[SMCC] Vu an Le Chi Vien

Nhân d?p v? k?ch v? án vu?n l? chi tái di?n và gây nhi?u ti?ng vang trong làng 
k?ch tp HCM thì tôi xin g?i b?n bài suu t?m c?a tôi v? v? án L? Chi Viên này 
nào dã cu?pc di m?ng s?ng c?a nhà van hóa thi si và gia dình c?a ông.

Nguy?n Du.

M?i b?n cùng ng? thính.

 

V? án L? Chi Viên, t?c v? án vu?n v?i, là v? án mà Nguy?n Trãi b? vu oan và b? 
tru di tam t?c.

 

 

V? án

 

Ngày 27 tháng 7, 1442 (nam Nhâm Tu?t),

Vua Lê Thái Tông di tu?n ? mi?n Dông, duy?t quan ? thành Chí Linh, H?i Duong. 
Nguy?n Trãi dón vua ng? ? chùa Côn Son, noi ? c?a Nguy?n Trãi. Ngày

4 tháng 8 vua v? d?n L? Chi Viên thu?c huy?n Gia D?nh (nay thu?c huy?n Gia 
Luong, B?c Ninh). Cùng di v?i vua có Nguy?n Th? L?, m?t ngu?i thi?p c?a Nguy?n 
Trãi khi ?y dã vào tu?i 40 du?c vua Lê Thái Tông yêu quý vì s?c d?p, van chuong 
hay, luôn du?c vào h?u bên c?nh vua. Khi v? d?n L? Chi Viên, vua th?c su?t dêm 
v?i Nguy?n Th? L? r?i bang hà,

lúc này ông m?i 20 tu?i. Các quan bí m?t dua v?, ngày 6 tháng 8 m?i d?n kinh 
su, n?a dêm vào d?n cung m?i phát tang. Tri?u dình dã quy cho Nguy?n Th? L? t?i 
gi?t vua. Nguy?n Trãi và gia dình b? án tru di tam t?c.

 

 

Truy?n thuy?t

 

Có truy?n thuy?t m?t th?i cho r?ng lúc( theo truy?n thuy?t thì ông n?i c?a 
Nguy?n Trãi cho h?c trò phát c? ? ngò d? làm ch? d?y h?c cho h?c trò ch? không 
ph?i là Nguy?n Trãi.) Nguy?n Trãi còn d?y h?c có d? d?nh cho h?c trò phát hoang 
khu vu?n, d?n dêm n?m mo th?y m?t ngu?i dàn bà v?i b?y con d?i t?i xin ông cho 
thu th? ít hôm m?i d?n nhà vì con m?n, sáng ra khi h?c trò c?a ông phát c? vu?n 
nhà thì dánh ch?t m?t b?y r?n, lúc dó ông m?i hi?u ra ý nghia gi?c mo, ông than 
th?, cho chôn b?y r?n và cho h?c trò bi?t là loài r?n thu?ng hay thù dai, th? 
nào cung tr? thù ông, dêm dó, lúc ông d?c sách thì có con r?n bò trên mái nhà 
nh? m?t gi?t máu th?m vào ch? d?i qua ba l?p gi?y, qu? nhiên nhà ông b? h?i d?n 
3 d?i, ngày sau con r?n hóa ra bà Nguy?n th? L? d? d? ông, h?i 3 d?i nhà ông và 
bi?n thành r?n bò di khi bà Nguy?n th? L? b? dìm xu?ng sông.

 

Nhi?u ngu?i tin r?ng truy?n thuy?t này nh?m d? t?i cho bà Nguy?n th? L?, gi?i 
thích nguyên nhân ti?n d?nh v? cái ch?t c?a vua Lê Thái Tông và Nguy?n Trãi, 
xoa d?u lòng ti?c thuong Nguy?n Trãi và chán ghét nhà Lê nh? m?n d?i v?i công 
th?n. H? cho r?ng dây là thu?t tuyên truy?n c?a t?ng l?p th?ng tr? h?i dó l?i 
d?ng lòng mê tín c?a nhân dân. Ngày nay truy?n thuy?t này b? bác b? và không 
du?c in.

 

Nguyên nhân

 

D?n nay, nhi?u nhà s? h?c dã di d?n th?ng nh?t v? nguyên nhân dích th?c c?a v? 
th?m án này. Ch? muu v? án chính là Nguy?n Th? Anh, v? th? vua Lê Thái Tông.

 

 

Ngôi thái t?

 

Ngoài suy doán can c? vào s? sách, m?i dây các nhà nghiên c?u tham kh?o gia ph? 
dòng h? Dinh là con cháu c?a công th?n Dinh Li?t nhà H?u Lê (công b? trong tác 
ph?m "Nhìn l?i l?ch s?" c?a Phan Duy Kha, Lã Duy Lan, Dinh Công Vi) và phát 
hi?n nhi?u bài tho c?a chính Dinh Li?t d? l?i. Bài tho du?c vi?t b?ng ch? Hán 
nhung vi?t theo ki?u ?n ý, dùng phép nói lái d? ngu?i d?c suy doán r?ng: Thái 
t? Lê Bang Co (t?c vua Lê Nhân Tông) không ph?i là con vua Lê Thái Tông.

 

Vua Lê Thái Tông lúc m?t m?i 20 tu?i nhung tru?c khi m?t vua dã có 4 con trai. 
Con l?n nh?t là Lê Nghi Dân,

con th? hai là Kh?c Xuong, con th? ba là Bang Co ( Lê Nhân Tông sau này), con 
th? tu là Tu Thành ( Lê Thánh Tông sau này). Vì các hoàng t? d?u còn quá nh? 
(ch? chênh nhau m?t vài tu?i) nên vi?c tranh ch?p ngôi thái t? x?y ra gi?a các 
bà v? vua Thái Tông. Nguy?n Th? Anh là m? c?a Bang Co.

 

Nghi Dân là con l?n nh?t v?n dã du?c l?p làm thái t? dù còn r?t nh?. Nhung sau 
dó Nguy?n Th? Anh du?c vua s?ng ái nên nam 1441 vua tru?t ngôi c?a Nghi Dân mà 
l?p Bang Co. Bà m? c?a Kh?c Xuong v?n không du?c vua s?ng ái nên không th? 
tranh ch?p ngôi thái t?. Tuy nhiên, nhi?u ngu?i trong tri?u d? ngh? r?ng, 
Nguy?n Th? Anh dã có thai tru?c khi vào cung và Bang Co không ph?i là con vua 
Thái Tông. Cùng lúc dó, m?t bà phi khác c?a vua là Ngô Th? Ng?c Dao l?i có mang 
s?p sinh. Nguy?n Th? Anh s? chuy?n b?i l? thì ngôi l?n s? thu?c v? con bà Ng?c 
Dao nên tìm cách h?i bà Ng?c Dao. Bà này du?c v? ch?ng Nguy?n Trãi và Nguy?n 
Th? L? h?t s?c che ch?, mang di nuôi gi?u và sinh du?c hoàng t? Lê Tu Thành nam 
1442.

 

Bi?t bà Ng?c Dao dã sinh con trai mà ngày càng nhi?u ngu?i d?n d?i v? dòng máu 
c?a Bang Co, nhân lúc con mình còn dang ? ngôi duong kim thái t?, Nguy?n Th? 
Anh ch? d?ng ra tay tru?c. Nhân d?p vua Thái Tông v? tham Nguy?n Trãi, s? 
Nguy?n Trãi gièm pha mình và nói t?t cho Tu Thành nên bà sai ngu?i sát h?i vua 
Thái Tông r?i d? t?i cho v? ch?ng Nguy?n Trãi.

 

Sau khi vua m?t, Bang Co lên ngôi, Nguy?n Th? Anh du?c làm thái h?u, n?m quy?n 
tr? nu?c. Nguy?n Trãi không th? bi?n b?ch cho s? oan u?ng c?a mình và ph?i th? 
án.

 

Theo s? sách, vài ngày sau khi hành hình gia dình Nguy?n Trãi, tri?u dình, th?c 
ra chính là thái h?u Nguy?n Th?, ra l?nh gi?t hai ho?n quan Dinh Phúc, Dinh 
Th?ng vì tru?c khi ch?t Nguy?n Trãi có nói: "Ta h?i không nghe l?i Th?ng, 
Phúc". Các nhà nghiên c?u cho r?ng chính Dinh Phúc, Dinh Th?ng là nh?ng ngu?i 
khuyên Nguy?n Trãi s?m t? cáo Nguy?n Th? Anh v?i vua Thái Tông. Do dó d? di?t 
kh?u, bà sai gi?t hai ngu?i này.

 

Chính b?i ngôi vua c?a Lê Nhân Tông có ph?n "không chính" nên sau này, nam 
1459, con tru?ng c?a vua Thái Tông là Lê Nghi Dân l?y lý do d? làm binh bi?n 
gi?t hai m? con Nguy?n Th? Anh. Trong bài chi?u lên ngôi, Nghi Dân nói rõ: 
"Diên Ninh (niên hi?u c?a vua Nhân Tông) v?n không ph?i là con c?a tiên d? 
(Thái Tông)..."

 

Dù sao di n?a, chuy?n Bang Co có ph?i con vua Thái Tông th?c hay không nhung 
cung nhu T?n Th?y Hoàng, ngôi chính c?a ông dã d?nh, b?i th? nh?ng ngu?i ph?n 
l?i nhu Lê Nghi Dân nhà Lê hay tu?ng Phàn Ô K? nu?c T?n v?n b? coi là "ngh?ch", 
là trái l?.

 

 

 

V? các bài tho c?a Dinh Li?t

 

Trong cu?n "Ng?c ph? h? Dinh" do công b? thu?ng thu Dinh Công Nhi?p, con trai 
d?u c?a thái su Dinh Li?t, có m?t s? bài tho do Dinh Li?t vi?t có liên quan d?n 
v? án L? Chi Viên.

 

Bài tho Nôm nh?n xét v? Lê Thái Tông:

 

T?ng Thai dáng d?p m?t anh quân

 

D?c s?c say choi bi?ng ki?m c?n

 

Ho? t? trong nhà nhô d?u m?c

 

Di can b?nh ho?n h?i cho thân

 

Trong bài này Dinh Li?t bu?c ph?i dùng phép nói lái: T?ng Thai t?c là Thái Tông 
Lê Nguyên Long. Vua là m?t "anh quân" khi vì ông bi?t ngan ng?a cu?ng th?n, d?p 
phiên tr?n, sùng nho, m? thi c?, song l?i quá ham t?u s?c. V? "ho? t? trong 
nhà", Dinh Li?t có bài tho:

 

Nhung tân l?c cá nguy?t khai hoa

 

B?t th?c hà nhân ch?ng b?o da

 

Ch? kháo T?ng khai vi linh du?c

 

C?u binh tân t?u th?nh y khoa

 

"Nhung tân" d?c lái là Nhân Tông, t?c là Bang Co, con Nguy?n Th? Anh, "th?nh y" 
là "th? Anh". Bài này có th? t?m d?ch:

 

Nhân Tông sáu tháng dã ra hoa

 

Dòng máu ai dây quý báu à?

 

Núp bóng Thái Tông làm linh du?c

 

Th? Anh dùng ngón d?i dòng cha

 

Tru?c khi vào cung, Th? Anh dã gian díu v?i Lê Nguyên Son, m?t ngu?i thu?c h? 
xa c?a dòng dõi Lê Khoáng (cha Lê L?i). M?t bài tho khác, Dinh Li?t vi?t:

 

T?ng Thai m?c ki?n nguy ký hi?n

 

N?ch ái Th?nh y nh?t nh?t tang

 

M? s?c di?m ngôn gia ph? báng

 

Co d? s? nghi?p h?i hà bang

 

D?ch là:

 

Thái Tông ch?ng th?y nguy dã hi?n

 

Say d?m Th? Anh c? mãi tang

 

S?c d?p l?i ngon kèm ph? báng

 

Co d? s? nghi?p có ngày bang

 

Vi?c Th? Anh gi?t hai ho?n quan Dinh Phúc, Dinh Th?ng du?c Dinh Li?t vi?t trong 
bài tho mà nhi?u ngu?i cho r?ng vì chính hai ngu?i này dã m?t báo cho ông và 
Nguy?n Trãi bi?t:

 

Nhung Tân hà h?u T?ng thai tinh

 

L?c nguy?t khai hoa quái d? hình

 

Niên nguy?t nh?t th?i Thang Dính ký

 

Hoàng bào ô nhi?m v?n niên thanh

 

ch? Thang Dính d?c ngu?c là Dinh Th?ng

 

D?ch là:

 

Nhân Tông không ph?i máu Nguyên Long

 

Sáu tháng hoài thai c?nh l? lùng

 

Nam, tháng, ngày, gi? Dinh Th?ng chép

 

Hoàng bào do b?n ti?ng ngàn nam

 

V?i cách g?i các vua b?ng mi?u hi?u nhu Thái Tông, Nhân Tông, ch?c ch?n các bài 
tho này Dinh Li?t vi?t vào th?i Lê Thánh Tông. Dù Nhân Tông và thái h?u Nguy?n 
th? dã ch?t nhung vi?c này v?n không th? nói công khai, vì trên danh nghia, 
ngôi vua c?a Nhân Tông v?n là h?p pháp. Có nhu v?y, vi?c cu?p ngôi c?a Lê Nghi 
Dân m?i là "ph?n ngh?ch" và vi?c lên ngôi c?a Thánh Tông m?i là h?p l?. Dây 
chính là nguyên nhân khi?n Dinh Li?t ph?i dùng

phép nói ?n ý d? truy?n l?i cho d?i sau.

 

 

 

 

Name: Nguyen Hoang Bao Vu
Home: 210C Hiep Binh Chanh tenement. Thu Duc district Ho Chi Minh City Viet Nam
Home Phone: 7262214
Cell-phone: 0979878854
Yahoo ID: nguyenhoangbaovu
Skype ID: nguyenhoangbaovu
Blog: 360.yahoo.com/nguyenhoangbaovu

Other related posts: