Toi Ve Que Huong Nhu Chim Ve To

"Tôi v? quê huong nhu chim v? t?..."


Sau hon n?a th? k? ho?t d?ng ? nu?c ngoài, ông tr? v? v?i T? qu?c. Ông b?o, dó 
là quy lu?t t? nhiên c?a m?t ngu?i "thân cu t?i ngo?i" mà "tâm t?i c? huong"...

. V?i cái danh ''S? gi? c?a âm nh?c dân t?c'', giáo su du?c th?y Vi?t Nam d?ng 
? v? trí nào trên b?n d? âm nh?c th? gi?i?

- GS. Tr?n Van Khê: Tru?c dây thì y?u... ghê g?m. Trong m?t cu?n bách khoa t? 
di?n do Konpsp, m?t ngu?i B?, biên so?n, âm nh?c truy?n th?ng Vi?t Nam không
du?c dánh giá dúng m?c. Th?m chí, m?t s? lo?i nh?c c? còn b? d?ch sai nghiêm 
tr?ng. Don c? nhu ''tr?ng quân", h? d?ch là "d?i ch?i", r?i ''dàn t? bà" thành
dàn t? vào bà"... Hay nhi?u nhà nghiên c?u âm nh?c truy?n th?ng trên th? gi?i 
còn tin r?ng, âm nh?c Vi?t Nam là m?t ph?n c?a Trung Qu?c...

Nam 1960, m?t cu?n t? di?n âm nh?c th? gi?i du?c biên so?n. Lúc ?y tôi v?a sáng 
l?p Trung tâm Nghiên c?u nh?c Dông phuong nên ngu?i ch? biên có cho tôi
xem b?n th?o. Tôi r?t "t?i thân". Trong cu?n t? di?n dó, Trung Qu?c có 24 
trang, ?n D? cung 24 trang, Nh?t B?n có 20 trang, hay m?t nh?c si phuong Tây
lên t?i m?y ch?c trang. V?y mà, ch?ng có dòng nào nh?c t?i âm nh?c truy?n th?ng 
Vi?t Nam. Tôi c?: "Dây th?c ch?t là l?ch s? nh?c c? di?n phuong Tây ch?
dâu ph?i th? gi?i!". Ngu?i ch? biên b?o: "Th? ông có b?ng lòng vi?t l?ch tâm 
nh?c Vi?t Nam không?". Tôi b?ng lòng. Tuy nhiên, s? lu?ng trang dã du?c ?n
d?nh, nên H?i d?ng Biên so?n ph?i c?t xén b?t các nu?c khác, d? cho Vi?t Nam 
du?c 9 trang. Tôi dã vi?t l?ch s? âm nh?c Vi?t Nam trên 9 trang dó.

. Vi?c ''Không gian van hóa c?ng chiêng'' du?c UNESCO công nh?n ''Ki?t tác 
truy?n kh?u và di s?n van hoá phi v?t th? c?a nhân lo?i'' là ni?m t? hào c?a
chúng ta. Th? nhung, ph?i chang, dó cung là m?t n?i lo? B?i l?, thu?ng thì 
nh?ng th? s?p m?t di m?i du?c ngu?i ta ''v?i vàng'' trân tr?ng và tìm cách gìn
gi?, thua giáo su!

- Cách dây chua lâu, tôi dã vi?t bài ''Can b?nh mãn tính c?a âm nh?c dân t?c 
Vi?t Nam". Bài vi?t dó khá dài, tôi ch? tóm t?t l?i th? này. D?a nh? gi? sinh
ra dã không còn ti?ng hát ru c?a ngu?i m?. L?n lên không còn du?c nghe nh?c dân 
t?c, không du?c d?i ca nam-n?... Trên dài, âm nh?c dân t?c "b?" phát th?t
khuya ho?c th?t s?m. H?c dàn cò thì b? coi thu?ng. H?c dàn violon thì du?c coi 
là sang tr?ng. C?ng chiêng b? dánh theo ki?u dô, rê, mi ho?c bán ph? li?u.
Ngu?i ta l?i còn nói nâng cao âm nh?c dân t?c. Ai dánh giá âm nh?c dân t?c th?p 
mà ph?i nâng cao?

Cái l?i dó không hoàn toàn thu?c v? thanh niên Vi?t Nam. Chúng ta không may b? 
thu?c d?a m?y ch?c nam, b? van hóa phuong Tây tràn vào... Nhi?u ngu?i m?c
c?m dã b?t chu?c ngu?i phuong Tây.

. Theo giáo su, chúng ta ph?i làm gì?

Mu?n tr? ''can b?nh" này ph?i tr? t? can ch? không ph?i t? ch?ng. Ph?i có chính 
sách rõ ràng ?ng h? âm nh?c dân t?c. Tru?c kia, chúng ta chua có m?t hình
th?c hay chuong trình nào d? b?o t?n âm nh?c dân t?c. Vài nam tr? l?i dây, Nhà 
nu?c dã b?t d?u quan tâm d?n vi?c b?o t?n ngu?n tu li?u quý này. Vi?t Nam
c?n có d?nh hu?ng d? b?o t?n và tôn vinh âm nh?c dân t?c b?ng cách thuy?t ph?c, 
gi?ng d?y v? âm nh?c dân t?c t?i các tru?ng h?c hay qua các phuong ti?n
thông tin d?i chúng...

V?y còn nh?ng thành qu? sau m?y ch?c nam d?y âm nh?c truy?n th?ng c?a giáo su?

Nhung dáng bu?n, dó h?u h?t là sinh viên nu?c ngoài. Trong s? 400 sinh viên tôi 
d?y ? D?i h?c Sorbonne thì 200 ngu?i mê và tìm mua dia ca trù. Th?m chí,
có m?t sinh viên n? còn d?nh làm lu?n án cao h?c v? ca trù. Tôi ngan cô ?y, 
ngu?i Vi?t Nam còn chua làm du?c n?a là... V?y mà, cô ?y v?n quy?t làm. Cô
?y dã sang Vi?t Nam 2 tháng, xu?ng t?n L? Khê nghe bà Mùi hát. Lúc tr? bài b?ng 
b?n ''H?ng H?ng, Tuy?t Tuy?t'', ngh? nhân dánh tr?ng khen cô ?y t?i 16
l?n. Khi tr? v? Pháp, cô ?y hát l?i cho tôi nghe. Tôi v?a nghe v?a ch?y nu?c 
m?t, không h?t n?i bài. Cô ?y cung khóc và nói b?ng ti?ng Vi?t r?t s?i: "Th?y
oi, cho con làm d?a con tinh th?n c?a th?y!''.

. Thua giáo su, nhu th? có ph?i là m?t ngh?ch lý? Ngu?i nu?c mình thì là không 
mê âm nh?c dân t?c trong khi ngu?i nu?c ngoài l?i quy?t chí theo h?c th?
mình ''b? quên''?

- Dó là do nh?n th?c! Nhi?u ngu?i dã không nhìn nh?n dúng v? giá tr? âm nh?c 
c?a chính noi mình sinh ra. Nh?c phuong Tây có các thang âm bình quân. Trong
khi dó, thang âm c?a Vi?t Nam, Trung Qu?c khác, ?n D? khác... Á Châu có không 
bi?t bao nhiêu cách d?ng thang âm. Dó là di?u khi?n ngu?i phuong Tây r?t
kính tr?ng. Tôi don c? nhu ca trù. Ti?ng phách trong ca trù chia th?i gian d?u 
và không d?u, có ti?t t?u m?t âm m?t duong. Cách hát c?a ca trù r?t d?c
bi?t. Ph?i ém hoi, hát không du?c c?n m? l?n, nhung v?n ph?i tròn vành rõ 
ti?ng. Khi tr?ng dánh "tom, chát'' ''song châu", t?c hai gi?t l?. Dánh liên t?c
là ''liên châu". Gi?ng cho ''ngu?i Tây" nhu th?, h? hi?u và yêu ca trù ngay. 
Còn ngu?i Vi?t thì... V? v?i c? huong, ph?i chang là d? có th? "làm'' nhi?u
hon cho âm nh?c dân t?c, thua giáo su?

Tôi v? c? huong nhu chim v? t?, nh?c g?p nu?c. Tôi th?t không ng?, c? nh?ng 
ngu?i lao d?ng nghèo kh? cung bi?t d?n tôi. Có l?n, m?t anh xích lô h?i tôi:
"Giáo su Tr?n Van Khê ph?i không?''. Hoi ng? ngàng, tôi tr? l?i: ''Vâng". Anh 
ta ti?p: "Âm nh?c dân t?c Vi?t Nam!''. Tôi c?m d?ng mu?n khóc.

Ch? ? c?a tôi t?i Vi?t Nam cung là noi tôi ti?p t?c công vi?c nghiên c?u, gi?ng 
d?y, g?p g? các b?n bè trong vi?c b?o t?n và phát huy v?n âm nh?c truy?n
th?ng. Dó cung là noi tàng tr? tu li?u tôi thu th?p t? m?y ch?c nam nay...

. Giáo su dã tìm du?c ngu?i d? truy?n ''y bát''?

- Ngu?i mu?n nghiên c?u âm nh?c truy?n th?ng ngoài v?n Hán h?c còn ph?i có thêm 
ti?ng ngo?i qu?c. Nhu th?, ra th? gi?i, nói v? âm nh?c truy?n th?ng nu?c
mình, ngu?i ta m?i hi?u du?c. Nam 1979, tôi dã nói v?i anh T? H?u cho m?t ngu?i 
di theo d? tham d? các h?i ngh? qu?c t? vài nam. Còn bây gi?, tôi dang
d? ngh? anh Tô Ng?c Thanh thay th?. Con trai tôi là Tr?n Quang H?i cung khá 
v?ng các hoi, di?u nhung chua sâu.

. Giáo su còn di?u gì chua làm du?c?

Ngu?i ta trách tôi, ông Khê là ngu?i mi?n Nam sao không d? c? âm nh?c c?a mi?n 
Nam. Thú th?c, âm nh?c truy?n th?ng c?a mi?n Nam n?i tr?i nh?t là d?n ca
tài t?. Tuy nhiên, lo?i hình âm nh?c này chua có b? dày l?ch s? (m?i xu?t hi?n 
? th? k? 19) và không có chi?u sâu nhu ca trù. Tôi là ngu?i mi?n Nam, nhung
không th? vì th? mà nh?m m?t...

. C?m on giáo su v? cu?c ph?ng v?n!

Theo Ti?p th? Xuân 2006

Nguyen Khanh Quoc
Home: 
543 / 21 Cach Mang Thang Tam Street, district 10 Ho Chi Minh City.
Tel: 
84-8-8625-846
Mobile: 
84-907-999-012
e-mail:
 khanhquoc78@xxxxxxxxx
Skype name: 
nguyenkhanhquoc
Yahoo ID: 
khanhquoc78

Other related posts:

  • » Toi Ve Que Huong Nhu Chim Ve To