# chu S trong film canh dong hoang

Ba chöõ S cuûa phim "Caùnh ñoàng hoang"


Nhaïc só Trònh Coâng Sôn vaø nhaø vaên Nguyeãn Quang Saùng - Kyù hoaï: Phaïm 
Muøi 


Caùnh ñoàng hoang (ñoaït "Boâng sen Vaøng" LHP VN 1980, Huy chöông Vaøng LHP 
Quoác teá Maùtxcôva 1981) laø boä phim ñaõ trôû thaønh "kinh ñieån", coù choã 
ñöùng vöõng chaéc trong lòch söû ñieän aûnh VN. 

Chuùng toâi xin traân troïng giôùi thieäu baøi vieát cuûa nhaø vaên Nguyeãn 
Quang Saùng - taùc giaû kòch baûn - veà hai ngöôøi baïn laøm neân boä phim ñaõ 
ra ñi maõi maõi: Ñaïo dieãn, NSND Nguyeãn Hoàng Seán vaø nhaïc só Trònh Coâng 
Sôn.

Phim Muøa gioù chöôùng, laàn ñaàu tieân toâi vieát kòch baûn phim, nhaø quay 
phim taøi naêng Hoàng Seán laàn ñaàu tieân laøm ñaïo dieãn phim truyeän, Laâm 
Tôùi - dieãn vieân noåi tieáng laàn ñaàu tieân laøm phoù ñaïo dieãn chæ ñaïo 
dieãn xuaát, Thuyø Lieân voán laø dieãn vieân saân khaáu laàn ñaàu tieân ñoùng 
vai chính cho phim (Saùu Linh), Thuyù An - coâ gaùi baùn nöôùc sinh toá trong 
Thaûo Caàm vieân ñoùng vai coâ giaùo Lieân (beù Ba), ai cuõng vöøa bôõ ngôõ 
vöøa haêng haùi. 

Vôùi moät ñoäi nguõ nhö vaäy, ñaïo dieãn Mai Loäc - Giaùm ñoác Haõng phim ñeà 
nghò toâi cuøng ñi theo ñoaøn, vaø toâi ñi theo ñoaøn töø luùc ñi choïn caûnh 
cho ñeán haäu kyø. Veà nhaïc, toâi ñeà xuaát choïn nhaïc só Hoaøng Hieäp.

Phim Muøa gioù chöôùng coù söï hôïp löïc cuûa caû quaân vaø daân. Caàn moät 
tieåu ñoaøn cho traän ñaùnh, chieán só ta haøo höùng giô caû hai tay, laên leâ 
boø leát treân ñoàng caû buoåi, moãi chieán só chæ nhaän thuø lao moät caùi 
baùnh bao. Vai quaàn chuùng bao nhieâu cuõng coù, ngöôøi naøo ñöôïc ñöùng 
tröôùc oáng kính, khoâng nhaän thuø lao maø sau ñoù coøn môøi ñoaøn phim veà 
nhaäu. Vaát vaû maø vui. Quan troïng hôn, toâi baét ñaàu bieát theá naøo laø 
phim vaø coù theå noùi toâi ñaõ naém ñöôïc "bí quyeát" vieát kòch baûn phim. 
Sau naøy, coù ngöôøi hoûi toâi, vieát vaên vôùi vieát kòch baûn phim khaùc nhau 
choã naøo, toâi traû lôøi ngaén goïn, vieát vaên phaûi coù vaên, vieát kòch 
baûn ñieän aûnh thì phaûi coù hình.

Töø caùi "bí quyeát" aáy, khi Muøa gioù chöôùng ñoùng maùy, treân chieác oâtoâ 
chaïy theo con ñöôøng ñaù doïc theo bôø soâng Tieàn, toâi nghó ñeán kòch baûn 
Caùnh ñoàng hoang.

Naêm 1966, töø Haø Noäi vöôït Tröôøng Sôn, toâi veà chieán tröôøng Ñoàng Thaùp 
Möôøi, toâi theo giao lieân treân chieác xuoàng qua bao nhieâu caùnh ñoàng vaøo 
muøa nöôùc noåi. Ñaây laø moät chieán tröôøng raát ñaëc bieät. Moät chieán 
tröôøng khoâng coù nuùi non, röøng thì röøng traøm, töøng cuïm löa thöa. Chieán 
só caùn boä ñeàu soáng treân chieác xuoàng leânh ñeânh treân maët nöôùc. Khoâng 
haàm hoá traùnh bom ñaïn. Nöôùc laø moät coäng söï meânh moâng. Traùnh phaùo, 
traùnh bom, traùnh "roáckeùt" töø tröïc thaêng baén xuoáng chæ coù moät caùch 
duy nhaát laø laën. 

Daân Ñoàng Thaùp ai maø khoâng bieát bôi, bieát laën, bieát cheøo, bieát 
choáng. Toâi laø daân ñoàng nöôùc, moïi chuyeän ñoù, vôùi toâi laø söï thöôøng. 
Nhöng nhöõng ñöùa nhoû moät hai tuoåi thì sao? Nhaø naøo coù con nhoû, thì cha 
meï ñaõ coù saün bao nylon. Bom ñaïn tôùi thì cha meï boû ñöùa nhoû vaøo bao 
nylon nhaän noù xuoáng nöôùc, bom ñaïn döùt thì troài leân, môû mieäng bao 
nylon cho noù thôû. Nhìn ñöùa nhoû ñöôïc cha ñöa ra khoûi bao nylon, maët noù 
ngô ngô ngaùc ngaùc, toâi baàn thaàn, bò aùm aûnh raát laâu.

Cuõng töø hình aûnh cuûa ñöùa beù, toâi mô mô, maøng maøng nghó ñeán moät phim 
veà chieán tranh. Nghó vaäy thoâi chôù chöa vieát, khoâng bieát vieát theá 
naøo, vaø neáu vieát ñöôïc thì luùc baáy giôø khoâng theå naøo thöïc hieän 
ñöôïc. Vaäy laø toâi ngaäm laïi, ñeå ñoù. Möôøi hai naêm sau môùi vieát. Toâi 
vieát Caùnh ñoàng hoang vaøo buoåi saùng ngaøy 18-12-1978.

Sau phim "Muøa gioù chöôùng, toâi thaáy haøo höùng, nhö ñöôïc ñaø xoâng leân 
vaäy. Kòch baûn khoâng trao cho ai ngoaøi ñaïo dieãn Hoàng Seán, ngoaøi taøi 
naêng vaø taâm huyeát cuûa anh, toâi vôùi anh coù cuøng moät voán soáng. Ñaïo 
dieãn vaø taùc giaû kòch baûn coù cuøng moät voán soáng laø moät yeáu toá quan 
troïng cho söï thaønh coâng. Vaø vai chính cuõng khoâng ai baèng Laâm Tôùi, anh 
ñaõ xuaát saéc qua vai oâng Taùm Quyeän trong Muøa gioù chöôùng, vaø anh cuõng 
laø ngöôøi sinh ra ôû ñoàng nöôùc.

Coù moät ñieàu baên khoaên, toâi noùi vôùi Hoàng Seán, laøm sao coù moät ñöùa 
nhoû, vaø ai daùm cho con mình ñoùng moät vai nguy hieåm nhö vaäy, chaéc laø 
phaûi laøm con buùpbeâ, thay cho ñöùa nhoû. Hoàng Seán: "Vieäc ñoù anh ñeå toâi 
lo, yeân taâm ñi". Hoàng Seán laø ngöôøi meâ sen, neân "Muøa gioù chöôùng" chôi 
sen hôi nhieàu. Toâi noùi: "Laàn naøy ñöøng laëp laïi sen nöõa, phaûi chôi 
boâng suùng", Hoàng Seán gaät ñaàu. Moät ñieàu khoù nöõa, phim phaûi coù tröïc 
thaêng. 

Luùc ñaàu, toâi ñònh vieát moät baày tröïc thaêng, moät baày ít nhaát phaûi 12 
chieác, moät baày rôïp trôøi seõ aàm ó, ruùng ñoäng caû trôøi ñaát. Ñeán khi 
tìm hieåu ñöôïc bieát, HU1A cuûa Myõ boû laïi coù vaøi chieác thoâi. Vaäy laø 
toâi vieát moät ñoäi, 3 chieác, 3 chieác cuõng ñuû gaây soùng gioù roài, thöïc 
teá ôû chieán tröôøng, coù khi chæ coù moät chieác cuõng khieáp laém. Khoâng 
coù 3 chieác tröïc thaêng thì boä phim coi nhö deïp. Heát söùc tình nghóa, caùc 
ñoàng chí quaân ñoäi khoâng chæ giuùp ñôõ maø caûm thaáy coù traùch nhieäm vôùi 
boä phim veà chieán tranh. Khoâng thueâ möôùn gì heát, xaêng daàu thì tính vaøo 
xaêng daàu taäp bay. Haõng phim khoâng toán moät ñoàng xu (chuyeän naøy baây 
giôø laøm sao coù ñöôïc!). Phim veà chieán tranh maø thieáu söï hoã trôï cuûa 
quaân ñoäi, raát khoù thaønh coâng. Ba dieãn vieân phi coâng ñaõ dieãn raát 
xuaát saéc.

Baây giôø xem laïi, 3 chieác tröïc thaêng khi quaàn ñaûo treân baàu trôøi, khi 
laø laø treân ngoïn caây, ngoïn coû caøng phuïc taøi nhaø quay phim Ñöôøng 
Tuaán Ba. 

Veà nhaïc phim laàn naøy, toâi ñeà xuaát môøi nhaïc só Trònh Coâng Sôn. Trònh 
Coâng Sôn noåi tieáng veà ca khuùc nhöng chöa bao giôø laøm nhaïc phim. Trònh 
Coâng Sôn thöôøng hay veà queâ toâi. Sôn bieát trôøi ñaát, soâng nöôùc caû möa 
caû gioù, ñaëc bieät taùnh caùch cuûa ngöôøi daân, ngöôøi daân quyù yeâu anh 
moät caùch laï. Moät buoåi chieàu, Trònh Coâng Sôn, Hoàng Seán vaø toâi vaøo 
moät quaùn laù ôû thò xaõ Cao Laõnh. Taïi moät caùi baøn gaàn ñoù, coù ngöôøi 
nhaän ra Trònh Coâng Sôn.

Moät tieáng reo, Trònh Coâng Sôn, theá laø caû chuïc ngöôøi trai treû vaây laáy 
baøn ba ñöùa toâi. Theá roài caây ghita chaúng bieát töø ñaâu ñöa ñeán tröôùc 
maët Trònh Coâng Sôn - "Haùt cho tuïi em moät baøi ñi anh".

Trònh Coâng Sôn raát töï nhieân, raûi moät chuoãi aâm thanh, roài caát tieáng 
haùt: "Möa vaãn möa bay treân taàng thaùp coå...". Tieáng haùt Trònh Coâng Sôn 
nhö daäy soùng trong loøng moïi ngöôøi. Tieáng voã tay cuûa quaùn nhaäu ñang 
raøo raøo nhö möa thì coù moät chaøng trai ngöôøi daøy, da ñaäm, chen vaøo, 
böôùc ñeán, gioïng oang oang: "Anh Sôn! Em laø tröôûng traïi giam ôû ñaây. Anh 
coù ai laø baïn beø ñang keït trong traïi, anh cho em bieát, em ñöa anh ñeán 
thaêm ngay!".

Tieáng voã tay laïi raøo raøo nhö oác ñoå. Moät ngöôøi keâu leân: "Vui heát 
choã noùi! "Doâ"!".

Ñeâm aáy, Sôn say naèm thaúng caúng. Moät ñeâm say haïnh phuùc.

Khi toâi ngoû lôøi môøi laøm nhaïc, Sôn traàm ngaâm raát laâu. Sôn noùi, ñaây 
laø laàn ñaàu tieân, chaúng bieát sao, trong luùc chöa vieát ñöôïc ca khuùc 
naøo veà Ñoàng Thaùp, thì ñaây laø dòp goùp phaàn nhaïc vaøo boä phim chieán 
tröôøng Ñoàng Thaùp vaäy.

Sau khi phim Caùnh ñoàng hoang ñöôïc trình chieáu thì anh em noùi ñuøa laø boä 
phim cuûa "Sôn, Seán, Saùng", sau goïi laø phim cuûa ba chöõ S.

Naêm roài, toâi veà Cao Laõnh, thaêm Tö Höõu, nguyeân Bí thö Tænh uyû Ñoàng 
Thaùp. Gaëp toâi, anh hoûi: "Baây giôø chæ coù moät chöõ S phaûi khoâng?".

Toâi buøi nguøi, hai chöõ S ñaõ maõi maõi ñi roài! thöông tieác bieát bao!

NGUYEÃN QUANG SAÙNG (Baùo Lao Ñoäng)

Other related posts: