[SMCC] Ve Si But Tre - 3

Vè sĩ bút tre (Kỳ cuối)
 
Một đời thanh bạch
 
 
?Cả đời công tác của cha tôi đến khi về 
hưu vẫn ở trong gian nhà lá, đi lại bằng 
chiếc xe đạp không có chắn bùn. Trước khi 
mất, gia tài mà cụ để lại
cho con cháu là một chiếc xe đạp và một 
chiếc radio cũ? - ngồi bên mộ người cha Bút 
Tre - Đặng Văn Đăng, anh Đặng Thành 
Phiến - con trai thứ hai của Bút
Tre, kể lại chuyện gia đình.
 
>> Kỳ 1:
Vè sĩ Bút Tre
>>
Kỳ 2:
Nỗi oan của Bút Tre
 
Gia tài của ông trưởng ty
 
Anh Phiến kể rằng trước khi về hưu, ông 
Đăng cho chở một thuyền sách về nhà. Hôm có 
người làng về nhắn bảo mẹ anh chuẩn 
bị một xe cải tiến ra bến đò để
chở đồ đạc của ?quan? Đăng 
hồi hương mang từ tỉnh về, bà cùng các con 
tất tả đi mượn một chiếc xe cải 
tiến kéo ra bờ sông chờ đợi. Thuyền 
cập bến, ông
Đăng hối hả gọi vợ con lên khuân vác. ?Toàn 
sách là sách với chiếc xe đạp sắm 
được từ ngày đi công tác, cùng chiếc đài 
bán dẫn mà cha tôi hay đeo bên hông
để nghe thời sự? - anh Phiến kể. Bà 
Thảo, vợ Bút Tre, ngơ ngác: ?Có còn gì nữa không??. Ông 
Đăng cười: ?Ối, thế là nhiều lắm 
rồi, còn một ít sách nữa nhưng
tôi cho mấy cậu ở cơ quan, sợ mang về 
nhiều nhà mình chật không có chỗ để!?.
 
Nhưng những sách đó trong làng không ai đọc 
được vì toàn là sách tiếng Pháp, tiếng Anh, 
tiếng Nga. Anh Phiến cho hay cha anh thích đọc sách 
bằng nguyên
bản tiếng nước ngoài vì ông muốn tự 
dịch. Gian nhà lá của nguyên trưởng ty văn hóa 
vẫn như tự thuở nào ông xa nhà đi công tác: mái lá, 
tường đất, cửa ra
vào là một tấm liếp. ?Từ hôm cha tôi về 
nghỉ hưu, trong nhà vui hẳn lên vì có tiếng radio? - anh 
Phiến kể.
 
Gian nhà lá của Bút Tre hầu như ngày nào cũng đông 
khách đến chơi, đàm luận về thơ ca hò vè 
cũng như mọi chuyện bức xúc của nông thôn 
thời ấy. Mỗi lần nghe
những chuyện như vậy, ông Đăng lại 
cặm cụi suy nghĩ viết những lá thư 
đầy tâm huyết gửi lên các cấp lãnh đạo 
để giúp bà con đỡ vất vả.
 
 
 
Cựu Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát 
triển nông thôn Lê Huy Ngọ, nguyên bí thư Tỉnh ủy 
Vĩnh Phú, đã gửi cho họa sĩ Ngô Quang Nam đôi 
dòng cảm nhớ về Bút
Tre nhân dịp ông Nam hoàn thành cuốn Bút Tre và giai thoại.
 
Ông Ngọ nhớ lại: ?Ngày tôi làm bí thư Tỉnh 
uỷ Vĩnh Phú, tôi thường được Bút Tre 
gửi cho những bài thơ và những tập nghiên 
cứu của ông. Lúc đó ông đã nghỉ
hưu nhưng đầu óc vẫn luôn quan tâm đến 
hoạt động của cấp ủy. Đọc 
những điều ông trăn trở, tôi cứ suy nghĩ 
về một đồng chí cán bộ lãnh đạo ngành 
văn hóa
nhưng rất tâm huyết, quan tâm đến đời 
sống người dân.
 
Sống ở vùng trung du, Bút Tre quan tâm tới vấn 
đề đất đồi, đất rừng, 
vườn. Ông khuyến khích việc trồng cây công 
nghiệp ở quê hương, phê phán chính sách
thu mua, phàn nàn về tình trạng đất trống 
đồi trọc, chê việc đưa máy cày lên 
đồi... Đều đặn tháng nào cũng nhận 
được ý kiến của ông và có lần chúng tôi
đã trao đổi những suy nghĩ ông nêu ra, trong đó 
có vấn đề văn hóa Hùng Vương?.
 
Anh Phiến cho hay cha anh lúc nào cũng lo việc thiên hạ 
nhưng rất vụng việc nhà. Bà Thảo cũng có lúc 
sốt ruột vì ông không biết làm việc nhà, ?cho 
đến khi
hưu rồi vẫn đi lo chuyện thiên hạ?. 
Những lúc bà vợ cáu giận là Bút Tre lỉnh mất, ông 
đi xuống các thôn làng nghe chuyện nông dân. ?Lúc nào mẹ 
tôi nguôi
giận thì cha tôi mới về!?- anh Phiến nói. Bút Tre 
chỉ biết làm bếp duy nhất một món là ?xúp 
sắn? theo kiểu Tây, sắn được nghiền ra 
rồi quấy thành hồ, cho
gia vị tương hành vào rồi nấu chín là xong.
 
ImageView
 
Họa sĩ Ngô Quang Nam, nguyên giám đốc Sở VH-TT Phú 
Thọ, người có hơn 10 năm đi sưu tầm 
thơ và giai thoại Bút Tre
Bút Tre đã lan ra cả nước rồi
 
Theo nhà văn Nguyễn Hữu Nhàn, khi còn sống vè sĩ 
Bút Tre đã tiên đoán: Bản chất dân gian ham nghệ 
thuật/ Tự nhiên xã hội hẳn trường tồn/ 
Có ngôn ngữ hẳn
ca vè có/ Sàng lọc truyền ngôn với nước non. 
Năm 1987, Bút Tre rời bỏ cuộc đời về 
với tổ tiên. Họa sĩ Ngô Quang Nam kể lại lúc 
ấy chưa có thông tin nhanh
như bây giờ nhưng tin Bút Tre mất lan truyền nhanh 
lắm, bạn bè văn nghệ sĩ khắp nơi 
vượt sông Thao đến Đồng Lương 
để đưa ông về nơi an nghỉ cuối cùng.
Bà con nông dân khắp vùng lân cận cũng kéo đến 
thắp nhang cho Bút Tre.
 
Anh Phiến kể trước lúc cha anh ra đi, ông có 
gọi anh đến bảo rằng: ?Cha sinh ra 
được ba người con, anh con đã hi sinh vì 
đất nước, chị gái con theo chồng
làm ruộng. Nhà ta cha thấy không ai theo được 
nghiệp cha. Tất cả pho sách mà cha để lại, 
con đem thuyền chở đi hiến tặng thư 
viện tỉnh. Còn những bài thơ
vè của cha, cứ để lại sau này ai đến 
xin thì cho, con đừng giữ làm gì. Vì thơ vè như cha 
làm, dân gian ai thích cũng làm được?. Nói xong, ông rút 
dưới
gối đưa cho anh Phiến tờ di chúc viết 
bằng thơ.
 
Hơn mười năm sau, họa sĩ Ngô Quang Nam, nhà 
văn Nguyễn Hữu Nhàn cùng nhiều văn nghệ 
sĩ khác trên đất Phú Thọ đã đi sưu 
tầm những giai thoại về Bút Tre tập
hợp in thành sách. Nhưng khi đưa đi xuất 
bản lại gặp vấn đề. Tại Phú Thọ, 
nhà văn Nguyễn Hữu Nhàn bị ?đánh lên, đánh 
xuống? vì ký giấy phép xuất bản tập
sách sưu tập thơ Bút Tre và Bút Tre dân gian", có thời 
ông Nhàn còn bị trưởng Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Phú 
Thọ gọi lên kiểm điểm vì ?tội nói xấu 
phụ nữ?.
Ông Nhàn hỏi lại: ?Nói xấu chỗ nào??. Bà 
trưởng ban nói: ?Cái câu ?Bắn tàu bay Mỹ rơi ngay 
cửa mình? chả là nói xấu chị em à??. ?Cái câu ấy 
là dân gian
nói đấy thôi?. ?Dân gian là ai? Anh phải trả lời 
rõ, nếu không sẽ bị cấm viết báo?.
 
Ông Nhàn sang gặp bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phú 
Trần Văn Đăng trình bày. Ông Đăng 
cười xòa, rồi điện thoại sang Ban tuyên giáo 
Tỉnh ủy thôi ?truy xét? buồn cười
ấy, ông bảo: ?Bút Tre đã lan ra cả nước 
rồi, đấy là thơ cười VN cũng như 
truyện cười tiếu lâm VN, có gì mà phải truy xét ai 
viết với ai nói!?.
 
Nhà thơ Kim Dũng, biên tập viên báo Văn Nghệ 
Đất Tổ, cho biết trên đất Phú Thọ hôm 
nay có nhiều người tự nhận mình là hậu 
duệ của Bút Tre như ông Đặng Trần
Luật - nguyên chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Phú 
Thọ, ông Phạm Ngọc Chân - nguyên giám đốc Sở 
Giao thông - vận tải, còn sáng tác hẳn tập thơ 
Hậu Bút Tre.
 
Ông Dũng cũng cho biết những sách viết về Bút 
Tre được bán chạy nhất ở Phú Thọ. 
Tập Thơ và giai thoại về Bút Tre của họa 
sĩ Ngô Quang Nam được Hội Văn học
- nghệ thuật Phú Thọ tái bản đến lần 
sáu đã hết veo trong dịp lễ hội đền 
Hùng năm ngoái và đang chuẩn bị tái bản lần 
bảy. Đó là chưa kể đến hằng ngày,
hằng giờ trên khắp đất nước và 
những vùng có nói tiếng Việt, thơ kiểu Bút Tre 
ứng khẩu vẫn đều đặn 
được ?xuất bản miệng? đem lại 
tiếng cười vui vẻ và trong
trẻo.
 
Cả đời thanh bạch, cả đời theo 
đuổi sáng tác thơ ca hò vè để đưa vào dân 
gian một trường phái mới, tạm gọi nôm na là 
?thơ cười? VN sánh cùng với truyện
cười dân gian VN, cho thấy công lao vè sĩ Bút Tre không 
phải là nhỏ.
 
ĐỖ HỮU LỰC

 
---------------------------------
Now that's room service! Choose from over 150,000 hotels 
in 45,000 destinations on Yahoo! Travel to find your fit.

Other related posts: