[SMCC] Ve Si But Tre - 3
- From: Nguyen Khanh Quoc <khanhquoc78@xxxxxxxxx>
- To: SMCC <smcc@xxxxxxxxxxxxx>
- Date: Sun, 28 Jan 2007 21:06:51 -0800 (PST)
Vè sĩ bút tre (Kỳ cuối)
Một đời thanh bạch
?Cả đời công tác của cha tôi đến khi về
hưu vẫn ở trong gian nhà lá, đi lại bằng
chiếc xe đạp không có chắn bùn. Trước khi
mất, gia tài mà cụ để lại
cho con cháu là một chiếc xe đạp và một
chiếc radio cũ? - ngồi bên mộ người cha Bút
Tre - Đặng Văn Đăng, anh Đặng Thành
Phiến - con trai thứ hai của Bút
Tre, kể lại chuyện gia đình.
>> Kỳ 1:
Vè sĩ Bút Tre
>>
Kỳ 2:
Nỗi oan của Bút Tre
Gia tài của ông trưởng ty
Anh Phiến kể rằng trước khi về hưu, ông
Đăng cho chở một thuyền sách về nhà. Hôm có
người làng về nhắn bảo mẹ anh chuẩn
bị một xe cải tiến ra bến đò để
chở đồ đạc của ?quan? Đăng
hồi hương mang từ tỉnh về, bà cùng các con
tất tả đi mượn một chiếc xe cải
tiến kéo ra bờ sông chờ đợi. Thuyền
cập bến, ông
Đăng hối hả gọi vợ con lên khuân vác. ?Toàn
sách là sách với chiếc xe đạp sắm
được từ ngày đi công tác, cùng chiếc đài
bán dẫn mà cha tôi hay đeo bên hông
để nghe thời sự? - anh Phiến kể. Bà
Thảo, vợ Bút Tre, ngơ ngác: ?Có còn gì nữa không??. Ông
Đăng cười: ?Ối, thế là nhiều lắm
rồi, còn một ít sách nữa nhưng
tôi cho mấy cậu ở cơ quan, sợ mang về
nhiều nhà mình chật không có chỗ để!?.
Nhưng những sách đó trong làng không ai đọc
được vì toàn là sách tiếng Pháp, tiếng Anh,
tiếng Nga. Anh Phiến cho hay cha anh thích đọc sách
bằng nguyên
bản tiếng nước ngoài vì ông muốn tự
dịch. Gian nhà lá của nguyên trưởng ty văn hóa
vẫn như tự thuở nào ông xa nhà đi công tác: mái lá,
tường đất, cửa ra
vào là một tấm liếp. ?Từ hôm cha tôi về
nghỉ hưu, trong nhà vui hẳn lên vì có tiếng radio? - anh
Phiến kể.
Gian nhà lá của Bút Tre hầu như ngày nào cũng đông
khách đến chơi, đàm luận về thơ ca hò vè
cũng như mọi chuyện bức xúc của nông thôn
thời ấy. Mỗi lần nghe
những chuyện như vậy, ông Đăng lại
cặm cụi suy nghĩ viết những lá thư
đầy tâm huyết gửi lên các cấp lãnh đạo
để giúp bà con đỡ vất vả.
Cựu Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát
triển nông thôn Lê Huy Ngọ, nguyên bí thư Tỉnh ủy
Vĩnh Phú, đã gửi cho họa sĩ Ngô Quang Nam đôi
dòng cảm nhớ về Bút
Tre nhân dịp ông Nam hoàn thành cuốn Bút Tre và giai thoại.
Ông Ngọ nhớ lại: ?Ngày tôi làm bí thư Tỉnh
uỷ Vĩnh Phú, tôi thường được Bút Tre
gửi cho những bài thơ và những tập nghiên
cứu của ông. Lúc đó ông đã nghỉ
hưu nhưng đầu óc vẫn luôn quan tâm đến
hoạt động của cấp ủy. Đọc
những điều ông trăn trở, tôi cứ suy nghĩ
về một đồng chí cán bộ lãnh đạo ngành
văn hóa
nhưng rất tâm huyết, quan tâm đến đời
sống người dân.
Sống ở vùng trung du, Bút Tre quan tâm tới vấn
đề đất đồi, đất rừng,
vườn. Ông khuyến khích việc trồng cây công
nghiệp ở quê hương, phê phán chính sách
thu mua, phàn nàn về tình trạng đất trống
đồi trọc, chê việc đưa máy cày lên
đồi... Đều đặn tháng nào cũng nhận
được ý kiến của ông và có lần chúng tôi
đã trao đổi những suy nghĩ ông nêu ra, trong đó
có vấn đề văn hóa Hùng Vương?.
Anh Phiến cho hay cha anh lúc nào cũng lo việc thiên hạ
nhưng rất vụng việc nhà. Bà Thảo cũng có lúc
sốt ruột vì ông không biết làm việc nhà, ?cho
đến khi
hưu rồi vẫn đi lo chuyện thiên hạ?.
Những lúc bà vợ cáu giận là Bút Tre lỉnh mất, ông
đi xuống các thôn làng nghe chuyện nông dân. ?Lúc nào mẹ
tôi nguôi
giận thì cha tôi mới về!?- anh Phiến nói. Bút Tre
chỉ biết làm bếp duy nhất một món là ?xúp
sắn? theo kiểu Tây, sắn được nghiền ra
rồi quấy thành hồ, cho
gia vị tương hành vào rồi nấu chín là xong.
ImageView
Họa sĩ Ngô Quang Nam, nguyên giám đốc Sở VH-TT Phú
Thọ, người có hơn 10 năm đi sưu tầm
thơ và giai thoại Bút Tre
Bút Tre đã lan ra cả nước rồi
Theo nhà văn Nguyễn Hữu Nhàn, khi còn sống vè sĩ
Bút Tre đã tiên đoán: Bản chất dân gian ham nghệ
thuật/ Tự nhiên xã hội hẳn trường tồn/
Có ngôn ngữ hẳn
ca vè có/ Sàng lọc truyền ngôn với nước non.
Năm 1987, Bút Tre rời bỏ cuộc đời về
với tổ tiên. Họa sĩ Ngô Quang Nam kể lại lúc
ấy chưa có thông tin nhanh
như bây giờ nhưng tin Bút Tre mất lan truyền nhanh
lắm, bạn bè văn nghệ sĩ khắp nơi
vượt sông Thao đến Đồng Lương
để đưa ông về nơi an nghỉ cuối cùng.
Bà con nông dân khắp vùng lân cận cũng kéo đến
thắp nhang cho Bút Tre.
Anh Phiến kể trước lúc cha anh ra đi, ông có
gọi anh đến bảo rằng: ?Cha sinh ra
được ba người con, anh con đã hi sinh vì
đất nước, chị gái con theo chồng
làm ruộng. Nhà ta cha thấy không ai theo được
nghiệp cha. Tất cả pho sách mà cha để lại,
con đem thuyền chở đi hiến tặng thư
viện tỉnh. Còn những bài thơ
vè của cha, cứ để lại sau này ai đến
xin thì cho, con đừng giữ làm gì. Vì thơ vè như cha
làm, dân gian ai thích cũng làm được?. Nói xong, ông rút
dưới
gối đưa cho anh Phiến tờ di chúc viết
bằng thơ.
Hơn mười năm sau, họa sĩ Ngô Quang Nam, nhà
văn Nguyễn Hữu Nhàn cùng nhiều văn nghệ
sĩ khác trên đất Phú Thọ đã đi sưu
tầm những giai thoại về Bút Tre tập
hợp in thành sách. Nhưng khi đưa đi xuất
bản lại gặp vấn đề. Tại Phú Thọ,
nhà văn Nguyễn Hữu Nhàn bị ?đánh lên, đánh
xuống? vì ký giấy phép xuất bản tập
sách sưu tập thơ Bút Tre và Bút Tre dân gian", có thời
ông Nhàn còn bị trưởng Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Phú
Thọ gọi lên kiểm điểm vì ?tội nói xấu
phụ nữ?.
Ông Nhàn hỏi lại: ?Nói xấu chỗ nào??. Bà
trưởng ban nói: ?Cái câu ?Bắn tàu bay Mỹ rơi ngay
cửa mình? chả là nói xấu chị em à??. ?Cái câu ấy
là dân gian
nói đấy thôi?. ?Dân gian là ai? Anh phải trả lời
rõ, nếu không sẽ bị cấm viết báo?.
Ông Nhàn sang gặp bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phú
Trần Văn Đăng trình bày. Ông Đăng
cười xòa, rồi điện thoại sang Ban tuyên giáo
Tỉnh ủy thôi ?truy xét? buồn cười
ấy, ông bảo: ?Bút Tre đã lan ra cả nước
rồi, đấy là thơ cười VN cũng như
truyện cười tiếu lâm VN, có gì mà phải truy xét ai
viết với ai nói!?.
Nhà thơ Kim Dũng, biên tập viên báo Văn Nghệ
Đất Tổ, cho biết trên đất Phú Thọ hôm
nay có nhiều người tự nhận mình là hậu
duệ của Bút Tre như ông Đặng Trần
Luật - nguyên chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Phú
Thọ, ông Phạm Ngọc Chân - nguyên giám đốc Sở
Giao thông - vận tải, còn sáng tác hẳn tập thơ
Hậu Bút Tre.
Ông Dũng cũng cho biết những sách viết về Bút
Tre được bán chạy nhất ở Phú Thọ.
Tập Thơ và giai thoại về Bút Tre của họa
sĩ Ngô Quang Nam được Hội Văn học
- nghệ thuật Phú Thọ tái bản đến lần
sáu đã hết veo trong dịp lễ hội đền
Hùng năm ngoái và đang chuẩn bị tái bản lần
bảy. Đó là chưa kể đến hằng ngày,
hằng giờ trên khắp đất nước và
những vùng có nói tiếng Việt, thơ kiểu Bút Tre
ứng khẩu vẫn đều đặn
được ?xuất bản miệng? đem lại
tiếng cười vui vẻ và trong
trẻo.
Cả đời thanh bạch, cả đời theo
đuổi sáng tác thơ ca hò vè để đưa vào dân
gian một trường phái mới, tạm gọi nôm na là
?thơ cười? VN sánh cùng với truyện
cười dân gian VN, cho thấy công lao vè sĩ Bút Tre không
phải là nhỏ.
ĐỖ HỮU LỰC
---------------------------------
Now that's room service! Choose from over 150,000 hotels
in 45,000 destinations on Yahoo! Travel to find your fit.
Other related posts:
- » [SMCC] Ve Si But Tre - 3