[SMCC] bai van 9.5 diem thi dai hoc

Th? sáu, 17/8/2007, 07:40 GMT+7

Bài van d?t 9,5 di?m thi d?i h?c

Nguy?n H?ng Ng?c Lam là thí sinh hi?m hoi d?t 9,5 di?m Van trong k? tuy?n sinh 
2007. Lam d? thi vào DH Khoa h?c xã h?i và Nhân van (DH Qu?c gia TP HCM).
Du?i dây là bài van c?a Lam.
>
Th? khoa Van b?t ngu?n t? bài vi?t 'Th?y Tinh'

D? THI TUY?N SINH NAM 2007
MÔN VAN KH?I D

PH?N CHUNG CHO T?T C? CÁC THÍ SINH

Câu I: (2 di?m)

Anh/ch? hãy trình bày hoàn c?nh ra d?i và m?c dích sáng tác c?a b?n Tuyên ngôn 
D?c l?p c?a H? Chí Minh.

Câu II: (5 di?m)

Tràng Giang c?a Huy C?n là bài tho mang v? d?p v?a c? di?n v?a hi?n d?i.

Anh/ch? hãy phân tích bài tho Tràng Giang d? làm sáng t? nh?n xét trên.

TRÀNG GIANG

Bâng khuâng tr?i r?ng nh? sông dài
  H.C

Sóng g?n tràng giang bu?n di?p di?p,
Con thuy?n xuôi mái nu?c song song.
Thuy?n v? nu?c l?i, s?u tram ngã;
C?i m?t cành khô l?c m?y dòng.

Lo tho c?n nh? gió dìu hiu,
Dâu ti?ng làng xa vãn ch? chi?u.
N?ng xu?ng, tr?i lên sâu chót vót;
Sông dài, tr?i r?ng, b?n cô liêu.

Bèo d?t v? dâu, hàng n?i hàng,
Mênh mông không m?t chuy?n dò ngang.
Không c?u g?i chút ni?m thân m?t
L?ng l? b? xanh ti?p bãi vàng

L?p l?p mây cao dùn núi b?c,
Chim nghiêng cánh nh? : bóng chi?u sa
Lòng quê d?n d?n v?i con nu?c
Không khói hoàng hôn cung nh? nhà

(Van h?c 11, T?p m?t, NXB Giáo d?c, tái b?n 2005, tr.143)

PH?N T? CH?N (Thí sinh ch? du?c ch?n làm 1 trong 2 câu)

Câu III.a: Theo chuong trình THPT không phân ban (3 di?m)

So sánh cách nhìn ngu?i nông dân c?a hai nhân v?t Hoàng và D? trong truy?n ng?n 
Dôi m?t c?a Nam Cao.

Câu III.b: Theo chuong trình THPT phân ban thí di?m (3 di?m)

Phân tích nh?ng nét d?p trong suy nghi và ?ng x? c?a nhân v?t Hi?n trong truy?n 
ng?n M?t ngu?i Hà N?i c?a Nguy?n Kh?i (do?n trích trong Ng? van 12, sách
giáo khoa thí di?m Ban KHXH và NV).

Nguy?n H?ng Ng?c Lam. ?nh: Thanh Nga.

BÀI LÀM C?A NGUY?N H?NG NG?C LAM

Câu II:

Nhà tho Huy C?n tên th?t là Cù Huy C?n, v?i gi?ng tho r?t riêng dã kh?ng d?nh 
tên tu?i c?a mình trong phong trào tho m?i 1930-1945. Ông v?n quê quán Huong
Son, Hà Tinh, sinh nam 1919 và m?t nam 2005. Tru?c Cách m?ng tháng Tám, tho ông 
mang n?i s?u v? ki?p ngu?i và ca ng?i c?nh d?p c?a thiên nhiên, t?o v?t
v?i các tác ph?m tiêu bi?u nhu: "L?a thiêng", "Vu tr? ca", Kinh c?u t?". Nhung 
sau Cách m?ng tháng Tám, h?n tho c?a ông dã tr? nên l?c quan, du?c khoi
ngu?n t? cu?c s?ng chi?n d?u và xây d?ng d?t nu?c c?a nhân dân lao d?ng: "Tr?i 
m?i ngày l?i sáng", "D?t n? hoa", "Bài tho cu?c d?i"... V? d?p thiên nhiên
n?i uu s?u nhân th?, m?t nét tho tiêu bi?u c?a Huy C?n, du?c th? hi?n khá rõ 
nét qua bài tho "Tràng Giang". Dây là m?t bài tho hay, tiêu bi?u và n?i ti?ng
nh?t c?a Huy C?n tru?c Cách m?ng tháng Tám. Bài tho du?c trích t? t?p "L?a 
thiêng", du?c sáng tác khi Huy C?n d?ng ? b? Nam b?n Chèm sông H?ng, nhìn c?nh
mênh mông sóng nu?c, lòng v?i v?i bu?n, cám c?nh cho ki?p ngu?i nh? bé, n?i 
trôi gi?a dòng d?i vô d?nh. Mang n?i u bu?n hoài nhu th? nên bài tho v?a có
nét d?p c? di?n l?i v?a du?m nét hi?n d?i, dem d?n s? thích thú, yêu m?n cho 
ngu?i d?c.

Bâng khuâng tr?i r?ng nh? s?ng dài
Sóng g?i tràng giang bu?n di?p di?p
....

Không khói hoàng hôn cung nh? nhà.

Ngay t? thi d?, nhà tho dã khéo g?i lên v? d?p c? di?n l?i hi?n d?i cho bài 
tho. "Tràng giang" là m?t cách nói ch?ch d?y sáng t?o c?a Huy C?n. Hai âm "ang"
di li?n nhau dã g?i lên trong ngu?i d?c c?m giác v? con sông, không ch? dài vô 
cùng mà còn r?ng mênh mông, bát ngát. Hai ch? "tràng giang" mang s?c thái
c? di?n trang nhã, g?i liên tu?ng v? dòng Tru?ng giang trong tho Du?ng thi, m?t 
dòng sông c?a muôn thu? vinh h?ng, dòng sông c?a tâm tu?ng.

T? tho "Tràng giang" mang nét c? di?n nhu tho xua: Nhà tho thu?ng ?n d?ng sau 
cái mênh mông sóng nu?c, không nhu các nhà tho m?i thu?ng th? hi?n cái tôi
c?a mình. Nhung n?u các thi nhân xua tìm d?n thiên nhiên d? mong hoà nh?p, giao 
c?m, Huy c?n l?i tìm v? thiên nhiên d? th? hi?n n?i uu tu, bu?n bã v? ki?p
ngu?i cô don, nh? bé tru?c vu tr? bao la. Dó cung là v? d?p d?y s?c quy?n ru 
c?a tác ph?m, ?n ch?a m?t tinh th?n hi?n d?i.

Câu d? t? gi?n d?, ng?n g?n v?i ch? b?y ch? nhung dã thâu tóm du?c c?m xúc ch? 
d?o c?a c? bài: "Bâng khuâng tr?i r?ng nh? s?ng dài". Tru?c c?nh "tr?i r?ng",
"sông dài" sao mà bát ngát, mênh mông c?a thiên nhiên, lòng con ngu?i d?y lên 
tình c?m "bâng khuâng" và nh?. T? láy "bâng khuâng" du?c s? d?ng r?t d?c
d?a, nó nói lên du?c tâm tr?ng c?a ch? th? tr? tình, bu?n bã, u s?u, cô don, 
l?c lõng. Và con "sông dài", nghe miên man tít t?p ?y c? v? sóng d?u d?n kh?p
các kh? tho, c? cu?n sóng lên mãi trong lòng nhà tho làm rung d?ng trái tim 
ngu?i d?c.

Và ngay t? kh? tho d?u, ngu?i d?c dã b?t g?p nh?ng con sóng lòng d?y uu tu, s?u 
não nhu th?:

Sóng g?n tràng giang bu?n di?p di?p,
Con thuy?n xuôi mái nu?c song song.

Thuy?n v? nu?c l?i s?u tram ng?
C?i m?t cành khô l?c m?y dòng.

V? d?p c? di?n c?a bài tho du?c th? hi?n khá rõ ngay t? b?n câu d?u tiên này. 
Hai t? láy nguyên "di?p di?p", "song song" ? cu?i hai câu tho mang d?m s?c
thái c? kính c?a Du?ng thi. Và không ch? mang nét d?p ?y, nó còn d?y s?c g?i 
hình, g?i liên tu?ng v? nh?ng con sóng c? loang ra, lan xa, g?i lên nhau,
dòng nu?c thì c? cu?n di xa t?n noi nào, miên man miên man. Trên dòng sông g?i 
sóng "di?p di?p", nu?c "song song" ?y là m?t "con thuy?n xuôi mái", l?ng
l? trôi di. Trong c?nh có s? chuy?n d?ng là th?, nhung sao ch? th?y v? l?ng t?, 
mênh mông c?a thiên nhiên, m?t dòng "tràng giang" dài và r?ng bao la không
bi?t d?n nhu?ng nào.

Dòng sông thì bát ngát vô cùng, vô t?n, n?i bu?n c?a con ngu?i cung d?y am ?p 
trong lòng

Thuy?n v? nu?c l?i s?u tram ng?
C?i m?t cành khô l?c m?y dòng.

Thuy?n và nu?c v?n di li?n nhau, thuy?n trôi di nh? nu?c xô, nu?c v? vào 
thuy?n. Th? mà Huy C?n l?i th?y thuy?n và nu?c dang chia lìa, xa cách "thuy?n v?
nu?c l?i", nghe sao d?y xót xa. Chính l? vì th? mà g?i nên trong lòng ngu?i n?i 
"s?u tram ng?". T? ch? s? nhi?u "tram" hô ?ng cùng t? ch? s? "m?y" dã th?i
vào câu tho n?i bu?n vô h?n.

Tâm h?n c?a ch? th? tr? tình du?c b?c l? d?y d? nh?t qua câu tho d?c s?c: "C?i 
m?t càng khô l?c m?y dòng". Huy C?n dã khéo dùng phép d?o ng? k?t h?p v?i
các t? ng? ch?n l?c, th? hi?n n?i cô don, l?c lõng tru?c vu tr? bao la. "M?t" 
g?i lên s? ít ?i, nh? bé, "cành khô" g?i s? khô héo, c?n ki?t nh?a s?ng,
"l?c" mang n?i s?u vô d?nh, trôi n?i, b?p b?nh trên "m?y dòng" nu?c thiên nhiên 
r?ng l?n mênh mông. Cành c?i khô dó trôi d?c di noi nào, hình ?nh gi?n
d?, không tô v? mà sao d?y r?n ng?p, khi?n lòng ngu?i d?c c?m th?y tr?ng v?ng, 
don côi.

Nét d?p c? di?n "t? c?nh ng? tình" th?t khéo léo, tài hoa c?a tác gi?, dã g?i 
m? v? m?t n?i bu?n, u s?u nhu con sóng s? còn v? mãi ? các kh? tho còn l?i
d? ngu?i d?c có th? c?m thông, th?u hi?u v? m?t nét tâm tr?ng thu?ng g?p ? các 
nhà tho m?i. Nhung bên c?nh dó ta cung nhìn ra m?t v? d?p hi?n d?i r?t thi
v? c?a kh? tho. Dó là ? cách nói "C?i m?t cành khô" th?t d?c bi?t, không ch? 
thâu tóm c?m xúc c?a toàn kh?, mà còn hé m? tâm tr?ng c?a nhân v?t tr? tình,
m?t n?i ni?m don côi, l?c lõng.

N?i lòng ?y du?c g?i m? nhi?u hon qua hình ?nh qu?nh v?ng c?a không gian l?nh 
l?o:

Lo tho c?n nh? gió dìu hiu
Dâu ti?ng làng xa vãn ch? chi?u.

Hai t? láy "lo tho" và "dìu hiu" du?c tác gi? khéo s?p x?p trên cùng m?t dòng 
tho dã v? nên m?t quang c?nh v?ng l?ng. "Lo tho" g?i s? ít ?i, bé nh? "dìu
hiu" l?i g?i s? qu?nh qu?. Gi?a khung c?nh "c?n nh?", gió thì "dìu hiu", m?t 
khung c?nh l?nh l?o, tiêu di?u ?y, con ngu?i tr? nên don côi, r?n ng?p d?n
d? th?t lên "Dâu ti?ng làng xa vãn ch? chi?u". Ch? m?t câu tho mà mang nhi?u 
s?c thái, v?a g?i "dâu dó", âm thanh xa xôi, không rõ r?t, có th? là câu h?i
"dâu" nhu m?t n?i ni?m khao khát, mong m?i c?a nhà tho v? m?t chút s? ho?t 
d?ng, âm thanh s? s?ng c?a con ngu?i. Dó cung có th? là "dâu có", m?t s? ph?
d?nh hoàn toàn, chung quanh dây ch?ng h? có chút gì s?ng d?ng d? xua b?t cái 
t?ch liêu c?a thiên nhiên.

Dôi m?t nhân v?t tr? tình nhìn theo n?ng, theo dòng trôi c?a sông:

"N?ng xu?ng, tr?i lên sâu chót vót,
Sông dài, tr?i r?ng, b?n cô liêu."

"N?ng xu?ng, tr?i lên" g?i s? chuy?n d?ng, m? r?ng v? không gian, và g?i c? s? 
chia lìa: b?i n?ng và tr?i mà l?i tách b?ch kh?i nhau. "sâu chót vót" là
c?nh di?n d?t m?i m?, d?y sáng t?o c?a Huy C?n, mang m?t nét d?p hi?n d?i. Dôi 
m?t nhà tho không ch? d?ng ? bên ngoài c?a tr?i, c?a n?ng, mà nhu xuyên
th?u và c? vu tr?, c? không gian bao la, vô t?n. Cõi thiên nhiên ?y qu? là mênh 
mông v?i "sông dài, tr?i r?ng", còn nh?ng gì thu?c v? con ngu?i thì l?i
bé nh?, cô don bi?t bao: "b?n cô liêu".

V? d?p c? di?n c?a kh? tho hi?n ra qua các thi li?u quen thu?c trong Du?ng thi 
nhu: sông, tr?i, n?ng, cu?c sông cón ngu?i thì bu?n t?, chán chu?ng v?i "vãn
ch? chi?u", m?i th? dã tan rã, chia lìa.

Nhà tho l?i nhìn v? dòng sông, nhìn c?nh xung quanh mong m?i có chút gì quen 
thu?c mang l?i hoi ?m cho tâm h?n dang chìm vào giá l?nh, v? cô don. Nhung
thiên nhiên dã dáp tr? s? khao khát ?y b?ng nh?ng hình ?nh càng qu?nh qu?, dìu 
hiu:

Bèo d?t v? dâu, hàng n?i hàng,
Mênh mông không m?t chuy?n dò ngang.
Không c?n g?i chút ni?m thân m?t,
L?ng l? b? xanh ti?p bãi vàng.

Hình ?nh cánh bèo trôi b?ng b?nh trên sông là hình ?nh thu?ng dùng trong tho c? 
di?n, nó g?i lên m?t cái gì b?p bênh, n?i trôi c?a ki?p ngu?i vô d?nh gi?a
dòng d?i. Nhung trong tho Huy C?n không ch? có m?t hay hai cánh bèo, mà là 
"hàng n?i hàng". Bèo trôi hàng hàng càng khi?n lòng ngu?i r?n ng?p tru?c thiên
nhiên, d? t? dó cõi lòng càng dau d?n, cô don. Bên c?nh hàng n?i hàng cánh bèo 
là "b? xanh ti?p bãi vàng" nhu m? ra m?t không gian bao la vô cùng, vô t?n,
thiên nhiên n?i ti?p thiên nhiên, du?ng không có con ngu?i, không có chút sinh 
ho?t c?a con ngu?i, không có s? giao hoà, n?i k?t:

Mênh mông không m?t chuy?n dò ngang
Không c?u g?i chút ni?m thân m?t.

Tác gi? dua ra c?u trúc ph? d?nh. "...không...không" d? ph? d?nh hoàn toàn 
nh?ng k?t n?i c?a con ngu?i. Tru?c m?t nhà tho gi? dây không có chút gì g?i ni?m
thân m?t d? kéo mình ra kh?i n?i cô don dang bao trùm, vây kín, ch? có m?t 
thiên nhiên mênh mông, mênh mông. C?u hay chuy?n dò ngang, phuong ti?n giao
k?t c?a con ngu?i, du?ng nhu dã b? cõi thiên nhiên nh?n chìm, trôi di noi nào.

Huy C?n l?i khéo v? nét d?p c? di?n và hi?n d?i cho b?u tr?i trên cao:

L?p l?p mây cao dùn núi b?c,
Chim nghiêng cánh nh? bóng chi?u sa.

Bút pháp ch?m phá v?i "mây cao dùn núi b?c" thành "l?p l?p" dã khi?n ngu?i d?c 
tu?ng tu?ng ra nh?ng núi mây tr?ng du?c ánh n?ng chi?u vào nhu dát b?c. Hình
?nh mang nét d?p c? di?n th?t tr? tình và l?i càng thi v? hon khi nó du?c khoi 
ngu?n c?m h?ng t? m?t t? tho Du?ng c? c?a D? Ph?:

M?t d?t mây dùn c?a ?i xa.

Huy C?n dã v?n d?ng r?t tài tình d?ng t? "dùn", khi?n mây nhu chuy?n d?ng, có 
n?i l?c t? bên trong, t?ng l?p t?ng l?p mây c? dùn ra mãi. Dây cung là m?t
nét tho d?y ch?t hi?n d?i, b?i nó dã v?n d?ng sáng t?o t? tho c? di?n quen 
thu?c.

Và nét hi?n d?i càng b?c l? rõ hon qua d?u hai ch?m th?n tình trong câu tho 
sau. D?u hai ch?m này g?i m?i quan h? gi?a chim và bóng chi?u: Chim nghiêng
cánh nh? kéo bóng chi?u, cùng sa xu?ng m?t tràng giang, hay chính bóng chi?u 
sa, dè n?ng lên cánh chim nh? làm nghiêng l?ch c? di. Câu tho t? không gian
nhung g?i du?c th?i gian b?i nó s? d?ng "cánh chim" và "bóng chi?u", v?n là 
nh?ng hình tu?ng th?m m? d? t? hoàng hôn trong tho ca c? di?n.

Nhung gi?a khung c?nh c? di?n dó, ngu?i d?c l?i b?t g?p nét tâm tr?ng hi?n d?i:

Lòng quê d?n d?n v?i con nu?c,
Không khói hoàng hôn cung nh? nhà.

"D?n d?n" là m?t t? láy nguyên sáng t?o c?a Huy C?n, chua t?ng th?y tru?c dó. 
T? láy này hô ?ng cùng c?m t? "v?i con nu?c" cho th?y m?t n?i ni?m bâng khuâng,
cô don c?a "lòng quê". N?i ni?m dó là n?i ni?m nh? quê huong khi dang d?ng gi?a 
quê huong, nhung quê huong dã không còn. Dây là nét tâm tr?ng chung c?a
nhà tho m?i lúc bây gi?, m?t n?i lòng dau xót tru?c c?nh m?t nu?c.

Bên c?nh tâm tr?ng hi?n d?i ?y là t? tho c? di?n du?c g?i t? câu tho: "Trên 
sông khói sóng cho bu?n lòng ai" c?a Thôi Hi?u. Xua Thôi Hi?u c?n v?n vào sóng
d? mà bu?n, mà nh?, còn Huy C?n thì bu?n mà không c?n ngo?i c?nh, b?i t? n?i 
bu?n nó dã sâu s?c l?m r?i. Th? m?i bi?t t?m lòng yêu quê huong th?m thi?t
d?n nhu?ng nào c?a nhà tho hôm nay.

C? bài tho v?a mang nét d?p c? di?n, v?a mang nét hi?n d?i. V? d?p c? di?n du?c 
th? hi?n qua l?i tho b?y ch? mang d?m phong v? Du?ng thi, qua cách dùng
t? láy nguyên, qua vi?c s? d?ng các thi li?u c? di?n quen thu?c nhu: mây, sông, 
cánh chim... Và trên h?t là cách v?n d?ng các t? tho c? di?n, g?i cho bài
tho không khí c? kính, tr?m m?c c?a tho Du?ng.

V? d?p hi?n d?i lan to? qua các câu ch? sáng t?o, d?c dáo c?a nhà tho nhu "sâu 
chót vót", d?u hai ch?m th?n tình. Nhung v? d?p ?y d?ng l?i cu?i cùng là
tâm tr?ng nh? quê huong ngay khi d?ng gi?a quê huong, nét tâm tr?ng hi?n d?i 
c?a các nhà tri th?c mu?n dóng góp s?c mình cho d?t nu?c mà dành b?t l?c,
không làm gì du?c.

Bài tho s? còn mãi di vào lòng ngu?i v?i phong cách tiêu bi?u r?t "Huy C?n", 
v?i v? d?p c? di?n trang nhã sâu l?ng và v? d?p hi?n d?i mang n?ng m?t t?m
lòng yêu nu?c, yêu quê huong.

---------------------------------

Câu III.a:

Nam Cao tên th?t là Tr?n H?u Tri, sinh nam 1915, m?t nam 1951 m?t nhà van hi?n 
th?c xu?t s?c c?a van xuôi Vi?t Nam hi?n d?i. Xu?t thân t? t?nh Hà Nam, nhà
van này dã t?ng vi?t r?t thành công v? cu?c s?ng c?a ngu?i trí th?c và ngu?i 
nông dân nghèo tru?c Cách m?ng tháng tám. Sau Cách m?ng tháng tám, ông l?i
t? rèn luy?n mình, d?t khoát t? b? l?i s?ng cu d? quy?t tâm di theo cách m?ng. 
"Dôi m?t", du?c Nam Cao sáng tác t?t 1948, th?i di?m nh?n du?ng c?a gi?i
van ngh? si, th? hi?n d?y d? phong cách c?a ông sau Cách m?ng tháng tám. Ban 
d?u Nam Cao d?t t?a là "Tiên s? th?ng Tào Tháo", sau d?i là "Dôi m?t" vì ông
nh?n th?y v?n d? quan tr?ng hon h?t lúc b?y gi? là cách nhìn c?a gi?i van ngh? 
si. Trong tác ph?m hai nhân v?t chính, Hoàng và D?, có cách nhìn hoàn toàn
trái ngu?c nhau, m?i n?i b?t là cách nhìn v? ngu?i nông dân, dã ph?n nào nói 
lên v?n d? quan di?m, l?p tru?ng c?a Nam Cao.

Hoàng và D? là hai nhà van, Hoàng là nhà van anh, còn D? thu?c l?p dàn em. C? 
hai có cách s?ng, cách suy nghi và cách nhìn d?i, nhìn ngu?i d?i l?p h?n nhau,
d?c bi?t là khi nhìn ngu?i nông dân.

Hoàng s?ng phong luu, xa hoa, tách r?i v?i qu?n chúng nhân dân nên anh có cách 
nhìn l?ch l?c, sai trái, phi?n di?n m?t chi?u v? ngu?i nông dân. Anh không
th? nhìn ra du?c nét d?p bên trong tâm h?n h?, mà ch? th?y cái ng? b? ngoài.

Trong m?t Hoàng nh?ng ngu?i nông dân nghèo kh? ?y d?y nh?ng tính x?u: "Toàn là 
nh?ng ngu?i ngu d?n, l? mãng, ích k?, tham lam, b?n ti?n c?". Du?ng nhu v?i
Hoàng m?i s? x?u xa c?a con ngu?i dã t?p trung v? c? ngu?i nông dân. Anh nhìn 
th?y h? là m?t lu l? lang: "Cái ông thanh niên, các bà ph? n? l?i còn nh?
nhang", anh phi?n vì s? "nhang x?" c?a h?: "Vi?t ch? qu?c ng? sai v?n mà l?i c? 
hay nói chuy?n chính tr? r?i rít c? lên. Không ch? nh? nhang h? còn l?i
hay nói ch? m? mi?ng ra "d? ngh?, yêu c?u, phê bình, c?nh cáo". Hoàng cho dó là 
chuy?n th?t n?c cu?i. Anh không th?y du?c s? c? g?ng c?a ngu?i nông dân
kém hi?u bi?t nhung l?i r?t d?i yêu nu?c. Th?y ngu?i nông dân d?c thu?c lòng 
bài "ba giai do?n", anh cho dó là con v?t bi?t nói, dây dua, lôi thôi, m?m
nói v?i l?m v?y mà d?c cho anh nghe "c? m?t bài dài d?n nam trang gi?y".

Anh l?i càng phi?n di?n hon khi nhìn ngu?i nói dân toàn là nh?ng ngu?i tò mò, 
t?c m?ch: "Anh ch? gi?t m?t con gà, ngày mai c? làng này dã bi?t". Hoàng khang
khang v?i D?: "Ngày mai, chuy?n anh d?n choi tôi th? nào cung dã ch?y kh?p 
làng. H? s? k? r?t r?ch ròi tên anh, tu?i anh, anh g?y béo th? nào, có bao nhiêu
n?t ru?i ? m?t, có m?y l? rách ? ?ng qu?n bên trái". Có th? dó là s? th?t, b?i 
Hoàng dã th? không h? b?a chuy?n, và ngu?i d?c cung bi?t ngu?i nông dân
có tính x?u dó. Nhung Hoàng dã nói quá, dã th?i ph?ng lên khi?n ngu?i nông dân 
tr? nên d?y x?u xa. Anh không h? có cái nhìn thông c?m. B?i th?, Hoàng m?i
cho ngu?i nông dân m?i th?t d?c ác, tàn nh?n = ch? dâu d? mà em b?t ra cái l?u 
ngoài vu?n. Hoàng không h? hay gi? v? không bi?t nh?ng t?p t?c kiêng k?
c?a ngu?i nông dân?

T?t c? nh?ng tính x?u c?a ngu?i nông dân hi?n lên trong m?t Hoàng, l?i càng tr? 
nên x?u xa. Hoàng không nh?n ra dó là hoàn c?nh nghèo dói dã bi?n hóa ngu?i
nông dân, mà anh qui t?t c? v? b?n ch?t. Anh bêu r?u, nói x?u, m?a mai chua 
chát nhung ngu?i nông dân luong thi?n dã cuu mang anh. L?i s?ng v? k?, xa r?i
qu?n chúng dã dem d?n cho Hoàng cách nhìn l?ch l?c, m?t chi?u, m?t phía. Anh 
th?y ngu?i nông dân "qu? là không ch?u du?c, không ch?u du?c". Anh khinh b?
h? d?n cùng c?c: "N?i khinh b? c?a anh phì c? ra ngoài, theo cái biu môi dài 
thu?n thu?t. Mui anh nhan l?i nhu ng?i th?y mùi xác th?i".

Là nhà van dáng l? Hoàng ph?i có t?m lòng nhân ái, c?m thông, nhung d?ng này 
anh l?i hi?n lên nhu m?t k? tàn nh?n, ích k?. B?i không ch? là nhà van, Hoàng
là m?t "tay ch? den tài tình" s?ng phong luu gi?a c?nh nghèo dói c?a dân t?c, 
gi?a lúc nh?ng ngu?i nông dân nghèo v?t ch?t nhung giàu tinh th?n cung lan
x? thân mình dóng góp cho d?t nu?c. Hoàng không nhìn th?y cái nguyên có th?t 
d?p d? bên trong, mà ch? th?y cái ng? bên ngoài và dánh giá h? qua m?t cái
nhìn phi?n di?n không nên có ? m?t nhà van. Chính vì không h? có cái tâm, lòng 
nhân ái mà Hoàng dã ch? th?y nh?ng gì x?u xa c?a ngu?i nông dân. Hoàng tiêu
bi?u cho l?p nhà van ích k?, sai l?ch v? cách nhìn, v? thái d? d?i v?i ngu?i 
nông dân và cu?c kháng chi?n lúc b?y gi?.

Trái h?n v?i Hoàng, D? l?i có cái nhìn d?y c?m thông d?i v?i ngu?i nông dân. 
Anh nh?n th?y l?ch s? dã sang trang, th?y du?c s?c m?nh qu?n chúng, th?y du?c
c?t lõi bên trong c?a ngu?i nông dân.

Tru?c dây, D? cung có cái nhìn l?ch l?c, phi?n di?n nhu Hoàng. Anh dã t?ng bi 
quan, chán n?n. Nhung khi cách m?ng m? ra, D? dã "ngã ng?a ngu?i ra" vì th?y
du?c s?c m?nh th?t s? c?a qu?n chúng, v? d?p tâm h?n ngu?i nông dân.

D? nh?n ra h? là nh?ng con ngu?i r?t giàu lòng yêu nu?c, s?n sàng hi sinh vì T? 
qu?c: "Vô s? anh rang den m?t toét, g?i l?u d?n là n?u d?n, hát "Ti?n quân
ca" nhu ngu?i bu?n ng? c?u kinh mà lúc ra tr?n thì xung phong can d?m l?m". Anh 
dã "di kh?p làng này d?n làng kia" d? tìm hi?u ngõ ngách sâu kín trong
tâm h?n ngu?i nông dân, anh khao khát th?u du?c nét d?p c?a h?, vì v?i anh thì 
nh?ng ngu?i nông dân "v?n còn là m?t bí m?t". "bí ?n", b?i D? dã th?y du?c
s?c m?nh ti?m ?n c?a h?, ch? không nhu Hoàng, ch? th?y phoi bày tru?c m?t bao 
nhiêu là tính x?u.

D? bi?t ngu?i nông dân yêu nu?c l?m, vì th?, cùng m?t s? vi?c anh thanh niên 
d?c thu?c lòng bài "ba gia do?n". D? không cho anh ta là con v?t bi?t nói,
mà D? th?y du?c bó tre anh thanh niên vác di d? ngan quân thù. T?m lòng nhân 
h?u, d?y c?m thông c?a D? dã nhìn th?u m?t trái tim yêu nu?c bên trong "cái
ng? b? ngoài".

Ph?i hòa nh?p vào nông dân, ph?i tr?i qua nh?ng khó khan, gian kh? mà ngu?i 
nông dân ch?u d?ng, D? m?i c?m nh?n và hi?u sâu s?c suy nghi, tâm h?n c?a h?
d?n th?. Dù ch? là m?t "anh tuyên truy?n viên nhãi nhép" nhung có th? nói D? dã 
dóng góp du?c r?t nhi?u cho d?t nu?c. Anh dã có cái nhìn dúng d?n, chân
th?t mà cung d?y c?m thông, cái nhìn c?a m?t t?m lòng nhân ái, ch? không ph?i 
c?a tâm h?n h?p hòi, ích k? nhu D?.

N?u nhu Hoàng ch? nhìn th?y v? b? ngoài r?i t? dó th?i ph?ng, qui thành b?n 
ch?t thì D? cung th?y s? th?t rành rành, nhung không d?ng l?i ? dó, D? nhìn
th?u vào t?n sâu th?m bên trong tâm h?n ngu?i nông dân. N?u nhu cái nhìn c?a 
Hoàng là phi?n di?n, l?ch l?c m?t chi?u, m?t phía thì D? có cái nhìn ti?n
b?, dúng d?n, d?y c?m thông.

Qua hai cái nhìn trái ngu?c, d?i l?p c?a hai nhân v?t Hoàng và D?. Nam Cao dã 
b?c l? quan di?m d?y ti?n b? v? cái nhìn d?i, nhìn ngu?i c?a van ngh? si kháng
chi?n. Nhà van ph?i "s?ng dã r?i hãy vi?t", ph?i nhìn ra th?u hi?u trái tim con 
ngu?i, mà mu?n làm du?c di?u dó thì nhà van c?n có m?t trái tim nhân h?u,
có cái tâm.

Nhan d? "Dôi m?t" gi?n d? nhung r?t g?i m?, r?t d?c s?c dã thâu tóm du?c giá 
tr? tu tu?ng c?a c? bài. Tác ph?m không ch? d?ng l?i ? cách nhìn v? ngu?i nông
dân c?a Hoàng và D?, mà còn m? r?ng ra là cách nhìn d?i và ngu?i cho m?i ngu?i. 
V?i tác ph?m này, d?c bi?t qua hai cách nhìn tuong ph?n, d?i l?p. Nam Cao
dã gióng lên h?i chuông c?nh t?nh nh?ng nhà van ích k?, ch? quan tâm d?n b?n 
thân mình. D?ng th?i ông cung lên án nh?ng ai có cái nhìn phi?n di?n m?t chi?u
l?ch l?c, bi?u duong cái nhìn dúng d?n, toàn di?n. Ông quan ni?m nhà van tru?c 
h?t ph?i có t?m lòng d? xác d?nh dúng ch?, dúng l?p tru?ng. T? dó có cách
nhìn dúng mà vi?t nên tác ph?m hay, có ích cho d?t nu?c, nhân dân. N?u không, 
dù có tài gi?i d?n m?y cung ch? là k? vô d?ng, làm trò cu?i cho m?i ngu?i
và tác ph?m dù có hay d?n m?y cung s? không du?c dón nh?n.

Nguy?n H?ng Ng?c Lam (Theo Tu?i Tr?)

Other related posts:

  • » [SMCC] bai van 9.5 diem thi dai hoc