[SMCC] Re: bai viet hay cho ban

          posted: 17.3.2006

NHá»®NG NGá»? NHẬN Vá»? Há»?C THUYẾT MARX     Nguyá»?n Hoài Vân NgÆ°á»?i ta Ä?ã nhân danh Marx sát hại trên dÆ°á»?i 100 triá»?u ngÆ°á»?i. Thừa Ä?ủ Ä?á»? há»?c thuyết Marx bá»? Ä?Æ°a vào thùng rác của lá»?ch sá»­. NhÆ°ng, hãy nghÄ© lại : ngÆ°á»?i ta Ä?ã nhân danh Thiên Chúa Ä?á»? giết hại không dÆ°á»?i 80 triá»?u thá»? dân Mỹ Châu, chÆ°a ká»? bao ngÆ°á»?i vô tá»?i tại các lục Ä?á»?a khác. Có cần Ä?Æ°a Thiên Chúa và Ky Tô Giáo vào thùng rác của lá»?ch sá»­ hay không ? Há»?c thuyết Marx Ä?ã Ä?ược tôn sùng thái quá bá»?i những guá»?ng máy tuyên truyá»?n tại các quá»?c gia toàn trá»?, và bá»?i Ä?á»?i ngÅ© trí thức ngá»± trá»? trên trÆ°á»?ng tÆ° tÆ°á»?ng tại các nÆ°á»?c tá»± do. NgÆ°á»?i ta còn nhá»? câu nói của Sartre : « những kẻ chá»?ng Cá»?ng là Ä?á»? chó !» Ngày nay, Ä?á»?i ngÅ© trí thức quay lÆ°ng lại Marx, mặc dù chÆ°a nhất quyết phải chạy theo cái gì. Trong sá»± trá»?ng vắng Ä?ó, dân chủ nghá»? trÆ°á»?ng cùng vá»?i kinh tế tá»± do mặc nhiên trá»? thành « Ä?iá»?m Ä?ến của Lá»?ch Sá»­ Â». NhÆ° thá»? tất cả sẽ dừng lại á»? Ä?ó : á»? má»?t hình thái dân chủ, và á»? thá»? trÆ°á»?ng tá»± do. Ä?iá»?u quan trá»?ng phải tá»± há»?i là : những vấn Ä?á»? trá»?ng Ä?ại của nhân loại có hy vá»?ng Ä?ược giải quyết bá»?i các phÆ°Æ¡ng thuá»?c này hay không ? Vấn Ä?á»? môi sinh ô nhiá»?m, vấn Ä?á»? chênh lá»?ch giàu nghèo, vấn Ä?á»? tài nguyên khánh kiá»?t â?¦ Ä?á»?a cầu chá»? còn khoảng hÆ¡n 40 nÄ?m dá»± trữ dầu hoả, 70 nÄ?m khí Ä?á»?t, 55 nÄ?m Uranium. Thêm vào Ä?ó, sá»? lượng xe hÆ¡i và mức tiêu thụ nÄ?ng lượng sẽ nhân Ä?ôi trong hai thập niên tá»?i (1). Giả sá»­ ngÆ°á»?i ta thành công trong viá»?c nâng cao mức sá»?ng của Ä?ại Ä?a sá»? dân trên thế giá»?i hiá»?n Ä?ang nghèo Ä?ói, Ä?ến mức ngang hàng vá»?i ngÆ°á»?i dân Hoa Kỳ, thì tài nguyên của trái Ä?ất sẽ khánh kiá»?t trong vòng 10 nÄ?m, chÆ°a ká»? Ä?ến vấn Ä?á»? ô nhiá»?m. Thá»­ tÆ°á»?ng tượng má»?i ngÆ°á»?i Trung Hoa Ä?á»?u có xe hÆ¡i, khói xe của há»? sẽ làm ngá»?p thá»? toàn Ä?á»?a cầu ! Dân chủ Ä?ại nghá»?, kinh tế duy lợi, có ngÄ?n cản Ä?ược ngÆ°á»?i Trung Hoa mua xe hÆ¡i hay không ? Có bắt ná»?i ngÆ°á»?i Hoa Kỳ, vô Ä?á»?ch trong lãnh vá»±c lãng phí tài nguyên và gây ô nhiá»?m, phải bá»?t tiêu thụ, bá»?t hao phí tài nguyên, bá»?t gây ô nhiá»?m, hay không ? Có bắt ná»?i ngÆ°á»?i dân các nÆ°á»?c giàu mạnh, phải giảm mức sá»?ng của mình Ä?á»? chia sẻ vá»?i nhân dân các nÆ°á»?c nghèo Ä?ói hay không ?  Marx cÅ©ng Ä?ã từng Ä?ứng trÆ°á»?c má»?t « Ä?iá»?m Ä?ến của Lá»?ch Sá»­ Â» á»? thá»?i ông. Xã há»?i thá»?i Marx mang dấu ấn của cuá»?c cách mạng Pháp 1789. Vá»?i cuá»?c cách mạng ấy, ngÆ°á»?i tÆ° sản Ä?ã Ä?oạt quyá»?n kiá»?m soát xã há»?i, Ä?ã xây dá»±ng má»?t xã há»?i tÆ° sản, rá»?i ngừng lại á»? Ä?ó. Xã há»?i tÆ° sản không có mục tiêu nào khác hÆ¡n là sá»± trÆ°á»?ng tá»?n của nó. Triết há»?c của giai Ä?oạn Ä?ó, triết há»?c Hegel, Ä?á»?ng hóa Thiên Chúa vá»?i toàn thá»? sá»± Hiá»?n Hữu. Sá»± vật là Thiên Chúa trong không gian, và Lá»?ch Sá»­ là Thiên Chúa trong thá»?i gian. NgÆ°á»?i ta có thá»? phá»?i trí và xây dá»±ng sá»± vật má»?t cách thuần lý, Ä?á»? Ä?ạt Ä?ến má»?t Lý TÆ°á»?ng, Ä?ến Thiên Chúa, và con Ä?Æ°á»?ng Ä?Æ°a Ä?ến trạng thái Lý TÆ°á»?ng ấy, là Lá»?ch Sá»­. á»? cuá»?i cuá»?c hành trình của Ã? Niá»?m, là Ä?iá»?m Ä?ến của Lá»?ch Sá»­. á»? Ä?ó, Lá»?ch Sá»­ sẽ vÄ©nh viá»?n ngừng lại. Theo Hegel, xã há»?i tÆ° sản vào thế ká»· 19 chính là cái kết cuá»?c này của Lá»?ch Sá»­. Marx Ä?ã trÆ°á»?ng thành trong bá»?i cảnh tÆ° tÆ°á»?ng ấy. Ã?ng Ä?ã từng quan sát « Ä?iá»?m Ä?ến của Lá»?ch Sá»­ Â» thá»?i ông, nhÆ° chúng ta Ä?ang nhìn « Ä?iá»?m Ä?ến của Lá»?ch Sá»­ Â» á»? thá»?i chúng ta. Tất cả tÆ° tÆ°á»?ng của ông không ngoài mục Ä?ích làm xoay chuyá»?n trá»? lại cái bánh xe Lá»?ch Sá»­ Ä?ã bá»? coi nhÆ° dừng lại ấy. Vì thế, tìm hiá»?u Marx, má»?t cách chân thành, ngoài má»?i thiên kiến, có thá»? là má»?t nhu cầu tá»± nhiên á»? vào thá»?i Ä?ại của chúng ta.  Mặt khác, cÅ©ng có thá»? nói tìm hiá»?u Marx, á»? thá»?i chúng ta, bắt Ä?ầu bằng viá»?c nhìn ra những ngá»? nhận vá»? Marx. Các guá»?ng máy tuyên truyá»?n, Cá»?ng Sản cÅ©ng nhÆ° chá»?ng Cá»?ng, Ä?ã Ä?Æ°a vào Ä?ầu óc chúng ta quá nhiá»?u xác quyết vá»? Marx. Những xác quyết sai lầm. Xin nêu lên á»? Ä?ây vài ngá»? nhận ná»?n tảng, Ä?á»? cùng bạn Ä?á»?c suy xét.  MARX VÃ? THUYẾT Ä?á»?NH Má»?NH (Déterminisme)            Quan Ä?iá»?m của Marx cho rằng ý thức của con ngÆ°á»?i bá»? Ä?iá»?u kiá»?n hóa bá»?i môi trÆ°á»?ng sá»?ng, thÆ°á»?ng bá»? hiá»?u nhÆ° « Ä?á»?nh má»?nh chủ nghÄ©a Â». Ngá»? nhận này Ä?Æ°a Ä?ến những tuyên bá»? dao to búa lá»?n vạch ra cái gá»?i là « Ä?Æ°á»?ng Ä?i tất yếu của Lá»?ch Sá»­ Â», trong Ä?ó con ngÆ°á»?i chá»? hiá»?n diá»?n nhÆ° má»?t bá»? phận trong guá»?ng máy. Theo lý thuyết này, ý thức của con ngÆ°á»?i bá»? Ä?iá»?u kiá»?n hóa bá»?i cuá»?c sá»?ng, mà cuá»?c sá»?ng chuyá»?n hóa trong thá»?i gian, lại chính là Lá»?ch Sá»­, nên, trong dòng Lá»?ch Sá»­, con ngÆ°á»?i bá»? nắm cá»? lôi Ä?i, mất hẳn tính cách tác nhân, chủ Ä?á»?ng. Thuyết Ä?á»?nh má»?nh chính là quan niá»?m tÆ°Æ¡ng lai chẳng là gì khác hÆ¡n là hiá»?n tại Ä?ược ná»?i dài, Ä?ược « suy diá»?n Â» từ những quy luật, từ sá»± vận hành má»?t cách máy móc, của những « dữ kiá»?n Â», bao gá»?m không những các dữ kiá»?n vật chất,   mà cả ý thức, suy tÆ° và hành Ä?á»?ng của con ngÆ°á»?i. Vá»?i quan Ä?iá»?m này, cách mạng không còn chá»? Ä?ứng. Cách mạng Ä?òi há»?i Ä?oạn tuyá»?t vá»?i má»?t hiá»?n trạng, không thá»? là sá»± ná»?i dài của hiá»?n trạng cho dù vá»?i bất cứ « quy luật tất yếu Â» nào.            Khi Marx trình luận án tiến sÄ©, vào nÄ?m 1841, lúc ông vừa 23 tuá»?i, vá»?i Ä?á»? tài « Khác biá»?t giữa triết há»?c thiên nhiên của Démocrite và của Epicure Â», Marx Ä?ã Ä?ứng vá»? phía Epicure, chá»?ng lại quan Ä?iá»?m « Ä?á»?nh má»?nh Â» của Démocrite. Thêm vào Ä?ó, ông vạch ra tÆ°Æ¡ng quan biá»?n chứng giữa tá»± do sáng tạo và sá»± quy Ä?á»?nh của những Ä?iá»?u kiá»?n thá»±c tế.  Nhiá»?u nÄ?m sau, ngÆ°á»?i ta Ä?á»?c ông trong TÆ° Bản Luận : Â« Lá»?ch Sá»­ loài ngÆ°á»?i khác vá»?i Lá»?ch Sá»­ thiên nhiên á»? chá»? con ngÆ°á»?i làm nên Lá»?ch Sá»­ của mình, chứ không phải thiên nhiên Â». Ä?ó là khía cạnh « Tá»± Do Â» trong sáng tạo. NhÆ°ng ông cÅ©ng nói trong â??Le 18 Brumaire de Louis Bonaparteâ?? :  « Con ngÆ°á»?i làm nên lá»?ch sá»­ của mình, nhÆ°ng con ngÆ°á»?i không thá»? làm lá»?ch sá»­ má»?t cách Ä?á»?c Ä?oán, theo những Ä?iá»?u kiá»?n mà mình chá»?n lá»±a, mà ngược  lại, phải chiá»?u theo những Ä?iá»?u kiá»?n trá»±c tiếp kế thừa từ quá khứ Â». Ä?ó là khía cạnh « bá»? quy Ä?á»?nh Â» bá»?i thá»±c tại. Chá»? nói Ä?ến khía cạnh « quy Ä?á»?nh Â» trong há»?c thuyết Marx là phản bá»?i Marx. Tinh hoa của tÆ° tÆ°á»?ng của Marx là tá»?ng hợp và vạch ra tÆ°Æ¡ng quan giữa hai yếu tá»? « tá»± do Â» và « quy Ä?á»?nh Â», trong tiến trình « sáng tạo Lá»?ch Sá»­ Â» của con ngÆ°á»?i. Marx cho rằng sá»± khác biá»?t giữa nhà kiến trúc sÆ° kém cá»?i nhất và con ong tài ba nhất, là ngÆ°á»?i kiến trúc sÆ° xây dá»±ng công trình của mình trong trí óc, trÆ°á»?c khi thá»±c hiá»?n nó trong thá»±c tế. Kết quả viá»?c làm của nhà kiến trúc Ä?ã hiá»?n hữu trong trí tÆ°á»?ng tượng của ông trÆ°á»?c khi ông bắt tay vào viá»?c (2). Hành Ä?á»?ng của con ngÆ°á»?i thá»? hiá»?n mục tiêu mà ngÆ°á»?i ấy Ä?ã Ä?á»?nh trÆ°á»?c trong ý thức của mình. Lá»?ch Sá»­ con ngÆ°á»?i phát sinh từ ý thức ấy, ý thức dá»± phóng, ý thức mục Ä?ích. Tia sáng cùa cái « trí tuá»? biết dá»± phóng Â» nÆ¡i con ngÆ°á»?i chiếu rá»?i vào thá»?i gian trÆ°á»?c mặt, Ä?á»? cho thấy, không phải là má»?t tÆ°Æ¡ng lai khả hữu duy nhất, mà nhiá»?u tÆ°Æ¡ng lai khả hữu. Con ngÆ°á»?i có khả nÄ?ng chá»?n lá»±a giữa những tÆ°Æ¡ng lai khả hữu ấy. Không thấy Ä?âu là « con Ä?Æ°á»?ng tất yếu của Lá»?ch Sá»­ Â» cả ! Xã Há»?i Chủ NghÄ©a hoàn toàn không có tính tất yếu ! Xã Há»?i Chủ NghÄ©a chá»? là má»?t tÆ°Æ¡ng lai khả hữu. TÆ° Bản Chủ NghÄ©a, sau khi Ä?ã cho hết những Æ°u Ä?iá»?m của nó, có thá»? Ä?Æ°a Ä?ến Xã Há»?i Chủ NghÄ©a hay má»?t cái gì khác.            Lá»?ng trong thuyết Ä?á»?nh má»?nh, quan Ä?iá»?m « kinh tế quy Ä?á»?nh tất cả Â», cÅ©ng thÆ°á»?ng  Ä?ược gán cho Marx. Engels nói : Â« Chính Marx và tôi, phần nào phải lãnh trách nhiá»?m trong viá»?c má»?t sá»? ngÆ°á»?i trẻ nhiá»?u khi gán cho khía cạnh kinh tế má»?t tầm quan trá»?ng quá Ä?áng. TrÆ°á»?c sá»± phủ nhận vai trò của kinh tế nÆ¡i những Ä?á»?i thủ của chúng tôi, chúng tôi Ä?ã phải nhấn mạnh Ä?ến khía cạnh ấy, và không  phải lúc nào chúng tôi cÅ©ng tìm ra Ä?ược thá»?i giá»?, nÆ¡i chá»?n, và dá»?p thuận tiá»?n Ä?á»? nêu lên chá»? Ä?ứng của những yếu tá»? khác (ngoài kinh tế), cùng tham gia vào tác Ä?á»?ng há»? tÆ°Æ¡ng Â» (3).            Vấn Ä?á»? « thượng tầng cấu trúc Â» cÅ©ng là má»?t ngá»? nhận thông thÆ°á»?ng Ä?á»?i vá»?i há»?c thuyết Marx. Trong « Idéologie Allemande Â», Marx cho rằng : « â?¦ vì thế, luân lý, tôn giáo, siêu hình há»?c (â?¦) và những hình thái ý thức liên há»?, mất Ä?i bá»? ngoài Ä?á»?c lập, tá»± hữu Â». NgÆ°á»?i ta hiá»?u rằng chúng hoàn toàn bá»? quy Ä?á»?nh, nhÆ° « Ä?á»?i sá»?ng quy Ä?á»?nh ý thức, không phải ý thức quy Ä?á»?nh Ä?á»?i sá»?ng Â» (4). Tuy nhiên Marx cÅ©ng nói :  « Ä?iá»?u khó hiá»?u, không phải là nhận  biết rằng nghá»? thuật (Cá»?) Hy Lạp (â?¦) gắn liá»?n vá»?i những hình thái phát triá»?n của xã há»?i thá»?i ấy. Khó khÄ?n nằm á»? chá»? nghá»? thuật Hy Lạp vẫn Ä?em lại cho chúng ta, ngày nay,  những cảm hứng mỹ thuật và vẫn còn (â?¦) giá trá»? tiêu chuẩn, mô thức, không gì sánh Ä?ược Â» (Contribution à la critique de lâ??économie politique). Nghá»? thuật cÅ©ng thuá»?c « thượng tầng cấu trúc Â», và á»? Ä?ây Ä?ã Ä?ược Marx khảng Ä?á»?nh tính Ä?á»?c lập, trái vá»?i những gì ngÆ°á»?i ta thÆ°á»?ng hiá»?u. Engels cÅ©ng Ä?ã Ä?iá»?u chá»?nh câu nói của Marx, rằng : « (thượng tầng cấu trúc) mất bá»? ngoài Ä?á»?c lập Â» (4), khi ông khẳng Ä?á»?nh tính « Ä?á»?c lập tÆ°Æ¡ng Ä?á»?i Â» của thượng tầng cấu trúc (3).   MARX VÃ? CHỦ NGHĨA GIÃ?O Ä?Iá»?U (DOGMATISME)            Không gì xa lìa há»?c thuyết Marx hÆ¡n là chủ nghÄ©a giáo Ä?iá»?u. Từ thiếu thá»?i, Marx Ä?ã phá bá»? hai hình thái giáo Ä?iá»?u chủ nghÄ©a, Ä?ó là : giáo Ä?iá»?u chủ nghÄ©a duy tâm của Hegel, và giáo Ä?iá»?u chủ nghÄ©a duy vật của Feuerbach. Feuerbach Ä?ảo ngược triết lý giáo Ä?iá»?u duy tâm của Hegel, cho rằng trong triết há»?c Hegel, con ngÆ°á»?i Ä?ã  phóng cái Lý TÆ°á»?ng trong tâm thức mình ra bên ngoài mình, Ä?á»? làm nên Thiên Chúa, rá»?i tôn thá»?, chạy theo cái lý tÆ°á»?ng gá»?i là Thiên Chúa ấy. Ä?ó là má»?t hiá»?n tượng « vong thân Â». Ã?ng cho rằng thay vì Ä?i tìm Thiên Chúa, phải tìm lại con ngÆ°á»?i, Ä?á»? chữa lành cÄ?n bá»?nh vong thân kia. Ã?ng Ä?ảo ngược triết lý của Hegel, nhÆ°ng vẫn giữ cái khung giáo Ä?iá»?u của triết lý ấy, thay thế  Thần Hoc bằng má»?t « thần há»?c Â» khác, má»?t « thần há»?c Â» duy vật. « Con ngÆ°á»?i Â» mà Feuerbach muá»?n tìm lại, là má»?t con ngÆ°á»?i trừu tượng, không thật, lÆ¡ lá»­ng trên cái không trung của má»?t há»? thá»?ng triết há»?c. Marx Ä?em con ngÆ°á»?i ấy vào xã há»?i, và gắn nó vào hiá»?n thá»±c bằng hành Ä?á»?ng. Vì con ngÆ°á»?i hành Ä?á»?ng, nên con ngÆ°á»?i tham dá»± vào cuá»?c sá»?ng, và vá»?i xã há»?i tính, con ngÆ°á»?i có khả nÄ?ng hành Ä?á»?ng tập thá»?. Con ngÆ°á»?i hiá»?n hữu bằng hành Ä?á»?ng, tác Ä?á»?ng trên hiá»?n thá»±c, nhÆ°ng cÅ©ng bá»? quy Ä?á»?nh bá»?i hiá»?n thá»±c. Gắn liá»?n vá»?i hiá»?n thá»±c, bá»?i tÆ°Æ¡ng quan biá»?n chứng, là chá»?i bá»? « giáo Ä?iá»?u chủ nghÄ©a Â».             Thật vậy, khi Ä?á»? ra má»?t lý thuyết, Marx luôn xác Ä?á»?nh phạm vi áp dụng của lý thuyết ấy, tức cái « hiá»?n thá»±c Â» trong Ä?ó lý thuyết này Ä?úng, và những biến Ä?á»?i cho ra cái « hiá»?n thá»±c Â» khác sẽ phủ Ä?á»?nh nó. Thí dụ khi nói vá»? « quy luật giá trá»? Â» (loi de la valeur), cho rằng lao Ä?á»?ng là yếu tá»? duy nhất tạo ra giá trá»? của hàng hóa, Marx giả Ä?á»?nh má»?t môi trÆ°á»?ng  trong Ä?ó cung và cầu Ä?á»?u vô hạn, và yếu tá»? máy móc chá»? truyá»?n lại chứ không can thiá»?p vào viá»?c tạo ra giá trá»?.  Trong bá»?i cảnh máy móc chạy bằng hÆ¡i nÆ°á»?c á»? thá»?i ông, Marx Ä?ã ý thức rằng quy luật giá trá»? sẽ trá»? thành sai, khi khoa há»?c tiến bá»? hÆ¡n và can thiá»?p trá»±c tiếp vào khả nÄ?ng sản xuất. Ã?ng viết : « Cùng lúc vá»?i sá»± phát triá»?n của Ä?ại kỹ nghá»?, viá»?c làm ra của cải càng ngày càng bá»?t lá»? thuá»?c vào sá»? lượng thá»?i gian làm viá»?c, và càng ngày càng lá»? thuá»?c nhiá»?u hÆ¡n vào hiá»?u nÄ?ng của yếu tá»? cÆ¡ khí (â?¦). Sản xuất sẽ lá»? thuá»?c vào trình Ä?á»? tiến triá»?n của khoa há»?c và kỹ thuật (â?¦). Khi mà lao Ä?á»?ng, dÆ°á»?i dạng trá»±c tiếp, không còn là nguá»?c gá»?c chính của phú hữu, thì thá»?i gian làm viá»?c cÅ©ng không còn là thÆ°á»?c Ä?o của sá»± phú hữu ấy â?¦ Â» (Fondements de la critique de lâ??économie politique, t. II). á»? má»?t Ä?oạn sau, Marx thêm vào yếu tá»? « tá»? chức sản xuất Â» khi viết : « mặc dù không thá»? thiếu Ä?ược, (lao Ä?á»?ng trá»±c tiếp) bá»? thâu hẹp vào má»?t vai trò khiêm nhượng Ä?á»?i vá»?i tác Ä?á»?ng của   khoa há»?c (â?¦) và nÄ?ng lá»±c sản xuất Ä?ến từ mô hình tá»? chức xã há»?i của toàn thá»? lá»±c lượng sản xuất Â». Quy luật giá trá»? trá»? thành sai, dá»± Ä?oán « lợi nhuận (của tÆ° bản) luôn có khuynh hÆ°á»?ng giảm sút Â» cÅ©ng sai. TÆ° Bản sẽ không nhất thiết kẹt vào mâu thuẫn « càng tÄ?ng sản xuất càng kém lợi nhuận, và càng kém lợi nhuận càng tÄ?ng sản xuất Â». Thêm vào Ä?ó, TÆ° Bản còn có thá»? tạo ra những thá»? trÆ°á»?ng má»?i tùy khả nÄ?ng sản xuất của mình, hay có thá»? nhận Ä?ược từ chính quyá»?n những giúp Ä?ỡ, trá»±c tiếp hay gián tiếp, v.vâ?¦ Những tuyên bá»? cÆ°á»?ng Ä?iá»?u kiá»?u nhÆ° « TÆ° Bản Chủ NghÄ©a Ä?ang dãy chết Â» trá»? thành vô nghÄ©a.            Sang má»?t vấn Ä?á»? khác. NgÆ°á»?i ta thÆ°á»?ng nói Ä?ến nÄ?m giai Ä?oạn Lá»?ch Sá»­ Ä?ược Marx nêu ra  : cá»?ng sản nguyên thủy, nô lá»?, phong kiến, tÆ° bản, và cá»?ng sản vÄ?n minh. Trong thÆ° trả lá»?i Michailovski nÄ?m 1877, Marx chá»?ng lại những ngÆ°á»?i Ä?ã « biến hóa sÆ¡ Ä?á»? mà tôi (Marx) Ä?ã vẽ lên Ä?á»? mô tả sá»± hình thành của TÆ° Bản Chủ NghÄ©a tại Tây Ã?u, và biến sÆ¡ Ä?á»? ấy thành má»?t lý thuyết lá»?ch sá»­ và triết há»?c có tính phá»? quát , áp dụng má»?t cách tất yếu cho toàn thá»? má»?i dân tá»?c, bất chấp những Ä?iá»?u kiá»?n lá»?ch sá»­ của các dân tá»?c ấy â?¦ Â». Trong Lá»?i Cuá»?i của TÆ° Bản Luận ấn bản thứ hai, nÄ?m 1873, Marx trích dẫn má»?t tạp chí Nga (Le Messager Européen), nhÆ° sau : Â« â?¦ ngÆ°á»?i ta nói rằng các quy luật của Ä?á»?i sá»?ng kinh tế luôn nhất quán, luôn bất biến : chúng áp dụng cho hiá»?n tại cÅ©ng nhÆ° cho quá khứ. Ä?ây chính là Ä?iá»?m mà Marx chá»?ng lại : theo ông, các quy luật trừu tượng không có thật â?¦ Ngược lại, má»?i giai Ä?oạn lá»?ch sá»­ có những quy luật riêng của giai Ä?oạn ấy Â».  LÃ? THUYẾT NHÃ? NƯá»?C CỦA MARX            Trong « Critique de la Philosophie de lâ??Etat de Hegel Â» (1843) Marx Ä?ã vạch ra thá»±c chất của cái Nhà NÆ°á»?c Ä?ức Phá»? mà Hegel coi nhÆ° cao Ä?iá»?m của Lý Trí. Hegel cho rằng Nhà NÆ°á»?c là nguá»?n gá»?c của xã há»?i công dân   (hay dân sá»±), do á»? tính tiêu chuẩn, ná»?n tảng, tượng trÆ°ng cho Lý Trí, của nó. Marx, ngược lại, khẳng Ä?á»?nh xã há»?i công dân cho ra Nhà NÆ°á»?c. Xã há»?i công dân (hay dận sá»±), là sá»± tập hợp của những quyá»?n lợi kinh tế và xã há»?i. Nó cho ra Nhà NÆ°á»?c. Vậy Nhà NÆ°á»?c Ä?ến từ những quyá»?n lợi kinh tế xã há»?i. Nhà NÆ°á»?c không Ä?ại diá»?n cho má»?t Lý TÆ°á»?ng trừu tượng, mà Ä?ại diá»?n cho quyá»?n lợi kinh tế xã há»?i của thành phần Æ°u thắng. Theo phÆ°Æ¡ng pháp luận của Feuerbach, thì viá»?c ngÆ°á»?i dân cho ra xã há»?i công dân, cho ra Nhà NÆ°á»?c, Ä?ặt nó lên Ä?ầu mình, rá»?i phục vụ nó, bá»? nó cai trá»?, chá»? huy, là má»?t hiá»?n tượng vong thân (má»?t lý luận tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° vá»?i khái niá»?m Thiên Chúa). Giải pháp Ä?ược Marx Ä?á»? ra là má»?t ná»?n dân chủ thá»±c thụ (tức â??tìm lại ngÆ°á»?i dânâ??, nhÆ° â??tìm lại con ngÆ°á»?iâ?? nói á»? trên), phá bá»? tÆ° tÆ°á»?ng mù quáng cho rằng Nhà NÆ°á»?c là hiá»?n thân của má»?t Lý TÆ°á»?ng, là â??Ä?á»?nh cao của Trí Tuá»?â?? â?¦             Má»?t Nhà NÆ°á»?c toàn trá»?, tập trung, càng ngày càng can thiá»?p vào má»?i lãnh vá»±c của Ä?á»?i sá»?ng, là má»?t quan Ä?iá»?m hoàn toàn trái ngược vá»?i há»?c thuyết Marx. Mặc dù vậy, ngÆ°á»?i ta vẫn thÆ°á»?ng hay Ä?á»?ng hóa mô hình Nhà NÆ°á»?c cá»?ng ká»?nh, chá»? huy kinh tế, vá»?i Cá»?ng Sản, vá»?i há»?c thuyết Marx. Trong â??Chá»? trích các chÆ°Æ¡ng trình Gotha và Erfurtâ?? , Marx và Engels (Ä?á»?ng tác giả), viết rằng : â??Vá»?i sá»± hình thành của xã há»?i Xã Há»?i Chủ NghÄ©a, Nhà NÆ°á»?c sẽ tá»± nó tan rã và biến mấtâ??.             Thay thế bằng cái gì ? á»? thá»?i ông, Marx chá»? có má»?t thí dụ bá»?c phát trÆ°á»?c mắt, Ä?ó là Công Xã Paris. Marx và Engels rút tá»?a ra từ thí dụ ấy, những Æ°u Ä?iá»?m mà ngÆ°á»?i ta có thá»? tóm lược nhÆ° sau : má»?t chế Ä?á»? tá»± quản, má»?t hình thái Dân Chủ trá»±c tiếp, và má»?t sá»± tản quyá»?n rá»?ng rãi có thá»? Ä?Æ°a Ä?ến chế Ä?á»? liên bang nếu Công Xã Paris thành công trong viá»?c lan ra trên toàn nÆ°á»?c Pháp.   VAI TRÃ? CỦA Ä?ẢNG LAO Ä?á»?NG             â??Ä?ảng lãnh Ä?ạoâ?? là má»?t khẳng Ä?á»?nh phản lại há»?c thuyết Marx. Ä?á»?i vá»?i Marx, Ä?ảng là môi trÆ°á»?ng của ý thức chứ không phải là nÆ¡i tập trung quyá»?n lãnh Ä?ạo. Nếu không thì Ä?ảng cÅ©ng sẽ rÆ¡i vào má»?t trÆ°á»?ng hợp vong thân. NgÆ°á»?i lao Ä?á»?ng phóng Æ°á»?c vá»?ng của mình ra ngoài mình, thành ra Ä?ảng lao Ä?á»?ng , rá»?i cắm cúi phục vụ nó, chính là vong thân, là Ä?á»? cho má»?t thành phần của tâm trí mình, mà mình Ä?ã Ä?ánh mất, quay lại chá»? huy, Ä?àn áp mình, nhÆ° Ä?ã nói á»? trên vá»?i Thiên Chúa và Nhà NÆ°á»?c. Marx viết : â??Chúng ta không thá»? (â?¦) Ä?i cùng Ä?Æ°á»?ng vá»?i những kẻ tuyên bá»? rõ ràng rằng ngÆ°á»?i lao Ä?á»?ng không Ä?ủ kiến thức Ä?á»? có thá»? tá»± giải phóng mình và cần Ä?ược giải phóng từ bên trênâ?? (thÆ° gá»­i Brake, 17 tháng 9 nÄ?m 1879).             Marx cÅ©ng chá»?ng lại sá»± Ä?á»?c tôn của Xã Há»?i Chủ NghÄ©a trong giai cấp cần lao. Ã?ng viết : â??Vai trò của (Ä?á»? nhất) Quá»?c Tế (Cá»?ng Sản) là tá»? chức, phá»? biến, Ä?iá»?u hành, những cao  trào tá»± phát của giai cấp thợ thuyá»?n, chứ không phải là chá»? huy hay áp Ä?ặt bất cứ há»? thá»?ng tÆ° tÆ°á»?ng nàoâ??.   MARX VÃ? THUYẾT â??KHÃ?NG TƯá»?NGâ?? (UTOPIE)             NgÆ°á»?i ta thÆ°á»?ng nói há»?c thuyết Marx là Xã Há»?i Chủ NghÄ©a â??khoa há»?câ??, Ä?á»?i nghá»?ch lại vá»?i những Fourier, Saint Simon v.vâ?¦ là Xã Há»?i Chủ NghÄ©a â??hoang tÆ°á»?ngâ??. NhÆ° Ä?á»?i vá»?i nhiá»?u triết gia Ä?i trÆ°á»?c ông : Hegel, Feuerbach, Fitche, Moses v.vâ?¦ và cả Epicure, Marx không dấu diếm ảnh hÆ°á»?ng của các nhà xã há»?i tiá»?n phong trên tÆ° tÆ°á»?ng của ông, mặc dù trên má»?t sá»? khía cạnh, ông chá»? trích há»?. Engels nói : â??Chúng ta, những ngÆ°á»?i Xã Há»?i Ä?ức, hãnh diá»?n vì nguá»?n gá»?c của chúng ta không những Ä?ến từ Saint Simon, Fourier và Owen, mà từ cả Kant, Fichte, và Hegelâ??.   Thật ra â??hoang tÆ°á»?ng" không hoàn toàn Ä?á»?i nghá»?ch lại vá»?i há»?c thuyết Marx. NhÆ° Ä?ã nói á»? trên, Lá»?ch Sá»­ không dẫn Ä?ến má»?t tÆ°Æ¡ng lai tất yếu. Tức là có nhiá»?u tÆ°Æ¡ng lai khả hữu. Con ngÆ°á»?i vá»?i ý thức mục tiêu trong hành Ä?á»?ng của mình, có thá»? hình dung má»?t trong những tÆ°Æ¡ng lai khả hữu ấy nhÆ° mục tiêu của hành Ä?á»?ng của mình. TÆ°Æ¡ng lai Ä?ược hình dung và Ä?ược chá»?n làm mục Ä?ích ấy, có thá»? sẽ không xảy ra. Sá»± hình dung ná»? trá»? thành hoang tÆ°á»?ng. Mặc dù vậy, nó không nhất thiết Ä?á»?i  nghá»?ch lại vá»?i há»?c thuyết Marx. Sá»± hoang tÆ°á»?ng chá»? Ä?á»?i nghá»?ch lại vá»?i há»?c thuyết Marx khi nào nó hoàn toàn bá»? bứng rá»? khá»?i thá»±c tại, khi nó phủ nhận tÆ°Æ¡ng quan biá»?n chứng giữa tá»± do sáng tạo và ảnh hÆ°á»?ng của thá»±c tại, khi nó trá»? thành hoàn toàn trừu tượng, sản phẩm của Lý TÆ°á»?ng, của Ã? Niá»?m thuần túy.    MARX VÃ? CÃ?C TRIẾT Há»?C DUY TÃ?M, DUY VẬT             Bá»? gá»?i là â??duy tâm duy ý chíâ?? là má»?t sá»? nhục Ä?á»?i vá»?i ngÆ°á»?i Cá»?ng Sản. Thật ra, duy tâm và duy vật liên há»? vá»?i nhau bằng má»?t  tÆ°Æ¡ng quan biá»?n chứng. NhÆ° Ä?ã nói á»? trên, giữa những tÆ°Æ¡ng lai khả hữu, con ngÆ°á»?i hÆ°á»?ng Ä?ến má»?t tÆ°Æ¡ng lai Ä?ược coi nhÆ° â??tá»?tâ??, nhÆ° â??lý tÆ°á»?ng". Ä?ó là má»?t quan Ä?iá»?m duy tâm. Marx không chá»?ng lại thái Ä?á»? ấy, mà Ä?em nó vào thá»±c tại, qua trung gian của hành Ä?á»?ng. Hành Ä?á»?ng là ảnh hÆ°á»?ng trên những yếu tá»? cụ thá»? của thá»±c tại. Qua hành Ä?á»?ng con ngÆ°á»?i bắt buá»?c phải chá»?u « quy luật Â» của thá»±c tại. Sáng tạo của « con ngÆ°á»?i hành Ä?á»?ng Â» không thá»? không bá»? ảnh hÆ°á»?ng bá»?i những Ä?iá»?u kiá»?n cụ thá»?. Ä?iá»?m then chá»?t của há»?c thuyết Marx là Hành Ä?á»?ng. Má»?t thái Ä?á»? Lý TÆ°á»?ng duy tâm có thá»? là má»?t khá»?i Ä?iá»?m cho Hành Ä?á»?ng, và nhÆ° thế, nó trá»? vá»? vá»?i thá»±c tại, Ä?á»? thá»? hiá»?n tÆ°Æ¡ng quan ná»?n tảng của há»?c thuyết Marx giữa má»?t bên là sáng tạo tá»± do, bên kia là thá»±c tế quy Ä?á»?nh. Cần nhá»? là Marx không chá»? Ä?Æ¡n thuần Ä?á»?nh nghÄ©a Xã Há»?i Chủ NghÄ©a qua những phÆ°Æ¡ng tiá»?n của nó, kiá»?u nhÆ° những hình thái sản xuất này ná»? (tức những Ä?iá»?u chá»? có giá trá»? á»? má»?t thá»?i và má»?t chá»?), mà ông cÅ©ng Ä?á»?nh nghÄ©a Xã Há»?i Chủ NghÄ©a qua cứu cánh của nó, qua mục Ä?ích Ä?em lại cho con ngÆ°á»?i sá»± nảy ná»? toàn diá»?n, Ä?á»? « má»?t em bé mang tài nÄ?ng của Mozart hoặc của Raphael, có thá»? thá»±c sá»± trá»? thành Raphael hoặc Mozart Â» (4). Ä?ó là má»?t lý tÆ°á»?ng, là duy tâm, và lý tÆ°á»?ng ấy là khá»?i Ä?iá»?m của triết há»?c Hành Ä?á»?ng của Marx â?¦ Hegel là hiá»?n thân của triết há»?c Duy Tâm. Thế mà Marx nói vá»? Hegel nhÆ° sau : « Liá»?n há»? giữa tôi và Hegel rất Ä?Æ¡n giản. Tôi là má»?t Ä?á»? tá»­ của Hegel, và những Ä?iá»?u bá láp của những tên hậu sinh nghÄ© rằng Ä?ã Ä?ến lúc có thá»? Ä?em chôn nhà tÆ° tÆ°á»?ng vÄ© Ä?ại này, Ä?á»?i vá»?i tôi, hoàn toàn khôi hài Â» (2). Engels nói, trong lá»?i má»? Ä?ầu ấn bản 1874 của sách « la Guerre des Paysans Â», rằng : « nếu trÆ°á»?c Ä?ó không có trết há»?c (duy tâm) Ä?ức Quá»?c, nhất là triết há»?c Hegel, thì Xã Há»?i Chủ NghÄ©a khoa há»?c Ä?ã không thá»? nào hiá»?n hữu Ä?ược Â».  Mặt khác, Marx không phải là má»?t nhà Duy Vật giáo Ä?iá»?u, mặc dù ông Ä?ã tiếp nhận di sản của các nhà Duy Vật trÆ°á»?c ông, Ä?ặc biá»?t là Feuerbach. Trong thÆ° gá»­i Feuerbach ngày 11 tháng 8 nÄ?m 1844, Marx viết :   « Ã´ng Ä?ã Ä?em lại cho Xã Há»?i Chủ NghÄ©a (â?¦) ná»?n tảng triết há»?c Â». Engels thì nói : « Tất cả chúng tôi, má»?t thá»?i, Ä?á»?u Ä?ã từng theo Feuerbach Â» (3). Duy vật giáo Ä?iá»?u cho rằng cái thá»±c tại mà ta cảm nhận thấy có má»?t sá»± hiá»?n hữu tá»± thân. Thá»±c tại trá»? thành « sá»± thật tuyá»?t Ä?á»?i Â», thành tiêu chuẩn, thay thế cái Lý tÆ°á»?ng, hay Ã? Niá»?m của trÆ°á»?ng phái Duy Tâm. Thá»±c ra, thá»±c tại mà ta nhận biết chá»? là má»?t sá»± thật tÆ°Æ¡ng Ä?á»?i, Ä?ược tâm trí chúng ta tạo thành qua sá»± hiá»?u biết, qua kinh nghiá»?m, qua tâm lý, qua những phÆ°Æ¡ng tiá»?n quan sát và thá»±c nghiá»?m mà khoa há»?c kỹ thuật á»? thá»?i Ä?ại chúng ta cho phép. Con ngÆ°á»?i tìm biết thá»±c tại bằng giả thuyết và thá»±c nghiá»?m. BÆ°á»?c Ä?Æ°á»?ng tìm biết thá»±c tại nhÆ° thế, là vô cùng tận. á»? má»?i chặng Ä?Æ°á»?ng, con ngÆ°á»?i vẽ lên má»?t bức tranh tạm thá»?i hình dung thá»±c tại, và Ä?á»? ra những giả thuyết, những dá»± phóng vá»? thá»±c tại, cần Ä?ược kiá»?m chứng qua hành Ä?á»?ng, qua thá»±c nghiá»?m. Duy vật giáo Ä?iá»?u quan niá»?m sá»± vận Ä?á»?ng của sá»± vật hiá»?n hữu má»?t cách tá»± thân, « tuyá»?t Ä?á»?i Â», quy Ä?á»?nh Lá»?ch Sá»­ và cho ra má»?t tÆ°Æ¡ng lai tất yếu. Lá»?ch Sá»­ Ä?ã Ä?ược viết sẵn. Há»?c thuyết Marx, ngược  lại, quan niá»?m nhiá»?u giả thuyết vá»? thá»±c tại, và nhiá»?u tÆ°Æ¡ng lai khả hữu. Sang trÆ°á»?ng phái Duy Tâm thì chính sá»± vận Ä?á»?ng của Ã? Niá»?m trên con Ä?Æ°á»?ng vạch ra bá»?i biá»?n chứng pháp, mang vai trò quy Ä?á»?nh Lá»?ch Sá»­. Tuy nhiên, con ngÆ°á»?i không tiếp cận vá»?i sá»± vật tá»± nhiên cÅ©ng nhÆ° vá»?i những phạm trù ý niá»?m má»?t cách trá»±c tiếp, mà phải qua trung gian của Ä?á»?i sá»?ng, Ä?á»?i sá»?ng cá nhân, gia Ä?ình, và xã há»?i. Vì thế, vá»?i Marx, sá»± vận Ä?á»?ng của vật chất cÅ©ng nhÆ° sá»± vận Ä?á»?ng của ý niá»?m Ä?á»?u phải há»?i nhập vào Ä?á»?i sá»?ng, qua triết lý Hành Ä?á»?ng, Ä?á»? trá»? thành sá»± vận Ä?á»?ng của Lá»?ch Sá»­.  Vài tháng trÆ°á»?c khi ông qua Ä?á»?i, tôi có viết cho Trần Ä?ức Thảo má»?t bức thÆ° trong Ä?ó có Ä?oạn nhÆ° sau : « Bác Ä?ã trích dẫn Lénine Ä?á»? cho rằng : Â« không có trình Ä?á»? thấp nhất của vậy chất Â», tức vật chất không có cái gì Ä?ược nhìn nhận là Ä?ầu tiên Ä?á»? mà quy Ä?á»?nh má»?i bÆ°á»?c tiến hóa khác. Bác cÅ©ng cho rằng thế giá»?i là « vật chất vô hạn Ä?Æ°Æ¡ng vận Ä?á»?ng Â». Tá»±u trung, ta có thá»? hiá»?u, nhÆ° Lénine, rằng : Â« Thiên Nhiên trong tất cả các bá»? phận của nó không có gì Ä?ầu tiên và cÅ©ng không có gì kết thúc Â». Cái « vật chất Â» không có hạn chế và cÅ©ng không biết từ Ä?âu ra nhÆ° thế có còn là vật chất hay không ? Chấp nhận sá»± hiá»?n hữu của vật chất nhÆ° vậy có còn thá»±c sá»± là « duy vật biá»?n chứng Â» nữa hay không ? Vì Ä?ến má»?t lúc nào Ä?ó, á»? chá»? vô hạn , hay á»? chá»? khá»?i thủy không hiá»?n hữu, sẽ không còn cái Ä?iá»?m tá»±a vật chất Ä?á»? mà biá»?n chứng nữa, và sẽ chá»? còn là vận Ä?á»?ng khái niá»?m thuần túy, tức là duy tâm Â».             Trả lá»?i vấn nạn này rất Ä?Æ¡n giản. Lénine, cÅ©ng nhÆ° Marx, không lý luận nhÆ° những nhà duy vật giáo Ä?iá»?u, tức không bàn Ä?ến giá»?i hạn hay khá»?i Ä?iá»?m của vật chất tá»± thân, mà của vật chất Ä?ược nhận biết Ä?ược bá»?i con ngÆ°á»?i. Sá»± tìm hiá»?u vật chất, Thiên Nhiên, cÅ©ng nhÆ° Thế Giá»?i, VÅ© Trụ, là vô cùng tận, khám phá ra cái này nó lại lòi ra cái khác, má»?i giả thuyết khi áp dụng vào thá»±c nghiá»?m lại Ä?ặt ra má»?t sá»? vấn Ä?á»?, má»?t sá»? trục trặc, thúc Ä?ẩy ngÆ°á»?i ta tìm ra những giả thuyết, những phát minh má»?i â?¦ « Vật chất Ä?ược nhận biết bá»?i con ngÆ°á»?i » Ä?ược coi là vô hạn, vì con Ä?Æ°á»?ng tìm biết môi trÆ°á»?ng vật chất là má»?t con Ä?Æ°á»?ng vô hạn.  MARX VÃ? TÃ?N GIÃ?O            NgÆ°á»?i ta thÆ°á»?ng thu tóm quan Ä?iá»?m của Marx vá»? tôn giáo trong câu : Â« tôn giáo là thuá»?c phiá»?n của quần chúng Â». Marx viết câu ấy vào nÄ?m 1843, lúc ông 25 tuá»?i, trong tác phẩm « Critique de la Philosophie du Droit de Hegel Â». Trong cùng má»?t Ä?oạn vÄ?n, ông cÅ©ng nói : « Tôn giáo má»?t mặt  phản ảnh sá»± cùng khá»? của con ngÆ°á»?i, mặt khác là sá»± Ä?á»?i kháng chá»?ng lại sá»± cùng khá»? ấy Â». Tức là tôn giáo cÅ©ng có thá»? là mầm má»?ng của cách mạngâ?¦            NhÆ° Ä?ã bàn Ä?ến nhiá»?u lần á»? trên, má»?i quan Ä?iá»?m của Marx Ä?á»?u phải Ä?ược Ä?Ä?t trong bá»?i cảnh Lá»?ch Sá»­ trong Ä?ó quan Ä?iá»?m ấy có thá»? áp dụng Ä?ược. Marx chá»?ng lại tôn giáo á»? thá»?i ông, vì tôn giáo, vào lúc Ä?ó, Ä?óng vai trò thành trì của các lá»±c lượng bảo thủ, chá»?ng lại má»?i sá»± thay Ä?á»?i trong má»?t xã há»?i Ä?ầy dẫy áp bức, bất công. Trên mặt triết lý, tôn giáo, theo mô hình mà Marx chứng kiến, là má»?t hiá»?n tượng vong thân. Con ngÆ°á»?i phóng ra ngoài mình những Æ°á»?c vá»?ng, sợ sá»?t, lý tÆ°á»?ng, rá»?i há»? thá»?ng hóa thành Thiên Chúa, Ä?á»? chạy theo thá»? phượng (vong thân là Ä?ánh mất những gì của mình và bá»? những thứ ấy thá»?ng trá»? ngược lại). Không những thế, vá»?i Hegel, ngÆ°á»?i ta còn quan niá»?m Lá»?ch Sá»­ nhÆ° má»?t con Ä?Æ°á»?ng dẫn Ä?ến Thiên Chúa, thông qua nhà nÆ°á»?c Ä?ức Phá»? và xã há»?i tÆ° sản. Tôn giáo trá»? thành « nút chặn Â» Ä?á»?i vá»?i sá»± vận hành của Lá»?ch Sá»­. Nếu chúng ta là  những ngÆ°á»?i Ky Tô Hữu sá»?ng á»? thá»?i Marx, rất có thá»? chúng ta cÅ©ng chia sẻ má»?t sá»? nhận Ä?á»?nh của Marx vá»? tôn giáo ?            á»? má»?t giai Ä?oạn Lá»?ch Sá»­ khác, Marx và Engels không ngần ngại Ä?á»? cao vai trò của tôn giáo trong công cuá»?c Ä?ấu tranh chá»?ng bất công xã há»?i. Trong « Contribution à lâ??Histoire du Christianisme Primitif Â», Engels gá»?i các cá»?ng Ä?á»?ng Ky Tô Giáo nguyên thủy là là những tá»? chức Xã Há»?i Chủ NghÄ©a Ä?ầu tiên. Ã?ng cÅ©ng nhấn mạnh Ä?ến vai trò khai phóng của của Ky Tô Giáo trong xã há»?i Cá»? La Mã Ä?ang trên Ä?à rữa nát, mặc dù Æ°á»?c vá»?ng vá»? má»?t sá»± Ä?á»?i má»?i, trên nguyên tắc, sẽ chá»? thành sá»± thật sau sá»± sụp Ä?á»? của cái thế giá»?i cùng khá»? này, á»? má»?t « Ä?á»?i sau Â» tá»?t Ä?ẹp và hạnh phúc. Ä?ến thế ká»· 16, nhà thần há»?c Thomas Munzer quan niá»?m lá»?i Chúa, Ã? Chúa, không phải tìm á»? bên ngoài, mà á»? trong chính ná»?i tâm con ngÆ°á»?i. Vấn Ä?á»? « vong thânâ?? trong Ä?iá»?u kiá»?n Ä?ó không Ä?ặt ra nÅ©a, và Engels gá»?i Munzer là « Ä?ấng Tiên Tri của Cách Mạng Â». Vì Ã?nh Sáng của Thiên Chúa soi chiếu ná»?i tâm của má»?i ngÆ°á»?i, giàu cÅ©ng nhÆ° nghèo, quý phái cÅ©ng nhÆ° cùng Ä?inh, nên Thần Há»?c của Munzer Ä?Æ°a Ä?ến bình Ä?ẳng, chá»?ng áp bức, bất công. Khi tham gia má»?t cuá»?c ná»?i dậy của nông dân, ông viết trên lá cá»? hiá»?u hàng chữ sau : « Lạy Chúa, xin hãy ủng há»? Công Lý của Ngài Â». Engels cho rằng « NÆ°á»?c Chúa, Ä?á»?i vá»?i Munzer, là má»?t xã há»?i không có giai cấp, không có tÆ° hữu, và không có Nhà NÆ°á»?c Â». Thá»­ há»?i có bao nhiêu ngÆ°á»?i Công Giáo thành thá»±c nghÄ© rằng NÆ°á»?c Chúa là má»?t xã há»?i giai cấp, tÆ° hữu, cai trá»? bá»?i má»?t guá»?ng máy Nhà NÆ°á»?c ?           Marx và Engels cÅ©ng thừa nhận ảnh hÆ°á»?ng của Joachim de Flore, má»?t tu sÄ© sá»?ng á»? thế ká»· 12, trên Xã Há»?i Chủ NghÄ©a. Lý thuyết của ông này dá»±a trên sách « Apocalypse», tức quyá»?n sách cuá»?i cùng của Thánh Kinh Tân Ưá»?c. Joachim de Flore cho rằng giai Ä?oạn má»?t ngàn nÄ?m Ä?ược nói Ä?ến trong Apocalypse, trong Ä?ó Ä?ức Ky Tô sẽ trá»? lại ngá»± trá»? trên thế giá»?i, chính là má»?t sứ Ä?iá»?p hy vá»?ng, má»?t Tin Mừng theo nghÄ©a gá»?c của chữ Evangile (evagellion tiếng Hy Lạp là tin mừng). Ä?ó cÅ©ng là má»?t thôi thúc Ä?ấu tranh, liá»?n trong hiá»?n tại, cho sá»± hình thành của NÆ°á»?c Chúa, vá»?i Tình Yêu ngá»± trá»? trên má»?i tÆ°Æ¡ng quan xã há»?i. TÆ° tÆ°á»?ng này Ä?em tÆ°Æ¡ng lai vào hiá»?n tại, và, nhÆ° há»?c thuyết Marx, nó có khả nÄ?ng làm quay lại bánh xe Lá»?ch Sá»­ bá»? bế tắc. Thần há»?c của ngÆ°á»?i tu sÄ© Joachim de Flore Ä?ã ảnh hÆ°á»?ng trên những nhà cách mạng sau Ä?ó, từ Jan Hus, qua Thomas Munzer, Ä?ến Marx và Engels.           TrÆ°á»?c tính áp bức bất công của Nhà NÆ°á»?c Ä?ức Phá»?, gắn liá»?n vá»?i Ky Tô Giáo á»? thá»?i ông, Marx nói trong «la Question Juive Â» : « Nhà NÆ°á»?c tá»± nhận là Ky Tô Giáo thật ra chá»? là sá»± phủ nhận Ky Tô Giáo của Nhà NÆ°á»?c ấy, và hoàn toàn không phải là sá»± thá»? hiá»?n của Ky Tô Giáo trong chính trá»? Â». Ã?ng chủ trÆ°Æ¡ng Ä?ạt Ä?ến má»?t xã há»?i trong Ä?ó « ná»?n móng  không phải là Ky Tô Giáo, mà là ná»?n tảng nhân bản của Ky Tô Giáo Â» (5).            Ngày nay, tôn giáo, Ä?ặc biá»?t là Ky Tô Giáo, trong Ä?ại Ä?a sá»? trÆ°á»?ng hợp, không còn là công cụ của áp bức nữa, mà ngược lại, thÆ°á»?ng Ä?ứng vá»? phía kẻ bá»? áp bức. Những chính quyá»?n Ä?àn áp tôn giáo Ä?á»?u là những chính quyá»?n bảo thủ và á»? nhiá»?u nÆ¡i trên thế giá»?i, tôn giáo chính là niá»?m hy vá»?ng chủ yếu, nếu không phải là duy nhất, trong viá»?c chuyá»?n Ä?á»?i những thá»? chế tá»? hại, tham nhÅ©ng, bất công, bóc lá»?t â?¦            Ä?ức Gioan Phao Lá»? Ä?á»? nhá»? nói, nÄ?m 1995 : « TÆ° Bản phải phục vụ cho lao Ä?á»?ng, không phải lao Ä?á»?ng phục vụ cho TÆ° Bản Â», tóm lược những ý tÆ°á»?ng Ä?ã Ä?ược Ngài Ä?á»? ra trong Sứ Ä?iá»?p Centesimus Annus (1991), Ä?Æ°a Ä?ến nhận xét khôi hài của Benoit Duquesne : « Ä?ức Gioan Phao Lá»? Ä?á»? nhá»? là ngÆ°á»?i Marxiste cuá»?i cùng !» (6).  CHá»? Ä?ỢI GÃ? NÆ I Há»?C THUYẾT MARX ?            Vào tháng 10 nÄ?m 2002, trang nhà của tá»± Ä?iá»?n bách khoa danh tiếng Encyclopedia  Britanica Ä?Ä?ng má»?t tài liá»?u của Peter Hudis vá»? Marx (Marx trong toàn cầu hóa - Marx in the mirror of globalisation), gá»?i Marx là « vá»? tiên tri của Toàn Cầu Hóa Â». Hudis trích dẫn John Micklethwait và Adrian Wooldridge, hai nhà biên tập của tạp chí « The Economist Â», phát biá»?u trong tác phẩm « A future perfect : the challenge and hidden promise of globalisation Â», cho rằng quan Ä?iá»?m của Marx vá»? « liên há»? toàn cầu giữa các quá»?c gia Â» Ä?ã mô tả những vấn Ä?á»? Ä?ặt ra bá»?i toàn cầu hóa, từ cách Ä?ây 150 nÄ?m ! John Cassidy  trong má»?t bài báo nÄ?m 1977 â??The Return of Karl Marxâ?? (New Yorker) gá»?i Marx là « Nhà tÆ° tÆ°á»?ng vÄ© Ä?ại của tÆ°Æ¡ng lai Â» (the next big thinker), và trích dẫn má»?t nhà tài phiá»?t cao cấp của Wall Street, nhÆ° sau : Â« Càng kinh doanh lâu nÄ?m á»? Wall Street, tôi càng vững tin rằng Marx có lý Â». Francis Wheen, trong â??Karl Marx, a lifeâ??, phát biá»?u rằng : « Càng nghiên cứu Marx, tôi càng nhận ra tính chất hợp thá»?i má»?t cách không thá»? tÆ°á»?ng tượng Ä?ược của ông. Những chuyên gia hay nhà chính trá»? thá»?i nay thÆ°á»?ng tá»± hào là những nhà tÆ° tÆ°á»?ng tiá»?n phong khi không bá»? lỡ cÆ¡ há»?i nào Ä?á»? bàn Ä?ến vấn Ä?á»? thá»?i trang « toàn cầu hóa Â», mà không biết rằng Marx Ä?ã phân tích Ä?á»? tài này từ nÄ?m 1848 Â».  Thật ra, có lẽ không nên nhìn những phân tích của Marx từ nÄ?m 1848, mà nên nhìn phÆ°Æ¡ng pháp phân tích của ông. Ã?p dụng há»?c thuyết Marx, á»? thế ká»· 21, không thá»? là sao chép những gì Marx Ä?ã Ä?á»? ra vào cuá»?i thế ká»· 19. Ã?p dụng há»?c thuyết Marx, á»? thế ká»· 21, là ná»?i tiếp công trình nghiên cứu của Marx, là ứng dụng linh Ä?á»?ng phÆ°Æ¡ng pháp phân tích thá»±c tại của ông, và từ Ä?ó Ä?á»? ra những dá»± kiến vượt lên thá»±c tại, Ä?á»?, qua Hành Ä?á»?ng, làm chuyá»?n vận trá»? lại bánh xe biá»?n chứng bá»? ngÆ°ng trá»?, ngõ hầu tham gia má»?t cách ý thức và sáng tạo vào Lá»?ch Sá»­.   Bạn có thá»? tá»± há»?i : « Tai sao tôi lại bá»? công phu tìm tòi biá»?n há»? cho Marx ? Â» Tôi cÅ©ng tá»± há»?i nhÆ° vậy. Và, má»?t buá»?i sáng ná»?, tôi Ä?ã tìm ra câu trả lá»?i, Ä?ó là  : á»? má»?t trình Ä?á»? rất khiêm nhượng, tôi có má»?t cái gì chung vá»?i ông. Thật vậy, cÅ©ng nhÆ° Marx, tôi không phải là ngÆ°á»?i Marxiste ! (7)                                                                                                NGUYá»?N Hoài Vân                                                                    7/4/2004 1)    www.decroissance.org (2)    Tu Bản Luận (3)    Marx et Engels â?? Etudes Philosiophiques â??Ed Sociales (4)    Idéologie Allemande â?? Ed Sociales (5)   La Question Juive (6)    Benoit Duquesne - La France en Direct - Antenne 2 :15/1/1996 (7)    Marx nói vá»?i Lafargue : Â« Tôi, Karl Marx, không phải là ngÆ°á»?i Marxiste Â» â?? ThÆ° Engels gá»­i Berstein   - 3/11/1882 © Copyright 2006 giaodiem.com

In ra    @

top page

© Giao Ä?iá»?m.  Bài vá»?, thÆ° từ gá»?i vá»?: giaodiem@xxxxxxxxxxxx