Ve 1 Nguoi Le Do Voi Thien Nhien

Về một người... "lễ độ với thiên 
nhiên"
 
 
Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường
 
TTO - Có một người nghệ sĩ lang thang giữa 
hoa cỏ thiên nhiên rồi thiên nhiên bước vào những 
trang bút ký tài hoa của anh với bao nhiêu xáo động khôn 
cùng
của ngổn ngang trần thế.
 
Thâm hậu như những châm ngôn mà vẫn lấp lánh 
một ánh sáng lạ khiến người đọc, sau 
mỗi dòng chữ kia, thấy biết ơn với căn 
nhà vũ trụ mà ta đang sống.
 
Con người đã rong ruổi giữa thiên nhiên vô biên 
ấy, trầm tư trên những ngọn thông đỉnh 
Bạch Mã hay bơi ra giữa dòng Bến Hải ôm lấy 
làn nước dòng sông để
tiếp thêm sinh lực cho những ngày xuống 
đường chống Mỹ thời sinh viên tranh 
đấu năm nào...
 
Lãng du qua những phố phường trời Âu hay dầm 
chân dưới ruộng sình của quê nhà rơm rạ, yêu 
thắt lòng mỗi hạt bụi trần gian đến 
ánh sao xanh giữa thiên hà
hun hút, vậy mà gần tám năm rồi phải ngồi 
trên xe lăn, khát khao được một lần hòa 
bước chân mình vào dòng đời xuôi ngược và bày 
tỏ niềm biết ơn với thiên
nhiên bằng sự lễ độ của một con 
người qua những trang bút ký tài hoa.
 
Người ấy là Hoàng Phủ Ngọc Tường.
 
Bây giờ nhờ vào sự tảo tần và tháo vát 
lẫn... may mắn của nhà thơ Lâm Thị Mỹ 
Dạ - vợ anh, gia đình anh đã lên sống trong 
một ngôi nhà đẹp trên phố Phan
Bội Châu, nhưng mỗi khi nghĩ về Hoàng Phủ 
Ngọc Tường, tôi vẫn thường hay nhớ hình 
ảnh anh đang ngồi trong căn hộ trên tầng hai 
chung cư nhìn ra một vòm
long não xanh nao lòng của phố Nguyễn Trường 
Tộ, trước mặt nhà thờ Phủ Cam. Căn 
hộ mà ngày xưa Trịnh Công Sơn đã sống, đã 
viết những tình ca bất tử như
vòm lá long não xanh miên man qua bao nhiêu mưa nắng đời 
người.
 
Thiên nhiên vốn có mặt trong mỗi số phận con 
người, nhưng chỉ với Hoàng Phủ Ngọc 
Tường, hình như thiên nhiên đã hóa thân thành máu 
thịt cuộc đời, trở thành
ám ảnh khôn nguôi. Hãy nghe anh nói về cái thiên 
đường ấy tự ấu thơ: "Tôi có một 
thiên đường đã mất, phía bên ngoài cửa 
sổ, bên kia những hàng cây và những
mái nhà... đấy là một không gian thơm mùi hoa cỏ 
dại, đất sau cơn mưa và nhiều khi tôi 
ngửi thấy mùi của những ngọn gió lạ..." (Lý 
chuồn chuồn).
 
Anh đã mê mải giữa thiên đường tuổi 
thơ với cánh bướm, cánh chuồn chuồn, 
những con dế mèn đất bãi và chú ve sầu lột 
xác, để rồi miền ký ức ấy đã biến 
thành
sự kính trọng - hay như anh thường nói - 
đấy là sự lễ độ với thiên nhiên trong 
cuộc đời và trong văn chương. Bởi thiên 
nhiên cũng chính là cuộc đời, là
nhân tình thế thái, là dâu bể ba đào. Nhân loại đã 
từng bao phen khốn đốn khi thiên nhiên nổi 
giận đó sao?
 
ImageView
 
Vòm long não trước căn nhà cũ của anh trên phố 
Nguyễn Trường Tộ (Huế)
Trong bút ký Thành phố và chim, Hoàng Phủ Ngọc 
Tường đã viết với nỗi tâm tình bạn bè 
và nỗi đau đớn thắt lòng khi Huế đã có 
một thời đầy chim chóc và rồi
những đàn chim bay đi, bỏ những 
đường xanh nắng lụa, và anh hạ một câu: 
"Chẳng thế mà người ta lại nói "đất 
lành chim đậu". Viết như thế thì chẳng 
phải
là chuyện chim muông cây cỏ mà ắp đầy nhân tình 
thế thái, thâm trầm những ẩn ngữ.
 
Với những bút ký để đời dành cho sông 
Hương: Ai đã đặt tên cho dòng sông, Sử thi 
buồn... nhiều bạn văn của anh vẫn bảo: 
Sẽ khó có ai viết được nữa bởi anh
đã khai thác đến tận cùng nguồn ngọn, chi li 
từng cọng rêu, giọt nước mà thâm hậu và 
trải nghiệm đến vô cùng.
 
Bao nhiêu người đã từng viết về Bạch 
Mã, vậy mà với bút ký Ngọn núi ảo ảnh mới 
phát hiện ra rằng thiên nhiên Bạch Mã có ẩn chứa 
cả một phần lịch sử trong
từng gốc cây, ngọn cỏ, chồi thông ở 
một tầng bậc khác. Ngọn núi ảo ảnh ấy 
còn mang một thông điệp về những giấc 
mơ thái hòa giữa con người và thiên nhiên
nhưng cũng đầy trầm tư thế sự. 
Phải một bút lực thế nào mới diễn 
đạt hết thông điệp ấy, và ngoài anh ra khó có 
người viết được.
 
Hãy đọc một đoạn ngắn chưa 
đầy mươi dòng viết về cây xương 
rồng trong bút ký Rượu hồng đào chưa 
nhắm đã say về xứ Quảng Nam.Từ sự phân 
thân của cây xương
rồng, anh liên tưởng tới vóc dáng một con 
người trong bi kịch Hamlet của Shakespeare - tồn 
tại hay không tồn tại. Và để hiểu 
được cây xương rồng ấy, anh
đã lục tìm để biết tên khoa học của nó 
là Aloedichotoma.
 
Chợt nhớ khi anh viết về cây hồi đất 
Lạng Sơn cũng vậy. Sao mà cặn kẽ thế, 
chi li thế: "Cây hồi có tên khoa học là Illiciumverum 
hook,trong đó cái họ La
tinh Illium có nghĩa là "Sự quyến rũ"... Chính xác 
như một nhà thực vật học nhưng những 
bút ký của anh vẫn bay bổng và tài hoa thâm hậu. Có 
lẽ sự chính
xác khoa học kia cũng là một cách bày tỏ sự 
lễ độ của anh với thiên nhiên. Vả chăng 
giữa văn chương và cây cỏ có một sự tri 
kỷ - một người bạn anh từng
bảo "thực vật là âme soeur" (tâm hồn chị em) 
của văn học!
 
Mỗi ngọn núi, Bạch Mã hay Côn Sơn... mỗi dòng sông 
Hương Giang hay Thu Bồn, Bến Hải... Tổ 
quốc trong văn của anh hiện lên với vẻ 
đẹp giang sơn cẩm tú nhưng
cũng đượm vẻ hùng tráng và bi tráng, nhiều 
ưu tư và tự hào.
 
ImageView
 
Lộc non trên hàng phượng vàng đường Ngô 
Quyền
 
Đọc bút ký của anh, ta luôn gặp một Hoàng 
Phủ Ngọc Tường luôn hiền kính như con chiên 
trước một đấng tối cao là chim muông hoa lá 
đất trời gọi tên là thiên
nhiên.
 
Mùa xuân thay áo trên cây - một bút ký có thể gọi là kinh 
điển về sự cảm nhận, giao hòa giữa con 
người và cây cỏ. Tỉ mẩn quan sát từ nụ 
hoa mai nơi vườn
vắng đến bông sầu đông, những sắc bàng 
mùa trút lá đến cây xà cừ buổi cuối đông 
đầu xuân, đến cây vông mầu đỏ chói 
lọi của màu hoa hiếm khi nở, Hoàng Phủ
Ngọc Tường đã dẫn dụ người 
đọc vào trong thánh đường cây lá, và cũng 
như anh, cảm thấy mình trở nên ngoan đạo 
với hoa cỏ cuộc đời.
 
Ví như cây hoa sầu đông, ở bên đường, 
nơi góc vườn, hẻm phố, ngày nào ta chẳng 
gặp? Nhưng hãy nghe anh nói về nó: "Hình như hoa 
sầu đông chỉ thơm ở những
ngõ vắng. Trong lòng mỗi bông sầu đông trắng 
nhỏ xíu có mang một vết tím huyền, khiến nhìn 
gần những chùm hoa trở thành màu xám, vết tím ấy 
giống như chút
kỷ niệm ẩn dấu trong một ký ức đã 
mơ hồ. Lang thang một mình trên đường 
vắng tôi thường bắt gặp mùi hương 
sầu đông rất sâu chạm thấu từng tế bào 
của trí
nhớ và đánh thức trong tôi nhiều điều 
như đã quên trong đời "... (Mùa xuân thay áo trên cây).
 
Và bây giờ, những ngày xuân sớm, lang thang trên những 
con đường Huế bừng xanh lộc nõn trong 
nắng lụa yêu kiều mới thấy vẻ 
đẹp triết học của sự lễ độ 
trước
thiên nhiên của một con người như anh. Sự 
lễ độ cần thiết mà hình như con 
người ta ngày càng đánh mất, và bao nhiêu nguy cơ, 
ẩn họa đã bắt đầu bởi sự lễ
độ bị đánh mất ấy!
 
LÊ ĐỨC DỤC

                        
---------------------------------
 Yahoo! Mail - Helps protect you from nasty viruses.

Other related posts:

  • » Ve 1 Nguoi Le Do Voi Thien Nhien