan the gioi

d? b?n ngu?i này là ai?
sinh 1847, m?t 1931.
là nhà khoa h?c l?i l?c c?a nhân lo?i v?i hon 100 phát minh ? m?i th? lo?i di?n 
ra liên t?c trong d?i.
T? phát hi?n s? c?ng hu?ng ánh sáng c?a dên k?t h?p l?i d? d? ánh sáng th?c 
hi?n ca m? c?t b? ph?n ru?t t?a c?u m? d?n bóng dèn di?n, xe di?n, th?y lôi, 
máy hát, máy quay phím, máy chi?u phím, và d8?t bi?t là c?ng tác d? t?o nên 
công ngh? gi?t ngu?i khá gi? man mà nay có l? không m?y ai dùng d?n dó là châm 
di?n.
bài suu t?m du?i dây giúp b?n hi?u tu?ng t?n v? thân th?, s? nghi?p vi d?i c?a 
nhà bác h?c uyên bát dó.
Bài vi?t r?t dài nên xin b?n d? dành khi nào r?nh r?i kho?ng 2 gi? d?ng h? tr? 
lên thì h?n d?c
Xin chúc b?n có thêm nhi?u y61 ni?m ph?n khích sau khi d?c xong bài này.
Nó s? là d?ng l?c cho b?n, cho tôi, cho c? chúng ta d?ng lên t? v?c th?m c?a 
th?t b?i và th? thách.

Thomas Edison

Vietsciences-Ph?m Van Tu?n

Thomas Edison (1847 - 1931) nhà phát minh s? m?t c?a Hoa K? và th? gi?i

Máy hát

Máy chi?u bóng

Công ty bóng dèn Edison

1/ Th?i tho ?u.

Vào kho?ng tháng 12 nam 1837, D?i Úy William L. Mackenzie và các d?ng chí trong 
dó có ông Samuel Edison, dã t? ch?c m?t cu?c cách m?ng, d?nh dánh chi?m
thành ph? Toronto thu?c Gia Nã D?i nhung muu s? không thành. D? tránh s? lùng 
b?t, ông Samuel Edison ph?i tr?n sang Michigan, Hoa K?, r?i luu l?i Detroit
vì th?i b?y gi?, chính ph? Gia Nã D?i d? d?nh luu d?y các ph?m nhân chính tr? 
sang Tasmania, châu Úc.

Sau khi mang du?c gia dình g?m v? và hai con sang Hoa K? vào d?u nam 1839, ông 
Samuel Edison d?i nhà t?i Milan, thu?c ti?u bang Ohio. Milan là m?t th? tr?n
nh? bên giòng sông Huron, cách h? Erie vài d?m du?ng. T?i Milan, công vi?c buôn 
bán khá s?m u?t. T? noi dây ngu?i dân ch? di nào ngu c?c, rau trái, nào
c?i g? và các nông s?n khác. Ông Samuel Edison d?ng nên t?i noi dây m?t xu?ng 
cua và công vi?c làm an khá phát d?t. Chính t?i noi cu ng? m?i này, gia dình
Edison dã có thêm m?t d?a tr? vào ngày 11/2/1847. Ông Samuel d?t tên cho d?a bé 
là Thomas Alva Edison d? ghi nh? D?i Úy Alva Bradley dã có công giúp d?
gia dình Samuel sang Hoa K?.

Alva hay Al, tên g?i t?t, là m?t d?a tr? có cái d?u to khác thu?ng khi?n cho 
bác si b?o c?u s? b? dau óc nhung di?u tiên doán này dã tr? thành sai l?m và
th?c ra, chính b? óc c?a Al sau này dã làm ti?n tri?n ngành K? Thu?t c?a Nhân 
Lo?i.

Càng l?n, Al càng t? ra hi?u k?. C?u thu?ng d?t các câu h?i "t?i sao, th? 
nào... " và các câu th?c m?c không bao gi? h?t c?a c?u dã khi?n cho nh?ng ngu?i
chung quanh dành ph?i tr? l?i "không bi?t". Khi lên 5 tu?i, Al thu?ng lang 
thang bên b? sông mà coi ngu?i l?n làm vi?c. T?i noi này, c?u du?c nghe nhi?u
bài hát và dã thu?c lòng r?t nhanh các câu ca bình dân, di?u này ch?ng t? Al có 
m?t trí nh? r?t t?t và nh? trí nh? này mà v? sau, c?u thu th?p du?c nhi?u
ki?n th?c sâu r?ng.

Vào nam 1850, du?ng xe l?a du?c d?t t?i nhi?u noi trên d?t Hoa K?. T?i Milan, 
các bô lão t? ch?i không cho phép du?ng s?t di qua làng mình vì e ng?i công
vi?c làm trên sông b? tê li?t. Vì th? du?ng xe l?a ch? du?c thi?t l?p t?i phía 
b?c ti?u bang Ohio và cung do v?y, th? tr?n Milan tr? nên kém s?m u?t. Ông
Samuel dành ph?i dóng xu?ng cua và d?n nhà qua Port Huron, thu?c ti?u bang 
Michigan vào nam 1854. T?i Port Huron, ông Samuel buôn bán ngu c?c, c?i g? và
cung tr?ng rau và trái cây. Nam lên 8 tu?i, Al t?ng giúp cha, ch?t rau trái lên 
m?t chi?c xe ng?a và di bán hàng t?ng nhà trong th? xã.

Al cung du?c cha m? cho di h?c t?i m?t ngôi tru?ng d?c nh?t. Tru?ng ch? có m?t 
l?p v?i kho?ng 40 h?c sinh, l?n có, nh? có, h?c m?t ông giáo theo các trình
d? khác nhau. Trong phòng h?c nh?ng ch? ng?i g?n ông th?y ch? d? dành cho các 
tr? em ngu d?n. T?i l?p h?c, Al d?t r?t nhi?u câu h?i h?c búa mà l?i không
ch?u tr? l?i các câu h?i c?a th?y. Al thu?ng d?i s?, khi?n cho các b?n c?u ch? 
ri?u c?u là d?n d?n.

M?t hôm, nhân có viên thành tra vào tham l?p h?c, th?y giáo dã ch? vào Al và 
nói : "trò này diên khùng, không dáng ng?i h?c lâu hon". Al r?t cam h?n v?
hai ch? "diên khùng" và dem câu chuy?n này k? l?i v?i m?. Bà Nancy khi nghe k? 
xong, li?n n?i gi?n, bà d?n ngay Al d?n tru?ng và b?o ông giáo : "ông b?o
con tôi diên khùng h?? Tôi nói th?t cho ông rõ, trí óc c?a nó còn hon ông d?y. 
Tôi s? gi? nó t?i nhà và d?y l?y, vì tôi dã là giáo viên, d? ông th?y r?ng
sau này nó s? ra sao!".

T? dó, Alva không d?n tru?ng n?a mà h?c v?i m? t?i nhà trong su?t 6 nam tru?ng. 
Nh? m?, Al h?c d?n các môn L?ch S? c?a Hy L?p, La Mã và S? Th? Gi?i. Al
cung du?c làm quen v?i Thánh Kinh, v?i các tác ph?m c?a Shakespeare và c?a các 
van si, thi si, s? gia danh ti?ng khác. Nhung d?c bi?t nh?t, Al ua thích
Khoa H?c. C?u có th? k? l?i rành m?ch các phát minh, các thí nghi?m và ti?u s? 
c?a các d?i bác h?c nhu Newton, Galileo. . . Ch? trong vòng 6 nam, bà Nancy
dã truy?n l?i cho con t?t c? ki?n th?c c?a mình, t? môn D?a Du v?i nh?ng tên 
núi sông, t?i môn Toán H?c chính xác. Bà Nancy không nh?ng d?y con v? h?c
v?n mà còn hu?n luy?n Al v? h?nh ki?m. Al du?c m? nh?c nh? các d?c tính th?t 
thà, ngay th?ng, t? tin và c?n cù, c?ng v?i lòng ái qu?c và tình yêu nhân
lo?i.

Al h?c hành ti?n b? r?t nhanh chóng khi?n cho cha r?t hài lòng. Ông Samuel 
thu?ng cho con các món ti?n nh? d? mua d?n t?ng cu?n sách h?u ích, nh? th? Al
dã say sua v?i các tác ph?m nhu Ivanho c?a Scott, Robinson Crusoe c?a Defoe và 
Oliver Twist c?a Dickens. Nhung tác gi? mà Al ua thích nh?t là Victor Hugo
và c?u thu?ng k? l?i cho các b?n nghe các câu chuyên dã d?c qua.

Nam 10 tu?i, Al du?c cha cho cu?n sách toát y?u v? Khoa H?c c?a so?n gi? Parker 
(School Compendium of Natural and Experimental Philosophy by Richard Green
Paker). Trong cu?n sách toát y?u này, Paker dã gi?ng gi?i v? máy hoi nu?c, máy 
di?n báo, c?t thu lôi, pin Volta. . . Cu?n sách dã tr? l?i Al r?t nhi?u
di?u mà t? tru?c, Al v?n thu?ng th?c m?c. Cu?n sách này dã d?n du?ng cho Al t?i 
ph?m vi r?ng l?n c?a Khoa H?c và khi?n cho c?u yêu thích môn Hóa H?c.

2/ Th?i k? th?c t?p.

Nam 12 tu?i, Al nói v?i cha m? : "Thua cha m?, con hi?n nay c?n nhi?u ti?n, cha 
m? cho phép con di xin vi?c làm". Hai ông bà Edison dã ngan c?n con vì lo
s? Al s? g?p ph?i các r?i ro, hon n?a công vi?c ki?m an s? làm tr? ng?i s? h?c 
nhung Al dã quy?t d?nh r?i, c?u n?ng n?c dòi cha m? cho phép th? t? l?p
và h?a r?ng s? h?t s?c th?n tr?ng.

Th?i b?y gi?, công ty xe l?a Grand Trunk thi?t l?p m?t ga nh? t?i Port Huron. 
Al xin du?c phép bán báo, t?p chí, sách v?, trái cây và bánh k?o trên xe l?a
ch?y quãng du?ng Port Huron và Detroit dài 101 cây s?. T? dó c?u bé 12 tu?i này 
m?i tháng th?c d?y lúc 6 gi? d? dáp chuy?n xe l?a 7 gi? và t?i Detroit
lúc 10 gi?. Thông thu?ng t?i Detroit, Al v?i vã d?n thu vi?n và nghi?n ng?m 
trong nhi?u gi? các cu?n sách mà c?u không th? tìm th?y t?i noi mình cu ng?.
Al t?p d?n cách d?c nhanh và c?u quy?t d?nh b?t d?u d?c các sách c?a các tác 
gi? t? v?n A cho t?i h?t 16,000 cu?n c?a thu vi?n. T?i 6 gi? chi?u, Al l?i
ra xe và tr? v? Port Huron lúc 9 gi? 30 t?i. Ít khi Al di ng? tru?c 11 gi? dêm 
vì c?u còn ph?i làm các thí nghi?m hóa h?c trong hon m?t gi? d?ng h?.

Trong th?i gian bán báo và k?o bánh trên xe l?a, Al làm quen du?c nhi?u ngu?i 
g?m các chuyên viên di?n báo, các công nhân và nhân viên nhà ga. C?u du?c
các ngu?i này giúp d? trong nhi?u tru?ng h?p khó khan.

Vào nam 1861, cu?c N?i Chi?n Nam B?c M? bùng n?. Các tr?n dánh càng ác li?t thì 
s? báo l?i càng bán ch?y. Al bèn nghi t?i vi?c bán báo t?i t?t c? các nhà
ga ph?. Vào ngày 01 tháng 4 nam 1862, t? báo Free Press loan tin tr?n dánh 
quy?t d?nh t?i Shiloh trong ti?u bang Tennessee. Al li?n ch?y v?i t?i tòa báo
Free Press là t? báo l?n nh?t t?i Detroit và h?i mua 1,000 t? tr? ti?n sau, r?i 
Al và hai ngu?i b?n vác báo lên t?u. T?i các ga d?u, s? báo bán du?c còn
ít ?i nhung càng di xa hon, s? ngu?i h?i mua báo càng gia tang khi?n cho Al 
nghi c? d?n vi?c tang giá báo t? 5 xu t?i 10 xu, r?i sau cùng bán t?i 25 xu
m?t t?. N?i trong ngày hôm dó, Al dã bán h?t 1,000 t? báo tru?c khi t?i Port 
Huron và thu du?c hon 100 dô la, m?t s? ti?n l?n nh?t mà c?u ki?m du?c t?
tru?c t?i nay.

3/ Ông ch? báo nh? tu?i và di?n tín viên.

M?t sáng ki?n khác l?i n?y ra trong d?u óc c?a c?u bé d?y ngh? l?c này : Al 
d?nh ra báo. C?u li?n mua m?t máy in quay tay và c?u thi?t l?p thêm trong toa
hành lý "m?t co s? báo chí" n?a. Al dã cho ra d?i t? tu?n báo kh? nh? có tên là 
"The Weekly Herald" (Di?n Dàn Hàng Tu?n). Viên ch? nhi?m nh? tu?i này nh?n
th?y không th? c?nh tranh v?i các báo chí t?i Detroit v? các tin t?c chi?n s? 
nên quy?t d?nh ch? ph? bi?n m?i tin x?y ra trong vùng d?c theo hai bên con
du?ng s?t. C?u thu lu?m tin t?c nh? các chuyên viên di?n báo d?a phuong. Al v?a 
là ch? nhi?m, qu?n lý, v?a là ký gi?, th? in và ngu?i bán báo. T? dó tu?n
báo The Weekly Herald 2 trang, du?c in m?i m?t 3 c?t. Ngoài các tin t?c d?a 
phuong, Al còn cho ph? bi?n các tin v? hi?u h?, các tai n?n, h?a ho?n. . .

Báo c?a Al bán du?c khá ch?y. Ngay ? s? d?u tiên dã tiêu th? du?c ch?ng 400 t? 
trong m?t tháng. Al còn nh?n c? vi?c qu?ng cáo trên báo n?a. Tu?n báo The
Weekly Herald dã có l?n du?c bán cho nhà phát minh ngu?i Anh là ông Stephenson 
khi viên k? su này m?t hôm di trên chuy?n xe l?a qua mi?n Port Huron. Ông
Stephenson dã ng?i khen các ý tu?ng c?a Al và ông qu? quy?t r?ng báo c?a c?u 
cung giá tr? nhu các báo c?a nh?ng ngu?i l?n g?p dôi tu?i.

Mu?n làm gia tang s? d?c gi?, Al cho thêm vào tu?n báo m?t d? m?c chuy?n nói 
chuy?n ng?i lê mách l?o và ký du?i tên hi?u Paul Pry (Paul, ngu?i t?c m?ch).
Al dã dùng báo chí c?a mình d? ch? trích m?t vài ngu?i trong vùng và c?u dã c?n 
th?n ghi tên c?a h? b?ng m?u t? d?u tiên. Nhung quãng du?ng 101 cây s?
r?t ng?n ng?i, không th? giúp Al tránh kh?i s? san du?i c?a nh?ng n?n nhân b? 
ch? nh?o. R?i vào m?t ngày d?p tr?i, khi Al dang di b? trên b? sông Saint
Clair, b?ng có m?t ngu?i v?m v? ti?n l?i g?n Al, túm c? viên ch? nhi?m nh? 
tu?i, ném xu?ng sông. Al ngoi lên b?, qu?n áo u?t nhu chu?t. B?c mình vì b?
m?t s? d?c gi? luôn rình r?p qu?y r?y, Al quy?t d?nh ngung vi?c làm báo.

Vào m?t bu?i sáng tháng 8 nam 1862, Al d?ng nói chuy?n v?i ông Mackenzie, nhân 
viên nhà ga kiêm chuyên viên di?n báo. Ông Mackenzie có m?t d?a con trai
2 tu?i ru?i, tên là Jimmy, thu?ng hay lân la choi t?i sân ga. Khi dang trò 
chuy?n, b?ng Al trông th?y Jimmy dang di d?c theo du?ng s?t trong khi dó, m?t
toa xe goòng dang phóng d?n. Nh?n th?y s? nguy hi?m tru?c m?t, Al li?n lao mình 
t?i ch? d?a bé, ôm l?y nó mà lan ra phía ngoài. D? d?n dáp on c?u t? d?a
con c?a mình, ông Mackenzie nh?n d?y Al ngh? di?n báo và h?a s? xin vi?c cho 
c?u khi nào Al thành th?o.

T? dó Al b?t d?u b? ra m?i ngày 18 gi? d? h?c v? di?n báo và ch? Morse. Ch? 
trong vài tu?n l?, Al dã theo k?p t?t c? các tín hi?u do ông Mackenzie dánh
di. Sau 3 tháng h?c h?i, không nh?ng Al ti?n b? d?n n?i ông Mackenzie ph?i g?i 
Al là chuyên viên di?n báo h?ng nh?t, và Al còn ch? t?o du?c m?t máy di?n
tín có d?y d? tính cách toàn h?o cung nhu cho phép ngu?i x? d?ng máy g?i di?n 
tín di th?t nhanh chóng.

Trong th?i k? N?i Chi?n Nam B?c M?, hàng tram di?n tín viên b? g?i nh?p ngu vào 
các d?i truy?n tin. K?t qu? c?a s? ki?n này là các công ty thuong m?i cung
nhu h?a xa thi?u chuyên viên. Vì th? xin m?t chân làm vi?c v? di?n tín là m?t 
di?u d? dàng và m?t ngu?i m?i h?c ngh? cung có th? ki?m du?c vi?c. Vào kho?ng
nam 1864, Al nh?n th?y có d? kh? nang nh?n m?t chân di?n tín viên nên t? b? 
ngh? bán báo và t?i Stradford, Gia Nã D?i, xin làm vi?c vào tháng 5. Al tr?
thành di?n tín viên t?i ga Stratford này và lãnh luong m?i tháng 25 dô la.

T? nam 1864 t?i nam 1868, Al dã làm vi?c t?i nhi?u noi nhu New Orleans, 
Indianapolis, Louisville, Memphis và Cincinnati. . . Chàng thanh niên này cung 
b?t
d?u b? cách g?i t?t là Al mà dùng t?i tên chính là Thomas hay cách g?i thân m?t 
là Tom.

Thomas Edison bây gi? là m?t chàng thanh niên kh?e m?nh, nhi?u thi?n c?m và vui 
tính. S? c?i m?, lòng chân th?t dã khi?n Tom có nhi?u b?n nhung cách làm
vi?c d?c bi?t c?a Tom dã khi?n cho các b?n bè cho chàng là ngu?i k? qu?c. Tom 
an m?c gi?n d?, qu?n áo cu k? và dính m?c, dôi giày c?a chàng mòn d? cung
không khi?n chàng nghi d?n vi?c thay dôi m?i. Vào mùa l?nh, Tom c? ch?u rét hon 
là b? ti?n mua m?t áo choàng b?ng n? vì chàng dã d?n ti?n vào vi?c mua
s?m các sách v? khoa h?c và d?ng c? thí nghi?m.

Vào dêm hôm 14/ 4/1865, cu?c N?i Chi?n Nam B?c M? ch?m d?t, làm cho hàng tram 
di?n tín viên m?t vi?c. Tom Edison tr? v? Louisville r?i t?i cu?i nam 1868,
t? bi?t cha m? di Boston d? nh?n chân chuyên viên di?n tín. Nam 21 tu?i, Tom 
th?c hi?n du?c phát minh d?u tiên, dó là m?t máy d?u phi?u. Tom g?i sáng ki?n
này t?i Phòng Van B?ng Sáng Ch? r?i dua trình lên Qu?c H?i, nhung vào th?i dó 
không ngh? si nào ua thích th? máy móc tân k? dó. M?c dù th?t b?i, Tom l?i
b?t d?u làm nhi?u vi?c khác. Chàng dã ch? ra du?c m?t máy di?n báo cùng m?t lúc 
g?i di hai di?n tín trên m?t du?ng dây.

4/ Th?i k? thành công.

Vào m?t bu?i sáng tháng 6 nam 1869, con t?u kh?i hành t? Boston ti?n d?n vào 
h?i c?ng New York. Edison, chàng thanh niên 22 tu?i, d?ng trên boong t?u, mo
màng nhìn vào thành ph? xa l?, không ngu?i quen bi?t, trong túi không có m?t 
d?ng nào b?i vì chàng dang mang n? 800 dô la. Edison r?i Boston v?i hai bàn
tay tr?ng vì chàng dã d? l?i t?t c? các d?ng c? thí nghi?m cùng sách v? cho ch? 
n?, h?a s? tr? l?i l?y khi có d? ti?n thanh toán. Nhung có nhi?u th? mà
không ai có th? l?y b?t du?c ? chàng, dó là lòng cam d?m, ý chí theo du?i m?c 
dích, h?c v?n và kinh nghi?m k? thu?t cùng v?i các d?c tính khác mà chàng
dã thu lu?m du?c vào th?i niên thi?u.

Ngày d?u tiên t?i New York, Tom di t?i t?t c? các co s? di?n báo d? tìm ki?m 
ngu?i quen và dã vay mu?n du?c m?t dô la. S?ng v?i d?ng ti?n nh? m?n này cho
t?i ngày th? ba, Tom khi di qua Công Ty H?i Doái Gold Indicator thì th?y hàng 
tram ngu?i dang chen chúc ch? d?i. Tom ti?n l?i g?n thì du?c bi?t r?ng chi?c
máy ghi giá vàng b? tr?c tr?c và vì th? th? tru?ng vàng hoàn toàn b? tr? ng?i. 
Khi dó viên giám d?c c?a công ty, Bác Si Laws, dang la ?m lên : "Tôi tr?
luong cho hàng tá ngu?i mà ch?ng ai làm du?c vi?c gì ! Ôi, tôi ch? c?n m?t 
ngu?i th? có tài là d?!". Nghe th?y v?y, Tom ti?n l?i g?n ông Laws và nói :
"Thua ông, tôi không ph?i là th? c?a ông nhung tôi t? xét có th? s?a ch?a du?c 
chi?c máy". Trong vòng hai gi?, chi?c máy do Tom s?a ch?a l?i ch?y d?u nhu
tru?c. Ngày hôm sau, sau khi kh?o sát kh? nang, Bác Si Laws dã thuê Tom làm 
qu?n d?c k? thu?t v?i luong tháng 300 dô la.

M?c dù luong b?ng cao, Tom Edison luôn chán n?n tru?c hoàn c?nh làm công c?n cù 
vì trong d?u óc c?a chàng dang ch?a d?ng hàng tá sáng ki?n sôi d?ng. Trong
kho?ng th?i gian làm vi?c t?i công ty h?i doái, Edison du?c g?p Franklin L. 
Pope và hai ngu?i bàn v?i nhau h?p tác trong m?t công cu?c kinh doanh. Ngày
01/ 10/1869, Edison và Pope l?p ra xu?ng di?n co và di?n báo r?i ít lâu sau, 
l?i có J. N. Ashley c?a t? báo Telegraph c?ng tác. D? s?ng g?n ngu?i b?n c?ng
s?, Edison d?n nhà t?i th? xã Elizabeth, thu?c ti?u bang New Jersey. Vì mu?n 
ti?t ki?m th?i gi? dùng cho các công vi?c c?n thi?t, Edison t? luy?n t?p các
gi?c ng? th?t ng?n, m?i ngày ng? 3 hay 4 l?n. Ngoài 5 gi? d? ng?, th?i gian 
du?c chàng dùng cho các c?i ti?n k? thu?t và công vi?c chuyên môn.

Vào th?i b?y gi?, di?n tín du?c ghi b?ng các ch?m và g?ch in trên nh?ng bang 
gi?y dài, r?i ngu?i ta l?i ph?i chép tay ra các b?n di?n tín tru?c khi g?i
cho ngu?i nh?n. N?u có cách nào in b?ng ch? lên các phi?u di?n tín, ngu?i ta s? 
ti?t ki?m du?c r?t nhi?u th?i gian vô giá. Di?u này làm Edison suy nghi.
Vì Edison n?i ti?ng v? gi?i K? Thu?t, Tu?ng Marshall Lefferts, giám d?c công ty 
Gold and Stock Telegraph li?n nh? Edison bi?n d?i lo?i máy thu?ng ra máy
di?n tín in ch?. Sau vài tháng tìm tòi, Edison dã thành công và l?y b?ng phát 
minh vào nam 1869. Máy móc m?i này c?a Edison v?a gi?n d? hon, v?a chính
xác hon lo?i cu nên d? khi?n ông Lefferts d? ngh? mua l?i b?ng sáng ch?.

Công vi?c làm an c?a Edison tang lên m?t cách r?t nhanh chóng khi?n chàng và 
các h?i viên khác d?ng ý d?i co xu?ng cu thành Công Ty Di?n Báo T? D?ng (The
Automatic Telegraph Co.). Lúc d?u chàng ch? mu?n 18 ngu?i th? r?i s? th? tang 
lên d?n t?i 50 và sau này t?i 250 ngu?i. Nhi?u ngu?i làm vi?c v?i Edison
dã tr? nên các k? su tài ba và dã c?ng tác v?i chàng cho t?i ch?t. Edison chia 
th? ra t?ng toán, làm t?ng phiên c? sáng l?n dêm. M?c dù m?i 23 tu?i, Edison
du?c nhi?u ngu?i t?ng cho bi?t hi?u "lão già" vì chàng di?u ki?n nhóm chuyên 
viên c?a mình m?t cách chín ch?n, dôi khi hoi tàn ác nhung ngu?c l?i, chàng
tr? luong các nhân viên r?t h?u, can c? vào tài khéo và th?i gian làm vi?c vì 
chàng mu?n h? dóng góp v?i t?t c? luong tâm ngh? nghi?p.

Vóc ngu?i m?p m?p, Thomas Edison có dôi m?t s?c s?o du?i hàng mi r?m r?p và 
chi?c trán r?ng. V?i dáng di n?ng n?, chàng di di, l?i l?i trong xu?ng, qu?n
áo v?a b?n l?m, v?a t? toi, mang vào mình hình ?nh m?t tên vô ngh? nghi?p hon 
là m?t viên d?c công, m?t v? giám d?c và cung là m?t k? ngh? gia d?y tuong
lai h?a h?n. Th?c v?y, ngu?i ta ph?i ng?c nhiên v? co xu?ng c?a Edison, không 
nh?ng do các ho?t d?ng mà còn vì gi? gi?c. Edison dã treo trong xu?ng t?t
c? 6 chi?c d?ng h?, ch? các gi? gi?c khác nhau và nhân viên c?a chàng thu?ng 
theo chàng làm d?n h?t vi?c ch? không ph?i h?t gi?. Trong kho?ng th?i gian
t? nam 1870 t?i 1876, b?t d?u v?i tu?i 23, Thomas Edison dã c?u ch?ng 122 phát 
minh và nhu th?, m?i tháng trung bình chàng có hon m?t sáng ki?n du?c th?c
hi?n.

Vào th?i k? c?a phát minh th? 46, Thomas Edison du?c nghe ngu?i ta k? l?i r?ng 
Christopher Sholes t?i Milwakee dang thí nghi?m v? m?t th? máy móc g?i là
"máy dánh ch?". Vì bi?t r?ng th? máy m?i này s? góp ph?n to l?n trong vi?c ch? 
t?o máy di?n báo t? d?ng, Edison li?n m?i Sholes mang m?u máy t?i Newark
và chàng dã d? ngh? nhi?u s?a d?i h?p lý. Công Ty The Automatic Telegraph là 
noi d?u tiên ch? t?o máy dánh ch? r?i dùng nó trong van phòng và chi?c máy
dánh ch? dó dã m? du?ng cho các máy Remington mà sau này du?c dùng trên kh?p 
th? gi?i. N?u Morse phát minh ra máy di?n báo thì Edison l?i góp vào dó r?t
nhi?u c?i ti?n quan tr?ng khi?n cho chính Morse cung khó nh?n ra du?c phát minh 
c?a mình. Không nh?ng Edison hoàn thành máy di?n báo kép cho phép g?i d?ng
th?i 2 di?n tín trên cùng m?t du?ng dây mà còn phát minh ra m?t phuong pháp g?i 
d?ng th?i 4 hay 5 di?n tín. Edison còn c?u vãn Công Ty Western Union kh?i
b? phá s?n b?ng m?t h? th?ng truy?n tin m?i.

Vào m?t bu?i chi?u nam 1870, Edison ng?i m?t mình trong van phòng. Các th? 
thuy?n dã ra v? trong khi nhà phát minh còn nán l?i vì chàng mu?n ghi chép cho
xong các nh?n xét v? m?t th? máy dang hoàn thành. Edison d?nh ra v? thì m?t 
tr?n mua l?n d? xu?ng. Lúc ra c?a, chàng g?p hai thi?u n? d?ng trú mua t?i
l?i di. Edison li?n t? gi?i thi?u : "Tôi là Thomas Edison, ch? nhân ti?m này. 
Xin m?i các cô vào van phòng ch? h?t mua. Tôi s? di th?p dèn lên". M?t thi?u
n? tr? l?i chàng : "Chúng tôi không dám phi?n ông, ông Edison ?. Tôi là Mary 
Stilwell, còn dây là em Alice c?a tôi". Edison cúi chào hai thi?u n? và nói
chuy?n xuông v?i hai ch? em Stilwell cho qua th?i gi?. Nhung ánh m?t trong 
sáng, khuôn m?t xin x?n và c? ch? thanh l?ch c?a Mary dã làm tâm h?n Edison
xao xuy?n.

T? dây, Edison không th? quên hình ?nh c?a Mary. Chàng h?i dò b?n bè thì du?c 
bi?t Mary là m?t giáo viên t?i Newark. Edison li?n nh? b?n dua l?i tham gia
dình Stilwell và sau bu?i vi?ng tham, chàng th?y r?ng mình dã tìm du?c ngu?i v? 
mong u?c. Sau dó, Edison thu?ng cùng Mary di coi hát, d? các bu?i hòa t?u
nh?c hay di c?m tr?i ngoài tr?i. Sau m?t nam tru?ng ch? d?i s? ung thu?n c?a 
gia dình Stilwell, Edison dã c? hành hôn l? v?i Mary vào ngày l? Giáng Sinh
nam 1871.

Cu?i nam 1871, Edison dã có ba ti?m khác nhau t?i Newark. Ba co xu?ng ? r?i rác 
trong m?t thành ph? l?n dã làm m?t nhi?u th?i gi? và nang l?c quý báu c?a
nhà phát minh. Vì v?y Edison quy?t d?nh tìm ki?m noi xây c?t m?t co xu?ng l?n 
hon cách Newark 40 cây s?. Menlo Park là m?t ga nh? trong ti?u bang New Jersey
nhung khá yên tinh, thích h?p cho nhà phát minh làm vi?c. Ngày 3/ 01/1876, công 
cu?c xây c?t b?t d?u. Edison dã phác h?a t?ng chi ti?t cho d? án phòng
thí nghi?m và co xu?ng.

Cung trong nam này, công ty Western Union l?i nh? Edison c?i ti?n máy di?n 
tho?i c?a Alexander Graham Bell v?a m?i c?u ch?ng cách dó ít lâu. Th?i b?y gi?,
di?n tho?i c?a Bell là m?t b? máy còn r?c r?i, ?ng nói và loa nghe du?c làm 
chung, và ngu?i ta d? loa lên mi?ng d? nói r?i d?t vào tai nghe. T?m ho?t d?ng
c?a máy b? gi?i h?n và dù nói t? phòng n? sang phòng kia, nh?ng ti?ng sè sè c?a 
máy sinh ra do b? ma nhê tô dã làm cho vi?c d?i tho?i r?t khó khan. Sau
hai nam tìm tòi, Edison dã phát minh ra b? vi âm (microphone), hoàn thành m?t 
máy truy?n (transmetteur) dùng th?i than và dã thành công r?c r? trong vi?c
truy?n ti?ng nói qua 225 cây s? du?ng dây. Edison làm cho cu?ng d? ti?ng nói 
qua máy di?n tho?i l?n g?p b?i và âm thanh tr? nên rõ ràng. Hãng Western Union
dã mua l?i b?ng sáng ch? chi?c máy truy?n v?i giá 100,000 dô la. Thành công c?a 
Edison trong vi?c c?i ti?n máy di?n tho?i dã khi?n ngu?i d?i ph?i nói r?ng
"Bell dã phát minh ra máy di?n tho?i nhung chính nh? Edison mà máy di?n tho?i 
tr? thành h?u d?ng".

5/ Phát minh ra Máy Hát.

Lúc b?y gi? Edison dã có phòng thí nghi?m t?i Menlo Park, m?t noi có d? phuong 
ti?n cho nhà phát minh tìm tòi, nghiên c?u. Edison có m?t cách làm vi?c r?t
d?c bi?t. Khi m?t ý tu?ng n?y ra trong trí óc, ông li?n th? ngay b?ng ngàn cách 
khác nhau v?i s? c?ng tác c?a nh?ng ngu?i giúp vi?c. Vào th?i dó, m?c dù
nhà phát minh có hàng tram b?ng sáng ch? nhung danh ti?ng c?a Edison ch? th?c 
s? du?c d?i chúng bi?t t?i sau ngày ông cho ra d?i chi?c máy hát.

Th?c ra s? phát minh này do kh? nang nh?n xét và suy lu?n c?a ông hon là do 
công lao tìm ki?m. Vào m?t chi?u mùa hè nam 1877, trong khi Edison dang loay
hoay v?i chi?c máy d?ch di?n tín t? d?ng, chi?c máy này g?m m?t mui kim thép 
r?ch các rãnh trên m?t dia gi?y, d?t nhiên khi cho dia quay nhanh hon Edison
dã nghe th?y ti?ng c? sát tang lên và gi?m di tùy theo s? g? gh? c?a chi?c dia. 
S? ki?n này dã ám ?nh nhà phát minh. Ông li?n làm l?i thí nghi?m nhung
l?n này, thêm vào chi?c kim b? ph?n ch?a m?t màng m?ng. Edison nh?n th?y co 
ph?n này dã làm tang âm d? lên m?t cách dáng k?.

Các công trình kh?o c?u v? máy di?n tho?i dã khi?n Edison nh?n th?c r?ng m?t 
màng kim lo?i m?ng dã rung d?ng khi nói vào m?t máy phát. Nhu th? có th? ghi
l?i s? rung d?ng này trên m?t ch?t gì dó d? r?i làm cho màng kim lo?i rung d?ng 
tr? l?i mà phát ra các âm thanh nhu ti?ng nói. N?a dêm hôm dó, Edison ng?i
l?i van phòng và v? trên gi?y m?t b?c h?a v? th? máy móc s? th?c hi?n. Ngày 
24/12/1877, Edison c?u ch?ng cho chi?c máy hát và b?ng phát minh du?c chính
ph? Hoa K? c?p cho ông vào ngày 19/ 02/1878.

M?t b? máy ghi du?c ti?ng nói và l?i phát ra ti?ng nói làm cho d?i chúng ph?i 
bàn tán. D? làm cho m?i ngu?i tin ch?c r?ng máy hát nói du?c là m?t s? th?t,
Edison quy?t d?nh trình bày chi?c máy k? l? tru?c Hàn Lâm Vi?n Khoa H?c Hoa K?. 
Sáng ngày 8/ 4/1878, nhà phát minh Edison dã x? d?ng chi?c máy hát tru?c
ông Joseph Henry, Ch? T?ch Vi?n Smithsonian, r?i vào bu?i chi?u, ông bi?u di?n 
máy tru?c Hàn Lâm Vi?n Khoa H?c. Ngay bu?i t?i hôm dó, Edison l?i nh?n du?c
gi?y m?i trình bày máy hát tru?c T?ng Th?ng Rutherford B. Hayes. Nhà phát minh 
dã làm cho các nhân v?t Tòa B?ch Cung cung nhu dân chúng tin tu?ng. C? th?
gi?i sôi n?i v? phát minh này. Danh ti?ng Thomas Edison du?c nh?c nh? t?i kh?p 
noi. Báo chí dã nói nhi?u v? nhà phát minh 31 tu?i. Môt t? báo g?i Edison
là "Th?y Phù Th?y vùng Menlo Park" và danh hi?u này dã du?c ph? thông hóa.

Chi?c máy hát là m?t phát minh mà Edison r?t ua chu?ng. Ông dã c?i ti?n máy d?n 
d?n trong nhi?u nam tru?ng d? v? sau này, máy du?c thay d?i kh?i tr? và
tay quay b?ng m?t dia tròn chuy?n d?ng do m?t b? ph?n d?ng h?. S? s?n xu?t máy 
hát càng ngày càng gia tang, vào nam 1910 ti?n bán máy và dia hát dã lên
t?i 7 tri?u dô la. Vào nam 31 tu?i, Thomas Edison có 157 b?ng phát minh và dang 
ch? d?i 78 b?ng sáng ch? khác t? Washington g?i v?. M?c dù v?y, ông v?n
không ng?ng làm vi?c, m?i ngày t? 18 t?i 20 gi?.

6/ Phát minh ra Dèn Di?n.

Tháng 3 nam 1878 là d?u th?i k? Edison b?t tay vào vi?c nghiên c?u dèn di?n. 
Vào th?i b?y gi? ngu?i ta ch? bi?t t?i nguyên t?c c?a dèn h? quang là lo?i
dèn du?c phát minh vào kho?ng nam 1809. Khi d?t dèn h? quang, ngu?i ta ph?i 
luôn luôn thay th?i than, ngoài ra dèn còn phát ra ti?ng cháy sè sè và cho
m?t s?c nóng quá cao, kèm theo m?t mùi khó ch?u, không thích h?p v?i vi?c x? 
d?ng trong nhà.

Vào nam 1831, Michael Faraday tìm ra nguyên t?c c?a máy ma-nhê-tô là b? máy 
sinh ra các tia l?a d?t lo?i khí bên trong d?ng co d?u l?a. T?i nam 1860, m?t
lo?i dèn di?n so sài ra d?i tuy chua th?c d?ng nhung dã khi?n cho ngu?i ta nghi 
t?i kh? nang c?a di?n l?c trong vi?c làm phát sáng. Thomas Edison cung
cho r?ng di?n l?c có th? cung c?p m?t th? ánh sáng d?u hon, r? ti?n hon và an 
toàn hon ánh sáng c?a dèn h? quang c?a William Wallace. Edison dã tìm d?c
t?t c? các sách báo liên quan t?i di?n h?c. Ông mu?n th?u tri?t sâu r?ng lý 
thuy?t v? di?n l?c d? có th? mang ki?n th?c c?a mình vào các áp d?ng th?c t?.
Ngày nay trong s? 2,500 cu?n s? tay 300 trang du?c Vi?n Edison c?t gi?, ngu?i 
ta còn th?y hon 200 cu?n ghi chép v? di?n h?c. Chính nh?ng di?u ghi chép
này dã là can b?n c?a các khám phá vi d?i c?a thiên tài Edison trong ph?m vi 
Khoa H?c và K? Thu?t.

Th?i b?y gi?, báo chí nói nhi?u d?n công cu?c nghiên c?u c?a Edison v? dèn di?n 
làm cho các công ty dèn th?p b?ng khí d?t lo ng?i trong khi dó Edison khuyên
các h?i viên c?a Công Ty Dèn Di?n Edison (the Edison Electric Light Co.) b? 
thêm 50,000 dô la d? ông theo du?i công trình nghiên c?u. H?i dó trong phòng
thí nghi?m t?i Menlo Park có vào kho?ng 50 ngu?i làm vi?c không ng?ng. Bình 
di?n, d?ng c?, hóa ch?t và máy móc ch?t cao trong các phòng nghiên c?u. D?ng
th?i v?i vi?c nghiên c?u dèn di?n, Edison còn ph?i c?i ti?n r?t nhi?u máy móc 
khác cung nhu tìm ra các k? thu?t c?n thi?t vì vào th?i b?y gi?, k? ngh?
di?n l?c còn trong giai do?n phôi thai. Cung nh? nghiên c?u dèn di?n, Edison dã 
sáng ch? ra c?u chì, cái ng?t di?n, dynamô, các l?i m?c dây. . .

Can c? t? dèn h? quang c?a Wallace, Edison th?y r?ng có th? có ánh sáng t? m?t 
v?t cháy sáng b?ng cách d?t nóng. Edison dã dùng nhi?u vòng dây kim lo?i
r?t m?nh r?i cho dòng di?n có cu?ng d? l?n di qua d? nh?ng vòng dây dó nóng d? 
lên, nhung ch? sau ch?c lát, các vòng dó d?u cháy thành than. Vào tháng
4 nam 1879, Edison n?y ra m?t sáng ki?n. Ông t? h?i cái gì s? x?y ra n?u s?i 
dây kim lo?i du?c d?t trong m?t bóng th?y tinh không ch?a không khí? Edison
li?n cho g?i Ludwig Boehm, m?t ngu?i th? th?i th?y tinh t?i Philadelphia t?i 
Menlo Park và ph? trách vi?c th?i bóng dèn. Vi?c rút không khí trong bóng
dèn cung dòi h?i m?t máy bom m?nh mà vào th?i dó ch? có t?i tru?ng d?i h?c 
Princeton. Cu?i cùng Edison cung mang du?c chi?c máy bom dó v? Menlo Park.

Edison th? cho m?t s?i kim lo?i r?t m?nh vào trong bóng th?y tinh r?i rút không 
khí ra h?t, khi n?i dòng di?n, ông có du?c th? ánh sáng tr?ng hon, th?i
gian cháy cung lâu hon nhung chua d?. Ngày 12/ 04/1879, d? b?o v? phát minh c?a 
mình, Edison xin b?ng sáng ch? v? bóng dèn cháy trong chân không m?c dù
ông bi?t r?ng lo?i dèn này chua hoàn h?o vì ông chua tìm ra du?c m?t th? gì 
dùng làm tóc trong bóng dèn. Edison dã dùng s?i Platine nhung th? này quá d?t
ti?n l?i làm t?n nhi?u di?n l?c hon là cho ánh sáng h?u ích. Edison dã th? v?i 
nhi?u th? kim lo?i hi?m, ch?ng h?n nhu Rhodium, Ruthenium, Titane, Zirconium
và Baryum nhung t?t c? nh?ng ch?t dó chua cho k?t qu? kh? quan.

Vào 3 gi? sáng ngày Ch? Nh?t, 19/ 10/ 1879, trong khi Edison và Batchelor, 
ngu?i c?ng s?, dang c?m c?i thí nghi?m thì nhà phát minh ch?t nghi t?i sao không
dùng m?t s?i than r?t m?nh. Edison nghi ngay t?i th? thu?ng dùng nh?t trong nhà 
là s?i ch? may. Ông li?n b?o Batchelor d?t cháy s?i ch? d? l?y các s?i
than r?i cho vào bóng dèn. Khi n?i dòng di?n, dèn cháy sáng, phát ra m?t th? 
ánh sáng không d?i và chói chan. Edison và các c?ng s? viên th? ra nh? nhõm.
Nhung m?i ngu?i d?u không rõ dèn cháy sáng nhu v?y du?c bao lâu? 2 gi? trôi 
qua, r?i 3, 4. . . r?i 12 gi?. . . dèn v?n sáng. Edison dành nh? các c?ng s?
viên thay th? d? di ng?. Chi?c dèn di?n d?u tiên c?a Thomas Edison dã cháy li?n 
trong hon 40 gi? d?ng h? khi?n cho m?i ngu?i hân hoan, tin tu?ng vào k?t
qu?. Lúc dó, Edison m?i tang di?n th? lên khi?n cho s?i dây cháy sáng g?p b?i 
r?i d?t h?n.

R?t hãnh di?n v? phát minh c?a mình, Edison vi?t thu m?i viên ch? nhi?m t? báo 
New York Herald g?i d?c phái viên t?i Menlo Park. Ký gi? Marshall Fox dã
t?i phòng thí nghi?m c?a Edison và cùng nhà phát minh làm vi?c trong hai tu?n 
l?. Sáng Ch? Nh?t 21/12/1879, t? báo Herald tu?ng thu?t v? s? phát minh ra
chi?c dèn di?n nhung bài tu?ng trình này dã làm d?i chúng nghi ng? và có ngu?i 
còn cho r?ng "m?t th? ánh sáng nhu v?y trái v?i d?nh lu?t thiên nhiên".
Có nhà báo l?i khôi hài câu chuy?n và b?o "dèn di?n c?a Edison dã du?c ông dùng 
bóng bay th? lên tr?i thành nh?ng ngôi sao l?p lánh ban chi?u".

Edison r?t bu?n cu?i v? nh?ng l?i ph? nh?n s? th?t. Ông quy?t d?nh trình bày 
tru?c d?i chúng chi?c dèn di?n d? phá tan m?i m?i hoài nghi. Ông cho treo hàng
tram bóng dèn di?n quanh phòng thí nghi?m, quanh nhà ? và d?c theo các con 
du?ng t?i Menlo Park. Ngày 31/12/1879, m?t chuy?n xe l?a d?c bi?t dã xuôi ngu?c
New York - Menlo Park, mang theo hon 3,000 ngu?i hi?u k? g?m c? các nhà khoa 
h?c, các giáo su, các nhân viên chính quy?n cung nhu các nhà kinh tài t?i
quan sát t?n m?t chi?c dèn di?n. Dêm hôm dó c? vùng Menlo Park tràn ng?p trong 
ánh sáng chan hòa c?a m?t th? dèn m?i.

7/ Công Ty Dèn Di?n Edison.

Thành công c?a chi?c dèn di?n làm cho công ty khí th?p xu?ng d?c trong khi dó, 
Edison v?n cho r?ng dèn di?n ch? d?c d?ng khi nào ông tìm ra du?c m?t th?
s?i tóc r? và b?n hon. Ông cho th? hon 6,000 th? s?i th?o m?c, cu?i cùng dã 
ch?n m?t th? tre Nh?t B?n và lo?i s?i này dã du?c dùng trong su?t 10 nam tru?ng
tru?c khi b? ch?t Tungstène thay th?.

Edison l?i tính t?i vi?c dùng di?n l?c th?p sáng m?t khu v?c r?ng l?n hon. Ông 
quy?t d?nh dùng m?t qu?n trong thành ph? New York r?ng 2,500 mét vuông làm
noi thí nghi?m. Ông tìm ra nhi?u phuong pháp cách di?n và chính ông trông coi 
vi?c d?t du?ng dây. Vào nam 1881, s? chuyên viên v? di?n l?c r?t hi?m. Edison
li?n m? ra m?t tru?ng d?y ngh? và d?t nh?ng c?ng s? viên cu c?a mình vào các 
chân gi?ng viên. Chính ông cung vi?t ra m?t cu?n sách k? thu?t v? di?n h?c.
Nh? cách làm vi?c có phuong pháp nhu v?y, sang nam sau Edison dã có hon 1,500 
ngu?i chuyên dào du?ng, d?t du?ng dây và b?t dây di?n vào tu gia. M?t nhu
c?u m?i c?n thi?t n?a l?i du?c d?t ra là vi?c thi?t l?p m?t nhà máy phát di?n 
m?nh. Vi?c này dòi h?i nhi?u tri?u dô la. M?t công ty vì th? du?c thành l?p
v?i tên là Công Ty Dèn Di?n Edison t?i New York (the Edison Electric Lighting 
Company of New York).

Edison l?p ra m?t xu?ng ch? t?o các thành ph?n c?a máy phát di?n, m?t xu?ng 
chuyên làm bóng dèn di?n và m?t co xu?ng d?c bi?t chuyên s?n xu?t các d?ng h?
di?n, các dui dèn, ng?t di?n cùng các ph? tùng c?n thi?t cho ngành k? ngh? m?i 
này.

T? tru?c, công ty khí th?p d?c quy?n ph? trách vi?c d?t dèn các con du?ng và 
cung c?p khí d?t cho dân chúng. Edison mu?n thay th? nh?ng phuong ti?n th?p
sáng cu dó b?ng m?t cách khác, v?a ti?n l?i hon, v?a r? ti?n hon. Ông bi?t r?ng 
ông dã tham d? m?t cu?c m?o hi?m r?t khó khan, n?u th?t b?i, ông s? m?t
h?t danh ti?ng, ti?n b?c và tín nhi?m c?a dân chúng cung nhu c?a b?n bè. Nhung 
Edison v?n không s?n lòng. Ông tuyên b? r?ng ti?n phí t?n v? di?n l?c s?
r? hon ti?n khí th?p và ông ch? nh?n ti?n c?a thân ch? khi nào h? th?y th?a mãn 
v? cách cung ?ng di?n l?c. Cu?c thí nghi?m d?i quy mô này dã khi?n Edison
ph?i t? ch?i di d? các b?a ti?c, các bu?i di?n thuy?t. . . Ngu?i ta thu?ng th?y 
nhi?u dêm ông Edison, v?i chi?c khan quàng qu?n quanh c?, bu?c xu?ng nh?ng
du?ng rãnh d?t dây di?n ho?c trông coi vi?c thi?t l?p nhà máy di?n trên du?ng 
Pearl.

T?i ngày 4 tháng 9 nam 1882, t?t c? các công tác thi?t k? dã hoàn thành và s?n 
sàng ch? d?i s? thí nghi?m. T?i nhà máy phát di?n du?ng Pearl, ngu?i th?
d? than vào lò, các d?ng co b?t d?u chuy?n v?n, Edison h? chi?c c?n xu?ng và 
trong kho?ng kh?c, dòng di?n di qua 24 cây s? du?ng dây khi?n cho hàng tram
bóng dèn Edison cháy sáng trong các công s?, co xu?ng và các tu gia. Ông Thomas 
Edison dã th?ng cu?c và l?y l?i du?c ni?m tin c?a toàn th? dân chúng.

M?c dù là m?t nhà k? thu?t có tài, Edison r?t ghét s? tr?c l?i, d?u co. Khi dã 
d?t du?c các công trình nghiên c?u r?i, Edison l?y làm th?a mãn v? s? thành
công mà coi thu?ng các l?i lãi do phát minh c?a mình mang t?i. Edison dã bán 
xu?ng ch? t?o bóng dèn cho m?t công ty di?n và công ty này v? sau tr? nên
r?t phát d?t và n?i danh trên th? gi?i : Công Ty General Electric.

Hai nam sau ngày thành công v? dèn di?n, bà Mary m?c b?nh thuong hàn và qua 
d?i, d? l?i cho ch?ng ba d?a con và lòng thuong nh?. Quá bu?n phi?n, Edison
g?i các con v? ông bà ngo?i t?i New York còn mình thì tìm quên trong phòng thí 
nghi?m. Edison nh?n th?y c?n ph?i có m?t co xu?ng r?ng l?n hon co xu?ng
Menlo Park. Ông dã ch?n thành ph? West Orange, thu?c ti?u bang New Jersey. Công 
vi?c xây c?t du?c b?t d?u. Cung trong th?i gian này, Edison cho thi?t l?p
thêm m?t phòng thí nghi?m d? làm vi?c trong mùa dông, vì th? m?t co xu?ng m?i 
du?c l?p ráp t?i Fort Myers, m?t noi g?n b? bi?n trong ti?u bang Florida.

Trong kho?ng th?i gian t? nam 1881 t?i nam 1887, Thomas Edison nghiên c?u nhi?u 
th? và phát minh ra các máy móc thu?c nhi?u lo?i. Ông dã tìm ra cách g?i
di?n tín t? m?t ga t?i m?t xe l?a dang ch?y. Ông dã th? cách c?t gi? trái cây 
trong chân không, phác h?a ra máy bay tr?c thang, máy g?t bông gòn, máy may
di?n, thang máy di?n, xe l?a di?n, xe g?t tuy?t và ông kh?o c?u c? v? vô tuy?n 
di?n. Ngày nay "hi?n tu?ng Edison" còn du?c áp d?ng vào các bóng dèn máy
vô tuy?n truy?n thanh.

Công vi?c quá b?n r?n dã khi?n Edison quên b?t n?i bu?n phi?n v? ngu?i v? dã 
khu?t. Ông b?t d?u c?m th?y c?n ph?i ra kh?i tháp ngà. Ngu?i ta thu?ng th?y
ông di d? các bu?i trình di?n âm nh?c hay có m?t t?i các b?a y?n ti?c. Vào m?t 
bu?i chi?u nam 1885, trong m?t b?a an do m?t ngu?i b?n t? ch?c, Edison dã
g?p m?t thi?u n? r?t d?p và duyên dáng, hôm dó dang ng?i t?i dàn duong c?m. 
Nàng tên là Mina Miller, là con gái c?a ông Lewis Miller, m?t k? ngh? gia và
cung là ngu?i phát minh ra chi?c máy g?t lúa. Hai ngu?i tr? nên dôi b?n thân.

L?n g?p g? cô Mina dã làm cho Edison h?t cô don. Edison dã d?y cho Mina tín 
hi?u Morse vì ông kém v? thính giác. Trong m?t bu?i di coi hát, Edison dã dùng
tín hi?u Morse d? h?i c?m tình c?a Mina d?i v?i ông. Cô Mina cung dáp l?i b?ng 
th? tín hi?u dó. Hai ngu?i cu?i nhau vào nam 1886, khi dó chàng 39, nàng
21 tu?i, nhung s? chênh l?ch v? tu?i tác không là hàng rào ngan cách hai ngu?i. 
Edison thu?ng an m?c lôi thôi nhu m?t d?a tr? và Mina dã san sóc ch?ng
t?ng chút m?t. Mina thu?ng d?u chi?c áo ngoài c?a ch?ng nên khi mu?n ra du?ng, 
Edison ph?i g?i t?i nàng, dó là lúc nàng ki?m soát cách an m?c, b?t ch?ng
ph?i c?o râu, ch?i tóc.

Mina còn san sóc Edison c? v? s? an u?ng. Chính nàng t? tay mang th?c an t?i 
phòng thí nghi?m cho ch?ng và luôn luôn khuy?n khích ch?ng b?ng nh?ng l?i nói
êm d?u. N?u Mary Stitwell, ngu?i v? th? nh?t c?a Edison, là ngu?i dã góp ph?n 
quan tr?ng vào các thành công d?u tiên thì Mina Miller l?i là ngu?i b?n trung
thành và c?ng s? viên d?c l?c c?a Edison. Nàng luôn luôn theo ch?ng trong các 
chuy?n du l?ch hay tham d? nh?ng bu?i y?n ti?c, nàng nh?c l?i cho Edison
nh?ng gì ông không nghe rõ. Trong các bu?i ti?p tân t?i nhà, các b?n c?a Edison 
dã t?ng Mina danh hi?u "Bà ch? nhà duyên dáng nh?t M? Qu?c". Mina còn làm
cho gia dình Edison g?m 4 trai, 2 gái, trong dó có 3 ngu?i con c?a Mary, t?t c? 
d?u c?m th?y h?nh phúc.

8/ Phát minh ra Máy Chi?u Bóng.

Vào m?t bu?i chi?u nam 1887, Thomas Armat t?i tham Edison và dua cho nhà phát 
minh xem m?t máy chi?u hình, khi dó chua hoàn h?o. Armat bi?t r?ng ch? có
Edison m?i có d? tài c?i bi?n máy móc dó ra m?t th? có ích l?i th?c t?. Khi 
nhìn th?y chi?c máy kinematoscope (do ch? Hy L?p kinema là chuy?n d?ng), Edison
nh?n ra ngay giá tr? c?a nó. Ông dã b? ra 4 nam công s?c vào vi?c c?i ti?n máy 
chi?u bóng và ch? t?o máy quay phim và nhu v?y, dã m? d?u cho m?t ngành
k? ngh? r?ng l?n trên th? gi?i, chuyên cung c?p món gi?i trí bình dân nh?t.

Edison dã b? ra 100,000 dô la d? l?p phim tru?ng t?i Bronx Park. Ông dã thuê võ 
si vô d?ch quy?n Anh h?ng nang tên là James J. Corbett t?i Orange bi?u di?n,
d? quay thành phim. Edison dã s?n xu?t du?c nhi?u cu?n phim và còn cho ph?i h?p 
chi?c máy hát vào vi?c chi?u phim nói.

Khi k? ngh? chi?u bóng b?t d?u phát tri?n, Edison l?i quay sang các lãnh v?c 
m?i. Ông làm nhi?u thí nghi?m v? quang tuy?n X, th?i dó v?a du?c Roentgen tìm
ra. Công trình nghiên c?u c?a ông khi?n ông ch? t?o du?c máy hu?nh quang nghi?m 
(fluoroscope) và dèn hu?nh quang (lampe fluorescente). Edison còn l?y b?ng
phát minh cho bình ?c quy, lo?i dèn di?n an toàn dùng trong h?m m?, c?i ti?n 
máy tính, tìm ra h?p ch?t s?t nickel. . . Ngoài ra còn r?t nhi?u phát minh
nh? m?n khác mà ngày nay d?i v?i chúng ta coi là t?m thu?ng nhung ? vào th?i k? 
dó chua có ai nghi t?i c?.

Vào tu?i 60, Thomas Edison v?n còn làm vi?c hang hái nhu xua. Ông dã "gi?i trí 
b?ng cách thay d?i công vi?c làm". Ngu?i ta h?i ông v? ngh? thu?t c?a "Thành
Công" và du?c ông tr? l?i : "Dó là kh? nang kiên nh?n". Ông dã d?nh nghia : 
"Thiên tài g?m 2 ph?n tram c?m h?ng và 98 ph?n tram c?c nh?c". Edison cho r?ng
cách làm vi?c mi?t mài b?ng trí óc chính là bí quy?t c?a s?c kh?e và s? s?ng 
lâu, và ông còn nói thêm "Tôi ch? c?n t?i thân xác d? nuôi du?ng b? óc".

Nam Thomas Edison 67 tu?i, m?t tr?n h?a ho?n dã d?t s?ch 7 dãy nhà không b?o 
hi?m t?i West Orange, thi?t h?i lên t?i 5 tri?u dô la. Edison dã m?m cu?i v?i
s? ph?n. Ông li?n b?t tay vào vi?c thi?t l?p l?i co xu?ng cu.

Vào nam 1915, chính quy?n Hoa K? d? d?nh t? ch?c m?t cu?c tri?n lãm t?i San 
Francisco, l?y tên là Cu?c Tri?n Lãm Panama Thái Bình Duong (Panama Pacific
Exposition) d? k? ni?m ngày hoàn thành Kênh Dào Panama. Ban t? ch?c Cu?c Tri?n 
Lãm có nhã ý dành ngày 21/10 làm "Ngày Edison". Vào sáng ngày 21/10/1915
dó, ngày sinh nh?t th? 36 c?a chi?c dèn di?n, Thomas Edison cùng Luther Burbank 
và Henry Ford t?i tham Phòng Tri?n Lãm. 50,000 ngu?i dã d?ng hai bên du?ng
d? dón chào ba nhân v?t dã m? mang con du?ng d?n t?i Van Minh. T?i Phòng D?i 
H?i, Edison dã nh?n lãnh huy chuong d?c bi?t tru?c hàng ngàn dân chúng hâm
m? và huy chuong này du?c trao t?ng v? các công trình t?t d?p mà ông dã th?c 
hi?n cho Nhân Lo?i.

Ngày 28/ 6/1914, Tr?n Th? Chi?n Th? Nh?t bùng n? và lan d?n t?i M? Qu?c khi?n 
cho qu?c gia này cung b? liên h?. Các nhà Khoa H?c và Phát Minh d?u theo ti?ng
g?i c?a T? Qu?c. M?c dù g?n 70 tu?i, Thomas Edison cung tình nguy?n gia nh?p 
H?i Quân và nh?n làm Ch? T?ch ?y Ban C? V?n K? Thu?t v?i lòng mong u?c mang
l?i Vinh Quang cho Hoa K?. Trong th?i gian này, ông Edison dã phát minh ra máy 
dò t?u ng?m và th?y lôi, dèn soi sáng du?i nu?c và phuong pháp ng?y trang
t?u chi?n. . . Hon 40 phát minh có tính cách chi?n thu?t c?a ông dã mang l?i 
cho ông Quân Công B?i Tinh (the Distinguished Service Medal), m?t trong nh?ng
huy chuong cao quý nh?t c?a Quân L?c Hoa K?.

9/ Danh v?ng cu?i cùng.

T? nam 12 tu?i t?i lúc già, Thomas Edison dã làm vi?c mi?t mài mà không bi?t 
m?i. Ông dã t? h?c t? nam lên 7 tu?i, khi bà Nancy kéo con v? nhà. Ông Edison
là m?t ngu?i d?c sách không bi?t m?t và thu?ng hay th?c hi?n 6 d? án cùng m?t 
lu?t. Lúc 70 tu?i, ông còn coi mình nhu m?t ngu?i dang d? sung s?c.

Nam 1918 khi Th? Chi?n Th? Nh?t k?t thúc, ông Edison tr? v? phòng thí nghi?m và 
b?t tay vào vi?c nghiên c?u m?t ch?t c?n thi?t cho c? th?i chi?n l?n th?i
bình : ch?t cao su. T?i nam 75 tu?i, ông Edison m?i ch?u gi?m b?t th?i gi? làm 
vi?c xu?ng 16 gi? m?t ngày. Ông th?c hi?n th? dia hát quay lâu (disque de
longue durée) vào nam 80 tu?i.

Ngày 21/ 10/1929, ông Thomas Edison du?c m?i làm khách danh d? trong m?t b?a 
ti?c t? ch?c t?i Detroit. T?i hôm dó T?ng Th?ng Hoa K? Herbert Hoover dã d?ng
lên ca t?ng nhà D?i Phát Minh. Edison dã dáp t? b?ng m?y câu c?m on ng?n. B?ng 
bà Mina th?y m?t ông tái xanh di r?i ông ngã ngu?i xu?ng gh?. Bác si riêng
c?a T?ng Th?ng di?u tr? cho ông nhung s?c m?nh không th? tr? l?i v?i ông. 
Edison y?u d?n t? dó.

Sáng ngày Ch? Nh?t, 18/10/1931, Thomas Edison lìa tr?n và 3 ngày sau, dúng ngày 
sinh nh?t th? 52 c?a chi?c dèn di?n d?u tiên, dám tang nhà D?i Phát Minh
du?c c? hành r?t tr?ng th? t?i thành ph? West Orange, New Jersey. Bu?i t?i hôm 
dó, t?t c? dèn di?n trên toàn th? lãnh th? Hoa K? d?u t?t trong m?t phút
d? tu?ng nh? m?t Vi Nhân, m?t "Ngu?i B?n c?a Nhân Lo?i" mà 52 nam v? tru?c, dã 
cho Nhân Lo?i m?t th? dèn quý giá.

Vào 2 nam tru?c, 1929, nhân ngày k? ni?m chi?c dèn di?n du?c 50 tu?i, ông Henry 
Ford cho thi?t l?p t?i Greenfield Park, thu?c ti?u bang Michigan, m?t ngôi
làng l?ch s? nh?c nh? l?i cu?c d?i và công trình c?a Thomas Edison. Phòng thí 
nghi?m t?i Menlo Park cung du?c d?ng l?i v?i t?t c? chi ti?t cu cùng các
máy móc xua. Henry Ford cung cho tìm ki?m và mua l?i du?c 2 t? báo The Weekly 
Herald, t? báo mà hon 70 nam v? tru?c, Thomas Edison dã in trên xe l?a. Không
nh?ng ch? có Henry Ford là ngu?i kính tr?ng Thomas Edison mà h?u h?t các ngu?i 
c?ng s? c?a nhà D?i Phát Minh d?u kính m?n ông cho t?i khi ông qua d?i.

Trong su?t cu?c d?i t?n t?y, Thomas Edison dã lãnh t?t c? 1,097 b?ng phát minh. 
Thomas Edison là guong sáng c?a ngu?i t? h?c. Ngoài n?n giáo d?c do m? ban
cho, Edison tìm h?c t?i các thu vi?n công c?ng. Tính ra ông dã d?c hon 10,000 
cu?n sách nh? cách "an b?t th?i gi? làm vi?c d? ng?n h?t 3 cu?n sách m?i
ngày". Trí nh? và óc thông minh siêu vi?t c?a ông dã giúp ông th?u hi?u và luu 
tr? du?c t?t c? ki?n th?c thu th?p cho t?i khi ch?t. Ngoài h?c v?n v? Khoa
H?c và S? H?c, Thomas Edison còn là m?t h?c gi? chuyên kh?o c?u n?n Van Minh Hy 
L?p và La Mã.

Lòng t?n t?y d?i v?i Nhân Lo?i c?a Thomas Alva Edison dã du?c ông th?c hi?n 
dúng nhu câu nói mà ông thu?ng nh?c nh? : "T? Qu?c c?a tôi là Th? Gi?i và Tôn
Giáo c?a tôi là làm Vi?c Thi?n".
Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam

Home Phone: 7262214
Cell-phone: 0989350014
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
MSN ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
Blog: 360.yahoo.com/nguyenhoangbaovu

Other related posts: