bai van hay nhat nam nay

Thöù Saùu, 13/05/2005, 15:15 (GMT+7) 

Ñi hoïc khoå quaù, ai ôi!

Baøi thi vaên gaây "chaán ñoäng"


Nguyeãn Phi Thanh 

Taïi kyø thi hoïc sinh gioûi caùc lôùp khoâng chuyeân cuûa Haø Noäi thaùng 
3-2005, trong caùc baøi thi vaên, coù moät baøi ñaõ khieán nhöõng ngöôøi chaám 
heát söùc ngaïc nhieân vì ñi "laïc ñeà". Baøi vaên ñaõ ñöôïc nhieàu HS vaø 
thaày coâ giaùo chuyeàn tay nhau ñoïc, bình luaän. Raát nhieàu HS taùn ñoàng 
vôùi yù kieán naøy. Coøn caùc thaày coâ giaùo thì deø daët hôn. Coù ngöôøi baûo 
raèng phaûi cho 20 ñieåm môùi xöùng ñaùng, coù ngöôøi khaúng ñònh baøi vaên chæ 
ñaùng ñieåm 0. Coøn thöïc teá, ngöôøi chaám ñaõ cho baøi vaên naøy 3/15 ñieåm 
vôùi lyù do: "Vieát laïc ñeà".

>> Moät soá bieän phaùp nhaèm tieán tôùi caûi caùch trieät ñeå vaø toaøn dieän 
>> neàn giaùo duïc Vieät Nam.

>> YÙ kieán baïn ñoïc veà baøi vaên gaây chaán ñoäng

Coâ hoïc sinh Nguyeãn Phi Thanh, lôùp 11A18 Tröôøng THPT Vieät Ñöùc, ñaõ maïnh 
daïn, thaúng thaén baøy toû chính kieán cuûa mình veà ñeà thi noùi rieâng, 
caùch daïy vaø hoïc moân vaên trong nhaø tröôøng noùi chung, duø bieát baøi thi 
chaéc chaén seõ nhaän ñieåm lieät. Baøi thi naøy khoâng nhöõng gaây ngaïc 
nhieân cho haàu heát giaùo vieân, hoïc sinh Haø Noäi maø coøn taïo ñöôïc söï 
chuù yù ôû caû cô quan Trung öông laø Boä GD-ÑT. 


Thí sinh TP.HCM taïi kyø thi toát nghieäp THPT naêm hoïc 2003-2004 

Ñaây coù theå coi laø moät chuyeän raát hy höõu trong caùc kyø thi, cuõng laø 
moät tieáng chuoâng baùo ñoäng veà caùch daïy hoïc moân vaên noùi rieâng vaø 
caùch daïy hoïc "thaày ñoïc troø ghi", "möa töø treân xuoáng" noùi chung trong 
tröôøng phoå thoâng. 

Vôùi mong muoán cung caáp thoâng tin ñeå caùc nhaø vaên hoùa, nhaø nghieân 
cöùu, caùc thaày coâ giaùo cuõng nhö phuï huynh vaø hoïc sinh, nhöõng ngöôøi 
quan taâm baøy toû quan ñieåm, yù kieán veà caùch daïy vaø hoïc moân vaên noùi 
rieâng vaø daïy hoïc ôû baäc phoå thoâng noùi chung, chuùng toâi xin trích 
ñaêng baøi thi cuûa hoïc sinh Nguyeãn Phi Thanh vaø yù kieán cuûa moät chuyeân 
vieân phuï traùch moân vaên, Vuï THPT Boä GD-ÑT. 

Ñeà thi: Em haõy giôùi thieäu veû ñeïp cuûa taùc phaåm Vaên teá nghóa só Caàn 
Giuoäc... 

Baøi laøm 

Noùi ñeán Nguyeãn Ñình Chieåu, ngöôøi ta thöôøng nhôù ñeán moät thaày giaùo muø 
yeâu nöôùc, coù taøi thô vaên nhöng cuoäc soáng gaëp nhieàu baát haïnh. Nguyeãn 
Ñình Chieåu saùng taùc khaù nhieàu, noåi tieáng laø taäp thô Noâm "Luïc Vaân 
Tieân" vaø trong vaên hoïc lôùp 11, chuùng ta ñöôïc laøm quen vôùi taùc phaåm 
Vaên teá nghóa só Caàn Giuoäc. Baøi teá ñöôïc Nguyeãn Ñình Chieåu saùng taùc 
ñeå töôûng nhôù nhöõng chieán só, nhöõng ngöôøi noâng daân ñaõ hy sinh trong 
phong traøo Caàn Vöông khi thöïc daân Phaùp taán coâng Gia Ñònh, Saøi Goøn. 
"Qua baøi laøm cuûa HS, coù theå nhaän thaáy tuy coøn thieáu huït khaù nhieàu 
veà kieán thöùc cô baûn, tuy söï hieåu bieát coøn nhieàu phieán dieän, nhöng 
ñaây laø moät HS coù chính kieán, ñaùng quyù laø ñaõ daùm theå hieän chính 
kieán cuûa mình moät caùch chaân thaønh, trung thöïc baèng moät baøi vaên nghò 
luaän, ít nhieàu coù lyù leõ vôùi caùch dieãn ñaït löu loaùt, uyeån chuyeån. 
Theo toâi, ôû moät phöông dieän naøo ñoù, caùc thaày coâ giaùo neân traân 
troïng, khích leä nhöõng HS naøy".

"Lôøi pheâ" cuûa thaày Haø Bình Trò - chuyeân vieân phuï traùch moân vaên, Vuï 
Giaùo duïc trung hoïc - Boä GDÑT. 


Ñeà baøi thi hoïc sinh gioûi naêm nay laø "Giôùi thieäu veû ñeïp cuûa taùc 
phaåm Vaên teá nghóa só Caàn Giuoäc" nhöng thöïc söï em khoâng heà thích taùc 
phaåm naøy, nhö vaäy em coù theå vieát hay ñöôïc khoâng? Em coù theå chaéc 
chaén raèng trong soá 10 hoïc sinh nhö em thì coù 9 ngöôøi cuõng khoâng thích 
taùc phaåm naøy. Ñôn giaûn bôûi vì boïn em khoâng soáng trong thôøi chieán 
tranh, boïn em khoâng theå rung ñoäng tröôùc moät baøi teá khi maø thöïc söï 
boïn em ñang soáng trong thôøi bình. Boïn em khoâng quay löng vôùi lòch söû, 
nhöng coù nhieàu caùch ñeå boïn em hieåu veà lòch söû daân toäc hôn laø phaûi 
hoïc nhöõng baøi teá khoâ khan, khoù hieåu nhö theá naøy...

Em khoâng thích taùc phaåm naøy vì noù quaù cöùng nhaéc, khoù hieåu. Em ñoïc 
xong maø khoâng heà coù moät chuùt xuùc ñoäng hay xoùt thöông, nhö vaäy laø 
loãi taïi em hay taïi nhaø vaên khoâng truyeàn taûi ñöôïc ñeán ngöôøi ñoïc?... 
Chuùng em vaø caùc coâ - töùc laø nhöõng ngöôøi ra ñeà - laø hai theá heä raát 
khaùc nhau; caùc coâ khoâng hieåu chuùng em thì traùi laïi, chuùng em cuõng 
khoâng hieåu nhöõng taùc phaåm vieát veà caùi thôøi caùc coâ cuõng chæ beù nhö 
boïn em baây giôø...

Em nghó, ñöùng tröôùc moät taùc phaåm vaên hoïc bao giôø cuõng coù yù kieán 
traùi ngöôïc khen - cheâ, hay-dôû nhöng döôøng nhö hoïc sinh boïn em chæ coù 
quyeàn thích, chæ coù quyeàn khen hay maø khoâng coù quyeàn noùi leân chính 
kieán cuûa mình, vaø vieäc pheâ bình vaên hoïc hình nhö chæ laø vieäc cuûa caùc 
nhaø pheâ bình. Phaûi chaêng vì tö töôûng baûo thuû naøy maø suoát 63 naêm qua, 
vaên thô cuûa chuùng ta chöa ñöôïc "môùi"? Nhìn ra, chæ ra caùi hay cuûa moät 
taùc phaåm vaên hoïc ñaõ khoù, nhöng chæ ra caùi haïn cheá, thieáu soùt cuûa 
taùc phaåm aáy coøn khoù hôn nöõa, vaäy maø chöa bao giôø boïn em ñöôïc toû roõ 
chính kieán cuûa mình trong moät baøi thi caû, taát caû chæ vì aùp löïc ñieåm 
soá.

Em bieát baøi vieát naøy cuûa em laø hoaøn toaøn laïc ñeà, em khoâng chæ ra 
ñöôïc caùi ñeïp, caùi hay cuûa taùc phaåm bôûi em khoâng thaáy noù hay, khoâng 
thaáy noù ñeïp. Em cuõng bieát baøi vaên naøy cuõng khoâng ñöôïc ñieåm naøo, 
nhöng em chæ muoán neâu leân chính kieán cuûa mình tröôùc taùc phaåm, cuõng nhö 
nhöõng böùc xuùc cuûa moät HS, khi phaûi hoïc moät chöông trình khoâng phuø 
hôïp. Em khoâng muoán phaûi vieát nhöõng lôøi khen saùo roãng veà moät taùc 
phaåm mình khoâng thích. Vaø em hy voïng caùc thaày coâ seõ linh hoaït hôn 
trong vieäc ra ñeà ñeå boïn em töï do baøy toû chính kieán, töï do yeâu gheùt 
moät taùc phaåm naøo ñoù".

----------- 

Hoïc sinh Nguyeãn Phi Thanh, lôùp 11A18 Tröôøng THPT Vieät Ñöùc, Haø Noäi 

Kyø thi hoïc sinh gioûi caùc lôùp khoâng chuyeân Haø Noäi 18-3-2005 


YÙ kieán nhaø chuyeân moân 

OÂng Haø Bình Trò, chuyeân vieân phuï traùch moân vaên, Vuï THPT Boä GD-ÑT: 

"Ñoàng phuïc hoùa" baøi giaûng vaø baøi laøm vaên dieãn ra phoå bieán 

Trong chöông trình moân Vaên - tieáng Vieät ôû phoå thoâng noùi chung vaø ôû 
caáp THPT noùi rieâng coù raát nhieàu baøi caû veà vaên hoïc Vieät Nam ñeán 
vaên hoïc nöôùc ngoaøi. Vì theá coù hoïc sinh (HS) naøo ñoù khoâng thích moät 
soá taùc phaåm trong soá raát nhieàu taùc phaåm trong chöông trình laø chuyeän 
bình thöôøng, moãi ngöôøi coù moät sôû thích rieâng laø ñieàu deã hieåu. 

Tuy vaäy, neáu chöông trình vaø saùch giaùo khoa (SGK) tuyeån choïn ñöôïc 
nhöõng baøi phuø hôïp vôùi HS, ñöôïc caùc em yeâu thích thì chaéc chaén vieäc 
tieáp nhaän cuûa caùc em seõ thuaän lôïi hôn. Ñaây laø moät yeâu caàu ñöôïc 
nhöõng ngöôøi coù traùch nhieäm laøm chöông trình vaø SGK heát söùc chuù yù, 
ñaëc bieät laø töø cuoái thaäp kyû 80 cuûa theá kyû XX, khi Boä Giaùo duïc (nay 
laø Boä GD-ÑT) baét ñaàu trieån khai caûi caùch giaùo duïc. 

Nhöng, ôû ñaây phaûi noùi theâm: Bieân soaïn chöông trình vaø SGK caàn phaûi 
ñaùp öùng nhieàu yeâu caàu chöù khoâng phaûi chæ coù yeâu caàu choïn cho ñöôïc 
nhöõng taùc phaåm phuø hôïp vôùi HS. Vaû laïi, cuõng caàn phaûi quan nieäm cho 
ñuùng theá naøo laø phuø hôïp vôùi HS. Coù leõ khoâng theå nghó moät caùch ñôn 
giaûn phuø hôïp vôùi HS laø gaàn guõi vôùi caùc em vaø caùc em hieåu ñöôïc taùc 
phaåm deã daøng. 

Nhìn ôû goùc ñoä naøo ñoù, Hòch Töôùng só cuûa Traàn Quoác Tuaán, Baøi Caùo 
bình Ngoâ cuûa Nguyeãn Traõi, Truyeän Kieàu cuûa Nguyeãn Du, Vaên teá nghóa só 
Caàn Giuoäc cuûa Nguyeãn Ñình Chieåu, vaên cuûa E. Hemingway... khoâng theå coi 
laø gaàn guõi, laø deã hieåu vôùi caùc em, vieäc tieáp nhaän cuûa HS gaëp khoù 
khaên laø ñieàu khoù traùnh. Nhöng ôû nöôùc naøo cuõng vaäy, nhaø tröôøng 
khoâng theå khoâng daïy cho HS nhöõng taùc phaåm öu tuù nhaát cuûa daân toäc, 
cuûa nhaân loaïi cho duø chuùng coù phaàn xa laï vôùi HS. 

Em Thanh noùi moät caùch chaân thaønh laø mình "khoâng heà thích" baøi Vaên teá 
nghóa só Caàn Giuoäc cuûa Nguyeãn Ñình Chieåu vì "em khoâng soáng trong thôøi 
chieán tranh", "em khoâng hieåu ñöôïc yù nghóa" cuûa nhieàu caâu vaên coù 
nhöõng töø ngöõ ñòa phöông hay tieáng coå. Vaán ñeà ñaët ra ôû ñaây laø phaûi 
laøm sao coù SGK toát vaø nhaát laø coù caùch daïy, caùch hoïc thích hôïp. 
Giaûi quyeát ñöôïc nhöõng vaán ñeà naøy vieäc tieáp nhaän cuûa HS seõ thuaän 
lôïi hôn. Chæ khi naøo caùc em hieåu ñöôïc taùc phaåm, caùc em môùi yeâu thích. 

Em Thanh noùi ñuùng, söï caûm thuï veà moät taùc phaåm vaên hoïc caàn coù söï 
khaùc bieät giöõa HS naøy vaø HS khaùc. Baûn chaát cuûa vaên hoïc laø saùng 
taïo, vaäy caûm thuï vaên hoïc cuõng caàn phaûi saùng taïo, phaûi ñoäc ñaùo. 

Theo chuùng toâi ñöôïc bieát, nhieàu naêm qua trong höôùng daãn chaám moân vaên 
thi toát nghieäp THPT Boä GD-ÑT bao giôø cuõng löu yù giaùm khaûo ñaùnh giaù 
cao, khuyeán khích nhöõng baøi coù saùng taïo trong caûm nhaän vaø thaäm chí 
caû trong trình baøy, dieãn ñaït. Nhö vaäy cuõng coù nghóa boä khuyeán khích 
nhöõng caùch hieåu khaùc nhau cuûa töøng HS, khích leä caùc em theå hieän chính 
kieán cuûa rieâng mình. Tuy theá, söï caûm nhaän rieâng chæ coù theå ñöôïc 
chaáp nhaän khi baùm saùt vaên baûn taùc phaåm, coù lyù leõ thuyeát phuïc vaø 
söï caûm nhaän aáy laøm cho taùc phaåm saùng giaù hôn. Do ñoù, khoâng deã gì 
coù ñöôïc söï caûm nhaän rieâng. 

Söï haïn cheá ñoù phaûn aùnh moät nhöôïc ñieåm khaù naëng neà keùo daøi nhieàu 
thaäp kyû trong vieäc daïy vaø hoïc vaên. Töø nhieàu naêm nay, töø boä ñeán 
caùc sôû GD-ÑT, giaùo vieân daïy moân vaên ñaõ tích cöïc goùp phaàn khaéc phuïc 
nhöôïc ñieåm naøy. Nhöng coâng baèng maø noùi, keát quaû coøn nhieàu haïn cheá. 
Ñeán nay, vieäc "ñoàng phuïc hoùa" baøi giaûng cuûa giaùo vieân, vieäc "ñoàng 
phuïc hoùa" baøi laøm vaên cuûa HS vaãn dieãn ra moät caùch khaù phoå bieán. 

Toâi cuõng muoán nhaän xeùt moät chuùt veà em Thanh. Qua baøi laøm cuûa em coù 
theå nhaän thaáy tuy coøn thieáu huït khaù nhieàu veà kieán thöùc cô baûn, tuy 
söï hieåu bieát coøn nhieàu phieán dieän, nhöng ñaây laø moät HS coù chính 
kieán vaø raát ñaùng quyù laø ñaõ daùm theå hieän chính kieán cuûa mình moät 
caùch chaân thaønh, trung thöïc baèng moät baøi vaên nghò luaän, ít nhieàu coù 
lyù leõ vôùi caùch dieãn ñaït löu loaùt, uyeån chuyeån. Theo toâi, ôû moät 
phöông dieän naøo ñoù, caùc thaày coâ giaùo neân traân troïng, khích leä nhöõng 
HS naøy. 

Cuõng töø baøi laøm vaên cuûa em Thanh, chuùng ta coù theå ruùt ra ñöôïc nhieàu 
ñieàu boå ích xung quanh vieäc daïy vaø hoïc vaên. Veà phía caùc thaày coâ 
giaùo caàn tìm caùch ñeå HS chuaån bò baøi chu ñaùo tröôùc khi ñeán lôùp. Tieáp 
tuïc kieân trì ñoåi môùi phöông höôùng giaûng daïy. 

Caùc nhaø quaûn lyù cuõng thaáy caàn phaûi xaây döïng chöông trình, SGK moân 
vaên gaàn guõi vôùi HS hôn, ñoåi môùi caùch thöùc kieåm tra, ñaùnh giaù giaùo 
vieân vaø HS. Tröôùc maét, neân tieáp tuïc caûi tieán caùch thöùc ra ñeà thi, 
laøm ñaùp aùn ôû moân vaên, vöøa taïo ñieàu kieän thuaän lôïi ñeå HS theå hieän 
nhöõng suy nghó rieâng cuûa mình vöøa ñaùnh giaù chính xaùc keát quaû hoïc taäp 
cuûa moãi em.

* Xem yù kieán baïn ñoïc

Soå tay moät phuï huynh:

Baøi maãu

Tuaàn tröôùc, con trai toâi - ñang hoïc lôùp 5 tieåu hoïc - coù baøi taäp laøm 
vaên veà nhaø "Taû baø em". Chaùu vieát moät baøi daøi hai trang giaáy, naøo 
laø "baø em raát vui tính, raát khoeû maïnh, raát yeâu lao ñoäng... Ngöôøi baø 
cao, daùng baø böôùc ñi khoeû maïnh, nöôùc da baø hoàng haøo... ". Ñoïc baøi 
vaên, toâi raát ngaïc nhieân. Toâi baûo chaùu: "Ñuùng laø baø con ngaøy xöa 
khoeû maïnh, vui tính, hoàng haøo thaät... Nhöng baây giôø ñaâu coù nhö theá 
nöõa. Baø bò oám, naèm vieän ñaõ maáy thaùng nay, ngöôøi gaày laém, chaúng laøm 
vieäc gì ñöôïc... Tuaàn naøo con cuõng vaøo thaêm baø maáy laàn, con thöông 
baø, sao con khoâng thöû taû baø nhö haøng ngaøy con vaãn gaëp. Baø ñau nhö 
theá naøo, baøn tay baø gaày ra sao...". Nhöng chaùu traû lôøi khoâng theå laøm 
nhö theá ñöôïc, vì ñaõ coù... maãu roài.

Roài chaùu giôû cho toâi xem quyeån saùch "Nhöõng baøi vaên maãu", baøi naøo 
baøi naáy gioáng heät nhau, cöù taû ngöôøi laø phaûi taû töø xa tôùi gaàn, töø 
treân xuoáng döôùi, roài tính tình, coâng vieäc, cuoái cuøng laø caûm nghó. 
Chaùu baûo caû lôùp ai cuõng cheùp töø quyeån saùch naøy. Chæ coù cheùp thì 
môùi ñöôïc ñieåm cao. Toâi thöû coá thuyeát phuïc chaùu ñöøng laøm vaäy, nhöng 
chaùu khoâng daùm nghe theo vì sôï bò ñieåm xaáu...

Laïi nhôù, toâi ñaõ ñoïc ôû ñaâu ñoù caâu chuyeän veà moät ñeà vaên taû "Ngoâi 
tröôøng cuûa em". Hoïc sinh naøo cuõng taû "tröôøng em ngoùi ñoû, voâi 
hoàng..." (maëc duø thôøi ñoù, ñaát nöôùc ta coù chieán tranh, coøn ngheøo, 
caùc ngoâi tröôøng ña soá laø nhaø tranh, vaùch ñaát chöù khoâng khang trang 
"ngoùi ñoû, voâi hoàng..."). Vaø vôùi loái taû ñuùng maãu nhö vaäy, hoïc sinh 
ñeàu nhaän ñieåm 9, 10. Duy nhaát coù moät hoïc sinh "khoâng bieát sôï" laïi 
taû ñuùng thöïc teá raèng "tröôøng em raát ngheøo, cöûa kính vôõ heát, nhöng em 
vaãn raát yeâu quyù tröôøng em...". Nhieàu naêm sau, khi gaëp laïi troø cuõ, 
ngöôøi thaày naêm xöa môùi ngaäm nguøi aân haän leõ ra khoâng neân cho em hoïc 
troø ñoù ñieåm keùm vì moät baøi vaên ñaày tình caûm chaân thaät xuùc ñoäng. 
LÖU QUANG ÑÒNH



Theo Lao ñoäng & Ngöôøi Lao Ñoäng

Tran Ba Thien
Home: 26/11 nguyen Van Dau street, Phu nhuan district
HCMC-vietnam
Tel: 848.8434905, mobile: 0918183835
e-mail: tranbathien@xxxxxxxxx

Other related posts: