[SMCC] chung tay giai bai toan xe bus

bài này khá dài và cung có nhi?u ph?n dáng ph?i n?i c?c
Ch? Nh?t, 24/08/2008, 20:02 (GMT+7)

Chung tay gi?i bài toán xe buýt

ImageView
Xe buýt - phúc l?i xã h?i g?n li?n v?i hàng tri?u ngu?i dân dô th? - là v?n d? 
dang du?c du lu?n d?c bi?t quan tâm. Dó chính là lý do khi?n Doanh nhân Sài
Gòn Cu?i tu?n d?i bu?i t?a dàm tháng Tám lên tu?n th? ba, thay vì cu?i tháng. 

Thành ph?n khách m?i g?m có chuyên viên kinh t?, d?i di?n S? Giao thông Công 
chánh - don v? qu?n lý tr?c ti?p ho?t d?ng xe buýt c?a TP.HCM, d?i di?n m?t
h?p tác xã xe buýt và m?t sinh viên - d?i tu?ng du?c xem là s? d?ng phuong ti?n 
v?n t?i công c?ng này nhi?u nh?t. 

T? chuy?n tr? giá d?n khai thác qu?ng cáo trên xe buýt

D?ch v? xe buýt là m?t trong nh?ng ngành ch?u tác d?ng tr?c ti?p sau khi Chính 
ph? quy?t d?nh tang giá xang d?u t? ngày 22-7-2008 (dù ngày 14-8 giá xang
dã gi?m 1.000 d?ng/lít). 

Ông Nguy?n T?n T?o - Phó Ch? nhi?m H?p tác xã V?n t?i s? 15 kh?i d?u: 

Nguy?n T?n T?o - Phó Ch? nhi?m H?p tác xã V?n t?i s? 15: N?u thu không bù n?i 
chi thì nhi?u xã viên - cung là ch? xe - s? bu?c ph?i ng?ng cung c?p d?ch
v?

- B?n ngày k? t? khi giá d?u tang - lo?i nhiên li?u c?a xe buýt - S? Giao thông 
Công chánh (GTCC) TP.HCM dã t? ch?c cu?c h?p v?i d?i di?n các don v? kinh
doanh xe buýt l?y ý ki?n và d? xu?t v?i ?y ban Nhân dân (UBND) TP.HCM m?t s? 
gi?i pháp nh?m tháo g? khó khan. 

Theo dó, Kho b?c dã t?m ?ng cho các don v? 50% ti?n d?u ngay t? d?u tháng 
8-2008, d?m b?o m?ng lu?i xe buýt d? nhiên li?u d? ph?c v? nhu c?u di l?i c?a
ngu?i dân. Quy?t d?nh này r?t k?p th?i, nhung v?n ch? là gi?i pháp mang tính 
tình th?. 

M?t trong nh?ng v?n d? khó khan nh?t hi?n nay là m?c khoán chua h?p lý, khi?n 
các tuy?n hi?n dang l? t? 12% d?n 15%. Tôi d? ngh? không nên gi?m m?c khoán
d?i v?i nh?ng tuy?n dã có lu?ng khách bão hòa. Dành r?ng h? m?c khoán s? ti?t 
ki?m ngân sách c?a thành ph? (thông qua hình th?c tr? giá) nhung n?u thu
không bù n?i chi thì nhi?u xã viên - cung là ch? xe - s? bu?c ph?i ng?ng cung 
c?p d?ch v?. 

Thêm n?a, vé tháng, c? th? là vé liên tuy?n (có th? di t?t c? các tuy?n), cung 
là m?t y?u t? dáng k? ?nh hu?ng d?n ngu?n thu c?a nhà xe, do không th? bi?t
chính xác s? lu?t di trên các tuy?n hàng ngày, k?t qu? là chia bình quân toàn 
m?ng cho ra h? s? r?t th?p, d?n d?n ti?n tr? giá trên t?ng d?u xe cung th?p.


Vì v?y, tôi d? ngh? d?y m?nh bán vé t?p, tru?c m?t là t?p trung vào h?c sinh 
sinh viên (HSSV). Ví d?, m?t lu?t vé t?p bán cho HSSV giá b?n ngàn d?ng, Nhà
nu?c tr? giá 50% nên ch? còn hai ngàn d?ng, nhà xe khi xé vé này cung du?c tr? 
giá trên vé. D? vé tr? giá dúng d?i tu?ng, chúng ta có th? phân b? theo
s? lu?ng mà HSSV dang ký ? tru?ng. V?i cán b? công nhân viên ch?c, cung nên làm 
nhu v?y. 

Ng?i bên ph?i ông Nguy?n T?n T?o là ch? Tr?n Th? Kim Cúc - sinh viên Khoa Báo 
chí Tru?ng D?i h?c Khoa h?c Xã h?i và Nhân van - m?t ngu?i thu?ng xuyên s?
d?ng xe buýt d?n tru?ng. T? ra không d?ng tình v?i ý ki?n c?a ông T?o, ch? nói: 

- M?t vé tháng liên tuy?n có giá là 110 ngàn d?ng. N?u s? d?ng vé t?p giá hai 
ngàn d?ng/lu?t, thì m?i tháng tôi cung ch? di du?c 55 lu?t. T? nhà tôi d?n
tru?ng ph?i qua ba ch?ng xe buýt, ch? tính riêng vi?c di h?c di v? là sáu lu?t 
m?i ngày, nghia là v?i 110 ngàn d?ng, tôi ch? di h?c du?c chín ngày. Vì
v?y, tôi không tán thành vi?c b? vé liên tuy?n. 

Ph?n d?i tho?i gi?a ngu?i s? d?ng d?ch v? và d?i di?n m?t don v? cung c?p d?ch 
v? d?u xu?t phát t? m?t m?i quan tâm, dó là chi phí. Ông Lê Hi?u D?ng - Phó
Ch? t?ch ?y ban M?t tr?n T? qu?c Vi?t Nam TP.HCM - d?t v?n d?: 

Ông Lê Hi?u D?ng - Phó Ch? t?ch ?y ban M?t tr?n T? qu?c vi?t nam TP.HCM: T?i 
sao chua cho phép khai thác qu?ng cáo trên xe buýt?

- Tôi không hi?u t?i sao chúng ta chua cho phép khai thác qu?ng cáo trên xe 
buýt? Doanh thu t? ngu?n này d? ki?n mang l?i cho ngân sách thành ph? m?i nam
t? 80 d?n 100 t? d?ng, góp ph?n gi?m b?t áp l?c cho ngân sách thành ph?. 

Ý ki?n c?a ông Lê Hi?u D?ng du?c nhi?u khách m?i d?ng tình. Th?c ra, v?n d? 
qu?ng cáo trên xe buýt không m?i, dã du?c nhi?u nu?c trên th? gi?i th?c hi?n
t? lâu. Theo Tu?i Tr? Online ngày 25/3/2008, rào c?n c?a vi?c khai thác qu?ng 
cáo trên xe buýt là quy d?nh 108 c?a UBND TP.HCM c?m qu?ng cáo trên các phuong
ti?n giao thông công c?ng. 

Không có quy ho?ch m?ng lu?i xe buýt: Chuy?n th?t nhu dùa

Trong d? tài nghiên c?u "Tái c?u trúc co c?u và h? th?ng xe buýt TP.HCM theo 
hu?ng gi?m ách t?c giao thông, ti?t ki?m nhiên li?u và gi?m ô nhi?m môi tru?ng",
PGS.TS Ph?m Xuân Mai (D?i h?c Bách khoa TP.HCM) công b? t? l? trùng tuy?n trên 
toàn m?ng lu?i xe buýt thành ph? lên d?n 65%. Ông Lê Trung Tính - Tru?ng
phòng qu?n lý V?n t?i Công nghi?p tr?c thu?c S? GTCC TP.HCM - nói: 

- Sau khi PGS.TS Ph?m Xuân Mai công b? con s? trên, S? GTCC dã t? ch?c rà soát 
l?i toàn b? m?ng lu?i và kh?ng d?nh r?ng m?c d? trùng l?p ch? kho?ng 30%.
V? khách quan, ph?n l?n các tuy?n b? trùng l?p là do chúng n?m trên các tuy?n 
tr?c, khu v?c c?a ngõ vào thành ph?, du?ng d?n vào các b?n xe liên t?nh,
tr?m di?u hành xe buýt, ho?c do phân lu?ng giao thông. Tuy nhiên, c? ly trùng 
l?p khá th?p, dao d?ng trong kho?ng 200m - 1.300m. 

T?i H?i th?o khoa h?c "Làm gì d? xe buýt phát tri?n b?n v?ng" t? ch?c h?i tháng 
1-2008, TS Nguy?n Th? Bích H?ng, D?i h?c Giao thông V?n t?i (Co s? 2) công
b? h? s? tuy?n bình quân toàn m?ng là 2,58 (trong gi?i h?n cho phép theo tiêu 
chu?n c?a th? gi?i), cho phép t?o di?u ki?n thu?n l?i cho vi?c di l?i c?a
ngu?i dân. Còn v? m?t ch? quan, có nh?ng tuy?n chúng tôi ch? d?ng cho trùng l?p 
tuy?n 100%, ch?ng h?n nhu tuy?n xu?t phát t? B?n xe Mi?n Tây di theo xa
l? D?i Hàn v? Biên Hòa. 

Tru?c kia, trên hành trình này ch? có hai tuy?n du?c tr? giá là t? di?m d?u d?n 
ngã tu An Suong và t? An Suong lên Su?i Tiên. Nay có thêm m?t tuy?n xe buýt
không tr? giá v?i giá cu?c d?t hon và s? tr?m d?ng ít hon, chúng ch? b? sung 
cho nhau và t?o di?u ki?n di l?i thu?n l?i cho khách ch? không h? trùng l?p
gây lãng phí. Chúng tôi cung dã m?i chính PGS.TS Ph?m Xuân Mai làm ch? nhi?m d? 
tài nghiên c?u khoa h?c "Hoàn thi?n và phát tri?n m?ng lu?i xe buýt TP.HCM"
trong giai do?n 2010 - 2015. D? án này s? b?t d?u du?c tri?n khai vào tháng 
9-2008 và trong th?i h?n m?t nam thì hoàn t?t. 

Ông Lê Trung Tính - Tru?ng phòng qu?n lý V?n t?i Công nghi?p, S? giao thông 
công chánh TP.HCM: Sau sáu nam th?c hi?n ch? truong c?a thành ph?, s? lu?t khách
ngành xe buýt thành ph? ph?c v? hàng ngày dã tang 12 l?n
Tôi c?m th?y r?t dau lòng khi ph?i nói r?ng TP.HCM không có quy ho?ch t?ng th? 
m?ng lu?i xe buýt, m?c dù t? ngày 1/5/1975 d?n nay, c? nam nam chúng ta l?i
làm quy ho?ch m?t l?n. L?n th? sáu - l?n g?n dây nh?t - là cu?i tháng 12/2007, 
chúng tôi trình UBND TP.HCM quy ho?ch 24 tuy?n tr?c chính và 23 v? trí b?n
bãi trung chuy?n nhung ch? du?c duy?t 24 tr?c chính, còn các b?n bãi thì không 
du?c duy?t. Quy ho?ch t?ng th? TP.HCM cung ch? m?i du?c Th? tu?ng Chính
ph? phê duy?t cu?i tháng 12-2007, trong dó có m?t ph?n nh? nói v? xe buýt, 
nhung chua du?c chi ti?t hóa, nên chúng tôi không th? tri?n khai du?c. 

M?i dây, thành ph? ch?p thu?n c?p kinh phí cho d? án "Quy ho?ch m?ng lu?i xe 
buýt TP.HCM" giai do?n 2020 và t?m nhìn 2030. Co quan tu v?n d? toán g?n 600
tri?u d?ng nhung S? Quy ho?ch Ki?n trúc TP.HCM - don v? tham muu cho UBND 
TP.HCM - ch? duy?t 200 tri?u d?ng. 

Sau khi tìm m?i cách gi?i trình, S? Quy ho?ch - Ki?n trúc nâng kinh phí lên 295 
tri?u d?ng. K?t qu? là d?n gi? này v?n chua có don v? nào nh?n làm quy ho?ch.
M?t khác, khó có th? dòi h?i m?ng lu?i xe buýt ho?t d?ng h?p lý và khoa h?c khi 
mà m?ng lu?i giao thông c?a thành ph? ch? có 14% là du?ng nhóm I (b? r?ng
t? tám mét tr? lên, phù h?p cho xe buýt v?n hành). 

Chúng tôi cung dã nhi?u l?n d? ngh? s? d?ng lo?i xe 12 ch? du?c s?n xu?t trong 
nu?c, dùng d? thay th? xe lam trên các tuy?n du?ng h?p nhung theo quy?t d?nh
34 c?a B? Giao thông V?n t?i, xe 17 ch? tr? lên m?i du?c xem là xe buýt. Can c? 
vào quy?t d?nh này, S? Tài chính không tr? giá cho nhóm xe 12 ch?, k?t
qu? là nhóm xe này dã gi?m t? 1.200 d?u xe xu?ng còn 800. Chúng tôi dã làm van 
b?n d? ngh? UBND TP.HCM ki?n ngh? Th? tu?ng Chính ph? nhung hi?n v?n chua
có du?c câu tr? l?i. V?y nên, vi?c phân lu?ng phân tuy?n chúng tôi dã và dang 
làm ch? y?u d?a trên th?c nghi?m và v?n d?ng sáng t?o nh?ng b?n quy ho?ch
dã d? trình. 

Thông tin do ông Lê Trung Tính dua ra khi?n các khách m?i th?c s? b? b?t ng?. 
Khó có th? tin n?i m?ng lu?i xe buýt c?a TP.HCM dã v?n hành hon ba th?p niên
mà không theo quy ho?ch. Cung khó th? tin n?i d?u tàu kinh t? c?a c? nu?c không 
có m?y tram tri?u d?ng chi cho d? án quy ho?ch t?ng th? m?ng lu?i xe buýt.
Chuyên viên kinh t? Nguy?n Van Son nói: 

- Kho?n kinh phí 600 tri?u d?ng S? GTCC d? xu?t d? làm quy ho?ch m?ng lu?i xe 
buýt cho thành ph?, theo tôi, là quá r?. B?i l?, m?c kinh phí t?i thi?u cho
m?t d? án quy ho?ch theo quy d?nh c?a B? K? ho?ch và D?u tu là 700 tri?u d?ng. 

Hi?u qu? hay không? 

Nhu v?y, cái gút kinh phí cho d? án quy ho?ch m?ng lu?i xe buýt xem nhu dã du?c 
tháo g?. Nhung trong th?i gian ch? quy ho?ch, nh?ng ngu?i di?u hành m?ng
lu?i d?ch v? v?n t?i công c?ng c?a thành ph? l?i ti?p t?c "v?n d?ng sáng t?o" 
nhu dã làm trong sáu nam qua. Ông Lê Trung Tính nói: 

- K? t? khi th?c hi?n ch? truong khôi ph?c d?ch v? v?n t?i công c?ng nam 2002, 
du lu?n luôn cho r?ng ngành xe buýt ho?t d?ng không hi?u qu?. Nam d?u tiên,
ngân sách thành ph? tr? giá cho ngành xe buýt 39 t? d?ng, d?n nam 2007 là 529 
t? d?ng và d? ki?n nam 2008 này là 640 t? d?ng. Ch? nhìn vào nh?ng con s?
tuy?t d?i này mà nói r?ng ngành xe buýt "ném ti?n qua c?a s?" e r?ng hoi v?i 
vàng. Dánh giá hi?u qu? nên d?a vào t? l? tr? giá trên t?ng chi phí. 

Nam 2002, m?ng lu?i xe buýt ch? có tám tuy?n, t?n d?ng ngu?n xe cu, ph?c v? 
kho?ng 100 ngàn lu?t khách/ngày. D?n nam 2007, chúng tôi ph?c v? 1 tri?u lu?t
khách/ngày. Sang nam 2008 là 1,2 tri?u lu?t khách v?i 20 ngàn chuy?n/ngày, ho?t 
d?ng trên 151 tuy?n v?i t?ng chi?u dài 3.400km, m?t d? m?ng lu?i tuy?n
là 1,62km/1km2, g?p g?n ba l?n so v?i nam 2002 (0,67km/1km2). 

Sau sáu nam th?c hi?n ch? truong c?a thành ph?, s? lu?t khách ngành xe buýt 
thành ph? ph?c v? hàng ngày dã tang 12 l?n. Ti?n tr? giá tang lên là di?u d?
hi?u. Nam 2002, Nhà nu?c tr? giá 68%, t?c là c? 100 d?ng doanh thu thì Nhà nu?c 
h? tr? hành khách 68 d?ng. Nam 2005, S? Tài chính tham muu cho UBND TP.HCM
yêu c?u ngành xe buýt ph?n d?u gi?m m?c tr? giá xu?ng còn 50% thì d?n nam 2007, 
chúng tôi dã gi?m t? l? tr? giá xu?ng còn 44%. 

V? lo?i hình d?ch v?, hi?n chúng ta dã cung c?p cho ngu?i dân tuy?n nhanh, 
tuy?n thu?ng, tuy?n tr? giá, tuy?n không tr? giá... v?i vé tháng, vé t?p, vé
lu?t. Nhìn t?ng th? thì h? th?ng c?a chúng ta dã tuong d?i d?y d?. Hon n?a, 
cung c?n xem xét hi?u qu? c?a xe buýt thông qua nh?ng tác d?ng ngo?i vi nhu
gi?m lu?ng khí th?i, h?n ch? ùn t?c giao thông. Nh?ng giá tr? vô hình này không 
th? do b?ng ti?n. 

Chuyên viên kinh t? Phan Chánh Du?ng: ?ng d?ng th? t? s? giúp chúng ta v? nên 
m?t b?c tranh t?ng th? v? xe buýt
Yên l?ng ghi chép su?t t? d?u bu?i t?a dàm, d?n gi?, chuyên viên kinh t? Phan 
Chánh Du?ng m?i nh?p cu?c. Là ngu?i can co, ông xác tín l?i nh?ng con s? ông
Tính v?a công b? r?i m?i m? l?i: "Th? tu?ng tu?ng, n?u không có d?i ngu xe buýt 
này thì thành ph? này s? nhu th? nào? B?n thân nh?ng con s? anh Tính v?a
công b? dã nói lên r?t nhi?u di?u. Không th? nhìn vào kho?n ti?n tr? giá hàng 
nam t? ngân sách d? dánh giá hi?u qu? c?a xe buýt. Tôi mu?n h?i anh Tính
là li?u chúng ta có th? ?ng d?ng th? t? du?c hay không?". 

Tr? l?i câu h?i c?a ông Du?ng, ông Tính cho bi?t S? GTCC chu?n b? tri?n khai 
thí di?m phuong án này t? ngu?n kinh phí 100 tri?u d?ng thành ph? rót xu?ng
t? nam 2007. Di?u khi?n ông ban khoan là v?n d? kinh phí d?u tu trang thi?t b? 
cho 3.200 d?u xe c?a thành ph? trong tru?ng h?p thí di?m thành công. 

"M?i ngày có 20 ngàn chuy?n xe buýt, ch? c?n m?i chuy?n th?t thoát m?t vé, thì 
kho?n ti?n th?t thoát cung khá l?n. Nhung khi d?t v?n d? ?ng d?ng th? t?,
ch? nghe kinh phí lên d?n ti?n t?, là b? g?t li?n" - ông Tính nói. Chia s? v?i 
nh?ng khó khan c?a ngu?i d?i di?n co quan qu?n lý nhà nu?c, ông Phan Chánh
Du?ng phân tích: 

- ?ng d?ng th? t? s? giúp chúng ta v? nên m?t b?c tranh t?ng th? v? xe buýt. 
V?i ngu?i s? d?ng d?ch v?, Nhà nu?c có th? tr? giá dúng d?i tu?ng ngay t? khâu
bán hàng. Ví d?, th? giá tr? 50 ngàn d?ng, Nhà nu?c h? tr? 50%, ngu?i mua ch? 
ph?i b? ra 25 ngàn d?ng. V?i don v? cung c?p d?ch v?, khi khách hàng qu?t
th? d? di, máy tính s? ghi l?i d? li?u, qua dó nhà xe bi?t chính xác ph?n h? 
du?c hu?ng, t?c là tr? giá trong khi bán hàng. 

Trên co s? t?ng h?p nh?ng d? li?u du?c máy tính ghi l?i, don v? di?u ph?i cung 
s? bi?t c? th? t?n su?t ph?c v? c?a t?ng d?u xe trên t?ng tuy?n, t? dó dua
ra nh?ng di?u ch?nh h?p lý. Tóm l?i, xem xét l?i công tác phân lu?ng phân tuy?n 
và ?ng d?ng  phuong ti?n k? thu?t hi?n d?i là hai v?n d? m?u ch?t d? gi?i
quy?t bài toán xe buýt. 

Phát d?ng phong trào di xe buýt

Th?i gian v?a qua, dã có nhi?u ý ki?n d?t v?n d? d?u th?u khai thác các tuy?n 
xe buýt. Dây du?c xem là gi?i pháp hi?u qu? nh?m d?m b?o s? công b?ng và gi?m
áp l?c d?n lên ngân sách nhà nu?c. D?ng t? góc d? co quan qu?n lý tr?c ti?p 
m?ng lu?i xe buýt, ông Lê Trung Tính nói: 

- Cu?i nam 2007, chúng tôi dã làm th? trên nam tuy?n, ba tuy?n d?u trôi ch?y, 
d?n tuy?n th? tu thì don v? thua th?u không ch?u giao tuy?n, mà còn khi?u
ki?n kh?p noi. M?t khác, theo nguyên t?c, ph?i có t?i thi?u ba don v? tham gia 
thì m?i có th? t? ch?c d?u th?u. Nhung nh?ng nam v?a r?i không l?n nào chúng
tôi t? ch?c d?u th?u mà có d? don v? d? th?u. Lý do là 28 h?p tác xã d?u có quy 
mô nh? l?, không th? d?i d?u sòng ph?ng v?i hai ông l?n chi?m d?n 60% th?
ph?n là Công ty Xe khách Sài Gòn (chi?m 20-25% th? ph?n) và Liên hi?p V?n t?i 
Thành ph? (20% th? ph?n). 

Chúng tôi tham muu cho thành ph? nên t? ch?c d?u th?u h?n ch?, t?c là gi? s? 
trên m?t tuy?n có hai don v? khai thác, m?t don v? bê b?i thì cho d?u th?u
d? lo?i don v? dó ra. Tuy nhiên, gi?i pháp này không du?c thành ph? ch?p thu?n. 
Hi?n nay, chúng tôi dang v?n d?ng 28 HTX xe buýt sáp nh?p l?i, nh?m m?
r?ng quy mô ho?t d?ng. Theo d? ngh? c?a tu v?n nu?c ngoài, con s? HTX nên d?ng 
l?i ? m?c b?y, tám don v? là phù h?p v?i tình hình. Trên th? gi?i, Singapore
- m?t trong nh?ng qu?c gia hi?m hoi mà ngành xe buýt làm an có l?i - ch? có ba 
don v? v?n t?i công c?ng. 

Chuyên viên kinh t? Nguy?n Van Son: Xe buýt là công qu?n, nên chuy?n nhà nu?c 
ph?i tr? giá là duong nhiên 
Quay tr? l?i v?i bu?i t?a dàm, ông Nguy?n Van Son dua ra mô hình 6M. G? kính 
d?t xu?ng bàn, ông nói li?n m?t hoi, m?ch l?c, nhu th? các ý t? dã du?c s?p
x?p s?n: 

- Ch? M th? nh?t là th? tru?ng (market). Th? tru?ng c?a xe buýt ch? y?u là là 
th? dân. D?ch v? v?n t?i công c?ng hi?n dang ph?i d?i d?u v?i m?t d?i th?
r?t n?ng ký, dó là xe g?n máy. Phuong ti?n này có uu di?m là có th? ch?y kh?p 
hang cùng ngõ h?m, b?t c? gi? nào. Di?u c?n luu ý là chúng ta c?n ph?i phân
bi?t rõ khái ni?m v?n t?i và v?n t?i công c?ng. 

Xe buýt là v?n t?i công c?ng, còn xe dò là v?n t?i. V?n t?i công c?ng thu?ng 
ch? ch?y nh?ng quãng du?ng du?i 10km. Vi?c m?ng lu?i xe buýt có nh?ng tuy?n
dài d?n 50-60km cho th?y chúng ta chua phân bi?t du?c hai khái ni?m trên, d?n 
d?n nh?ng lúng túng khi ban hành chính sách. 

Ch? M th? hai trong tru?ng h?p này du?c hi?u là m?ng lu?i xe buýt (material), 
gi?i quy?t v?n d? trùng tuy?n. ? nu?c ngoài, ch? nào trùng tuy?n nhi?u, ngu?i
ta xây d?ng m?t cái b?n, khác v?i chúng ta, c? thành ph? ch? có hai cái là Ch? 
L?n và B?n Thành. Thi?u b?n cung là m?t tác nhân d?n d?n tình tr?ng trùng
tuy?n. Trên co s? m?ng lu?i du?c xây d?ng chu?n, chúng ta s? tính d?n vi?c ?ng 
d?ng th? t?, do hai y?u t? này có m?i quan h? c?ng sinh. 

Ch? th? ba là xe (machinery, methodology). Ch? M này là vi?c l?a ch?n lo?i xe 
phù h?p cho h? th?ng m?ng, cung nhu phuong th?c khai thác. 

Ch? M th? tu là ti?n (money). T?t c? các nu?c trên th? gi?i d?u xem xe buýt là 
công qu?n, v?y nên chuy?n nhà nu?c ph?i tr? giá là duong nhiên. V?n d? ?
ch? này là S? Tài chính mu?n tr? giá ngày càng gi?m, còn các don v? v?n t?i 
công c?ng thì mu?n tr? giá ngày càng nhi?u. Hai khuynh hu?ng dó s? không mâu
thu?n v?i nhau n?u nhu gi?i quy?t du?c bài toán trung gian. Mu?n h? chi phí tr? 
giá t? ngân sách, hãy t?o di?u ki?n cho các don v? v?n t?i có thêm ngu?n
thu, ch?ng h?n nhu tang giá vé ho?c khai thác qu?ng cáo nhu anh Lê Hi?u D?ng dã 
nói ? ph?n trên và ngu?c l?i. 

Tuy nhiên, phuong án t?t nh?t v?n là d?u th?u. Chính ph? có th? h? tr? tín d?ng 
các h?p tác xã tham gia d? th?u. Khi ban hành chính sách tác d?ng d?n xe
buýt, nh?ng ngu?i làm chính sách nên di?u ch?nh l?i m?c tr? giá cho phúc l?i xã 
h?i này. Tang giá xang là ph?m trù d?ch v?, nhung tang giá d?u là kinh
t? xã h?i, liên quan d?n qu?c t? dân sinh. D?u không tang thì các doanh nghi?p 
v?n t?i s? không kêu tr? giá. Ngành tài chính cung d? m?t công thu vào d?u
này r?i l?i b? ra chi cho d?u kia. 

Ch? M th? nam là v?n d? con ngu?i (man). Hi?n gi? có nhi?u ý ki?n phàn nàn v? 
cung cách ph?c v? c?a xe bus. Tôi nghi ngoài chuy?n dào t?o, hu?n luy?n cung
cách ?ng x?, vi?c ?ng d?ng th? t? nhu ý ki?n c?a anh Phan Chánh Du?ng s? góp 
ph?n dáng k? xây d?ng van minh xe buýt. 

Ch? M th? sáu là v?n d? qu?n lý (management). N?u xe buýt không dáp ?ng du?c 
nhu c?u di l?i bu?i t?i c?a ngu?i dân thì ngu?i ta s? mua xe g?n máy. Ch?ng
xe g?n máy tràn lan mà b? l?ng m?t tr?n "bu?i t?i" thì ch?c ch?n s? không có 
hi?u qu?. 

"Ch? M cu?i cùng anh Son v?a nêu chúng tôi cung dã tính d?n" - ông Lê Trung 
Tính nói - "Nam 2002, m?ng lu?i xe buýt ho?t d?ng 12/24, d?n nay chúng tôi dã
ph?n d?u nâng lên bình quân th?i gian ho?t d?ng là 14g45/24, trong dó có tuy?n 
ch?y 16 gi? m?i ngày. Giai do?n 2006 - 2007, chúng tôi d? xe buýt ph?c v?
d?n 22g nhung do quá ít khách, chi phí tr? giá tang lên. Cu?i cùng chúng tôi 
ph?i ng?ng ho?t d?ng do S? Tài chính không duy?t tr? giá. Th?m chí chính các
don v? v?n t?i cung d? ngh? dóng tuy?n. 

D?u th?u, li?u thu?c s? nhi?m màu?

Tr?n Th? Kim Cúc - sinh viên Khoa Báo chí Tru?ng DH KHXH&NV: Nên tang t?n su?t 
ho?t d?ng c?a xe buýt vào gi? cao di?m, d?ng th?i gi?m t?n su?t ho?t d?ng
vào gi? th?p di?m
Ti?n l?i và dúng gi? là nh?ng yêu c?u b?t bu?c d?i v?i hành khách. Ti?p l?i ông 
Son, ch? Tr?n Th? Kim Cúc nói: 

 - M?t trong nh?ng v?n d? sinh viên quan tâm nh?t hi?n nay là th?i gian ho?t 
d?ng c?a xe buýt. Bu?i t?i, nhi?u ngu?i di h?c thêm Anh van nhung r?t h?i h?p
vì không bi?t khi tan h?c có còn k?p chuy?n xe buýt cu?i cùng trong ngày (k?t 
thúc vào lúc 20g30) d? v? nhà hay không. Còn bu?i sáng, nh?t là vào gi? cao
di?m (t? 6 gi? d?n 8 gi? sáng), HSSV d?n tru?ng, ngu?i l?n di làm, nhu c?u di 
l?i r?t cao nhung duy trì t?n su?t ho?t d?ng nhu gi? th?p di?m, theo tôi
là chua phù h?p. Nên tang t?n su?t ho?t d?ng c?a xe buýt vào gi? cao di?m, d?ng 
th?i gi?m t?n su?t ho?t d?ng vào gi? th?p di?m. 

 Ông Phan Chánh Du?ng d?ng tình và cho bi?t th?nh tho?ng mình cung có di xe 
buýt. Ông thu?ng di t? nhà d?n ch? B?n Thành nhung khi xu?ng b?n này, ông không
bi?t lên xe nào d? di ti?p. ? nu?c ngoài, t?t c? các di?m dón tr? khách d?u có 
b?ng ch? d?n ho?c b?n d? xe buýt, r?t ti?n l?i. Theo ông, kho?n d?u tu này
có th? khá t?n kém, nhung không th? không làm. 

Bu?i t?a dàm dã g?n k?t thúc, ông Lê Hi?u D?ng m?i tr? l?i: 

- T? khi xang d?u tang giá, s? ngu?i di xe buýt nhi?u hon. D?i v?i nh?ng ngu?i 
làm vi?c tám ti?ng ? co quan, tan s? là v? nhà thì xe buýt là m?t phuong
ti?n di l?i h?u d?ng. Th? nhung, ph?n l?n công ch?c c?a chúng ta hi?n nay ngoài 
th?i gian ? co quan còn có nh?ng công vi?c bên ngoài. Do dó, tôi nghi nên
nghiên c?u phát tri?n và hoàn thi?n tuy?n xuong cá, s? d?ng xe buýt c? nh?. 
B?ng không, ngu?i ta s? l?i s? d?ng xe g?n máy. 

Song song dó, chúng ta cung nên phát d?ng phong trào v?n d?ng ngu?i dân s? d?ng 
phuong ti?n v?n t?i công c?ng. N?u th?t s? quy?t tâm, các cán b? nhà nu?c,
d?ng viên ph?i làm guong tru?c. Vi?c các v? lãnh d?o thành ph? di xe buýt t? 
nhà d?n noi làm vi?c không ch? có tác d?ng r?t l?n d?n dông d?o qu?n chúng,
mà còn là d?p d? ki?m ch?ng d?ch v? v?n t?i công c?ng này li?u có d?m b?o dua 
hành khách d?n noi dúng gi? - y?u t? tiên quy?t khi?n ngu?i dân quy?t d?nh
l?a ch?n phuong ti?n di l?i này.

Ý ki?n c?a ông D?ng thêm m?t l?n n?a kh?ng d?nh vai trò c?a nhà nu?c d?i v?i s? 
phát tri?n c?a xe buýt. Bài toán xe buýt hóc búa, nhung không ph?i là không
có l?i gi?i.

Theo THU?NG TÙNG
Doanh nhân Sài Gòn Cu?i tu?n

Other related posts: