Truyen Ngan: Dong Song Tat Nguyen

Truy?n ng?n


Dòng sông t?t nguy?n (Truy?n ng?n d? thi Ph?m Thanh Khuong)

Bây gi? dang là cu?i dông, nh?ng tr?n gió mùa tràn v? d?t t?ng chi?c lá cu?i 
cùng trên cây bàng già nua bao nam d?ng trân trân ch?u tr?n bên b? sông.
Cây bàng có t? bao gi? tôi cung không bi?t, nhung quanh nam su?t tháng, m?i khi 
t? d?ng v?, ngu?i ta l?i dem b?y trâu bu?c vào m?y cái r? trót m?c l?i
lên trên m?t d?t.

Ch? d?t bu?c trâu lúc nào cung nham nh?, nh?y nh?a, l? loét, khai và khan kh?n 
mùi phân. Nh?ng ngày n?ng ráo còn d? ch? ph?i ngày mua không m?t ai dám d?t
chân vào, d?t ? d?y s?i b?t l?c b?c nhu l? tr?ch lòng muong nu?c. T? nh?ng vung 
trâu d?m, mùi kh?m, khai, th?i, b?c lên theo gió loang xa c? m?t vùng sông
nu?c. R?i nu?c t? nh?ng vung trâu d?m ?y ch?y xu?ng sông, hòa vào nu?c m?c 
ngu?i dôi b? hì h?i gánh v? d? b? l?y nu?c an. Nh?ng ngày nhu th?, cha thu?ng
b?t tôi chèo thuy?n ngu?c lên hu?ng thu?ng ngu?n m?i cho n?i l?a n?u com.

Mùa hè, t? m? sáng cho d?n n?a dêm, lu tr? trâu tóc cháy d? hoe râu ngô, ngu?i 
ng?p ng?a mùi bùn tanh n?ng trèo d?u cu?i c?, v?t lá b? hoa, l?n theo m?y
cái cành dua ra m?t nu?c, hò nhau nh?y xu?ng. Dôi khi lu tr? nhoai ngu?i hái 
bàng chín, g?p ph?i cành y?u, roi t? trên cao xu?ng, máu mui, máu mi?ng ch?y
d? ngoe d? ngoét theo nu?c l?n vào màu da den cháy. D?i di?n phía bên kia b? là 
b?n nhà tôi, noi cha tôi thu?ng neo thuy?n l?i ngh? ngoi sau m?i l?n di
xa v?.

Nói là b?n nhà tôi cho oai ch? th?c ra ch? c?a ai c?, ch?ng qua là thuy?n nhà 
tôi thu?ng v? d?u ? khúc sông này, lâu ngày thành quen r?i ti?n m?m c? g?i
th? cho d? nh?, d? hình dung. Tôi không th? nào nh? n?i tôi dã di bao nhiêu con 
sông trong vùng d?ng d?t mà ngu?i ta c? cho dó là v?a thóc c?a d?ng b?ng
sông H?ng. Ai mu?n g?i th? nào cung du?c vì nó ch?ng ?nh hu?ng gì d?n cu?c s?ng 
nhà tôi.

B?n thân tôi cung không có noi sinh ch? nói gì ch? c?m sào là c?a mình. Bi?t 
mình không có nhung ai h?i v?n ph?i nói có. Nhi?u khi tôi nghi, kh? nh?t ?
d?i này rõ ràng không nhung c? t? nh?n mình có, n?u không nó thèn th?n, xâu x?u 
th? nào ?y. Nh?ng chuy?n nhu th?, cha tôi nghe th?y, n?u ông dang ng?i
thu?ng nh?c dít l?y tay ph?i ph?i mông ki?u ngu?i ta ph?i b?i, còn dang d?ng, 
th? nào ông cung ch?y ra mui thuy?n v?ch qu?n dái r?i kh?c nh? quá b?ng có
c?c d?m to dút nút l?y c?.

Nam nay tr?i l?nh cá cung không ch?u di an dêm, và khi ngu?i khôn c?a l?i hi?m. 
C? nhu hi?n nay, các lo?i cá sông có d? h?ng dêm thì cung khó mà duy trì
du?c gi?ng. D? dánh b?t con ngu?i không t? b? m?t th? do?n hay phuong pháp nào. 
Tru?c kia, nh?ng gia dình s?ng b?ng ngh? sông nu?c tuy không ai quy d?nh
nhung m?i ngu?i d?u ng?m th?ng nh?t các lo?i vó lu?i dày mau không dùng vì còn 
d? cá l?n. Nhung nay thì khác, vó lu?i dùng lo?i dày, r?i kích di?n, dánh
mìn, hóa ch?t. C?ng thêm vào t? dánh b?t không c?n bi?t h?u qu? v? sau, thu?c 
sâu t? d?ng ru?ng ch?y xu?ng, nu?c th?i t? các nhà máy công nghi?p ch?y vào,
t? các khu dân cu vô tu d? d?n. M?t th?i sông trong tr?o, tho m?ng cho nh?ng ai 
yêu van tho tha h? sáng tác, còn nay sông m?t màu dùng d?c xam xám den
tang tóc. H?m cá trong lòng thuy?n nhà tôi ngày xua lúc nào cung nhung nhúc, 
chi?c s?p lát sàn dêm dêm cá qu?y nu?c b?n u?t d?m ph?i lên mui m?i ng? du?c,
còn bay gi? hôm nào nhi?u ch?c con, ngày ít hai ba con.

Ngày ?y, khi cá còn d? dánh b?t, kho n?u cá bao gi? cha tôi cung ch?t v?t b? 
khúc d?u, duôi ch? l?y khúc gi?a. Ông thu?ng b?o tôi r?ng, ? d?i an u?ng t?
d?u chí cu?i m?t c? ph?n con cháu, d? phàm phu t?c t?, không dáng s?ng. M?c ông 
nói th? nào tôi cung k?, th?c ra tôi nghi ch?ng qua là do ông làm ngh?
chài lu?i, ki?m con cá con tôm không v?t v? khó khan nhu nh?ng ngu?i khác nên 
th? thôi. Mà l? l?m, t?t c? các món an ch? bi?n t? cá ông thích nh?t là món
kho m?. Món kho m? ch?ng có gì c?u k? ph?c t?p, ngu?i làm cá ch? m?i vi?c m? 
cá, d? nguyên c? máu r?i cho vào n?i d?t, d? nu?c xam x?p cho lên b?p dun,
bao gi? cá chín nh? là b?c ra an, múc c? khúc cá v?i nu?c cá kho còn nóng nghi 
ngút khói. Nu?c kho cá chan com an còn ngon g?p m?y l?n nu?c m?m d?u nong
d?u nia, nu?c m?m c?t. Thích th? nhung d?u có ngon d?n m?y, ông ch? an m?t b?a 
còn l?i dem d? h?t xu?ng sông, không bao gi? d? l?i an b?a th? hai. Có m?t
l?n tôi th?y cá ngon, ti?c c?a gi?i dem c?t di t?i l?y ra. V?a nhìn th?y, ông 
ch?ng nói ch?ng r?ng quang luôn c? n?i cá xu?ng sông, xong ch?i, b?o tôi
là d? kh?n, gi?ng h?t tính cái con m? d? ra tôi. Nh?ng gì ông không thích, 
nh?ng khi ông b?c, ông l?i ch?i tôi nhu th?. Lúc ?y tôi r?t s?, nghe gi?ng ông
ch?i, ti?ng rít qua k? rang, ngu?i tôi c? co rúm l?i, chân tay t? nhiên run b?n 
b?t, không th? nhúc nh?c, ch?ng khác gì ngu?i ta dem dây trói chân trói
tay tôi l?i.

T?i qua tru?c khi di ng? cha tôi nói nhu giao h?n:

- Sáng mai nh? neo, li?u li?u tính toán com nu?c mà di s?m - Ông l?m b?m - C? 
th? này r?i không có c? c?t mà d? vào mi?ng.

Ch? c?n bi?t m?i ngu?i có nghe th?ng vi?c không, ông l?y vò ru?u, d? d?y bát 
tô, u?ng c?n m?t hoi r?i chui vào khoang thuy?n tr?i chi?u n?m ng?.

Nghe ông nói, tôi hãi im thin thít làm theo, không dám ho he gì. Cô H?n cung 
th?, cun cút d?n d?p các th? cho vào cái hòm d?ng d? b?ng s?t tây dã hoen g?.
Bi?t tính ông ch? nói m?t l?n, không nh?c l?i, sáng nay m?i ngu?i d?y s?m d? 
chuy?n thuy?n lên khúc sông trên.

Tôi quên không nói, nhà tôi hi?n t?i có ba ngu?i. Tôi, cha tôi và ngu?i dàn bà 
cha nh?t ? b?n Tr?m, còn ngu?i dàn bà sinh ra tôi dã b? dòng sông cùng nh?ng
chuy?n phiêu b?t gió suong di dâu không rõ. Vi?c bà b? tôi và cha ra di có m?t 
ph?n l?i thu?c v? tôi, còn cha tôi, t? ngày bà b? di, c? u?ng ru?u là ông
ch?i m?c dù không h? nh?c d?n tên ai nhung tôi bi?t, ngu?i ông nguy?n r?a, thâm 
thù, cay d?ng không ai khác chính là bà, ngu?i du?c ông nh?t lên t? mó
b? m?i cá ngày nào. Cung sau ngày bà b? di, d?n b?n nào, ngh? ? khúc nào, mi?n 
là noi chi?c thuy?n có th? c?m sào, g?p ngu?i dàn bà nào có th? nh?t du?c
là ông nh?t. R?i nhu con thuy?n, c?m sào m?t ch?c m?t lát nh? neo di, ngu?i dàn 
bà ông nh?t ?y sau m?t vài ngày cung b? ông v?t tr? l?i b? không thuong
ti?c.

M? sáng tôi d?y thu x?p chài dem bu?c lên cái c?c c?m ? d?u thuy?n nhu cây nêu 
d? phoi, công vi?c này tru?c dây là c?a m? tôi, còn bây gi?, t?t c? nh?ng
ngu?i dàn bà kia, nh?ng ngu?i ông nh?t sau bà d?u không du?c làm. Khi tôi l?i 
c?i phoi chài, cô H?n hì h?i nhóm l?a phía cu?i thuy?n th?i con. Tôi dang
d?ng trên mui giu chài thì th?y lo?ng xo?ng r?i tùm tum xoong n?i, r? rá và c? 
chi?c ki?ng gang ba chân theo nhau roi xu?ng sông. Du?i theo ti?ng d? v?t
roi là ti?ng ch?i c?a cha tôi, ti?ng ch?i nh?m nào cô H?n ch? không vô ch? nhu 
m?i l?n, l?i ch?i gay g?t và d?c d?a.

- D? ngu, nhóm b?p th? th?ng b? mày ng? du?c à. Không bi?t làm sao gì hon vi?c 
cong tu?n cái mông lên hay sao?

Kh?n n?n. S? kh?n n?n d?n t?n cùng, nhung ngu?i dàn bà cha tôi nh?t trên b?n 
sông Tr?m v?n không hé rang nói l?y m?t l?i, cô nh?n nh?n ch?u d?ng, nem nép
chui qua khoang nhà thuy?n ra phía d?u mui ng?i l?ng l? l?y v?t áo ch?m ch?m 
m?t. Kh? quá, ? thuy?n sáng mai ra dàn bà con gái không bao gi? du?c ra mui
thuy?n ng?i, v?a an ch?i xong l?i ra d?y không ch?ng v? cái d?p l?n xu?ng sông 
bây gi?. Nghi th? tôi b? d? công vi?c len lén t?t xu?ng kéo cô lên mui ?y
v? cu?i thuy?n trong khi cha tôi chui l?i khoang trùm chan ng? ti?p. Cô H?n 
không bi?t r?ng, khi ng?, bao gi? b? tôi cung c?m hai sào, m?t phía mui, m?t
? cu?i d? phòng khi dêm tr? gió thuy?n không xoay ngang xoay d?c làm m?t giác. 
Sáng ra, khi n?u com ph?i nh? sào tháo dây phía cu?i thuy?n d? cho thuy?n
ngu?c hu?ng gió thì khói m?i không vào khoang.

Vì không bi?t nên cô H?n dã d? khói bay vào khoang, mà khoang nh? thì có khác 
gì hun chu?t. Bài h?c v? lòng d?i thuy?n không xong ch?c không s?m thì chày
cô H?n l?i du?c cha tôi v?t lên b? nhu nh?ng ngu?i dàn bà khác.

2 - Nh?ng ngu?i dàn bà di qua cu?c d?i cha tôi d?u là nh?ng ngu?i ông nh?t du?c 
trên sông và trên b? t? nh?mg chuy?n di ki?m an lênh dênh sông nu?c. Ngu?i
dàn bà d?u tiên và cung là ngu?i sinh ra tôi là ngu?i ông nh?t du?c t? m?t mó 
b? m?i cá.

Ngu?i làm ngh? chài lu?i trên sông không ph?i ai cung có ngh? nhu nhau mà th?c 
ra m?i ngu?i, m?i v?n chài có m?t ngh? riêng. Có ngu?i c? d?i sông nu?c ch?
s?ng d?c m?t ngh? th? câu, có ngu?i buông lu?i, có ngu?i quang chài, có ngu?i 
di te hay dóng dang, dóng túi. Cung nhu cha tôi, c? d?i ch? có m?t ngh? dánh
chài mò. Trong các ngh? sông nu?c, ngh? chài mò là ngh? v?t v? nh?t.

Ngu?i làm ngh? chài mò ph?i có s?c kh?e, kh? nang l?n sâu, lâu, ch?u du?c s?c 
ép c?a nu?c, ai không có s?c kh?e làm ngh? này r?t nguy hi?m d?n tính m?ng.
Dã có m?t vài ngu?i tu?ng ngh? chài mò d? ki?m an lao vào, hôm tru?c hôm sau 
ph?i b? vì không ch?u du?c. D? sâu d? dánh chài mò thu?ng ph?i t? hai mét
tr? lên. M?i khi quang chài, ngu?i dánh ph?i l?n xu?ng, dùng chân d?n cho b?n 
xung quanh mép chân gi?ng chài ng?p sâu vào bùn mà ph?i làm nhanh n?u không
cá s? theo mép chân gi?ng chui ra ngoài. Ngu?i ch?u du?c không sao, ngu?i nào 
y?u, khi làm xong vi?c dó, lúc n?i lên m?t nu?c ?c máu m?m máu mui, n?u ai
ch?y máu tai coi nhu c?m ch?c cái ch?t.

Tru?c dó, ngu?i dánh ph?i l?n xu?ng sông l?y tay ho?c chân g?t l?p bùn non, dào 
m?t cái h? sâu (g?i là mó) kho?ng hai muoi d?n ba muoi phân, r?ng b?ng cái
thúng l?i b? m?i vào. M?i d? dánh thu?ng làm b?ng cám rang, tr?n v?i thóc, phân 
ngu?i tuoi, phân trâu bò và các lo?i xác giun, cào cào châu ch?u. Sau khi
dã tr?n các lo?i dó v?i nhau, ngu?i la l?i dem tr?n v?i bùn r?n ho?c d?t th?t 
cho th?t nhuy?n r?i chia ra thành nhi?u ph?n, m?i ph?n to b?ng cái ?m chuyên
pha trà b? xu?ng m?t mó. Ngày còn bé, m?i khi cha tôi làm m?i thu?ng b?t tôi 
ph?i ? vào cái v?i sành d? l?y phân tr?n m?i. Hôm nào không mu?n di ph?i r?n
d?n d? c? m?t n?i gân n?i gu?c. Nh?ng l?n nhu th? ông thu?ng ch?i tôi là d? toi 
com, vô tích s? r?i du?i tôi ra và kéo qu?n ng?i luôn vào d?y làm công
vi?c cung c?p ngu?n nguyên li?u làm m?i. Mà cung l?, cái gi?ng cá chép sông sao 
thích lo?i m?i có phân ngu?i tuoi th? không bi?t. M?i gì thì m?i, có làm
thom d?n dâu mà không tr?n phân tuoi là không h?p d?n du?c nó.

Nam ?y mùa dông nhu kéo dài hon, rét nhi?u hon, cá mú du?ng nhu cung ít hon và 
con ngu?i s?ng cung ít t?t hon. Âëy là theo cha tôi nói th? ch? tôi lúc dó
còn dang ? b? tre g?c d?a nào chua bi?t. Sau khi dã u?ng c?n bát nu?c m?m tru?c 
khi xu?ng nu?c, ông quang chài, nhung ch? hi?u sao, dáng lý ph?i quang
chài b?y, nghia là chài dài s?i ba (b?y thu?c b?c b?, m?i thu?c b?n muoi phân, 
chài b?y chi?u dài b?ng hai mét tám) ông l?i quang chài chín. Vì chài chín
quá dài, cá d? l?n xu?ng bùn chui qua gi?ng ra ngoài nên ông quang chài xong 
s?c nh? ra v?i vàng xu?ng sông ngay. Sau khi l?n d?n chân gi?ng ông có c?m
giác không có cá, vì nhu m?i l?n, khi l?n d?n chân gi?ng là th? nào cung ch?m 
cá sao ra. Gi?ng ca chép, khi b? d?ng thu?ng tìm m?t ch? bùn lõm d? ép mình
vào dó tránh. Dánh chài mò, quang chài xong ph?i xu?ng d?n chân gi?ng d? cá 
kh?i ra ngoài và cung là d? cho cá rúc xu?ng ch? chân v?a di, chính ch? dó
dã có các túi lu?i, cá vào dó r?i thì không th? nào ra du?c. D?y cung chính là 
thói quen ch?t ngu?i c?a b?y cá chép sông, c? tu?ng tránh du?c cái ch?t
ai ng? t? chui d?u vào ch? cho ngu?i làm th?t.

Linh tính mách b?o th? nào, n?u nhu m?i l?n, sau khi l?n d?n chân gi?ng xong 
thu?ng ph?i lên thuy?n ng?i ch? muoi mu?i lam phút, d?i cho cá rúc chân gi?ng
m?i xu?ng mò thì ông l?i xu?ng mò ngay. L?n mò h?t c? m?t vòng chân gi?ng không 
th?y cá lao ra d?ng chân gi?ng ông bèn l?n vào ki?m tra mó m?i. Và ông
dã th?y ngu?i dàn bà sau này sinh ra tôi n?m cu?n tròn trong mó. Ch?ng nghi 
ng?i gì, ông d? chài d?y dua bà lên b?, d?c ngu?c hai chân vào vai, d?u chúc
xu?ng dó ch?y hu?nh hu?ch m?y vòng.

Tu?i tho c?a tôi là nh?ng ngày lênh dênh sông nu?c, nay dây mai dó, không có 
di?m d?ng. Noi cha tôi th? m?i và nh?t du?c bà t? mó cá không bao gi? ông cho
thuy?n v? dó d?u. Dêm dêm ngày ngày ti?ng cá qu?y lòng thuy?n là ni?m vui c?a 
gia dình, nhi?u khi cái âm thanh tù túng, vây hãm c?a b?y cá trong khoang
làm tôi toét mi?ng cu?i. Ti?ng cu?i, nét m?t tôi khi dó nhu th? nào không rõ 
nhung m?i khi nhu th? tôi thu?ng nhan m?t có v? khó ch?u. Nam tôi lên b?y
tu?i, có m?t l?n m? r?ng v?i cha.

- Con nó nam nay d?n tu?i di h?c r?i d?y, ông xem g?i con vào dâu cho nó h?c 
ki?m cái ch? k?o r?i l?i v?t v? c? d?i nhu cha m?, nó l?i oán trách sau này.

V?n gi? nguyên nét m?t d?y khó ch?u, cha b?o, gi?ng rít qua k? rang.

- Th?ng b? nó không h?c có ch?t dâu, v?n s?ng nhan rang ra d?y thôi. H?c vào 
r?i mà n?t m?t tý t?n. Không an m?i ch?t ch? không có ch? chua th?y ai ch?t
bao gi?.

Nghe ông nói, nét m?t m? dang tuoi nhu hoa b?ng x?u xu?ng ch?ng khác gì g?p 
tr?n gió quét, ru xu?ng, bã b?i, to tu?p. Không ph?i di h?c tôi càng thích.
Tôi nh?y c?ng lên, d? nguyên c? qu?n áo tôi lao r?m xu?ng nu?c, l?n m?t hoi boi 
ra rõ xa m?i ngoi d?u lên. Túm tóc duôi gà b?t nu?c cu?n ch?t l?y c?. M?
tôi th?y th? gi?u m?t vào sau tay áo.

Cu?c s?ng nhà tôi c? th?, d?u d?n di?n ra. Sáng m? l?y v?t xúc cá du?i khoang 
thuy?n mang di ch? bán dong g?o, mua rau dua, d?u dèn và các th? linh tinh
khác. Chi?u cha làm m?i r?i ch? ch?p cho?ng mang ra b? mó, d?i khi trang lên 
hay gió n?i hây h?y, m? chèo thuy?n cha d?ng d?u mui nh? nhàng lu?t d?n ch?
chi?u cha b? m?i. Bao gi? mui thuy?n cách mó b? m?i ch?ng s?i tay, m? d?ng mái 
chèo cho thuy?n d?ng l?i. Cha trên d?u mui, hoi xoay, v?n ngu?i v? sau r?i
cung r?t di?u ngh?, ông tung chi?c chài lên n? b?ng trên m?t sóng, du?ng chân 
gi?ng dã du?c k?p chì bung d?u vòng tròn, ch?p xu?ng ch? dã b? m?i. Ti?ng
chân gi?ng ch?m m?t nu?c ch? nghe cái r?p. Ch? b?ng m?t cú quang ?y lu cá trót 
d?i vào an trong mó khó lòng thoát kh?i bàn tay c?a cha. Trong khi chân
gi?ng chìm d?n t? m?t nu?c xu?ng ch?m l?p bùn du?i dáy, n?u là mùa dông, cha 
bung bát nu?c m?m d?c sánh u?ng m?t hoi r?i nh? nhàng nhu con rái cá ông lao
xu?ng sông. Bao gi? du?ng chân gi?ng ch?c ch?n dã du?c gi?u sâu trong bùn khi 
dó m?i th?y ông ngoi lên m?t nu?c.

M?i l?n quang nhu th? cha thu?ng ph?i l?n lên l?n xu?ng t? nam d?n sáu l?n. M?t 
dêm, cha thu?ng b? ít mu?i mó, hôm nào th?y có nhi?u tam ông làm mu?i b?n
mu?i lam mó. Nh?ng hôm nhu th?, ti?ng cá tranh ph?n nu?c l?p s?p trong lòng 
khoang thuy?n l?c c?c c? dêm. Và tôi ph?i lên trên mui ng?, còn cha tôi s?
lên trên mui, m? tôi, bà ph?i xu?ng ng? phía duôi, noi c?nh b?p d? sáng mai com 
nu?c s?m cho cha và chu?n b? di ch?. Ch?ng bi?t có ph?i vì làm ngh? chài
mò l?n nhi?u hay không mà ng?c cha tôi v?ng lên, nh?ng th? th?t cang d?y cu?n 
cu?n nh?ng co là co. V?ng ng?c cang d?y c?a cha tôi theo nam tháng làm ngh?
chài mò lép d?n, lép d?n không gì níu gi? du?c.

3 - D?n bây gi? th?nh tho?ng tôi v?n u?c giá không có cái bu?i chi?u kh?n khó 
dó thì dã không m?t m?, cu?c s?ng c?a cha con tôi cung có khi v?n chung ni?m
vui am ?p ti?ng cá qu?y h?ng dêm trong lòng khoang thuy?n r?n r?ng. M? tôi sáng 
sáng v?n te tái com com nu?c nu?c lo cho cha và tôi cùng l?i nh?c nh? tru?c
khi c?p chi?c r? lên b? di ch?. R?ng hai cha con ? nhà ch? bà ch? v? com nu?c, 
d?ng s? mu?n mà t? n?u nu?ng l?y r?i c? nhà l?i ph?i an com s?ng. Và tôi,
t? lúc m? bu?c lên b? s? leo lên mui ng?i ngóng bà ch? v? mua cho bo bò h?t dua 
ngu?i ta nhu?m ph?m nh?m nh?t cho d? môi. Còn cha, bà s? mua cho l?ng thu?c
lào. Nh?n gói thu?c t? tay bà, ông vân vê, vu?t vu?t t?ng s?i, viên viên h?t bi 
d?t nh? nhàng vào chi?c nõ dã du?c l?y mui dao nh?n khoét, g?t, g?t nh?ng
b?n khói thu?c bám den xung quanh, tay g?y g?y chi?c dóm ru?t tre ngâm phoi 
khô, ho ho trên mi?ng di?u r?i hút m?t hoi th?t sâu, ti?ng nõ n? tanh tách.
Do?n, ông ng?a c?, ch?m môi nh? nhàng nh? t?ng s?i khói pho ph?t bay m?ng m?nh 
nhu dây ch? tr?ng lên tr?i. Cha quay ra khen: Hôm nay bà nó mua thu?c lào
c?a ai mà hút có h?u th?. Nói có khi chua xong câu, ông dã n?m quay ra sàn 
thuy?n lo mo nghi nh?ng g? nh?ng gì không bi?t và b?t cu?i. M? nghe th? nguýt
cha m?t cái rõ dài, t?m t?m cu?i theo. Tôi thu?c lòng ch?ng hi?u d?u duôi th? 
nào cung lan xu?ng sàn, gio hai chân lên tr?i gi?y gi?y cu?i hùa theo. Dêm
?y không có gió, thuy?n nhà tôi cung b?ng b?nh, d?p d?nh nô gi?n v?i sóng, 
trang và nu?c.

?y là u?c giá th? thôi ch? cái c?nh dó bây gi? nó dã quá xa v?i tôi r?i. Tôi 
cung không còn nh? là dã ph?i xa nó nam nam hay sáu, b?y nam gì n?a, xa nhu
ti?ng cá qu?y lòng khoang thuy?n c?a cha con tôi bây gi? v?y. Nhi?u hôm th?y 
tôi ng?i b?n th?n ông ch?i.

- Nh? nh? nhung nhung cái gì. Cái m?t mày r?i l?i nhu con d? m? mày, quân an 
cháo dá bát. Lo?i ngu?i gì s?ng không b?ng loài chó. Mà chó nó cung không bao
gi? b? con nhu cái con m? mày dâu. Ng?i d?y mà thu?n cái m?t r?n ?a ra cho ng?a 
m?t.

Ông ch?i th? tôi ph?i ch?u ch? th?c lòng, không ph?i tôi không có lúc gi?n m?. 
Cái ngày d?u tiên tôi có tháng, th?y máu t? nhiên ch?y ra tôi lo d?n th?t
gan th?t ru?t. Tôi h?c cách ngu?i ta c?m máu, vo không bi?t bao nhiêu là lá, 
nhai r?i d?p d?n m?i c? m?m, cang c? b?ng nu?c mà nó v?n c? ch?y. B?c mình,
tôi ph?i l?y c? m?t v?t áo cu?n nút l?i m?i du?c. Tháng d?u tiên c?a ngu?i con 
gái tôi ph?i m?t c? cái áo cánh tr?ng chi ch?m ch?t bóp mãi m?i có du?c.
Cung may, sau dó hon tu?n cha tôi nh?t du?c m?t ngu?i dàn bà ? trên b?n S?i, bà 
dã b?o cho tôi bi?t. Ngu?i dàn bà này cung ch? k?p b?o cho tôi bi?t cách
làm thì cha tôi dã l?i v?t tr? bà l?i b?. Giá tôi có m? thì làm sao tôi ph?i

m?t oan cái áo nhu th?, làm sao ph?i d? m?t ngu?i dàn bà l? ho?c d?y b?o tôi 
chuy?n dó. Nh?ng l?n nhu th? tôi gi?n m? l?m, ch? có di?u, tôi gi?u cái gi?n
vào trong lòng. Gi?n thì gi?n nhung tôi v?n nh? bà nhi?u l?m. Gi?n m? m?t tôi 
cam th?ng ch? cai th?u th? d?u g?p mu?i, th?m chí c? tram l?n. Chính nó dã
làm tôi m?t m? và cung ch?ng bi?t bây gi? m? tôi dang phiêu b?t noi nào. Sau 
l?n ?y nó dã giu áo b? di d? m?c m? tôi gánh ch?u. Cung chính nó làm tôi bây
gi? nhìn m?t b?t c? th?ng dàn ông nào trên d?i cung th?y gian gian, d?u d?u, 
không th? tin du?c. Tôi luôn c?m th?y s? kh?n n?n ?n ch?a sau v? m? mi?u,
ngon ng?t, ch? bi?t có dúng th? không.

Nam ?y khúc sông Gh?nh sao nhi?u cá d?n th?, cha tôi dánh c? tháng m?t tam v?n 
s?i lên nhu bong bóng mua. Không m?y khi g?p du?c noi nhu th? cha quy?t d?nh
d?ng thuy?n ? d?y ch? không nhu nh?ng l?n khác, ch? nào nhi?u nh?t cha cung ch? 
c?m sào hai d?n ba hôm là cùng r?i l?i nh? neo dua thuy?n sang khúc khác.
Theo ông, dánh b?t mãi m?t ch? cá ch?ng k?p l?n r?i ra ch?ng còn c?a mà làm an. 
S?ng nh? cá mà không bi?t cho con cá k?p l?n, k?p sinh dàn dài lu thì cung
là quân vô on b?c nghia. Nh?ng ch? dã dánh bao gi? cha tôi cung ph?i d?i hai ba 
nam sau m?i quay l?i. Có nhi?u khúc sông, khi thuy?n nhà tôi quay l?i tôi
còn không nh?n ra noi ?y dã t?ng neo d?u vì c?nh v?t thay d?i quá nhi?u, m?c dù 
s? thay d?i thu?ng là chán di ch? ch?ng m?y ch? d?p lên. Ch? thì làng m?c
tiêu di?u xo xác, cây c?i ch?ng còn xanh t?t nhu ngày d?n. Ch? thì bãi l? vào 
sâu nhôm nhoam, gh? l?. Noi hàng ch?c chi?c tàu hút cát hùng h?c dào b?i,
ti?ng máy n? r?i khói, váng d?u x? ra den d?c c? khúc sông. Cái s? muu sinh c?a 
con ngu?i cung ghê g?m, tham lam vô cùng, ch?ng bi?t th? nào cho d?. G?p
nh?ng c?nh nhu th?, cha tôi th? nào cung ch?i d?ng vài câu r?i m?i cho chèo 
thuy?n di khúc sông khác.

Cung vì nhi?u cá cha tôi cho thuy?n neo l?i lâu nên vi?c sáng sáng m? tôi di 
ch? cung thành thói quen c?a nhi?u ngu?i g?n b?n. Có m?t l?n m? cho tôi theo
di ch?. T? b?n d?u thuy?n nhà tôi d?n ch? c? theo con du?ng nh?a ch? bi?t làm 
t? bao gi? nhung d?n nay nó dã tr?c m?t, nh?ng h? là h?, có nhi?u cái to
hon c? mó b? m?i c?a cha tôi. Hai bên du?ng, d?c theo con ngòi, ngu?i ta thi 
nhau d?y thuy?n, nh?ng chi?c thuy?n nan d?y d?t qu?t thành t?ng ô vuông v?c
l?p m?y do?n ngòi. M? b?o tôi ngu?i trên b? d?t ch?t ngu?i dông nên không còn 
d?t d? ? ph?i l?y d?t du?i lòng các con ngòi r?i qu?t cao làm n?n nhà. S?ng
m?i ngu?i m?i nhà nhung ch?t ph?i chung nghia d?a, cái lý c?a ngu?i trên b? là 
th?. M? th? dài.

- Bao gi? nhà ta m?i có t?c d?t c?m dùi. S?ng không có d?t ?, ch?t không có d?t 
chôn.

Nghe m? than th? nhung th?c lòng lúc ?y tôi ch? hi?u gì ch? nghi nhà tôi c?n gì 
d?t làm nhà. C? nhà s?ng trên thuy?n, an nu?c sông, u?ng nu?c sông, s?ng
nh? sông. Khúc sông này còn cá thì ?, h?t cá thì di, nh? con sào d?y m?t cái là 
d?n ch? khác. ? nhà thuy?n, mùa hè thì mát, mùa dông thì ?m, con cá con
tôm lúc nào cung tuoi, nh?y tanh tách ch? su?ng g?p m?y l?n trên b? ph?i chen 
nhúc ch?t ch?i hay sao. M? tôi u?c làm gì cho kh?. Nhìn nh?ng ngu?i l?n ng?p,
ngâm mình du?i nu?c vác t?ng t?ng d?t v?t lên thuy?n r?i l?i ph?i qu?t cao 
thành gò thành ? d? làm nhà sung su?ng n?i gì. M? b?o tôi nh?ng ngu?i ?y là
th? làm d?u. Nh?ng ngu?i này an kh?e l?m, vì th? m?i có câu an d?u làm khoán. 
C? ngày ngâm mình du?i nu?c nên lúc nào cung dói. Ch? trách cha tôi m?i b?a
an b?y tám bát v?n kêu dói. Tôi len lén nhìn nh?ng ngu?i th? d?u, ngu?i nào 
ngu?i n?y vâm váp, b?p tay, co ng?c cu?n cu?n nhu dây chão, dây lèo gi?ng chèo,
kéo c?t d?ng bu?m.

Khi hai m? con tôi di qua chi?c l?u b?t d?ng c?nh du?ng, noi có chi?c xe máy 
m?u d? d?ng bên c?nh thì có ai dó g?i:

- Này cô chài, có cá tuoi bán cho m?y m?.

Nghe ti?ng g?i, m? tôi tong t? d?n tru?c c?a l?u, d?t r? cá xu?ng don d?:

- Hôm nay em có m?y m? cá còn tuoi l?m. M?y anh xem mua c? giúp em cho g?n.

T? trong l?u di ra là m?t ngu?i dàn ông cao ráo, khuôn m?t vuông v?c, hàng râu 
m? m? xanh bao kín c? hai bên má xu?ng c?m. Di sau anh ta là ba b?n ngu?i
n?a. M?t ngu?i trong dám nghe m? tôi nói th? cu?i, sán d?n, ng?i xu?ng bên c?nh.

- Cá c?a em thì tuoi r?i nhung có l? không em?

M?y ngu?i di theo cu?i hô h?, nhe c? hàm rang to nhu bàn cu?c, den thui dít 
n?i. M? tôi d? m?t x?u h?. Ngu?i dàn ông cao ráo có khuôn m?t vuông v?c l? m?t,
m?y ngu?i kia v?i im b?t.

- Cô d?ng gi?n, h? hay dùa t?u táo th? thôi. Hôm nay tôi có nhi?u th? làm. Cô 
l?y bao nhiêu d? tôi mua c?. Cá nhà cô là cá sông, m?y hôm tru?c tôi mua c?a
cô, kho m?n mà ai an cung khen ngon, th?t thom l?m.

Gi?ng ngu?i dàn ông nh? nhàng, th? th? nghe ?m áp:

- Ngu?i xinh thì cá cung ngon ph?i không cô. Hôm nào có cá c? mang d?n dây tôi 
mua c? cho không ph?i di ch? bán n?a, v?t v? ngu?i bán mà cá cung m?t tuoi.

M? tôi l?i d? m?t, l?y tay kéo vành nón gi?u khuôn m?t dang h?ng lên sau l?i 
khen. Hôm ?y hai m? con tôi di ch? không ph?i lo bán cá n?a nên có th?i gian
cho tôi di choi, mua s?m các th?. M? mua cho cha và tôi m?i ngu?i m?t b? qu?n 
áo m?i. Vui quá tí n?a thì hai m? con tôi quên d?n gi? v? n?u com trua. Tôi
vui ra m?t, nh?y chân sáo su?t du?ng v?. Còn m?, tôi doán, ch?c m? cung vui nên 
th?nh tho?ng cu?i t?m, hai má h?ng h?ng du?i vành nón. M?t quãng m? l?i
g? nón nhìn nhanh vào chi?c guong nho nh? mà ngu?i ta khéo léo gài phía trong 
áp chóp.

Thuy?n nhà tôi c?m sào ? l?i khúc sông này dã lâu mà nhìn xu?ng nu?c v?n th?y 
tam cá n?i lên. Sáng ra, cha b?o m? mang h?t cá ? khoang ch?a di bán, không
c?n d? dành làm gì, dánh t?i nay n?a r?i di. M? tôi b?o ông dang dánh du?c t?i 
sao l?i di v?i th?. Ông l? m?t nhìn m? gi?ng chì chi?t:

- Cá dánh l?m cung h?t, ngu?i ? lâu d? hu. Ma qu? yêu quái ch?ng qua là ? mãi 
m?t ch? mà thành. Mèo già hóa tinh thành cáo, chó d? nuôi lâu phát r?. Di
hay ? cô không ph?i nói nhi?u, tôi kh?c bi?t.

Nói do?n, ông chui vào khoang l?y b? qu?n áo m? mua cho hôm có tôi di cùng m?c 
vào. Sau khi dã lên b? ông quay l?i nói v?ng xu?ng thông báo ông di an cu?i
? v?n chài khúc sông trên trua nay không v?. Ông còn d?n ? nhà hai m? con chu?n 
b? s?n m?i ch? ông v? d? b? mó. M? b?t h?t ch? cá di ch?, còn tôi, m?y
d?a tr? trâu xóm bãi r? dánh tr?n gi? r?i choi trò tr?n tìm. Tôi l?t m?y t?m 
ván d?u mui thuy?n chui n?p vào trong dó, xong l?p l?i nhu cu. Tôi n?p ? dây
tài thánh cung không ai có th? tìm du?c. N?m cu?n trong khoang mui tr?n, t?i 
tr? xóm bãi rà di rà l?i tìm m?y l?n không th?y chúng b? di nhung tôi nghi
chúng nó gi? v? d? l?a tôi ra b?t nên c? yên trí n?m trong dó m?c cho chúng nó 
di tìm. Dánh tr?n gi? dã th?m m?t bây gi? n?m tr?n trong khoang mui nên
tôi lúc d?u ch? nghi lim dim m?t chút cho d? m?t ai ng? ng? béng di m?t. Khi 
tôi dang ng? thì thuy?n tròng thành làm d?u tôi d?p vào khung xuong gá ván
t?nh gi?c. Tôi chua k?p l?t ván chui ra thì dã nghe th?y ti?ng th? d?c c?a m? 
và gi?ng nói nh?, ?m r?t quen thu?c, r?ng m? làm ông ta m?t quá. Tôi hé m?t
qua khe ván, chi?c xe máy m?u d? dang d?ng bên v? dê l?i xu?ng b?n. Tôi c? n?m 
trong khoang mui ch? cho m? mà ngu?i dàn ông bu?c d?n ch? xe máy tôi m?i
l?t ván chui ra, ng?i b?t xu?ng m?t sàn. Khi m? tr? l?i thuy?n th?y tôi ng?i 
s?n dó, bà ng?i xu?ng c?nh h?i có ph?i v?a ? trong khoang mui không. Tôi không
tr? l?i mà t? nhiên òa lên khóc, g?t bà ng?i la xa.

Câu chuy?n v? l?, tôi tu?ng cha s? dánh cho m? m?t tr?n hay ph?i g?m lên ch?i 
m?ng. Nhung không, cha b?t m? d?n xin ngu?i dàn ông ?y m?t d?ng ti?n mà không
c?n bi?t ti?n to hay nh?. Sau khi m? mang v? dua cha, ông vu?t cho ph?ng phiu 
r?i c?t k? vào m?t ch?. Cung t? hôm ?y, ông gi?t chài phoi phóng th?t khô
cho vào chi?c hòm s?t khoá l?i, không làm ngh? chài mò n?a. D?n b?a, tru?c khi 
c? nhà an com, ông l?i l?y t? ti?n ?y ra, d?t lên mâm và b?o tôi, gi?ng
r?t nh? nhàng nhung tôi v?n nh?n ra ti?ng gió rít nh? trong k? chân rang:

- Con c? an di. T? nay nhà ta không ai ph?i làm gì n?a, dã có m? con di làm 
ki?m ti?n v? nuôi b? con mình r?i.

M?t tu?n ròng rã, tôi nghe m? van xin cha nhung ông v?n t?nh nhu không nghe 
th?y gì. M?i b?a an là nu?c m?t m? lung tròng chan com. R?i m?t sáng, m? c?p
r? di ch? và không bao gi? tr? l?i n?a. D?n t?i, cha không th?y m? quay v?, ông 
chèo thuy?n dúng ba ngày ba dêm dua tôi sang khúc sông khác. Ông làm ngh?
chài mò tr? l?i nhung cung t? d?y ông d?i tính d?i n?t, hay u?ng ru?u và thu?ng 
dua nh?ng ngu?i dàn bà lên thuy?n, r?i sau dó m?t hai hôm ông v?t tr? l?i
b?. Cá dánh du?c ông không cho mang lên ch? bán, ai mu?n mua xu?ng b?n nói c?n 
con to hay nh?, n?ng bao nhiêu là ông chui vào khoang, l?t t?m ván lát thuy?n
b?t mang lên.

Bây gi? ng?i nh? l?i, tôi v?n th?y cam thù m?y d?a tr? trâu xóm bãi dã r? tôi 
choi trò tr?n tìm. Tôi mu?n d?p nát cái khoang mui d? cho tôi n?m tr?n trong
dó. Tôi h?n v?i chính tôi dang choi l?i lan ra ng? và t?i sao l?i t?nh gi?c vào 
lúc ?y. Li?u hôm dó tôi c? lang thang choi v?i lu tr? trâu xóm bãi b?t
cào cào châu ch?u hay trò ném pháo d?t thì m? có ph?i b? tôi di nhu th? không? 
Và n?a, n?u cha không can v?n tôi vì sao l?i khóc, b? com không ch?u an
d? tôi ph?i nói cho cha bi?t? N?u tôi bi?t nói d?i? N?u cha không ném d?ng ti?n 
nam nghìn xanh lét xu?ng mâm tru?c m?i b?a an cùng câu nói mu?i l?n nhu
m?t thì m? có ? l?i v?i cha và tôi không? M? b? tôi mà di có m?t ph?n do l?i 
c?a tôi? M? oi, gi? này m? dang phiêu b?t noi nào. Thuong m?, nh? nh?, tôi
ch? dám g?i th?m trong b?ng.

4 - Có m?t chi?u ch? có hai cha con ng?i an com tru?c khi ông di b? m?i, tôi 
h?i.

- T?i sao l?i có sông h? b??

V?a bung bát con lên và, ông nói gi?ng còn l?ng b?ng trong mi?ng.

- Vì d?i sinh ra b?.

Nghe ông nói th? tôi không dám h?i thêm k?o bát com ông dang bung lên tay có 
cánh bay sang m?t tôi. M?y nam tru?c, cha tôi cung nh?t du?c m?t ngu?i dàn
bà trên b? dua xu?ng thuy?n. Cô này nói luôn m?m, th?y cái gì cung h?i mà h?i 
d?n cu ty t? mu?i. M?t l?n cung trong b?a an, cô h?i b? tôi v? chuy?n t?i
sao con sông này có tên g?i là Bo, con sông kia có tên là Mã, con sông n? có 
tên là S?. Sau m?y câu tr? l?i ?m ?, cô ?y c? h?i mãi. Ch?ng nói ch?ng r?ng,
ông ném luôn bát com dang bung trên tay vào m?t, ch?i.

- Mi?ng th?i nhu c?t mà an com c? nói l?m. B?t phun phè phè ra h?t mâm còn ai 
dám an. Cô v? h?i th?ng b? cô ?y.

D?t l?i, ông d?ng lên b? th?c cô ném th?ng lên b?, nh? neo d?y thuy?n di t?nh 
không thèm ngoái d?u nhìn l?i. Tính ông là th?, không thích l?ng nh?ng, làm
chài thì c? vi?c gi?i b? m?i b?t cá, ông chúa ghét thói lính canh ngó chuy?n 
tri?u dình, d?u không ra d?u mà cu?i cung ch?ng ra cu?i, v? rách chuy?n. An
com m?c nói chuy?n tám thom. Bi?t tính ông th? nên tôi thôi. ?, thì c? coi ông 
là dòng sông di. Sông cung có khúc l? khúc b?i, khúc trong khúc d?c, có
t?i l?i, có t?t nguy?n nhu con ngu?i trên b? kia, cung có k? này ngu?i n?, n?u 
không làm sao m? b? tôi khi m?i hon mu?i tu?i d?u mà ra di cho du?c.

D? giúp cô H?n nhóm l?a n?u com, tôi nh?y xu?ng sông mò tìm l?i m?y th? cha lôi 
v?a quang xu?ng nu?c. V?i tôi, không nói khoác, là con gái th?t d?y nhung
chuy?n boi, l?n khó có th?ng trai trên b? nào th?ng n?i. Có m?t l?n duy nh?t 
trong d?i cha nói vui v?i tôi. Ông b?o tôi sau này l?y ch?ng, n?u nó léng
phéng con c? lôi nó xu?ng sông mà d?n.

An com nu?c xong c? nhà dang chu?n b? nh? sào chuy?n di khúc sông khác thì ch? 
hi?u sao, cô H?n múc nu?c r?a bát ngã xu?ng sông. Tôi còn dang m?i thu d?n
các th?, s?p x?p cho g?n, vì trong ngôi nhà thuy?n r?ng nam, sáu mét vuông n?u 
không bi?t cách s?p xép thì d?n ch? d?t chân cung ch?ng có. Th?c ra công
vi?c này là c?a cô H?n vì dù mu?n hay không cô cung là ngu?i ph? n? nhi?u tu?i 
nh?t trong nhà, thuong cô nên tôi làm giúp. M?i l?i, không bi?t cô có t?n
t?i bên cha tôi du?c l?y ba b?y hai m?t ngày không hay l?i nhu nh?ng ngu?i dàn 
bà tru?c dây, lâu thì m?t ngày, nhanh thì m?t dêm dã b? ông qu?ng l?i b?
cùng m?y t? b?c nhàu nhi tanh mùi cá. D?u sao, tôi cung là ngu?i bi?t tính bi?t 
n?t c?a cha và dã quen v?i s? s?p d?t trong kho?ng không gian ch?t ch?i
này r?i. M?i làm nên khi cô ngã xu?ng sông tôi không d? ý và v?i nh?ng ngu?i 
nhà chài nhu cha con tôi, ngã xu?ng sông là chuy?n v?t. Roi xu?ng r?i thì
bám vào thành thuy?n mà trèo lên. Ngu?i nhà chài có ai ch?t du?i bao gi?. Còn 
cha tôi, khi cô ngã ông bi?t nhung m?c. V?i ông, mu?n ? nhà chài thì ph?i
bi?t t?t c? nh?ng gì c?a d?i chài c?n có, cho dù nó v?t v?, kh?n khó d?n m?y, 
b?ng không, quy lu?t cu?c s?ng s?m mu?n nó cung dào th?i. Con ngu?i an, u?ng
vào r?i cung ph?i th?i ra, không th?i ra du?c s? ch?t. Nhìn th?y cô ngã song 
ông v?n ng?i di?m nhiên hút thu?c.

D?i chài d?ng m?t tí là ch?m nu?c, không nh?ng th?, t?t t?n t?t nh?ng gì g?i là 
s? kh?c nghi?t c?a thiên nhiên ngu?i chài ph?i ch?u h?t. T?t n?ng mua d?n
bão gió, ngu?i làm chài ph?i h?ng ch?u nguy hi?m hon ngu?i trên b? vì không 
du?c nuong t?a vào dâu. R?i hon th?, vào mùa lu, ngu?i trên b? làm ?m i lên
nhung th?c ra cung ch? nói cho to, d?ng d? xem ch? có làm du?c gì. Ngu?i làm 
chài thì khác, ph?i tr?c ti?p d?i di?n v?i nó. Lu, nam nào ch? th?. Lu d?n
r?i di, dam b?y l?n cung ch? nh?m nhò, h? h?n gì. Lu là vi?c c?a tr?i, còn 
chúng tôi, dánh chài b?t cá là vi?c c?a chúng tôi. Tr?i có lúc n?ng lúc mua
th? thôi. D? t?n t?i du?c nh?ng ngu?i s?ng trên sông nu?c ph?i t? thích nghi 
v?i cu?c s?ng.

Ngày m?i lên hai, d? có th? t?n t?i du?c v?i cu?c s?ng sông nu?c, cha ném tôi 
xu?ng sông m?c tôi chìm n?i t?p boi, gi?y gi?a qu?y d?p trong nu?c ch? d?n
khi nào s?p chìm m?i l?y v?t xúc lên. Nh?ng ngày d?u tôi u?ng cang b?ng nu?c, 
ông c?m hai chân d?c ngu?c r?i quay vòng tròn cho nu?c tháo ra ngoài. M?
tôi th?t gan th?t ru?t nhung không th? làm trái ý ông. M?t ngày, hai ngày r?i 
ba ngày, c? chi?u chi?u là ông qu?ng tôi xu?ng nu?c. Lúc d?u chân tay còn
qu?nh quàng nhu chó, lum bum d?p nu?c d? ngoi lên, sau r?i quen d?n, tôi t? h?c 
du?c cách boi nhu th? nào cho nhanh, cho d? t?n s?c. Nh?ng d?a tr? dân
chài lên hai ph?i bi?t boi, lên ba dã ph?i t?p chèo thuy?n, vá lu?i, phân bi?t 
chài nam, chài b?y hay chài chín. Lên b?n t?p nhìn sóng bi?t gió, nhìn nu?c
bi?t d? nông sâu. Nam tu?i, nhìn tam bi?t cá, bi?t mua di dàn tìm noi sinh s?n. 
Sáu tu?i, dêm n?m ng?a m?t lên tr?i bi?t mai n?ng mua hay bão gió, b?m
d?t ngón tay tính du?c ngày con nu?c. B?y tu?i dã tr? thành dân chài th?c th?, 
m?t mình có th? xoay s? t? ki?m s?ng, xòe bàn tay chai dày nhu ngu?i làm
rèn, dánh búa. Cha b?o tôi, ch?ng có tru?ng l?p nào b?ng cu?c s?ng dang bày ra 
tru?c m?t, d? s?ng con ngu?i ph?i t? bi?t làm gì. K? ? r?ng ph?i bi?t cu?i
ng?a b?n cung. K? làm ru?ng ph?i bi?t cày, b?a, c?y lúa. K? sông nu?c ph?i bi?t 
boi l?n, quang chài.

Khi ch?t nh? ra cô H?n là ngu?i trên b? làm sao bi?t boi nhu tôi thì cô dã chìm 
du?i nu?c không còn th?y cánh tay gio lên qu? qu?ng c?u c?u. T? trên mui
thuy?n tôi lao v?i xu?ng sông, lúc này ch?c cha tôi cung nh?n ra cô H?n không 
ph?i ngu?i chài, ông phóng mình t? trong khoang lao xu?ng không khác gì con
nhái.

Tôi không nghi sau s? vi?c x?y ra cô H?n l?i là ngu?i ch? d?ng ra di mà không 
c?n cha tôi quang tr? cô l?i b? nhu nh?ng ngu?i dàn bà khác. Tru?c lúc di,
cô nói v?i cha gi?ng th?t nh? nhàng mà sao nghe tha thi?t l?:

- Em bi?t r?i anh cung ném tr? em l?i b? nhu nh?ng ngu?i dàn bà khác. D? anh 
làm di?u dó anh v?a mang ti?ng mà em cung ch?ng sung su?ng gì. Thôi thì, m?t
ngày nên ngãi, em xin di d? gi? tròn di?u ti?ng cho anh. Tru?c khi xa anh và 
con, em ch? xin nói v?i anh m?t di?u, h?n thù ch? làm cho con ngu?i tam t?i.
R?i còn con n?a, nó s? s?ng ra sao khi cu?c d?i ch? m?t màu den c?a lòng cam 
gi?n.

Nghe cô nói cha không có ph?n ?ng gì. Ông ng?i b?t d?ng, tay xoay xoay chén 
nu?c trà mà cô H?n v?a pha cho. Chén trà d?c, nóng khi u?ng còn dang d?ng trong
c?, u?ng xong m?i th?y v? ng?t và huong thom c?a trà, thói quen, ý thích c?a 
cha nhu hút thu?c lào ngon v?y.

Nói xong, cô dua tay kéo tôi vào lòng, vu?t nh? lên tóc. Vô tình, ngón tay cô 
vu?ng vào m?y s?i tóc r?i. Cô l?y hai tay gi? gi? ra r?i kh? khàng lu?n vào
nhu ch?i thêm m?t l?n n?a. T? nhiên tôi ép d?u vào ng?c cô. T? ng?c cô, tôi 
nh?n th?y có m?t mùi r?t quen mà tôi dã ng?i th?y lâu l?m r?i, không th? nh?
n?i.

5 - Cô H?n b? di ch? hi?u sao cha cung t? b? ý d?nh di chuy?n sang khúc sông 
khác nhu d? ki?n ban d?u. Ông cung ngh? làm chài m?y hôm, ch? ng?i hút thu?c
lào và u?ng nu?c chè m?c tôi làm gì thì làm. L?y c? nhà h?t g?o, rau an tôi xin 
phép cha di ch? mua s?m.

C?t du?ng tôi tìm v? b?n Tr?m. Cô H?n dón tôi ni?m n? trong ngôi nhà ba gian 
mái ngói n?m khu?t sau r?ng tre gai cu?i xóm. Ngôi nhà qu?nh v?ng, âm ?m, vôi
trên các b?c tu?ng tróc loang l? d? l? ra nh?ng du?ng m?ch xây l? loét. Ngay 
chi?c bàn g? u?ng nu?c kê ? gian gi?a khi ch?m tay tôi có c?m giác lành l?nh.
T?t c? các d? d?c trong nhà du?c x?p d?t ngan n?p ch?ng t? ch? nhân c?a nó là 
ngu?i ch?n chu và r?t s?ch s?.

Ôm tôi trong lòng mà nu?c m?t cô roi lã chã. Nép d?u vào ng?c cô, t? nhiên tôi 
l?i b?t g?p mùi quen quen mà tôi dã g?p ? dâu dó lâu l?m r?i còn luu l?i
trong ti?m th?c. Cô lu?n tay vào trong tóc tôi, nh? nhàng g? nh?ng ch? tóc gió 
làm r?i khi tôi di du?ng. Nói cái gì, b?o cái gì cô d?u g?i tôi là con.
Cô h?i cha tôi m?y hôm nay nhu th? nào, s?c kh?e ra sao r?i t?t t?n t?t các 
chuy?n an u?ng, sinh ho?t hàng ngày t? khi m? tôi b? di d?n nay. M?i có ba
b?n hôm mà cô h?i c? nhu dã xa c? nam c? tháng. Và tôi không th? tin du?c nh?ng 
di?u cô k?, s? th?t d?y nhung sao nó d?n nhanh và b?t ng? quá, m?t s? th?t
d?n phu phàng, tàn nh?n.

Nhà cô có hai ch? em. M? cô sinh ra cô thì ch?t do bang huy?t. B? cô m?t mình 
làm l?ng nuôi hai ch? em d?n khi cô lên nam thì ông d? b?nh và cung m?t. Ngu?i
ch? lên b?y, ngu?i em lên nam ph?i s?ng d?a vào s? dùm b?c cuu mang c?a bà con 
l?i xóm. Th?i gian c? trôi di, cu?c s?ng cung d?n d?n ?n d?nh khi c? hai
ch? em dã l?n. D? có th?i gian lo toan cho ngu?i em an h?c mong sao có ngày 
ng?ng m?t nhìn d?i, ch? cô dã t? ch?i t?t c? nh?ng chàng trai trong xóm d?n
c?u hôn. R?i ngu?i em cung h?c xong trung c?p su ph?m và lên d?y trên vùng cao. 
Ngu?i ch? ? l?i nhà, sau th?i gian nuôi em an h?c lúc này tu?i cung dã
l?n. Nhà quê, con gái hai lam hai sáu tu?i dã ch?ng có ngu?i con trai nào d? ý. 
R?i m?t ngày có m?t ngu?i trai làng bên d?n ng? l?i yêu thuong, ngu?i ch?
dã d?n t?t c? tình c?m c?a mình cho ngu?i dó. Khi bi?t mình có mang, ngu?i ch? 
nói cho chàng trai dó bi?t. Không ng?, khi nghe ch? cô thông báo, chàng
trai dó dã t? ch?i và tìm cách l?ng tránh. Lo l?ng cùng qu?n, s? di?u ti?ng, 
ngu?i ch? dã b? nhà di d?n khúc sông làng bên r?i t? t? nh?ng mong r?a s?ch
n?i nh?c nhã mà d?i dang l?i. May m?n ngu?i ch? du?c

m?t ngu?i làm chài trên sông c?u s?ng. Nghi d?y là duyên ph?n tr?i d?nh và cung 
d? tr? nghia, ngu?i ch? dã ? l?i làm v? ngu?i dó. Bao nhiêu nam ngu?i ch?
dã ph?i gi?u gi?m thân ph?n và s? th?t d? s?ng m?t cu?c s?ng không ph?i c?a 
mình. Nhung r?i vì ngu?i dàn ông dó tính tình khô khan, cu?c s?ng sông nu?c
không có hy v?ng, g?p quá nhi?u khó khan l?i vô tình g?p m?t ngu?i dàn ông 
khác, nói nang cu x? không nhu ngu?i ch?ng, kinh t? l?i khá gi? du?c ngu?i dó
chi?u chu?ng nên dã sa ngã. Bi?t dó là n?i nh?c c?a cu?c d?i, ngu?i ch? dã c? 
g?ng làm m?i vi?c mà ông yêu c?u d? mong c?u vãn gia dình. Nhung ngu?i ch?ng
dã không tha th?, m?i khi d?n b?a an, ông l?i dem d?ng ti?n mà ngu?i v? ông b?t 
xin c?a k? d?i d?ch v? b? xu?ng mâm. Nh?c nhã ê ch?, ngu?i v? dã d?t ru?t
b? con ? l?i d? di tìm cái ch?t. Tru?c khi ch?t, ngu?i dàn bà ?y dã vi?t thu 
nói toàn b? s? vi?c cho ngu?i em dang làm giáo viên trên mi?n ngu?c và nh?
c?y cô trông nom con gái và ngu?i dàn ông dã c?u s?ng mình. Thuong ch?, ngu?i 
em dã b? d?y v? d? di tìm. M?t l?n ra b?n sông, cô vô tình nhìn th?y ngu?i
con gái con ông thuy?n chài dang t?m có cái b?t d? bên vai trái nhu l?i ngu?i 
ch? d?n l?i. Và cô dã tr? thành ngu?i dàn bà ông nh?t du?c ? b?n Tr?m này.
Ngu?i ?y chính là cô H?n và ngu?i ch? không ai khác là ngu?i dàn bà mà cha dã 
nh?t du?c ? mó b? m?i cá ngày nào, ngu?i dã sinh ra tôi.

K? xong cô H?n dua tôi d?n tru?c t?m guong t?, kéo vai áo trái tôi xu?ng. Chi?c 
b?t d? tròn nhu dít bát n?m ngay d?u xuong b? vai trái, chi?c b?t dã có
bao nam r?i mà tôi không h? bi?t. Cô dua tôi d?n tru?c bàn th? kéo t?m v?i che. 
Trên bàn th? có ba t?m ?nh, hai ngu?i dàn bà và m?t ngu?i dàn ông. Trong
hai ngu?i dàn bà ?y có m?t ngu?i là m? tôi. Nhìn sâu vào t?m ?nh c?a bà, hình 
nhu bà dang khóc, m?t v?t tr?ng m? ch?y dài xu?ng má. B?t giác tôi gào lên:
M? oi. Tôi ngã q?y xu?ng.

Tôi lao ra ngoài, theo cánh d?ng tru?c m?t c?m d?u ch?y. Tôi không bi?t ch?y di 
dâu, ch? bi?t r?ng ch?y th?t xa, xa th?t nhanh s? th?t mà cô H?n v?a cho
bi?t. Trên cánh d?ng dang ch? d? ?i, nh?ng th?a ru?ng d?t phoi n?ng v? du?i 
chân, bàng b?c tr?ng, bu?c chân tôi tr?t tru?i, xiêu v?o vô d?nh gi?a m?t kho?ng
không gian mênh mông... M?t toán dánh d?m quây tròn, tru tréo nhu b?y sói san 
v? du?c m?i. Chúng d?n tôi xu?ng tri?n dê. Ti?ng cúc áo d?t, ti?ng xé v?i
áo, ti?ng l?t qu?n... Trong ánh sáng nh? nh? và ti?ng th? d?t quãng, tôi nh?n 
ra có m?t khuôn m?t d?a tr? chan trâu ngày tru?c chuyên rình, nhìn tr?m tôi
t?m du?i sông. Có c? mùi máu tanh tanh b?n con trai leo cành bàng ngã roi xu?ng 
sông ngày nào b? gãy tay. Khi t?t c? dã m?t nhoài vì no nê, th?a mãn, chúng
hè nhau d?a c?m tay, th?ng túm chân ném tôi xu?ng sông...

Theo dòng ch?y tôi trôi xuôi, dôi tay qu? qu?ng, gi?t mình nh?n ra dang n?m 
trong mó b? m?i cá mà l?p bùn chua k?p l?p d?y và c? n?m dó, r?t mu?n n?m dó
th?t lâu cho dòng nu?c xoa d?u n?i c?n cào nhu sóng c?n d?t ? trong lòng.

6 - Khi tôi t?nh l?i dã th?y n?m trong lòng thuy?n, cô H?n dang hì h?i làm gì ? 
b?p cu?i duôi thuy?n. Còn cha, ông ng?i c?nh b?u c?a phía khoang mui, hai
chân buông du?i s?p, tay vê vê di?u thu?c lào, nhu ngày nào m?i khi m? tôi di 
ch? v? mua cho ông l?ng thu?c, ông quay ngu?i l?i khen m? mua thu?c ngon.

Dêm qua, cha tôi ng?i im ph?c, chong chong dèn, th?c tr?ng dêm. Ông nhìn tôi 
xanh lu?t, b?y d?y nhu cua l?t g?p bão. Ng?n dèn chai lù mù h?t bóng ông lên
vách cong mui thuy?n, ch?p ch?n. Tôi n?m g?n nhu con mèo vào lòng cô H?n, không 
còn nu?c m?t mà khóc n?a. Nhung cha tôi thì l?i khóc, khóc lúc g?n sáng.
Tôi th?y ông hai l?n lén nâng tay áo chùi nu?c m?t. Nh?ng gi?t nu?c m?t hi?m 
hoi, l?n d?u tôi nhìn th?y trên m?t ngu?i cha.

Sáng tr?ng. Cha tôi không dem m?i di mó dánh chài. Ông rút sào, gi?ng nói ch?c 
n?ch không bi?t nói v?i tôi hay v?i cô H?n:

- T? nay, nhà ta chuy?n thuy?n v? b?n Tr?m. D?t khoát không v? dây d?u thuy?n 
n?a.

Có ti?ng ai dó g?i phía b? bên kia, noi cây bàng già nua có nh?ng cái r? m?c 
tr?i lên làm ch? bu?c trâu:

- Bác chài oi. Sáng mai có cá d? l?i cho tôi m?y con nhá.

Tôi nhoài ngu?i ra nhìn v? phía bên kia b?, ngu?c lên cây bàng. Cây bàng dã 
trút s?ch lá, phía d?u chót cành có nh?ng chi?c búp nh? m?u sâm s?m nâu. Cây
bàng dang vào mùa thay lá m?i. Tôi nhìn xu?ng dòng sông. Trên m?t nu?c, m?t vài 
dám bèo tây trôi l?ng l?, th?nh tho?ng l?i có vài ba dám r?u, rác trôi
theo. Nh?ng dòng sông cha và tôi dã di qua có con sông r?ng, có do?n sông h?p, 
có lúc nu?c trong, có mùa nu?c d?c, có noi nhi?u cá, có khúc ít cá. Con
sông thu?n th?o n?m thu?n thu?n m?t m?i, vô h?n. N?u dòng sông là cu?c d?i thì 
nh?ng ngu?i làm chài s? có hai cu?c d?i, m?t cu?c d?i c?a ngu?i và m?t cu?c
d?i c?a sông. Trong cu?c d?i ?y, nh?ng can nhà thuy?n, nh?ng chi?c máy sùng s?c 
ngày dêm hút bùn, dào b?i, khoan khoét, nh?ng r?u rác ph?i chang là v?t
s?o nam tháng còn h?n sâu d?i sông. D?u trong hay d?c, d?u mùa mua hay mùa khô, 
d?u là gì di chang n?a thì sông v?n c? là sông. Noi ?y tôi dã sinh ra.
Tôi ch? c?n bi?t th?. Và sông oi, còn nh?ng di?u khác n?a, sông hãy gi?u giùm 
tôi sông nhé, nh?ng khi?m khuy?t t?t nguy?n c?a cu?c d?i. D?i dã sinh ra
cha d? cho nh?ng dòng sông, còn tôi, sông dã sinh ra d? cho nh?ng cu?c d?i nhu 
cha, m? và cô H?n.

Theo Van ngh? Quân d?i

Other related posts: