[SMCC] Tran Van Khe - Than The Va Su nghiep Phan 2

From: Nguyen Khanh Quoc <khanhquoc78@xxxxxxxxx>
To: SMCC <smcc@xxxxxxxxxxxxx>
Date: Sat, 23 Jun 2007 14:32:22 -0700 (PDT)
Tr&#7847;n V&#259;n Khê - Thân th&#7871; và s&#7921; nghi&#7879;p
II
 
III- L&#7853;p Gia &#273;ình và Ho&#7841;t &#273;&#7897;ng Xã h&#7897;i
 
N&#259;m 1943, Tr&#7847;n V&#259;n Khê l&#7853;p gia &#273;ình v&#7899;i 
Nguy&#7877;n Th&#7883; S&#432;&#417;ng, ng&#432;&#7901;i b&#7841;n gái 
h&#7885;c cùng l&#7899;p Tri&#7871;t &#7903; tr&#432;&#7901;ng Pétrus Ký. Bà 
S&#432;&#417;ng là m&#7897;t trong b&#7889;n n&#7919; sinh h&#7885;c ban
Tú Tài c&#7911;a tr&#432;&#7901;ng con trai Pétrus Ký vì lúc &#273;ó 
tr&#432;&#7901;ng Áo Tím không có l&#7899;p trình &#273;&#7897; trung h&#7885;c 
nh&#7883; c&#7845;p nh&#432; bây gi&#7901;. Nguy&#7877;n Th&#7883; 
S&#432;&#417;ng r&#7845;t gi&#7887;i v&#7873; tri&#7871;t lý,
bài vi&#7871;t &#273;ã t&#7915;ng &#273;&#432;&#7907;c trên &#273;ài phát 
thanh. Lúc &#273;ó còn &#273;ang h&#7885;c tr&#432;&#7901;ng thu&#7889;c, 
Tr&#7847;n V&#259;n Khê nghe l&#7901;i ng&#432;&#7901;i cô Tr&#7847;n 
Ng&#7885;c Vi&#7879;n, ng&#432;&#7901;i &#273;ã lo cho &#259;n h&#7885;c 
t&#7915; nh&#7887;
t&#7899;i l&#7899;n, &#273;&#7875; l&#7853;p gia &#273;ình, v&#7899;i hy 
v&#7885;ng có con trai n&#7889;i dòng h&#7885; Tr&#7847;n. Trong gia &#273;ình 
h&#7885; Tr&#7847;n, thân ph&#7909; Tr&#7847;n V&#259;n Khê &#273;ã qua 
&#273;&#7901;i s&#7899;m, &#273;&#7875; l&#7841;i hai trai là Tr&#7847;n
V&#259;n Khê và Tr&#7847;n V&#259;n Tr&#7841;ch (t&#7915; tr&#7847;n n&#259;m 
1994 t&#7841;i Paris, Pháp). N&#7871;u không may hai c&#7853;u trai &#7845;y 
qua &#273;&#7901;i mà ch&#432;a có con trai n&#7889;i dòng thì dòng h&#7885; 
Tr&#7847;n s&#7869; tuy&#7879;t.
Nghe theo l&#7901;i c&#7911;a cô, Tr&#7847;n V&#259;n Khê ch&#7883;u l&#7853;p 
gia &#273;ình. Tr&#7847;n V&#259;n Khê yêu cô Nguy&#7877;n Th&#7883; 
S&#432;&#417;ng, b&#7841;n h&#7885;c cùng l&#7899;p Tú tài &#7903; 
tr&#432;&#7901;ng Pétrus Ký, ng&#432;&#7901;i con gái thu&#7923;
m&#7883;, d&#7877; th&#432;&#417;ng, h&#7885;c gi&#7887;i nh&#7913;t bên phía 
n&#7919;, con gái &#273;&#7847;u lòng c&#7911;a ông Hanh (Nguy&#7877;n V&#259;n 
Hanh), giáo viên t&#7841;i Saigon và sau &#273;ó làm &#273;&#7889;c h&#7885;c 
t&#7841;i Th&#7911; &#272;&#7913;c. Vào
mùa hè n&#259;m 1943, sau m&#7845;y n&#259;m &#273;eo &#273;u&#7893;i hình bóng 
ng&#432;&#7901;i con gái mi&#7873;n Nam ki&#7873;u di&#7877;m, hi&#7873;n hòa, 
Tr&#7847;n V&#259;n Khê &#273;ã cùng Nguy&#7877;n Th&#7883; S&#432;&#417;ng 
sánh duyên, mang l&#7841;i
cho dòng h&#7885; Tr&#7847;n 4 &#273;&#7913;a con: hai trai (Tr&#7847;n Quang 
H&#7843;i hi&#7879;n là nhà nghiên c&#7913;u nh&#7841;c dân t&#7897;c t&#7841;i 
Paris, Tr&#7847;n Quang Minh hi&#7879;n là ki&#7871;n trúc s&#432; &#7903; 
Saigon) và hai
gái (Tr&#7847;n Th&#7883; Th&#7911;y Tiên hi&#7879;n s&#7889;ng t&#7841;i 
Paris, và Tr&#7847;n Th&#7883; Th&#7911;y Ng&#7885;c, n&#7919; nh&#7841;c 
s&#297; &#273;àn tranh và làm vi&#7879;c cho m&#7897;t ban nghiên c&#7913;u 
&#273;ông Nam Á c&#7911;a trung tâm qu&#7889;c
gia nghiên c&#7913;u khoa h&#7885;c &#7903; Paris). S&#7921; hy sinh cao 
c&#7843; c&#7911;a ng&#432;&#7901;i v&#7907; hi&#7873;n su&#7889;t th&#7901;i 
gian tranh &#273;&#7845;u cho &#273;&#7845;t n&#432;&#7899;c &#273;ã giúp cho 
Tr&#7847;n V&#259;n Khê làm tròn s&#7913; m&#7841;ng c&#7911;a
m&#7897;t thanh niên yêu n&#432;&#7899;c có &#273;&#7911; thì gi&#7901; tranh 
&#273;&#7845;u. T&#7915; 1949 khi Tr&#7847;n V&#259;n Khê lên 
&#273;&#432;&#7901;ng sang Pháp &#273;&#7875; l&#7841;i quê nhà m&#7897;t 
v&#7907;, 3 con th&#417; d&#7841;i và m&#7897;t &#273;&#7913;a con còn n&#7857;m
trong b&#7909;ng m&#7865;, ng&#432;&#7901;i v&#7907; &#273;ã tr&#7903; thành cô 
giáo d&#7841;y Pháp v&#259;n và Anh v&#259;n &#273;&#7875; nuôi và d&#7841;y 
d&#7895; 4 con cho t&#7899;i ngày tr&#432;&#7903;ng thành. S&#7921; hy sinh 
&#273;ó &#273;ã &#273;&#432;&#7907;c &#273;&#7873;n bù x&#7913;ng
&#273;áng là các con ngày nay &#273;&#7873;u thành danh, mang l&#7841;i cho 
&#273;&#7845;t n&#432;&#7899;c nh&#7919;ng ti&#7871;ng th&#417;m t&#7889;t 
&#273;&#7865;p qua nh&#7919;ng thành qu&#7843; g&#7863;t hái kh&#7855;p 
n&#259;m châu b&#7889;n bi&#7875;n c&#7911;a con trai
&#273;&#7847;u lòng Tr&#7847;n Quang H&#7843;i.
 
Mùa thu n&#259;m 1943, sau khi thi &#273;&#7853;u &#273;&#7847;u t&#7915; 
n&#259;m th&#7913; nh&#7913;t &#273;&#7871;n n&#259;m th&#7913; nhì 
tr&#432;&#7901;ng Thu&#7889;c, &#273;ã b&#7855;t &#273;&#7847;u chu&#7849;n 
b&#7883; thi ngo&#7841;i trú (Externe des H&#417;pitaux) thì nhi&#7873;u 
s&#7921;
ki&#7879;n làm Tr&#7847;n V&#259;n Khê ph&#7843;i xin thôi h&#7885;c 
&#273;&#7875; tr&#7903; v&#7873; Nam. Th&#7913; nh&#7913;t là t&#7841;i 
v&#7845;n &#273;&#7873; s&#7913;c kho&#7867;: b&#7883; rét r&#7915;ng r&#7845;t 
n&#7863;ng. Tr&#7847;n v&#259;n Khê không có vi trùng lao trong
c&#417; th&#7875; th&#7917; theo cách tiêm d&#432;&#7899;i da (intra dermo) 
c&#361;ng không th&#7845;y có vi trùng, thì khi h&#7885;c &#273;&#7871;n 
nh&#7919;ng b&#7883;nh truy&#7873;n nhi&#7877;m, thì không &#273;&#7911; 
s&#7913;c &#273;&#7875; kháng c&#7921;.
 
Th&#7913; hai là lúc &#273;ó có phong trào «X&#7871;p bút nghiên.» L&#432;u 
H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c &#273;&#7863;t nh&#7841;c và Hu&#7923;nh V&#259;n 
Ti&#7875;ng vi&#7871;t l&#7901;i b&#7843;n nh&#7841;c «X&#7871;p bút nghiên» 
&#273;ã &#273;&#432;&#7907;c các sinh viên th&#7901;i
&#273;ó hát h&#259;ng say.
 
?.Lúc quê h&#432;&#417;ng c&#7847;n ng&#432;&#7901;i
D&#7913;t là t&#417; v&#432;&#417;ng
Giã tr&#432;&#7901;ng lên yên ?
 
Nhi&#7873;u b&#7841;n trong &#273;ó có L&#432;u H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c và 
Hu&#7923;nh V&#259;n Ti&#7875;ng &#273;ã r&#7901;i nhà tr&#432;&#7901;ng, không 
ph&#7843;i lên yên ng&#7921;a mà lên xe &#273;&#7841;p &#273;i v&#7873; Nam 
b&#7857;ng xe &#273;&#7841;p. Tr&#7847;n V&#259;n Khê lúc
&#273;ó &#273;au rét r&#7915;ng m&#7899;i h&#7871;t, còn y&#7871;u, nên 
v&#7873; Nam b&#7857;ng xe l&#7917;a.
 
Lý do th&#7913; ba là lúc &#7845;y b&#7855;t &#273;&#7847;u có n&#7841;n 
&#273;ói t&#7841;i mi&#7873;n B&#7855;c. Tr&#7847;n V&#259;n Khê và L&#432;u 
H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c &#273;&#7883;nh v&#7873; Nam &#273;&#7875; l&#7853;p 
m&#7897;t gánh hát sinh viên &#273;i các t&#7881;nh v&#7915;a gi&#7899;i 
thi&#7879;u
bài hát thanh niên, l&#7883;ch s&#7917; c&#7911;a L&#432;u H&#7919;u 
Ph&#432;&#7899;c, v&#7915;a góp ti&#7873;n mua g&#7841;o g&#7903;i ra c&#7913;u 
&#273;ói ngoài B&#7855;c. Và gánh hát không chuyên nghi&#7879;p và l&#432;u 
&#273;&#7897;ng c&#7911;a sinh viên
&#273;ã &#273;i trong m&#7845;y tháng t&#7841;i các t&#7881;nh mi&#7873;n 
&#273;ông và mi&#7873;n Tây &#273;&#7875; hát.
 
V&#7873; Nam, cùng v&#7899;i các b&#7841;n sinh viên, Tr&#7847;n V&#259;n Khê 
tham gia t&#7893; ch&#7913;c «&#272;êm Lam S&#417;n» t&#7841;i Saigon, 
&#273;&#7875; &#7911;ng h&#7897; h&#7885;c sinh tr&#7841;i «Su&#7889;i L&#7891; 
&#7890;». R&#7891;i tham gia phong trào
«Thanh Niên Ti&#7873;n Phong» &#273;&#7847;u n&#259;m 1944, Tr&#7847;n V&#259;n 
Khê d&#7841;y h&#7885;c t&#7841;i hai tr&#432;&#7901;ng t&#432; l&#7899;n 
nh&#7913;t t&#7841;i Saigon: tr&#432;&#7901;ng Lê Bá Cang và tr&#432;&#7901;ng 
Nguy&#7877;n V&#259;n Khuê.
 
Ngày 13 tháng 5 d&#432;&#417;ng l&#7883;ch, n&#259;m 1944, Tr&#7847;n Quang 
H&#7843;i, con trai &#273;&#7847;u lòng c&#7911;a Tr&#7847;n V&#259;n Khê ra 
&#273;&#7901;i t&#7841;i nhà b&#7843;o sanh Th&#7911; &#272;&#7913;c. L&#432;u 
H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c &#273;ã vi&#7871;t m&#7897;t ca khúc
«Tr&#7847;n Quang H&#7843;i bao n&#7895;i m&#7915;ng» &#273;&#7875; chào 
m&#7915;ng con trai &#273;&#7847;u tiên c&#7911;a ng&#432;&#7901;i b&#7841;n 
chí thân c&#7911;a mình. &#272;&#7913;a cháu trai n&#7889;i dòng h&#7885; 
Tr&#7847;n.
 
Các tr&#432;&#7901;ng t&#7843;n c&#432; xu&#7889;ng t&#7881;nh. 
Tr&#432;&#7901;ng Pétrus Ký do Giáo s&#432; &#273;&#7863;ng Minh Tr&#7913; làm 
Giám &#273;&#7889;c, &#273;&#432;&#7907;c chuy&#7875;n v&#7873; B&#7871;n Tre. 
Tr&#7847;n V&#259;n Khê trong khi chu&#7849;n b&#7883; d&#7841;y 
tr&#432;&#7901;ng
&#7845;y, d&#7841;y h&#7885;c tr&#432;&#7901;ng t&#432; th&#7909;c c&#7911;a 
bác s&#297; Nguy&#7877;n V&#259;n Còn.
 
Lúc &#7845;y, ngoài vi&#7879;c d&#7841;y h&#7885;c, còn tham gia Ban tuyên 
truy&#7873;n c&#7911;a t&#7881;nh B&#7871;n Tre cùng v&#7899;i &#272;&#7863;ng 
Ng&#7885;c T&#7889;t, &#273;i các n&#417;i trong t&#7881;nh B&#7871;n Tre, Sa 
&#273;éc. Anh &#272;&#7863;ng Ng&#7885;c
T&#7889;t di&#7877;n thuy&#7871;t, Tr&#7847;n V&#259;n Khê hát các bài 
nh&#7841;c c&#7911;a L&#432;u H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c &#273;&#7875; 
nh&#7855;c l&#7841;i nh&#7919;ng trang l&#7883;ch s&#7917; oai hùng c&#7911;a 
dân t&#7897;c Vi&#7879;t Nam.
 
Sau ngày 9 tháng 3, n&#259;m 1945, Nh&#7921;t &#273;&#7843;o chánh, Tr&#7847;n 
V&#259;n Khê cùng các b&#7841;n sinh viên &#273;&#7841;i H&#7885;c Hà 
n&#7897;i, &#7911;ng h&#7897; «Chánh ph&#7911; cá", «Chánh ph&#7911; cách 
m&#7841;ng lâm th&#7901;i "
và thành l&#7853;p nhóm «Hoàng Mai L&#432;u» (Hu&#7923;nh V&#259;n Ti&#7875;ng, 
Mai V&#259;n B&#7897; và L&#432;u H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c). Lúc &#273;ó 
Tr&#7847;n V&#259;n Khê b&#7855;t &#273;&#7847;u quen bi&#7871;t Ph&#7841;m 
Duy, và gi&#7899;i thi&#7879;u Ph&#7841;m Duy
cho L&#432;u H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c.
 
IV- Tham Gia Kháng Chi&#7871;n
 
T&#7915; tháng 8, n&#259;m 1945, Ông Ph&#7841;m V&#259;n B&#7841;ch lúc 
&#7845;y làm chánh ch&#7911; t&#7881;nh B&#7871;n Tre &#273;ã ký gi&#7845;y cho 
Tr&#7847;n V&#259;n Khê lên ch&#7907; Thiên H&#7897; g&#7863;p Hu&#7923;nh 
V&#259;n Ti&#7875;ng, lúc &#273;ó làm Phó
Ch&#7911; t&#7883;ch &#7911;y ban kháng chi&#7871;n Nam b&#7897;.
 
Tr&#432;&#7899;c khi vào khu kháng chi&#7871;n, Tr&#7847;n V&#259;n Khê 
&#273;&#432;a gia &#273;ình v&#7873; V&#297;nh L&#7885;ng T&#7841;i &#273;ó 
g&#7863;p Ph&#7841;m Duy lúc Duy theo gánh hát c&#7843;i l&#432;&#417;ng 
«&#272;&#7913;c Huy ? Charles Mi&#7873;u» &#273;êm &#273;êm
hát tân nh&#7841;c gi&#7919;a hai màn c&#7843;i l&#432;&#417;ng. M&#7895;i 
&#273;êm sau khi vãn hát, Tr&#7847;n V&#259;n Khê và Ph&#7841;m Duy g&#7863;p 
nhau nói chuy&#7879;n v&#7873; nh&#7841;c m&#7899;i.
 
&#273;&#7871;n ch&#7907; Thiên H&#7897;, Tr&#7847;n V&#259;n Khê 
&#273;&#432;&#7907;c Hu&#7923;nh V&#259;n Ti&#7875;ng ký tên b&#7893; 
nh&#7853;m làm «Nh&#7841;c tr&#432;&#7903;ng quân &#273;&#7897;i Nam b&#7897;» 
v&#7899;i c&#7845;p &#273;&#7841;i &#273;&#7897;i tr&#432;&#7903;ng trong 
C&#7897;ng hòa v&#7879; binh.
 
L&#432;u H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c &#273;ã cùng Tr&#7847;n V&#259;n Khê 
&#273;&#7863;t các &#273;i&#7879;u kèn cho quân &#273;&#7897;i &#273;&#7875; 
thay th&#7871; các gi&#7885;ng kèn Tây th&#7893;i lúc sáng th&#7913;c 
d&#7853;y, lúc chào c&#7901;, lúc &#273;i ng&#7911;, v.v. L&#432;u
H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c tình nguy&#7879;n &#273;i làm thu&#7889;c súng và 
l&#7921;u &#273;&#7841;n v&#7899;i Nguy&#7877;n M&#7929; Ca t&#7841;i Ho&#7843; 
L&#7921;u (R&#7841;ch Giá). Tr&#7847;n V&#259;n Khê &#273;i kháng chi&#7871;n, 
mà hi&#7871;u hòa, không &#432;ng c&#7847;m súng,
nên &#273;i kh&#7855;p n&#417;i thay &#273;&#7893;i các &#273;i&#7879;u kèn 
quân &#273;&#7897;i, t&#7893; ch&#7913;c &#273;oàn quân nh&#7841;c g&#7891;m 
các nh&#7841;c s&#297; công giáo làng L&#432;&#417;ng Hòa. &#273;i kh&#7855;p 
vùng &#273;&#7891;ng Tháp, Ch&#7907; Thiên H&#7897;,
&#273;i &#273;&#7871;n H&#7853;u giang, các t&#7881;nh Sóc Tr&#259;ng, 
B&#7841;c Liêu, &#273;i &#273;&#7871;n Cà Mau, N&#259;m C&#259;n, Cái 
N&#432;&#7899;c v&#7915;a giúp ban tuyên truy&#7873;n Nam b&#7897; trong 
vi&#7879;c huy &#273;&#7897;ng toàn dân kháng chi&#7871;n,
v&#7915;a thâu ti&#7873;n l&#7867; &#273;&#7875; giúp nhà th&#432;&#417;ng quân 
y, nh&#432; nhà th&#432;&#417;ng &#7903; L&#7851;m Bi&#7879;n Tú, vùng Cái 
N&#432;&#7899;c do bác s&#297; Nguy&#7877;n Tú Vinh cai qu&#7843;n. &#7910;y 
l&#7841;o chi&#7871;n s&#297; ngay m&#7863;t tr&#7853;n,
&#273;àn và hát cho th&#432;&#417;ng binh nghe nh&#7919;ng &#273;i&#7879;u hát 
câu hò dân gian, và nh&#7913;t là nh&#7919;ng bài nh&#7841;c c&#7911;a L&#432;u 
H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c.
 
Tháng 3, n&#259;m 1946, &#273;&#7913;a con trai th&#7913; nhì Tr&#7847;n Quang 
Minh ra &#273;&#7901;i. Nh&#432; v&#7853;y là Tr&#7847;n V&#259;n Khê &#273;ã 
làm cho cô ba Vi&#7879;n an lòng n&#417;i chín su&#7889;i. Gia &#273;ình 
h&#7885; Tr&#7847;n &#273;ã
có con trai n&#7889;i dòng r&#7891;i! Và lúc &#7845;y c&#7843; gia &#273;ình 
c&#7911;a Tr&#7847;n V&#259;n Khê &#273;&#7873;u t&#7843;n c&#432; 
&#273;&#7871;n Cái N&#432;&#7899;c, nên ch&#432;a lo xong vi&#7879;c nhà, không 
cùng &#273;i ra B&#7855;c v&#7899;i L&#432;u H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c,
và bác Tôn &#273;&#7913;c Th&#7855;ng &#273;&#432;&#7907;c.
 
Vì th&#7871;, cu&#7889;i n&#259;m 1946, thay vì ra B&#7855;c, Tr&#7847;n 
V&#259;n Khê tr&#7903; v&#7873; thành. Nh&#432;ng v&#7873; &#273;&#7875; tham 
gia v&#7899;i nhóm «kháng chi&#7871;n t&#7841;i thành» do ki&#7871;n trúc 
s&#432; Hu&#7923;nh T&#7845;n Phát,
sau Mai V&#259;n B&#7897; ch&#7881; huy, b&#7857;ng cách vi&#7871;t báo cho 
nhóm Th&#7889;ng Nh&#7913;t, liên l&#7841;c v&#7899;i các gi&#7899;i ngh&#7879; 
s&#297; c&#7843;i l&#432;&#7907;ng Lúc &#7845;y Tr&#7847;n V&#259;n Khê 
v&#7915;a vi&#7871;t cho báo Th&#7847;n Chung,
Vi&#7879;t Báo, t&#7841;p chí Sông H&#432;&#417;ng, t&#7841;p chí Mai, 
v&#7915;a d&#7841;y Anh V&#259;n t&#7841;i hai tr&#432;&#7901;ng Hu&#7923;nh 
C&#7849;m Ch&#432;&#417;ng, Ngô Quang Vinh, và m&#7903; l&#7899;p d&#7841;y 
t&#432; Anh v&#259;n t&#7841;i nhà. &#272;&#432;&#7907;c phái
cho ph&#7853;n s&#7921; phê bình âm nh&#7841;c và sân kh&#7845;u, Tr&#7847;n 
V&#259;n Khê lúc &#7845;y g&#7863;p g&#7905; r&#7845;t th&#432;&#7901;ng càc 
&#273;ào kép c&#7843;i l&#432;&#417;ng nh&#432; T&#432; Ch&#417;i, N&#259;m 
Châu, B&#7843;y Nhiêu, Duy Lân, và h&#7857;ng
tháng g&#7863;p các anh có c&#7843; anh T&#432; Trang &#273;&#7875; bàn 
v&#7873; s&#7921; phát tri&#7875;n c&#7911;a c&#7843;i l&#432;&#417;ng.
 
N&#259;m 1948, các t&#7893; kháng chi&#7871;n t&#7841;i thành b&#7883; 
l&#7897;, Tr&#7847;n V&#259;n Khê b&#7883; b&#7855;t vàgiam t&#7841;i khám 
Catinat cùng m&#7897;t lúc v&#7899;i các giáo s&#432; t&#432; th&#7909;c 
Nguy&#7877;n V&#259;n Hi&#7871;u (sau này
là B&#7897; tr&#432;&#7903;ng V&#259;n Ho&#7855;, Tr&#7847;n Th&#7885; 
Ph&#432;&#7899;c (sau này là Giám &#273;&#7889;c Air Vietnam &#7903; &#273;ông 
Nam Á ). N&#259;m &#7845;y vào mùa thu, con gái &#273;&#7847;u c&#7911;a 
Tr&#7847;n V&#259;n Khê chào &#273;&#7901;i.
 
V- Nh&#7919;ng N&#259;m &#273;&#7847;u Tiên trên &#273;&#7845;t Pháp
 
N&#259;m 1949, vì b&#7883; l&#7897; nên Tr&#7847;n V&#259;n Khê, sau khi bàn 
v&#7899;i các b&#7841;n, r&#7901;i n&#432;&#7899;c Vi&#7879;t Nam sang Pháp, 
v&#7915;a «lánh n&#7841;n», v&#7915;a du h&#7885;c.
 
T&#7899;i Pháp v&#7899;i hai bàn tay tr&#7855;ng, m&#7897;t b&#7897; 
&#273;&#7891; v&#7843;i tropical, và b&#7843;n h&#7907;p &#273;&#7891;ng 
v&#7899;i các báo k&#7875; phía trên &#273;&#7875; làm «phóng viên.» Tr&#7847;n 
V&#259;n Khê lúc &#7845;y thành ký gi&#7843; chuyên
nghi&#7879;p, có &#273;&#432;&#7907;c th&#7867; nhà báo chuyên nghi&#7879;p do 
s&#7903; Thông tin Pháp c&#7845;p cho.
 
V&#7915;a t&#7899;i Pháp tháng 5, thì tháng 8 cùng &#273;i v&#7899;i h&#7885;c 
sinh Vi&#7879;t Nam tham d&#7921; Liên hoan thanh niên t&#7841;i Budapest 
(HungGia L&#7907;i). Cùng v&#7899;i anh Nguy&#7877;n Ng&#7885;c Hà (hi&#7879;n
gi&#7919; ch&#7913;c Phó tr&#432;&#7903;ng ban Vi&#7879;t ki&#7873;u trung 
&#432;&#417;ng), t&#7893; ch&#7913;c ch&#432;&#417;ng trình v&#259;n ngh&#7879; 
gi&#7899;i thi&#7879;u n&#432;&#7899;c Vi&#7879;t Nam &#273;ang tranh 
&#273;&#7845;u dành t&#7921; do. Tr&#7847;n V&#259;n Khê d&#7921; thi nh&#7841;c
c&#7909; dân t&#7897;c, v&#7899;i hai cây &#273;àn cò và &#273;àn tranh, 
&#273;&#432;&#7907;c Gi&#7843;i nhì, sau Liên Xô, &#273;&#7891;ng h&#7841;ng 
v&#7899;i Mông C&#7893;, tr&#432;&#7899;c Hung Gia l&#7907;i và B&#7843;o Gia 
l&#7907;i. &#273;&#7891;ng th&#7901;i Tr&#7847;n V&#259;n Khê
&#273;&#432;&#7907;c anh &#273;&#7841;i di&#7879;n Kháng chi&#7871;n Vi&#7879;t 
Nam t&#7915; chi&#7871;n khu sang Mi&#7871;n &#273;i&#7879;n &#273;&#7875; 
&#273;i Bupadest, t&#7863;ng «Lá c&#7901; thi &#273;ua» vì &#273;ã gi&#7899;i 
thi&#7879;u có hi&#7879;u qu&#7843; nh&#7913;t trong &#273;oàn, tinh
th&#7847;n kháng chi&#7871;n anh d&#361;ng c&#7911;a dân t&#7897;c Vi&#7879;t 
Nam cho thanh niên nhi&#7873;u n&#432;&#7899;c bi&#7871;t. Sau chuy&#7871;n 
&#273;i Budapest, Tr&#7847;n V&#259;n Khê m&#7845;t h&#7885;c b&#7893;ng 
s&#7855;p &#273;&#432;&#7907;c &#273;&#7875; h&#7885;c Khoa báo
chí t&#7841;i &#273;&#7841;i h&#7885;c Michigan, và không &#273;&#432;&#7907;c 
th&#7867; t&#7841;m trú t&#7841;i Pháp, m&#7895;i ba tháng ph&#7843;i lên 
s&#7903; c&#7843;nh sát Paris trình di&#7879;n.
 
T&#7921; làm vi&#7879;c &#273;&#7875; sinh s&#7889;ng, t&#7915; n&#259;m 1949 
t&#7899;i 1951 &#273;&#7885;c các báo Pháp &#273;&#7875; vi&#7871;t ti&#7871;t 
m&#7909;c «&#273;i&#7875;m baó», làm phóng viên v&#7873; các sinh ho&#7841;t 
Vi&#7879;t ki&#7873;u, và vi&#7871;t du ký, phóng
s&#7921;, và c&#7855;t g&#7903;i v&#7873; toà so&#7841;n nh&#7919;ng bài báo xã 
thuy&#7871;t v&#7873; chánh tr&#7883; qu&#7889;c t&#7871;, và chánh tr&#7883; 
liên h&#7879; &#273;&#7871;n Vi&#7879;t Nam. Nhân làm báo, m&#7899;i thi vào 
tr&#432;&#7901;ng chánh tr&#7883;
n&#7893;i ti&#7871;ng là «Sciences Po» Paris th&#7917; ch&#417;i. 
&#273;&#432;&#7907;c &#273;&#7853;u vào n&#259;m th&#7913; nhì c&#7911;a 
tr&#432;&#7901;ng, Tr&#7847;n V&#259;n Khê h&#7885;c hai n&#259;m trong môn 
Giao d&#7883;ch qu&#7889;c t&#7871;, và h&#7885;c thêm Anh v&#259;n
t&#7841;i &#273;&#7841;i h&#7885;c v&#259;n khoa Paris.
 
Ti&#7873;n h&#7885;c nh&#7901; báo bên nhà hàng tháng chuy&#7875;n ngân. 
Nh&#432;ng báo th&#432;&#7901;ng b&#7883; &#273;óng c&#7917;a. Tr&#7847;n 
V&#259;n Khê ph&#7843;i &#273;i &#273;&#7901;n m&#7895;i t&#7889;i th&#7913; 
n&#259;m, và t&#7889;i ch&#7911; nh&#7921;t t&#7841;i hi&#7879;u c&#417;m «La
Paillote» c&#7911;a bà T&#7915; Bá Hòa &#273;&#7875; &#273;&#432;&#7907;c 
m&#7897;t b&#7919;a c&#417;m ngon và chút ít ti&#7873;n túi. Trong n&#259;m 
sau, m&#7895;i cu&#7889;i tu&#7847;n, gi&#7899;i thi&#7879;u &#273;&#7901;n cò, 
&#273;&#7901;n tranh t&#7841;i nhà hàng «B&#7891;ng
Lai» c&#7911;a ông Bùi V&#259;n Tuy&#7873;n, t&#7841;i vùng Champs Elysées. Ghi 
âm cho hãng d&#297;a hát ORIA, h&#417;n 30 bài nh&#7841;c m&#7899;i c&#7911;a 
L&#432;u H&#7919;u Ph&#432;&#7899;c, Ph&#7841;m Duy, Võ &#273;&#7913;c Thu, 
Nguy&#7877;n
H&#7919;u Ba, Lê Th&#432;&#417;ng, Hùng Lân, v&#7899;i bí danh là H&#7843;i 
Minh (tên c&#7911;a hai &#273;&#7913;a con trai ghép l&#7841;i ).
 
Ngày 10 tháng giêng n&#259;m 1950, con gái út c&#7911;a Tr&#7847;n V&#259;n Khê 
ra &#273;&#7901;&#7883; Tr&#7847;n th&#7883; Th&#7911;y Ng&#7885;c sanh 
t&#7841;i t&#7881;nh V&#297;nh L&#7885;ng Lúc &#7845;y Tr&#7847;n V&#259;n Khê 
&#273;ã &#7903; Pháp ho&#7841;t &#273;&#7897;ng v&#259;n
ngh&#7879; cho H&#7897;i Ái h&#7919;u Vi&#7879;t Ki&#7873;u do GS Ph&#7841;m 
Huy Thông làm h&#7897;i tr&#432;&#7903;ng, ch&#417;i thân v&#7899;i nhà 
vi&#7871;t báo Khuông Vi&#7879;t, nhà th&#417; Nguy&#7877;n V&#259;n C&#7893;n, 
Lê V&#259;n Sáu, lúc &#7845;y là
sinh viên tr&#432;&#7901;ng Chánh tr&#7883; và &#273;&#7841;i h&#7885;c 
v&#259;n khoa (c&#7921;u giáo s&#432; &#273;&#7841;i h&#7885;c s&#432; 
ph&#7841;m Sài Gòn). Tr&#7847;n V&#259;n Khê khi r&#7901;i Vi&#7879;t Nam 
&#273;i sang Pháp thì v&#7907; m&#7899;i c&#7845;n thai có
10 ngày. &#272;&#7913;a con gái út m&#7903; m&#7855;t chào &#273;&#7901;i không 
th&#7845;y m&#7863;t cha và c&#361;ng không bi&#7871;t cha cho t&#7899;i 
n&#259;m 1969 m&#7899;i &#273;&#432;&#7907;c sang Pháp &#273;&#7875; nhìn 
th&#7845;y m&#7863;t cha l&#7847;n &#273;&#7847;u.
 
Mùa hè n&#259;m 1950, Tr&#7847;n V&#259;n Khê sang La Haye, Hòa Lan h&#7885;c 
v&#7873; lu&#7853;t qu&#7889;c t&#7871;, m&#7897;t khóa v&#7899;i Lê Thành Khôi 
(t&#7915;ng làm giáo s&#432; &#273;&#7841;i h&#7885;c Paris, ng&#432;&#7901;i 
vi&#7871;t quy&#7875;n Histoire
du Vietnam &#273;&#432;&#7907;c n&#7893;i ti&#7871;ng)
 
Hè n&#259;m 1951, thi &#273;&#7853;u ra tr&#432;&#7901;ng Chánh tr&#7883; Khoa 
giao d&#7883;ch qu&#7889;c t&#7871;. Nh&#7901; &#273;&#7853;u h&#7841;ng 5, nên 
&#273;&#432;&#7907;c tuy&#7875;n vào ng&#7841;ch th&#432; ký qu&#7889;c 
t&#7871; cho Liên Hi&#7879;p Qu&#7889;c, n&#259;m &#7845;y h&#7885;p
&#273;&#7841;i h&#7897;i t&#7841;i Paris.
 
Trong khi ch&#7901; &#273;&#7907;i nh&#7853;m ch&#7913;c vào mùa thu 1951, thì 
tháng 8, hai tháng sau khi &#273;&#7853;u b&#7857;ng Chánh tr&#7883;, b&#7883; 
&#273;&#432;a vào nhà th&#432;&#417;ng Cochin, b&#7883; gi&#7843;i ph&#7849;u 
g&#7845;p và t&#7915; &#273;ó
&#273;&#7871;n tháng 10 n&#259;m 1954, ph&#7843;i b&#7883; s&#7889;ng «bên 
l&#7873; cu&#7897;c &#273;&#7901;i», &#273;i t&#7915; b&#7883;nh vi&#7879;n 
này, &#273;&#7871;n trung tâm d&#432;&#7905;ng b&#7883;nh n&#7885;, b&#7883; 
gi&#7843;i ph&#7849;u 4 l&#7847;n, và &#273;ã ph&#7843;i u&#7889;ng, và 
b&#7883; tiêm
bao nhiêu th&#7913; thu&#7889;c có th&#7875; ch&#7919;a b&#7883;nh này gây 
b&#7883;nh khác. Ba n&#259;m hai tháng, m&#7899;i &#273;&#432;&#7907;c 
tr&#7903; v&#7873; cu&#7897;c s&#7889;ng bình th&#432;&#7901;ng. Nh&#432;ng 
c&#361;ng nh&#7901; b&#7883; «nh&#7889;t» trong nhà th&#432;&#417;ng
mà Tr&#7847;n V&#259;n Khê có c&#417; h&#7897;i, có thì gi&#7901; 
&#273;&#7885;c bao nhiêu sách t&#7841;i th&#432; vi&#7879;n Paris. Ghi tên 
so&#7841;n lu&#7853;n án Ti&#7871;n s&#297; &#273;&#7841;i h&#7885;c Paris 
n&#259;m 1952, Tr&#7847;n V&#259;n Khê &#273;&#432;&#7907;c các
&#7911;y viên v&#259;n hóa (délégué culturel) c&#7911;a các nhà 
th&#432;&#417;ng dành cho sinh viên nh&#432; Centre de Cure Universitaire 
t&#7841;i rAie sur l'Adour, Postcure Universitaire
t&#7841;i vùng Sceaux, ngo&#7841;i ô Paris, lo vi&#7879;c m&#432;&#7907;n, và 
tr&#7843; sách.
 
T&#7915; n&#259;m 1954, ra kh&#7887;i nhà th&#432;&#417;ng, cho &#273;&#7871;n 
1958, theo h&#7885;c khoa nh&#7841;c h&#7885;c và chu&#7849;n b&#7883; 
lu&#7853;n án Ti&#7871;n s&#297; d&#432;&#7899;i s&#7921; ch&#7881; 
&#273;&#7841;o c&#7911;a các Giáo s&#432; Jacques Chailley, Emile
Gaspardone, và André Schaeffner.
 
Ngoài ra Tr&#7847;n V&#259;n Khê làm nhi&#7873;u công vi&#7879;c &#273;&#7875; 
m&#432;u s&#7889;ng. &#273;áng k&#7875; nh&#7913;t là b&#7889;n vi&#7879;c sau 
&#273;ây:
 
1. Th&#7921;c hi&#7879;n 52 bu&#7893;i nói chuy&#7879;n b&#7857;ng ti&#7871;ng 
Vi&#7879;t cho &#273;ài BBC Luân &#273;ôn v&#7899;i các &#273;&#7873; tài âm 
nh&#7841;c k&#7883;ch ngh&#7879; và chuy&#7879;n c&#7893; tích Vi&#7879;t Nam
 
2. &#273;óng phim cho hãng «Arthur Rank Corporation» bên Anh. Phim tên là «A 
Town Like Alice» (M&#7897;t thành ph&#7889; gi&#7889;ng nh&#432; Alice Springs, 
m&#7897;t thành ph&#7889; gi&#7919;a sa m&#7841;c
bên châu Úc). Phim d&#7921;a theo ti&#7875;u thuy&#7871;t c&#7911;a Nevil 
Shute, Pháp d&#7883;ch tên phim là «Ma vie commence en Malaisie» 
(&#273;&#7901;i tôi b&#7855;t &#273;&#7847;u t&#7915; Mã Lai ). &#273;óng vai 
&#273;&#7841;i
uý Nh&#7921;t Sugaya, cai qu&#7843;n tr&#7841;i tù binh Anh và Úc. &#273;óng 
chung v&#7899;i Peter Finch và Virginia Mac Kenn&#7841; Phim 
&#273;&#432;&#7907;c l&#7921;a chi&#7871;u t&#7841;i Liên hoan phim Cannes 
n&#259;m 1957.
 
3. Trong phim Pháp «La Rivière des Trois Joncques» (Ba chi&#7871;c thuy&#7873;n 
trên con r&#7841;ch), phim gián &#273;i&#7879;p. Tr&#7847;n V&#259;n Khê 
&#273;óng hai vai: vai chánh c&#7843;nh sát tr&#432;&#7903;ng
Vi&#7879;t Nam trong c&#417; quan ph&#7843;n gián &#273;i&#7879;p, vai 
ph&#7909;: ông già Tàu bán &#273;&#7891; c&#7893;. &#273;óng v&#7899;i Jean 
Gaven và Dominiques Wilms.
 
4. L&#7891;ng ti&#7871;ng phim «Gengis Khan» trong vai Th&#7915;a 
t&#432;&#7899;ng Kao L&#7883;nh Vai do tài t&#7917; M&#7929; James Mason 
&#273;óng. Ti&#7871;ng Pháp do Tr&#7847;n V&#259;n Khê nói.
 
Còn l&#7891;ng ti&#7871;ng cho phim «Tarzan n&#7895;i gi&#7853;n» trong vai 
Rokov do d&#432;&#7907;c s&#297; Nguy&#7877;n Tr&#7885;ng Thu, ng&#432;&#7901;i 
ti&#7873;n phong trong vi&#7879;c l&#7891;ng ti&#7871;ng phim ngo&#7841;i 
qu&#7889;c ra ti&#7871;ng Vi&#7879;t
ch&#7911; tr&#432;&#417;ng, và hai phim M&#7877; Tây C&#417; do V&#7841;n Ý 
Phim phát hành. Giám &#273;&#7889;c: ông Hu&#7923;nh T&#7845;n &#273;&#7889;c.
 
L&#7891;ng ti&#7871;ng phim cho m&#7845;y ch&#7909;c phim M&#7929; chuy&#7875;n 
sang ti&#7871;ng Pháp cho các hãng Kikoine, Hen, vv?. &#273;óng phim 
qu&#7843;ng cáo cho xe Renault 4, cho hãng r&#432;&#7907;u Martini,
v.v.
 
Tháng 6 n&#259;m 1958: &#273;&#7853;u Ti&#7871;n s&#297; V&#259;n Khoa (Môn 
Nh&#7841;c H&#7885;c) &#273;&#7841;i h&#7885;c Sorbonn&#7865; T&#7889;i &#432;u 
v&#7899;i l&#7901;i ban khen c&#7911;a giám kh&#7843;o (Mention Très Honorable 
avec félicitations
du Jury). Lu&#7853;n án chánh: Âm nh&#7841;c truy&#7873;n th&#7889;ng 
Vi&#7879;t Nam (La musique vietnamienne traditionnelle/The Traditional 
Vietnamese Music). &#273;&#7873; tài ph&#7909;: 1. Kh&#7893;ng
T&#7917; và âm nh&#7841;c (Confucius et la Musique/Confucius and Music). 2. 
V&#7883; trí âm nh&#7841;c trong xã h&#7897;i Vi&#7879;t Nam (Place de la 
musique dans la société vietnamienne
/ Place of Music in the Vietnamese Society).
 
(còn ti&#7871;p)

       
---------------------------------
Get the Yahoo! toolbar and be alerted to new email wherever you're surfing.
[SMCC] Tran Van Khe - Than The Va Su nghiep Phan 2

Other related posts:
