[SMCC] Van Hoa Tinh Yeu Nam Nu Qua Ca Dao Tuc Ngu

Van Hóa: Tình Yêu Nam N? Qua Ca Dao và T?c Ng?

Tình yêu là b?n ch?t thiêng liêng và t? nhiên c?a con ngu?i cho nên dù ? th?i 
d?i nào, tình yêu bao gi? cung là d? tài b?t t?n cho nh?ng áng van chuong.

Vi?t Nam chúng ta t? ngàn xua là m?t qu?c gia nông nghi?p. V?i hình th? ch? S 
m?m m?i u?n cong ven b? Thái Bình Duong, v?i c?nh v?t thiên nhiên k? tú nhu
c? cây hoa lá, nhu núi c? sông sâu, nhu luy tre xanh, nhu d?ng ru?ng óng ? lúa 
vàng,... hòa v?i tâm tình và l?ch s? c?a dân t?c, quê huong Vi?t Nam dã
có m?t n?n van chuong bình dân hay bác h?c h?t s?c phong phú d?y nét v? chân 
thành pha l?n nh?ng di?m t? nh? và sâu s?c.

Trong cái tình c?m da d?ng dó c?a dân t?c, tình yêu nam n? dã vuon lên nhu cánh 
hoa n? trong vu?n d?i, t?o nên bi?t bao câu ca giao tình t? , bao v?n tho
truy?n kh?u lãng m?n.

I. Giai do?n t? tình.

Tình yêu dã n?y n? trong nh?ng bu?i r?ng dông khi suong mai còn u?t d?m c? cây, 
khi chim muông còn dang ng?i ngùng trong gi?c ng?, hay trong nh?ng bu?i
chi?u tà khi m?t tr?i dã gác non doài, v?i nh?ng doàn trai gái trong làng vác 
cày r?a hái d? tr? v? mái nhà tranh sau m?t ngày làm vi?c. Nh?ng làn khói
com chi?u lan t?a vuon trong gi?i mây tím hòa l?n v?i ti?ng hát c?a tr? m?c 
d?ng dang d?t trâu tr? v?, dã phác h?a cho chúng ta hình ?nh m?t mi?n quê êm
? thanh bình.

Trên tr?i du?i nu?c, th?p thoáng sau luy tre xanh, quanh co bên b? dê ?p yêu 
ru?ng d?ng, rì rào bên sóng lúa chín vàng, mênh mang trong ti?ng sáo di?u vi
vu... t?t c? nh?ng hình ?nh d?p dó dã g?i nên nh?ng v?n tho trao h?i ý tình 
gi?a trai gái trong làng.

Hãy nghe chàng trai m? d?u, h?i ngu?i thôn n? b?ng m?t câu h?i ?m ?, g?i ý xa 
xôi:

Hôm qua tát nu?c d?u dình
D? quên chi?c áo trên cành hoa sen
Em du?c thì cho anh xin
Hay là em d? làm tin trong nhà.

Ngu?i con trai th?t s? chua ch?c dã d? quên cái áo, nhung chàng c? ý gài ngu?i 
thôn n? vào th? ph?i tr? l?i khi t? ý ng? r?ng nàng dã gi? cái áo c?a mình
d? làm tin.

Cung có khi ch? là m?t câu h?i bâng quo nhung di?n d?t b?ng nh?ng câu tho th?t 
tr? tình c?a m?t dêm trang sáng, chàng trai có nhi?u hi v?ng d? du?c cô gái
tr? l?i:
H?i cô tát nu?c d?u làng
Sao cô múc ánh trang vàng d? di

Nhi?u khi chàng m?nh d?n hon:

Cô kia c?t c? m?t mình
Cho tôi c?t v?i chung tình làm dôi
Cô còn c?t n?a hay thôi
Cho tôi c?t v?i làm dôi v? ch?ng

Nhung thu?ng thì các chàng trai làng h?i d? ý m?t cách nh? nhàng hon, không 
dùng hai ch? "v? ch?ng" nghe có v? su?ng sã, mà dùng hai ch? "k?t duyên", có
v? tho m?ng hon:
H?i xa anh l?i h?i g?n
H?i em ph?ng d? duong xuân th? nào
Th?y em là gái má dào
Lòng anh ch? mu?n ra vào k?t duyên

Phía bên con gái, các thôn n? không ph?i lúc nào cung ch? bi?t e l? làm thinh, 
mà dôi khi cung r?t b?o d?n d? ng? l?i tru?c:

H?i anh di du?ng cái quan
D?ng chân d?ng l?i em than vài l?i.

Các cô b?o d?n, nhung b?o d?n trong h?n nhiên:

Vào vu?n hái qu? cau xanh
B? ra làm sáu m?i anh xoi tr?u

C? ch? m?i tr?u dó không có tính cách loi l?, mà ch? ch?ng t? r?ng ngu?i thôn 
n? mu?n s?ng thành th?t v?i chính mình. Hai ch? "cau xanh" ch? m?i tình son
tr?, hai ch? "xoi tr?u" có ý nghia trân tr?ng. Và b?n ch? ghép l?i thành hai 
ch? "tr?u cau" ch? s? mong u?c cho m?t m?i duyên T?n T?n. Ngu?i con trai ch?c
ch?n không th? nào không nh?n mi?ng tr?u m?i b?i ngu?i con gái trong cái cung 
cách l?ch s? ?y.

Nhung các cô thôn n? nhi?u khi s? mình yêu mà chua ch?c dã du?c yêu, hay s? 
tình yêu c?a mình d?n ch?m chang, nên dôi lúc các cô cung quanh co rào tru?c
dón sau:

Anh dà có v? con chua
Mà anh an nói ng?t ngào có duyên
M? già anh ? noi nao
D? em tìm vào h?u h? thay anh.

Nh?ng câu t? tình nhu dã k? trên thu?ng ch? là nh?ng câu mà trong lúc v?ng v?, 
hai ngu?i dã h?i ý cùng nhau. T?t c? d?u là nh?ng câu m?c m?c chân tình,
nhung không kém v? lãng m?n tr? tình.

Trong nh?ng d?p h?i hè có hát d?i gi?a hai nhóm trai gái c?a hai làng k? c?n, 
nh?ng câu t? tình du?c g?i ra th?t nh? nhàng bóng b?y, nhu có ch?t tho.

Bên con trai h?i:

Bây gi? m?n m?i h?i dào
Vu?n h?ng dã có ai vào hay chua

Bên con gái dáp:
M?n h?i thì dào xin thua
Vu?n h?ng có l?i nhung chua ai vào

Hay lãng m?n hon:
Thân em nhu t?m l?a dào
Ph?t pho tru?c gió bi?t vào tay ai

Th?t là nh?ng câu d?i dáp h?t s?c thi v?, mu?n ngo?i c?nh d? nói lên n?i lòng. 
B?o r?ng van chuong bình dân, nhung nhi?u khi còn tr? tình và tho m?ng hon
van chuong bác h?c. Ch?ng h?n nhu nói t?i l?a tu?i dôi muoi c?a ngu?i thôn n?, 
phong c?nh d?ng n?i h?u tình dã du?c l?ng trong u?c m?ng vàng son c?a l?a
dôi:

Ng?c còn ?n bóng cây tùng
Thuy?n quyên còn d?i anh hùng sánh vai.

Ngu?i con gái cung nhu bông hoa còn dang gi?u nh?y d? ch? ngày khoe s?c v?i 
chàng bu?m lang quân.

II. Giai do?n tình yêu.

Sau giai do?n t? tình là d?n giai do?n yêu duong và dây là th?i gian tho m?ng 
nh?t cung nhu d?y th? thách nh?t. Nào yêu thuong, nào nh? nhung, nào gi?n
h?n, nào xa cách, nào d?i ch?...

Hãy nghe chàng và nàng th? th? bên nhau nh?ng l?i âu y?m:

Thuong anh, em d? ? dâu
D? trong cu?n sách d? d?u trang tho
Thuong em, anh d? ? dâu
D? trong tay áo lâu lâu l?i dòm

Khi ph?i t?m xa nhau, chàng trai luy?n ti?c nh?ng giây phút c?n k?:

Còn dêm nay n?a mai di
L?ng vàng không ti?c, ti?c khi ng?i k?.

Tr?i dã sáng, nh?ng g?p g? hàn huyên dêm qua gi? ch? còn là k? ni?m mong manh 
d? làm hành trang cho cu?c dang trình.

Còn nàng thôn n? thì cung n?c n? trong ng?n l? d?y voi:

Có dêm tho th?n m?t mình
? dây th?c c? nam canh rõ ràng
Có dêm t?c dá ghi vàng
Ngày nào em ch? nh? chàng, chàng oi.

Di dâu, làm gì, nàng d?u c?m th?y n?i nh? deo d?ng và vuong d?u tích kh?p noi 
khi?n xao lãng c? công vi?c thu?ng ngày:

Chi?u chi?u mang gi? hái dâu
Hái dâu ch? hái, nh? câu ân tình

Nh?ng nh? nhung dó dã dong d?y thêm tình yêu, d? khi g?p l?i thì hai ngu?i v?i 
vã u?c h?n cho nh?ng m?ng u?c mai sau:

Nàng thì:

U?c gì chung m? chung th?y
D? em gi? cái qu?t này làm thân

Và tình t? hon n?a:

Ch?i d?u chung cái lu?c ngà
Soi guong chung c? cành hoa gi?t d?u

Còn chàng thì cung dùng cái qu?t d? x? chia huong n?ng:

Qu?t này anh d? che d?u
Dêm dêm di ng? chung nhau qu?t này

Hay v? ra nh?ng âu y?m trang tr?ng mà chàng s? dành cho nàng:

U?c gì ta l?y du?c nàng
D? ta mua g?ch Bát Tràng v? xây
Xây d?c r?i l?i xây ngang
Xây h? bán nguy?t cho nàng r?a chân

Th?t là cao sang, c?u k? và tho m?ng. R?i thì cu?i cùng c? hai cùng c?u nguy?n 
cho m?t ngày vui mau pháo d? nhu?m du?ng:

N?u chè van vái Nguy?t hà
Khi?n cho sum hi?p m?t nhà ph?ng loan.

III. Giai do?n tình nghia phu thê.

R?i nam tháng qua, bánh xe tình yêu dã dua dôi nam n? d?n b?n b? c?a yêu duong 
h?nh phúc. Bây gi? tình yêu không còn thu?n túy là thuong mây khóc gió hay
v?n vo nhung nh? n?a mà tình yêu dã di chung v?i b?n ph?n và trách nhi?m.

Có nh?ng cu?c hôn nhân dem l?i h?nh phúc và th?y chung, nhung cung có nh?ng 
cu?c hôn nhân ch? dem d?n d?ng cay và chán chu?ng.

1) Nh?ng cu?c hôn nhân h?nh phúc.

Sau ngày cu?i, có nh?ng cu?c s?ng chung v?n luôn luôn t?t d?p. Dó là nh? s? c? 
g?ng yêu thuong và nhu?ng nh?n c?a c? dôi bên, nhung ph?n l?n là nh? ? ngu?i
v? v?i nh?ng d?c tính hi?n hòa, nhu mì và bi?t l? th?y chung.

Hãy ng?m nhìn hình ?nh d?p c?a m?t dôi v? ch?ng nông dân trong công vi?c d?ng 
áng tuy v?t v? nhung luôn luôn có nhau d? t?o d?ng cu?c s?ng:

Trên d?ng c?n du?i d?ng sâu
Ch?ng cày v? c?y con trâu di b?a.

Hình ?nh dó dã ph?n ?nh l?i cùng nhau h?a h?n khi dang chu?n b? cho cu?c hôn 
nhân

Làm sao nên nghia phu thê
Dó ch?ng dây v? ra v? có dôi.

ho?c s? hòa thu?n x? chia gánh n?ng du?ng d?i:

Thu?n v? thu?n ch?ng
Tát b? dông cung c?n.

Nhung d? di d?n h?nh phúc ?y, c? hai v? ch?ng d?u ph?i nuong c?y và nhu?ng nh?n 
l?n nhau:

Tay bung dia mu?i ch?m g?ng
G?ng cay mu?i m?n xin d?ng b? nhau.

Nh?t là ngu?i v?, v?i ?nh hu?ng c?a n?n luân lý d?o Nho, d?o Kh?ng:

Ch?ng ta áo rách ta thuong
Ch?ng ngu?i áo g?m xông huong m?c ngu?i.

Chi?u ch?ng và lo l?ng món an th?c u?ng cho ch?ng cung là d?c tính c?a ngu?i 
ph? n? Dông phuong. H? c?m th?y dó là ni?m vui, là b?n ph?n t? nguy?n và xa
hon n?a, là h?nh phúc:

D?t than nu?ng cá cho vàng
Dem ti?n mua ru?u cho chàng u?ng choi.

Xem nhu th?, t? lúc g?i ý quen nhau d?n lúc yêu thuong và cu?i cùng là cu?c 
s?ng chung l?a dôi, ngu?i dân Vi?t Nam dã hoàn toàn nêu guong t?t v? s? yêu
thuong và chung th?y:

D?u cho dá nát vàng phai
Tram nam duyên n? ch?ng phai chút nào.

2) Nh?ng cu?c hôn nhân không h?nh phúc.

Có nh?ng cu?c hôn nhân không dem l?i h?nh phúc, do vi?c ép g? c?a m? cha, nhi?u 
khi ch? vì "môn dang h? d?i" mà quên di s? l?a ch?n c?n thi?t c?a chính
con mình:

M? em ham thúng xôi d?n
Tham con l?n béo tham ti?n C?nh Hung
Bây gi? k? th?p ngu?i cao
Nhu dôi dua l?ch so sao cho b?ng.

Hay ngu?i ch?ng v? sau b?ng sinh "mèo chu?t" và b? bê v? con trong n?i cô don 
mong ch?:

Gió dua b?i chu?i sau hè
Anh mê v? bé b? bè con tho.

Cung dôi khi do t?i ngu?i ch?ng b?ng nhiên va ph?i nh?ng thói hu t?t x?u nhu c? 
b?c hay ru?u chè khi?n h?nh phúc gia dình ch? còn là hình ?nh dã phôi pha:

Ch?ng em nó ch?ng ra gì
T? tôm x?c dia nó thì choi hoang.

Danh t? "nó" dùng d? ch? ngu?i ch?ng, ch?ng t? r?ng ngu?i v? không còn tìm th?y 
? ch?ng mình nh?ng di?m d? nàng thuong yêu hay kính tr?ng. Tuy nhiên vì
s? hàng xóm chê cu?i nên nàng dành cam ch?u s? ph?n h?m hiu:

Nói ra x?u thi?p h? chàng
Nó gi?n nó phá tan hoang c?a nhà
D?ng cay ng?m qu? b? hòn
Con nhà gia th? ch?ng con kém ngu?i.

V? ph?n nh?ng ngu?i ch?ng hi?n lành, nhi?u khi cung r?t bu?n vì ngu?i v? dã 
thi?u m?n n?ng trong tình yêu. Nguyên do cung vì t?c t?o hôn, du?c cha m? g?
cho m?t ngu?i v? không yêu mình vì nàng dã có tru?c m?t ngu?i yêu:

L?y ch?ng ch?ng bi?t m?t ch?ng
Dêm n?m to tu?ng d?n ông láng gi?ng.

Hay có nh?ng bà v?, tu?ng r?ng dã l?y nhau r?i thì không còn gì mà ph?i gi? gìn 
s?c d?p, ch? c?n lo n?i tr? là d?. H? dâu nghi r?ng n?u an m?c bê b?i ho?c
d? nhan s?c tàn phai, s? làm ngu?i ch?ng chóng chán và h?nh phúc gia dình cung 
vì th? mà nh?t phai:

Ch?a ch?ng nón thúng quai thao
Ch?ng r?i nón rách quai nào thì quai
Ch?a ch?ng y?m th?m deo hoa
Ch?ng r?i hai vú b? ra tày giành

Và nh?ng l?i th? than chung v? nh?ng cu?c hôn nhân không d?p mà hi?n t?i ch? là 
m?t gánh n?ng:

Gái có ch?ng nhu gông deo c?
Trai có v? nhu nh? bu?c chân

Hay:

Ch?ng gì anh, v? gì tôi
Ch?ng qua lá cái n? d?i chi dây

IV. Ph?n k?t lu?n.

Tình yêu và hôn nhân, cung nhu m?i chuy?n trên th? gian, d?u có nh?ng b? m?t 
trái không t?t d?p. Tuy nhiên nh?ng b? m?t trái dó ch? là thi?u s? và so v?i
các qu?c gia Tây phuong, tình yêu và hôn nhân c?a ngu?i Vi?t Nam chúng ta có 
r?t nhi?u di?m dáng ngu?ng m?.

Tru?c tiên, tình yêu c?a ngu?i Vi?t chúng ta n?ng nhi?u v? m?t tình c?m và nh? 
nhi?u hon v? m?t v?t ch?t. Tình yêu c?a chúng ta lãng m?n hon và tr? tình
hon. Nh?c d?c không ph?i là v?n d? trên tru?c. Cho nên dã có câu:

Th?y em d?p nói d?p cu?i
D?p ngu?i d?p n?t ra vào doan trang
V?y nên anh g?i thu sang
Dù sao anh quy?t l?y nàng mà thôi.

V? m?t hôn nhân, nh?ng d?c tính nhu?ng nh?n, di hòa vi quý và th?y chung v?n 
còn ?nh hu?ng sâu d?m trong l? l?i suy nghi và cu x? c?a chúng ta. Ph?i chang
n?n luân lý thâm sâu c?a Nho giáo t? ngàn xua trong l?ch s? 4000 nam van hi?n 
v?n chua nh?t m? trong tâm huy?t:

Em oi chua ng?t dã t?ng
Non xanh nu?c b?c ta d?ng quên nhau

hay:

Tram nam lòng g?n d? ghi
D?u ai dem b?c d?i chì cung không.

Ngu?i vi?t u?c mong r?ng bài so?n này s? là m?t dóng góp nh? bé trong ph?n suu 
kh?o và tìm hi?u v? tình yêu nam n? trong lãnh v?c van chuong truy?n kh?u
Vi?t Nam mà các nhà phân tích van h?c thu?ng g?i là van chuong bình dân, d? 
phân bi?t v?i n?n van chuong bác h?c mà nh?ng thi nhân h?u danh dã d? l?i b?ng
nh?ng van b?n cho d?i sau.

Tr?n Ng?c
Thung Lung Hoa Vàng

Other related posts: