[SMCC] Trang Lon

Tr?ng L?n

H? Duong ? làng D?a thu?c t?nh Hà Nam (B?c Vi?t) là m?t quí t?c có nhi?u ngu?i 
làm quan to trong tri?u. D?n d?i ông Duong dình Luong thì xa xút, con cháu
không n?i du?c nghi?p cha ông, ph?i làm ngh? bán th?t d? sinh nhai.

Hai v? ch?ng ông này, tuy s?ng trong ngh? gi?t heo, gi?t bò, nhung b?n tính 
th?c thà, phúc d?c, có ti?n v?n b? thí cho nh?ng ngu?i khó ? chung quanh và
th? tr?i s? ph?t, ch? không ác nghi?t nhu ph?n dông b?n d?ng nghi?p lúc b?y gi?.

M?t hôm, Luong ông di l? ? cái mi?u d?u làng v? thì g?p m?t ông c? già vai deo 
khan gói, tay ch?ng g?y, h?i tham tìm nhà tr?.

Luong ông dáp:

- Thua c?, ? dây không có quán tr? nào h?t. Bây gi? tr?i s?p t?i r?i, c? mà di 
n?a thì l? d? du?ng, âu là m?i c? v? nhà tôi ngh?. Tôi không có ti?n nhung
d? com nu?c dãi c? muoi ngày. N?u c? có lòng yêu chúng tôi mu?n ? l?i dây choi 
ít ngày.

ông khách m?ng r?.

- N?u du?c nhu th? thì còn gì hay b?ng.

Luong ông h?n dua ông khách v? nhà, ti?p dãi r?t chân thành, quí hóa. Com nu?c 
xong, ông khách h?i ch? nhà làm gì. Luong ông c? th?c tình mà dáp.

- Không dám d?u c?, t? tiên chúng tôi xua làm quan to t?i tri?u, nhung d?n 
chúng tôi tài hèn s?c kém nên dành ph?i bán th?t d? sinh nhai.

Hai ngu?i trò truy?n m?t dêm, tâm d?u ý h?p. Ch? nh?t d?nh luu khách l?i vài 
hôm, không ng? ông khách lì l?m ? l?i luôn ba tháng, ngày nào cung hai b?a
ru?u r?i ch?ng g?y di choi la cà h?t gò này sang d?ng n?, h?t ru?ng n? l?i d?n 
ao kia.

Thì hóa ra ông n? di xem d?a lý, mà ông ta không ai khác hon là ông thánh d?a 
lý T? Ao. Th?y Luong ông là m?t ngu?i phúc h?u, hi?n lành T? Ao mu?n dáp on,
quy?t d?nh ? l?i li?n ba tháng chính là d? tìm cho Luong ông m?t ngôi d?t quý.

T? Ao h?i Luong ông:

- Ông bà dãi tôi thành tâm quá, tôi c?m t? lòng ông bà h?t s?c. Nay tôi tìm 
du?c m?t ngôi d?t quí cho ông bà, v?y xin h?i ông bà mu?n gì?

Luong ông dáp:

- B?m c?, tôi ch?ng mu?n gì c?, ch? mong m?i có m?t di?u là sinh du?c m?t d?a 
con trai có h?c hon tôi d? n?i nghi?p ông cha cho kh?i mang tai mang ti?ng.

T? Ao g?t d?u:

- Tu?ng gì, ch? n?u ch? có th? thì d? l?m. Ngôi d?t tôi ch?n cho ông phát tr?ng 
mà l?i là Tr?ng không ph?i h?c. V?y ông s?a so?n di d? tôi d?t d?t cho,
k?o tôi có vi?c s?p s?a ph?i di xa r?i.

Luong ông bèn nh? ông T? Ao d?t l?i ngôi m? c?a thân ph? Ông. Táng xong du?c 
vài tháng thì Luong ông làm an th?nh vu?ng hon tru?c. Th?y tr?i thuong nhu
th?, v? ch?ng Luoong ông l?i càng c? tu nhân tích d?c. Du?c g?n m?t nam thì 
Luong bà có thai. Trong khi Luong bà có thai, Luong ông hàng ngày th?y m?t
hi?n tu?ng l?:

Nguyên t? nhà Luong ông ra ch? thì ph?i di qua m?t cái gò kêu là gò Th?n D?ng. 
L?n nào di ch? v? Luong ông cung th?y trong lúm cây có ti?ng tr? con kêu
the thé:

- Th?y oi l?n sau di ch? th?y nh? mua quà cho con nhé.

Luong ông tho?t d?u không tin, nhung sau th?y d?a tr? c? nói the thé ra nhu th? 
ông ph?i dáp:

- ? d? l?n sau th?y mua quà cho con.

Luong ông không mu?n nói d?i, hôm sau mua quà th?t. Ông g?i:

- D?a nào dòi quà thì ra dây mà l?y.

Ti?ng d?a tr? nói v?ng ra:

- Th?y c? d? d?y, con ra l?y ngay bây gi?.

Luong ông d? ý thì di m?t quãng, quay l?i xem, gói quà bi?n t? lúc nào không 
rõ. T? dó l?n nào di ch? v?, Luong ông cung mua quà cho d?a tr?. Mua du?c b?y
muoi hai l?n thì Luong bà sanh du?c m?t con trai. V? sau này, ngu?i ta tính ra 
thì con trai c?a Luong ông s?ng du?c b?y muoi hai tu?i.

D?a con ?y là Tr?ng L?n sau này v?y.

Luong ông d?t tên cho y là Chung Nhi. T?c truy?n vua Thánh Tôn cung ra d?i cùng 
ngày v?i Chung Nhi c? Tr?ng An, Tr?ng V?t cung sinh nam ?y.

Nói v? Chung Nhi lên ba tu?i thì tri?u dình m? khoa thi có hai ông Tr?ng Nguyên 
và B?ng Nh?n vinh quy v? qua làng Rùa. Chung Nhi ra xem, th?y th?, cu?i
mà h?i cha r?ng:

- Ông kia là gì mà d?i mão d?p th??

- Ông ?y là quan Tr?ng.

- Còn ông kia là gì?

- Ông ?y là quan B?ng.

- V?y trong hai ông, ai hon ai kém?

- Quan Tr?ng hon quan B?ng.

- Th? thì ngày sau con ph?i làm quan Tr?ng.

T? dó Chung Nhi ch? mo u?c làm Tr?ng Nguyên b?t tr? con làm c? làm qu?t ru?c 
mình nhu ru?c quan Tr?ng vinh quy bái t?. Có ngu?i khách l?, th?y th?, biu
môi, b?o :

- Tr?ng d? hay Tr?ng Nguyên?

Chung Nhi dáp:

- Khách quen ch?ng hóa khách l?.

Khách th?y d?a tr? dáp th?, gi?t mình cho là l?, b?o Luong ông nên cho Chung 
Nhi di h?c.

Chung Nhi h?i m?:

- Th?y d? gi?i hon Tr?ng Nguyên hay Tr?ng Nguyên gi?i hon th?y d??

M? tr? l?i:

- Tr?ng Nguyên gi?i hon.

- Th? thì con không di h?c th?y d? dâu.

M? khuyên:

- Mu?n làm Tr?ng, ph?i di h?c th?y d? m?i du?c.

Nghe m? nói th?, Chung Nhi m?i ch?u c?p sách di h?c.

Luong ông làm gà th?i xôi mang sang th?y d? xin làm l? nh?p tràng cho con. Th?y 
b?o Chung Nhi vào l?, Chung Nhi: "L? ai?"

Th?y nói:

- L? trình d?c Thánh Kh?ng T?.

Chung Nhi h?i:

- Thánh Kh?ng T? có hon Tr?ng ?

Th?y nói:

- Nh?t Thánh nhì Tr?ng

B?y gi? Chung Nhi m?i ch? làm l?.

Lúc xong, Luong ông b?o vào làm l? th?y. Tr?ng cho là th?y kém Tr?ng, nh?t d?nh 
không ch?u l?. th?y b?o:

- Tiên h?c l? h?u h?c van.

Tr?ng ch?u là ph?i, lúc b?y gi? m?i ch?u l? th?y. Th?y l?i b?o:

- Th? nh?t hay ch?, th? nhì d? dòn.

Chung Nhi không b?ng lòng, nói:

- Ph?i dòn thì con không h?c dâu.

Luong ông ph?i d?:

- Con cham h?c thì không can gì ph?i dánh !

- Th? h?c m?y hôm thì thành Tr?ng ?

Th?y d? n?c cu?i:

- H?c dam ba ngày thì thành Tr?ng.

Chung Nhi t?m t?m cu?i thích l?m.

Th?y d?c m?t câu trong Tam T? Kinh cho Chung Nhi h?c "Thiên tích thông minh, 
thánh phù công d?ng".

Th?y d?c xong thì Chung Nhi quên li?n mà d?c tr?o ra là: "thiên tích thong 
manh, thánh phù ch?ng g?ng" ch? có câu ?y mà b?y tám ngày không thu?c. Th?y d?
gi?n l?m b?t n?m xu?ng dánh Chung Nhi không ch?u n?m x?p, c? n?m ng?a tênh hênh 
ra. Chung Nhi nói: "Thiên tích thong manh, thánh n?m ch?ng g?ng" sao th?y
b?t con n?m x?p?"

M?t hôm th?y di v?ng, có khách vào h?i:

- Th?y có nhà không?

Chung Nhi nói v?ng ra:

- Th?y di v?ng r?i, ch? có Tr?ng ? nhà thôi.

Khách cu?i h?i l?i:

- Tr?ng h?c d?n dâu r?i?

Tr?ng nói vang m?ng:

- Tr?i d?y cao sâu. Trên tr?i du?i d?t dâu dâu cung tu?ng.

Khách h?i:

- Tr?i là gì? D?t là gì ?

- Tr?i là thiên, d?t là d?a. Ông không h?c hành gì c? hay sao mà không bi?t ?

Khách gi?n m?ng:

- Con cái nhà ai, m?i n?t m?t dã láo xu?c ?

Chung Nhi vênh m?t ra :

- Ông tu?ng ông gi?i thì tôi d? ông bi?t trên tr?i có gì và du?i d?t có gì?

- Trên tr?i có trang, có sao, du?i d?t có núi có sông ch? gì!

Tr?ng - t? gi? tr? xu?ng Chung Nhi t? xung mình là tr?ng.

Tr?ng cu?i khanh khách và nói:

- Ông này không h?c có khác, trên tr?i có hai ngu?i mà du?i d?t có m?t ngu?i 
h?c trò ch?!

Khách h?i :

- Trên tr?i có hai ngu?i là ai? Mà du?i d?t có m?t ngu?i là ai?

Tr?ng l?i cu?i gi?u khách m?t h?i lâu m?i nói :

- Hai ngu?i là nh? nhân (ch? thiên có ch? nh? và ch? nhân). Còn du?i d?t có m?t 
ngu?i là Si (ch? D?a có ch? si ? trong)

- Ngu?i si ?y là ai v?y?

- Là Tr?ng ch? còn ai n?a.

Khách ra v?, lòng ban khoan suy nghi v? th?ng bé khôn ngoan. M?t hôm, Tr?ng t? 
nhiên b? h?c v? nhà. Luong bà h?i t?i sao thì tr?ng nói:

- T?i con h?c h?t sách r?i. Con v? nhà d? s?a so?n di thi dây.

Th?m tho?t tr?ng du?c mu?i ba tu?i mà h?c quy?n "Tam T? Kinh" chua thu?c. Luong 
ông r?t bu?n phi?n.

M?t hôm, hai cha con di sang làng bên mua l?n t?i nhà m?t v? quan h?i huu. Quan 
ông dang ng?, quan bà di v?ng. D?i cho quan d?y, Luong ông cùng con ti?n
vào. Ngái ng?, ông quan th?y ngu?i mua l?n, d?ng lên l?y tay chùi ngang m?t, 
vu?t b? râu r? sang hai bên, do?n búi tóc r?i quay vào trong nhà.

Th?y th?, Tr?ng b?o cha c? vào trong nhà mà b?t l?n, Luong ông h?i t?i sao thì 
Tr?ng dáp:

- Thì v?a dây quan dã b?ng lòng r?i mà. Ngài l?i nói cho bi?t giá c? l?n là bao 
nhiêu, cha không trông th?y à ?

- Quái, mày nói làm sao, ch? tao có th?y quan nói gì dâu?
- Quan không nói vì quan khinh cha con mình nghèo, nhung quan ra hi?u b?ng tay.
B?t l?n xong, Tr?ng b?o ngu?i nhà quan cho Tr?ng n?p ti?n. Ngu?i làm h?i: "Th? 
anh dã th?a thu?n v? giá heo v?i quan r?i à? Bao nhiêu?
Tr?ng dáp:
- Mu?i tám quan.
Ngu?i nhà quan la lên:
- Mu?i tám quan, r? quá. Ta ph?i vào b?m quan m?i du?c.
Tên ngu?i nhà vào b?m quan th?c. Ngài hét lên:
- Ai bán cho nó mu?i tám quan dâu.
Tr?ng nói:
- B?m quan, khi nãy chúng con h?i giá, quan g?t d?u r?i l?y tay chùi ngang m?t 
r?i l?i vu?t t? hàm r?i vu?t hai bên râu mép. Nhu th? ch?ng là th?p bát là
gì?
Quan phì cu?i:
- Mày nh? mà bi?n bác gi?i. Thôi, tao cung bán cho mày.
Mùa thu nam sau. Luong ông b? b?nh r?i m?t. Tr?ng dói di lang thang làng này 
xóm khác, h?t ru?c chè l?i c? b?c. M? bu?n l?m. Tr?ng nói:
- M? d?ng bu?n. Nay mai con d? tr?ng, tha h? sung su?ng. M? cu?i:
- Cái th? con có d? tr?ng h?a chang là Tr?ng An, Tr?ng Ru?u, Tr?ng D? Bác, 
Tr?ng Lông Bông.
T?c quá, Tr?ng vào g?p m? xin di quy?t d? tr?ng m?i nghe. M?t hôm, d?n làng 
kia, Tr?ng g?p hai ngu?i h?c trò l?u chõng di th? Tr?ng ch?p tay h?i:
- Thua, hai ông di dâu?
- Chúng tôi ch?y kinh dây. Còn ông di dâu?
- Tôi cung ch?y kinh. Hay là ta cùng di cho vui.
Vì tr?ng lém l?m, nên m?i ti?n chi phí hai ngu?i h?c trò kia cung chi d? tr?ng.
Di d?n m?t xóm kia thì tr?i t?i. Có cái quán bên du?ng, c? ba cùng vào ngh? 
dêm. Ch?ng ng? quán ?y l?i là noi t? h?p c? b?c, d?u tr?m duôi cu?p, chúng v?n
rình r?p d? cu?p hành lý c?a ba ngu?i. B?t ng? dêm ?y tr?ng l?i n?m mê, b?ng 
dung hét to lên :
- Dây r?i, b?t chúng chói c? l?i c?t ti?t cho ta.
B?n tr?m cu?p th?y th? c?m d?u b? ch?y. Hai ngu?i h?c trò nghe d?u duôi câu 
truy?n c?m on tr?ng h?t l?i và ph?c tr?ng là ngu?i can d?m, có bi?t dâu r?ng
tr?ng n?m mê th?y lon, dòi b?t trói l?n l?i d? dem làm th?t bán.
Hôm sau, ba ngu?i di d?n m?t làng kia, xin vào tr? dêm. Qua c?ng th?y d? ba ch? 
"Th? chu d?" l?y ? trong qu? d? Kinh D?ch, tr?ng d?c th? chu l?i tu?ng nghia
là s? l?n, b?o hai ông kia:
- T?i nay, anh em ta có th? l?n dánh chén.
Hai ông kia dùa:
- Di du?ng xa mà có ngu?i l?i cho nh?m th? l?n, ch?ng là may l?m sao !
Ng? dâu t?i hôm ?y h? vào tr? nhà ông th? chi, nhân ngày xuân t?, ông pha m?t 
cái th? l?n ra m?i ba ngu?i dánh chén cho vui. Hai ngu?i b?n ph?c tr?ng bi?t
vi?c s?p t?i nhu th?n và nói:
- Ch?c là bác gi?i lý s?, tiên tri l?m mà bác gi?u chúng tôi.
- Không bi?t tiên tri, lý s?, sao là tr?ng du?c.
D?n m?t làng khác, th?y có m?t các b?ng d? hai ch? "h? mã", tr?ng d?c l?m là 
b?t yên (vì ch? nho hai ch? h? mã và b?t yên g?n gi?ng nhau) tr?ng nói:
- Làng này b?t yên.
Hai ông b?n t?m t?m cu?i, không c?i chính, và cung chi?u ý tr?ng không vào làng 
?y. Thì v?a di qua làng m?t lát, c? ba nghe th?y ti?ng kêu la ?m ?, thì
ra là dám cháy, cháy m?t lát m?t n?a làng ra tro.
L?i m?t l?n khác, di d?n m?t ngôi chùa kia, c? ba r? nhau vào vãn c?nh. Nhà su 
th?y ba ông cùng là tho sinh, d? ngh? làm tho t?c c?nh, Hai ông kia v?y bút
d? tho nét bút nhu r?ng bay phu?ng múa l?i tho hàm s?c ch?a chan ý v?. Th?y th? 
Tr?ng nghi "Mình không làm tho thì chu?". Nhung làm tho thì bi?t làm th?
nào. Dánh li?u. Tr?ng cung vi?t "Thâm tinh l?p lái" nh?ng vì d?t, Tr?ng l?i 
vi?t thành "Thâm tinh huy?n lý. Nhà su d?c xong b?n ch? th?y nét không d?p
nhung ý v? xâu xa, d?p tay vào dùi bôm b?p thán ph?c tr?ng h?t l?i.
- Tuy?t tác ! Tuy?t tác ! "Thâm tinh huy?n lý" t?c là tình xâu xa, l? nhi?m 
m?u, hay quá ! Th?t h?p c?nh nhà chùa.
Có bi?t dâu r?ng chính ra tr?ng d?nh vi?t b?n ch? "thâm tinh l?p lái" t?c là 
ti?ng lóng c?a b?n lái l?n, có nghia là ba quan và mu?i hai quan.
Nhà su luu ba thày ? chùa tr?ng dãi và ngâm không ti?c b?n ch?a th?n c?a tr?ng 
và cung ngâm luôn c? hai bài tho c?a ông h?c trò cùng di v?i tr?ng. Tr?ng
cúi d?u nghe và ch? m?t lát thì thu?c lòng c? hai bài.
M?t hôm kia, ba ngu?i di qua m?t trang tr?i, nhìn vào có m?t cô gái xinh d?p 
tuy?t tr?n dang hái hoa trong vu?n, có hai th? n? theo h?u. Tr?ng mê quá, l?p
muu t? giã hai ngu?i b?n, r?i quay l?i v?n vo ? ngoài trang tr?i d? tìm cách 
du?c g?n ngu?i d?p. H?i tham ngu?i chung quanh thì bi?t giai nhân tuy?t s?c
n? là con quan trí si h? Bùi.
Bùi tu?ng công ch? sinh du?c m?t mình nàng là con gái, d?t tên là Ph?n Khanh...
Tình c? hôm ?y, Bùi Tu?ng Công dang ng? mo màng thì có ngu?i trong mo dang dánh 
th?c gi?y và b?o "ra ngay ngoài c?a d? dón quan tr?ng".
T?nh gi?c Bùi tu?ng Công v?i di th?ng ra c?ng thì th?y tr?ng. Bùi tu?ng Công 
m?i tr?ng vào nói chuy?n.
Ho?ng s? tr?ng tu?ng là Bùi tu?ng Công b?t tr?ng giam, tr?ng nói:
- Tôi là h?c trò, ch?y kinh di thi nh?t d?nh l?y cái tr?ng nguyên. Th?y trang 
tr?i c?a tu?ng công tuoi t?t, tôi d?ng chân l?i ng?m ch? có tình ý gì dâu
mà tu?ng công l?i...
V?a n?m mê th?y có ngu?i b?o ra c?ng dón tr?ng bây gi? g?p ngay m?t ngu?i h?c 
trò ch?y kinh quy?t gi?t l?y cái tr?ng nguyên. Bùi tu?ng Công tin ngay dúng
ngu?i n?y là tr?ng, bèn gi? l?i thi?t ti?c ? Uyên Uong Dình. Ru?u ngà ngà say, 
Tr?ng súc c?nh sinh tình d?c vanh vách hai bài tho c?a hai ngu?i b?n làm
? chùa mà tr?ng dã thu?c lòng. Bùi tu?ng Công lè lu?i ch?u là tho hay, g?i ti?u 
thu l?y gi?y bút lên chép l?i d? h?a v?n. Ti?u thu h?a v?n l?i, l?i tho
cung không kém ph?n xu?t s?c.
Ung ý quá, Bùi tu?ng Công bèn ng? ý mu?n g? con gái cho tr?ng. Tr?ng nghiêm t?n 
tr? l?i.
- Thua tu?ng công, ngu?i con trai l?y công danh làm chính, chuy?n v? con là th? 
y?u. Tu?ng công có lòng yêu, xin lãnh ý nhung d? cho khi nào d? tr?ng v?
m?i có th? tính chuy?n ti?u dang khoa.
Tu?ng công ph?c tr?ng sát d?t. Vào phòng riêng d? ngh?. Tr?ng b?ng th?y ? trên 
tu?ng có m?t b?c hoa. tiên ghi m?y ch? nhu sau: "Bát dao phân mê ph?n", nghia
là ch? Bát, ch? Dao, ch? Ph?n, ch? Mê, b?n ch? ?y ch?p l?i thành ch? Ph?n. Bùi 
ti?u thu vi?t m?y ch? ?y là có ý d? ai d?i du?c thì s? l?y làm ch?ng.
V?n mù ch?, trong nam ch? ?y Tr?ng ch? bi?t có ch? "Ph?n" doán là tên c?a ti?u 
thu; s?n trên ?n có bút nghiên cung v?ch tên mình là "Chung" vào. Vi?t xong,
n?m quèo ra ng?. D?n sáng, Ph?n ti?u thu th?y ch? "Chung" tán ra câu d?i là 
"Thiên lý trong kim chung", nghia là ch? Thiên, ch? Lý, ch? Kim ch?p l?i thành
ch? Chung. Nàng n?c n? khen hay và cho r?ng ch? có ngu?i này m?i x?ng dáng là 
ch?ng nàng. Bèn bày l? ra gi?a tr?i c?m t? tr?i d?t dã run r?i cho nàng du?c
ngu?i ch?ng x?ng dáng. Do?n nàng và tr?ng cùng làm l? th? nguy?n, l?y tr?i d?t 
ch?ng t? cho m?i duyên lành hi?m th?y.
Bùi tu?ng Công m?ng r? sai d?t ti?c ? Th?y Dình trên h? Bán Nguy?t an m?ng và 
dua m?t mâm vàng cho Tr?ng d? làm ti?n l? phí. Khi t? bi?t. Ph?n ti?u thu
dua cho chàng m?t phong th? Di du?c m?t quãng du?ng d? d?c thì là m?t bài tho 
t? tuy?t:
Bán nguy?t chi trung tuong h?i s?,
Uyên uong dình n?i bá bôi thi.
Nguyên quãn kiên s?n thanh vân l?,
T?o tháp h?i lai dan qu? nhi.
T?m d?ch là:
G?p nhau bán nguy?t h? này,
Uyên uong dình n? cùng nhau t?c thù.
Mong chàng s?m ch?y du?ng cu,
B? cành dan qu? cho ph? t?m lòng.
Xem tho xong, h? quá, Tr?ng quên m?t c? du?ng di, r?i l?c vào m?t cái mi?u 
hoang ? gi?a d?ng. Trong mi?u có m?t ông c? d?u râu tóc b?c dang ng?i u?ng nu?c.
Tr?ng mon men l?i g?n c?, ông c? h?i:
- Ch?y kinh sao l?i vo v?n vào dây?
Tr?ng thua là b? l?c du?ng. Ông c? c?m cái g?y ch?c vào b?ng Tr?ng m?t cái và 
b?o:
- Mu?n ch?y kinh, hãy ng?i xu?ng bóp chân tay cho lão m?t lát, lão s? ch? du?ng 
cho.
Tr?ng ch?u li?n. Bóp chân tay xong, Tr?ng h?i:
- B?m c?, th? bây gi? c? dã b?ng lòng ch? cho cháu du?ng vào kinh chua.
ông lão cu?i khà khà.
- Dâu có d? dàng th? du?c. Lão h?i th?c,th?y ch?y kinh làm gì ?
- B?m, d? thi l?y Tr?ng nguyên.
- T?t l?m. Nhung mu?n d? tr?ng nguyên, ph?i nghe l?i lão.
- Thua c?, d?y làm sao?
- Th?y ph?i cõng lão vào t?i kinh thì th?y d? tr?ng.
Tr?ng l?i ch?u li?n. Cõng ông lão m?t lát. Tr?ng nghe th?y ông lão h?i:
- Th?y vào kinh d? tr?ng làm gì ? Sao không ? luôn Uyên Uong Dình làm con r? 
Bùi tu?ng Công có hon không ?
Tr?ng gi?t n?y mình, quay l?i h?i:
- ?a, sao c? bi?t. C? là th?n ph?i không ?
ông c? dáp.
- Ta ch?ng ph?i là th?n mà cung ch?ng ph?i là m? Ta ch? là m?t ngu?i d?i v?i 
th?y có ti?n duyên túc h?i. Mai sau, ta còn có phen h?u h?i. Nhung ta b?o cho
th?y bi?t th?y s? còn l?n d?n nam nam n?a, và hai nam n?a m?i chiêm du?c tr?ng 
nguyên. Nam nay mu?n d?u cung chua du?c vì k? thi hoãn.
Nhung th?y nh? l?y di?u này: tháng giêng nam t?i th?y nh? ra ng?i ? thành phía 
Dông th?y ai gieo mình t? trên xu?ng thì ch?y l?i c?u l?y và cõng ch?y ngay
di, không c?n h?i han gì c?.
Nay lão hãy t?m d?y cho thày phép bói toán d? làm k? sinh nhai và cung là d? 
ti?n b? giao ti?p h?u r?ng du?ng thi th? sau này v?i d?t nu?c.
M?ng quá. Tr?ng ch?p tay l?y c? già và tôn làm th?y. Ông c? d?y cho tr?ng d? 
các cách tiên tri bói toán. D?y d?n dâu tr?ng nh? d?n dó. Thì ra t? lúc ông
lão c?m cái g?y ch?c và b?ng Tr?ng, Tr?ng t? m?t ngu?i ngu d?t t?i tam dã hóa 
ra m?t ngu?i thông minh, h?c m?t bi?t mu?i.
Th?y Tr?ng dã gi?i, ông lão m?i ch?ng g?y di vào r?ng m?t tích. Còn tr?ng thì 
m? m?t ngôi hàng bói toán. Tình c?, l?i g?p hai ngu?i b?n cu. Hai ngu?i này
nh? Tr?ng bói cho m?t qu? d? bi?t khoa này có d?u hay ch?ng. Tr?ng gieo qu? 
b?o: "Qu? này là qu? quan long vô ch?, k? thi ph?i hoãn không có ai d?u mà
cung không có ai r?t".
Hai ngu?i b?n cho là tr?ng nói láo. Không ng? nam ?y hoãn thi th?c. Ai cung 
xanh m?t ch?u là tr?ng tiên tri trúng phóc nhu th?n.
M?t hôm có quan thu?ng thu trong tri?u m?t con thiên lý mã, nghe d?n tr?ng bói 
cát hung dúng l?m, cho ngu?i ra m?i vào dinh xem m?t qu?. Th?ng k? tr?m th?y
quan cho ngu?i ra xem bói lo l?m, bèn l?n vào nhà tr?ng, d?ng nghe tr?m. Nguyên 
tr?ng th?y ông thu?ng thu cho ngu?i d?n bói, l?y làm lo l?m, c? dêm tr?n
tr?c suy nghi không ng? du?c. G?n sáng tr?ng l?y quy?n Tam T? Kinh ra d?c d?n 
câu "Mã ng?a ng?c duong th? l?c s?c, nhân s? t?" thì d?c to lên.
Tên k? tr?m tên là T?, d?ng nghe l?m, th?y th?y d?c trúng tên mình, v?i b? ra 
c?n rom c?n c? l?y th?y d?ng nói tên mình v?i quan thu?ng thu.
Tr?ng hét lên:
- ?, mày l?y c?p ng?a ngày nào và d? dâu. Ph?i nói ngay thì tao tha tính m?ng 
cho, không hô danh n?a.
Hôm sau, vào dinh quan thu?ng thu, Tr?ng reo qu? suýt soa kh?n vái r?i c? l?i 
tên tr?m k? l?i vanh v?ch. quan thu?ng thu cho ngu?i d?n noi, qu? th?y ng?a
quý thu?ng cho r?t nhi?u vàng b?c. T? dó, tr?ng n?i ti?ng nhu c?n, ai ai cung 
ph?c tr?ng là tr?ng bói.
M?t hôm trong cung, công chúa m?t dôi vòng ng?c r?t quí mang t? bên Tàu v?. 
Nghe có tr?ng bói, Công Chúa cho m?i Tr?ng vào xem m?t qu?. Bí quá, Tr?ng "tranh
th? th?i gian" b?o ph?i làm m?t cái l?u cao suy nghi và l?y tr?i l?y d?t m?i 
xem du?c qu? bói này. Công Chúa cung ch?u. Tr?ng h?n n?a tháng th? nào cung
tìm ra du?c th? ph?m. N?m mu?i ngày ? trên l?u cao mà ch?ng tính toán du?c gì 
mà cung không tìm ra du?c muu m?o gì b?p công chúa Tr?ng bu?n mu?n ch?t,
than thân : "Mình có ng? dâu l?i d?n nu?c này. M?t th?ng an c?p m?t th?ng ch?u 
ch?t lây, th?c là quýt làm cam ch?u.
B?y gi? tên th? v? ph? trách canh gác tên là th?ng Cam. N?a dêm thanh v?ng, 
nghe th?y tr?ng nói th? Cam s? cu?ng lên, s?p xu?ng l?y tr?ng mà r?ng: "Con
c?n rom c?n c? xin th?y tha cho, con ch?t d?i choi v?i th?ng Quýt dính líu vào 
trong v? này, nhung bao nhiêu t?i l?i là do th?ng Quýt c? ch? con tuy?t
nhiên là ch? theo dóm an tàn mà thôi. Th?y có tr? t?i thì tr? t?i th?ng Quýt, 
ch? ph?n con, con xin th? là con không có t?i. Th?y hô danh con ra, d?c vua
mà gi?t con thì qu? là oan u?ng quá.
C? nh?n cu?i, Tr?ng quát lên. "?, mày thú t?i thì ta cung tha cho, nhung th?ng 
Quýt nó an tr?m ra sao, dôi vòng nó d?u ? dâu, mày c? th?c khai ra thì ta
tha t?i ch?t.
Th?ng Cam k? vanh vách s? tình d?u duôi cho Tr?ng nghe. Hôm sau, Tr?ng m?i Công 
chúa lên l?u, reo qu? r?i c? l?i th?ng Cam khai mà thu?t l?i. Nhà vua cho
b?t th?ng Quýt thì nó thú t?i, không sai m?t m?ng.
L?y l?i du?c dôi vòng, công chúa dem vàng b?c thu?ng cho Tr?ng Bói. T? dó Tr?ng 
Bói thành m?t v? th?n, bàn dân thiên h? d?u l?c d?u lè lu?i ch?u là m?t
v? tiên xu?ng h? gi?i.
M?t hôm có ba ngu?i di thi, nghe th?y danh ti?ng c?a Tr?ng nhu th?, r? nhau s?a 
m?t cái l? d? vào xem. Lúc trò truy?n, m?i bi?t ba ngu?i ?y là nh?ng ngu?i
n?i ti?ng: m?t ngu?i là Tr?ng An, m?t ngu?i là Tr?ng V?t, m?t ngu?i là Tr?ng C?.
Tr?ng Bói reo qu? xong, nói: "B?n chúng ta tu?i còn tr?, du?ng bay nh?y còn dài 
nhung s? còn l?n d?n vài nam n?a, ph?i ch? th?i m?i du?c".
B?n ngu?i ? v?i nhau r?t tâm d?u ý h?p. Mùa xuân nam ?y. Tr?ng Bói nh? l?i th?n 
d?n, r? ba tr?ng kia h?ng ngày ra d?ng ? c?a thành phía dông. Thì vào m?t
dêm dông, kho?ng canh ba, Hoàng cung t? nhiên b?c cháy, dân chúng n?i làm lo?n, 
ngoài du?ng gi?c cu?p nhu ruoi.
Th?y bi?n, b?n tr?ng dang d?ng xem thì Tr?ng Bói trông th?y m?t ngu?i m?c áo 
xanh, nh?y t? m?t thành xu?ng d?y Tr?ng Bói không nói nang gì h?t ch?y ngay
l?i cõng ngu?i m?c áo xanh lên vai. Và ch?y không quay d?u tr? l?i.
Ngu?i ?y là Vua Thánh Tôn.
Th?y có ngu?i cõng vua Thánh Tôn ch?y tr?n m?t b?n ngu?i mang võ khí hùa l?i 
du?i theo. Tr?ng An, Tr?ng V?t và Tr?ng C? xông ra c?n l?i, thành ra Tr?ng
Bói ch?y thoát v? m?n Chùa th?y.
M?y hôm sau, tình hình l?ng d?u. Tr?ng Bói c?t Tr?ng An và Tr?ng V?t túc tr?c 
bên vua Thánh Tôn còn mình và Tr?ng C? thì hoá trang v? thành xem xét s? tình.
D?n lúc b?y gi? m?i bi?t là Nghi Dân ti?m v? và sát h?i trung th?n, may nh? hai 
ông Nguy?n Si và Dinh Li?t chiêu binh mãi mã, tr? du?c Nghi Dân. Hai v?
trung th?n bèn tâu v?i Thu H?u sai ngu?i di tìm Thánh Tôn nhung tìm dâu cung 
không th?y.
Tr?ng Bói nghi k?, cho ngu?i môi gi?i v?i Thái H?u m?i ông vào xem bói. Tr?ng 
nói riêng v?i Thái H?u dã c?u du?c nhà vua và hi?n d? ? chùa Th?y.
M?ng r?, Nguy?n Si và Dinh Li?t dem binh si v? chùa Th?y dón ru?c.
Vua Thánh Tôn phong thu?ng cho h?t th?y các công th?n, ai cung c?m on, riêng có 
Tr?ng thì cho ch?c tu?c gì cung không l?y, ch? xin ban cho hai ch? "Tr?ng
nguyên".
Có quan d?i th?n qu? tâu:
- Muôn tâu b? h?, ch?c Tr?ng Nguyên ch? dành riêng cho các b?c van hay ch? t?t 
tài ba xu?t chúng. K? có công thì thu?ng vàng b?c g?m vóc hay phong cho d?n
quan là cùng, không th? phong cho ch?c Tr?ng Nguyên.
Vua Thánh Tôn nói :
- Tài gi?i d?n nhu tr?ng, van chuong nào b?ng ? Ngài c? phong Tr?ng là Tr?ng 
Nguyên.
M?t hôm vua ng? giá d?n chùa Th?y l? t? và ban cho các v? su tr? trì r?t nhi?u 
vàng b?c d? tu b? l?i chùa. D?n khi s?a d?n gác chuông, nhà vua d?c "Thiên
lý tr?ng kim chung" r?i h?i bách quan có ai d?i du?c không. T?t c? d?u d?ng ra 
nhu ph?ng".
Nh? l?i câu c?a Ph?n Khanh ti?u thu, tr?ng li?n d?c: "Bá dao phân m? ph?n". Vua 
h?t l?i ca ng?i Tr?ng là b?c tài h?c siêu phàm và b?o:
- Ta phong cho tr?ng ch?c Tr?ng Nguyên qu? th?t là dúng quá.
Sau dó vua ban cho c? bi?n, t?ng r?t nhi?u b?c vàng và ba ch?. "Chân Tr?ng 
Nguyên" cho v? vinh quy bái t?.
Di qua trang tr?i h? Bùi, Tr?ng r? vào l?y nh?c ph?, làm l? thành hôn v?i Ph?n 
ti?u thu r?i v? nhà l?y m?. Lúc dó Luong Bà dã già l?m ! Ph?ng du?ng m? m?y
tháng, Tr?ng và Ph?n ti?u thu cùng ru?c m? vào Kinh vì có chi?u ch? kh?n c?p. 
D?n noi m?i bi?t nhà vua cho v?i Tr?ng di d?p gi?c Xiêm La.
Tr?ng L?n - t?c Tr?ng Bói - m?i Tr?ng V?t làm tiên phong tr?ng C? d?c thúc th?y 
l?, Tr?ng an ph? trách b? binh. Ph?n Khanh cung linh ?n, deo guom theo ch?ng
dánh gi?c. Ta th?ng tr?n, hai nu?c Xiêm Lào ch?u hàng ph?c, nam nam l?i m?i l?n 
tri?u c?ng.
Nam ?y vua Tàu sai s? sang nu?c ta d? phong vuong cho vua Thánh Tôn. Nhu vua 
Tàu còn có ý mu?n th? xem vua ta ra sao. M?t hôm s? Tàu r? nhà vua dánh c?.
Vua lo l?m, g?i Tr?ng L?n vào h?i làm cách gì d? th?ng c?. Tr?ng tâu:
- B? h? c? cho b?y bàn c? ra gi?a sân r?i sai Tr?ng C? an m?c gi? làm lính che 
l?ng d?ng h?u. Trên l?ng, dùi m?t l? th?ng. H? Tr?ng C? xoay l?ng, ánh n?ng
chi?u vào ch? nào thì b? h? c? nh?c quân di vào ch? ?y.
Vua khen ph?i sai l?p bàn c?. Qu? nhiên dánh m?t lúc s? Tàu b? d?n vào nu?c bí 
ph?i ch?u thua.
Tuy v?y s? tàu chua ch?u thôi. Hôm sau y l?y cây g? l?n ng?m dem bào nh?n d?u 
duôi nhu nhau r?i d? vua Thánh Tôn xem d?u nào là ng?n.
Vua l?i h?i Tr?ng, Tr?ng tâu:
- B? h? ch? lo, h? th?n dã có cách.
Dêm d?n bèn sai ngu?i ra phóng u? b?a bãi vào m?y cây g?,. Sáng, Tr?ng kêu r?m 
lên là do b?n b?t khiêng g? ra sông r?a và d?n h? th? xu?ng h?y d?u nào chìm
thì dánh d?u. Khi dem g? v?, tr?ng ung dung ch? vào d?u có d?u b?o dó là g?c.
S? T?u l?i càng t?c, l?y cây g? bào nh?n r?i son kín c? di d? ba ch? "H? b?t 
th?c" r?i d? vua bi?t là cây g? gì:
Tr?ng ?ng kh?u tâu vua:
- H? b?t th?c là cáo ch?ng an, cáo ch?ng an thì cáo dói, cáo dói thì cáo g?y, 
cáo g?y là cây g?o.
S? Tàu thua m?y l?n than r?ng:
- Ai ng? nu?c Nam l?i có nhi?u nhân tài.
T? dó, không dám d? trò gì n?a.
V? ph?n ta thì c? ba nam l?i ph?i c? ngu?i di s? m?t l?n, Nhà vua c? tr?ng di. 
Tr?ng An, Tr?ng V?t, Tr?ng C? cùng di theo.
T?i Tam Quan, quân canh không m? c?a, m?t lát dem ra m?t cái bi?n có vi?t ch? 
th?p, l?y tay ch? dông ch? tây Tr?ng b?c mình quay l?i b?o viên phó s? :
- Nó mu?n d?c ngang thì khoanh cho nó m?t cái vòng tròn.
Th?y cái vòng tròn, quân Tàu gi?t mình nghi r?ng: "Ta nói tung hoàng vu tr?, 
th? mà nói bi?t d?i l?i là bao quát càn khôn. Gi?i th?t !
Qua tam quan r?i, d?n m?t quãng d?ng bát ngát, trông th?y m?t ? con gái duong 
v?ch qu?n dái, tr?ng b?o viên phó s?:
- Chép di !
Viên phó s? thua "Chép gì".
Tr?ng ch?c lu?i nói:
- "Nong tay chí b?n d? hân hân".
Viên phó s? ngh?nh ngãng chép ra.
"Dông Tây chí bi?n d? hân hân".
Khi d?n Yên Kinh, quan s? t?i ra dón vào r?i vi?t m?t v? câu d?i. "Nam B?c lai 
tri?u d? t? t?" r?i xin s? d?i ch? Tr?ng quay l?i b?o viên phó s? c? gio
cái gi?y biên lúc nãy d?c lên. Viên phó s? d?c: "Dông Tây chí bi?n d? hân hân".
Quan T?u kinh s? nói: "Th?y là Th?n D?ng phù th?y" ch? dâu l?i có ngu?i gi?i 
d?n th?.
Vua T?u cùng các s? d?o vu?n ng? d?y hoa thom c? l?, du?i có h? bán nguy?t, 
trên h? có dình bác giác b?n b? b? tr?ng gi?a dình treo hai ch? ng? thi, dó
là "chùng nh?". Vua Tàu h?i s? có bi?t dó là ý gì không. Tr?ng vô tình ?ng kh?u 
d?c ngay "Phong nguy?t vô biên".
Vua Tàu có ý t? cái dình này gió trang v?n không tu?ng. Th?y Tr?ng ?ng kh?u 
nhanh nh?n và thích ?ng, vua Tàu ph?c sát d?t.
Tháng nam nam ?y, tr?i không mua, vua Tàu yêu c?u s? ta l?p dàn c?u mua, Tr?ng 
nhân l?i nhung lo l?m vì không bi?n c?u b?o cách nào cho có mua. Ch?t nho
t?c bên ta thu?ng b?o khi nào c? lang và r? si tr?ng là tr?i s?p mua. Tr?ng bèn 
b?o l?p m?t cái chòi cao, trên dán la li?t các th? bùa, các th? bát quái,
các v? sao, các v? th?n ra tr?, m?t m?t sai ngu?i di xem h? th?y rau lang già, 
r? si tr?ng thì v? b?o ngay.
Vài hôm sau có ngu?i v? báo tin rau lang già r?i, r? si tr?ng r?i. Tr?ng lên 
dài xõa tóc ch?ng guom bài quy?t r?i d?c m?t tràng toàn nh?ng ti?ng lóng lái
heo, ai nghe cung không hi?u mô tê gì c? nhu m?c tinh, thâm tinh c? tinh, k?o 
tinh, chó... tinh r?i k?t c?c b?ng lo?t linh tinh beng, linh tinh beng ma,
linh tinh qu?... Do?n c?m m?t bình nu?c l?y m?i cành lá v?y lên tr?i, hét ba 
ti?ng khóc ba ti?ng. L? chua xong thì s?m sét ù, mua xu?ng nhu trút. Vua Tàu
và các quan Tàu khi?p s? và cho r?ng gia cát Vu H?u ngày xua nh?t d?nh không 
th? nào sánh k?p.
H?t h?n di s?, tr?ng du?c v? nhung vì ph?c tài c?a tr?ng ngài c? n?n nì tr?ng ? 
l?i d? d?y Hoàng t?. Tr?ng bèn sai l?p m?t cái chòi th?t cao, b?t Hoàng
t? ph?i trèo lên. Vì sung su?ng quen thân, Hoàng T? m?t mu?n ch?t, trèo lên t?i 
l?u thì th? h?ng h?c.
Tr?ng hét m?ng, d?n Hoàng T? sao không chào th?y l?i d?ng th? nhu bò. Nhu th? 
là h?n, tiên h?c l? nhiên h?u m?i h?c van. Tr?ng sai n?t hoàng t? ra dánh,
dánh r?i m?ng, m?ng r?i l?i dánh, không d?y m?t ch? nào.
Th?y th?y d? dòn quá. Hoàng h?u dành ph?i nói v?i vua Tàu xin d? cho Tr?ng v? 
k?o "s? Vi?t Nam nh? nu?c nh? nhà, cáu k?nh dánh con mình có khi ch?t m?t".
Th? là Tr?ng thành công trong vi?c thi?t muu l?p k? d? du?c vua Tàu cho v? nu?c.
V? sau, Tr?ng Lon du?c phong làm thu?ng qu?c công, còn Ph?n nuong du?c phong 
làm Th?t ph?m phu nhân, c? hai v? ch?ng cùng ngao du son thu? dàn d?ch ca hát
nay b?n này, mai b?n khác.

Khuy?t Danh

Other related posts: