Toi Con Mac No Nguoi Khiem Thi Viet Nam

Toâi coøn maéc nôï ngöôøi khieám thò Vieät Nam





OÂng Hideo Kumaki

Thö vieän chöõ noåi ñaàu tieân ôû VN ñöôïc khai tröông taïi Trung taâm Phuïc 
hoài chöùc naêng cho ngöôøi khieám thò (Haø Noäi) vaøo saùng moät ngaøy cuoái 
thu ñaàu ñoâng. OÂng Hideo Kumaki - Giaùm ñoác döï aùn - laëng leõ luøi laïi 
phía xa, ngaém nhin nhöõng ñoâi tay rôø raãm töøng trang saùch chöõ noåi. 

OÂng baûo nhöõng ngaøy cuoái ñôøi, oâng daønh heát söùc ñeå thöïc hieän taâm 
nguyeän "vì Vieät Nam" cuûa mình. OÂng seõ trôû laïi Vieät Nam moät ngaøy gaàn 
nhaát ñeå thöïc hieän döï aùn Chuyeån giao coâng ngheä saûn xuaát giaáy töø 
thaân caây chuoái. Vaø "neáu toâi coù meänh heä gì thì haõy hieán xaùc toâi cho 
y hoïc Vieät Nam".

* Toâi laáy laøm thaéc maéc khi oâng noùi nhieàu ñeán cuïm töø "maéc nôï ngöôøi 
khieám thò Vieät Nam". Ñieàu gì khieán oâng quan taâm ñeán ngöôøi khieám thò ?

- Toâi ñeán Haø Noäi taùm laàn roài, vaø ñieàu khieán toâi raát ngaïc nhieân 
laø treân ñöôøng phoá Haø Noäi xe coä taáp naäp maø ngöôøi khieám thò vaãn 
thaûn nhieân di laïi vôùi caây gaäy doø ñöôøng. Toâi hoûi thì moïi ngöôøi baûo 
raèng, hoï phaûi kieám soáng. Baùn veù soá, baùn taêm tre, choåi vaø nhöõng 
thöù laët vaët. Toâi ñeán huyeän Haø Quaûng tænh Cao Baèng vaø ñi moät soá 
vuøng noâng thoân thaáy ngöôøi khieám thò coøn soáng chaät vaät veà kinh teá, 
haàu nhö hoï khoâng ñöôïc hoïc haønh. Taïi moät soá tröôøng chuyeân daïy treû 
khieám thò, caùc em phaûi hoïc chay, khoâng coù saùch giaùo khoa chöõ noåi. 
Toâi thaáy ngöôøi khieám thò bò thieät thoøi quaù. Qua troø chuyeän vôùi hoï, 
toâi thaáy hoä raát thích ñöôïc hoïc chöõ ñeå môû roäng hieåu bieát... nhöõng 
ngaët moät noãi laø thieáu saùch chöõ noåi. 

Trôû veà Nhaät, toâi keå laïi cho baø Uchida Kuniko - Giaùm ñoác xöôûng in 
saùch chöõ noåi - nghe nhöõng thieät thoøi cuûa ngöôøi khieám thò ôû Vieät Nam 
vôùi mong muoán laø coù ñöôïc söï chia seû cuûa baø, bôûi baø cuõng laø ngöôøi 
khieám thò neân deã coù söï ñoàng caûm. Toâi vaãn cöù mong uôùc laø phaûi coù 
moät thö vieän chöõ noåi cho ngöôøi khieám thò, treû em khieám thò seõ coù 
saùch giaùo khoa ñeå hoïc, ngöôøi khieám thò coù ñieàu kieän môû mang ñöôïc 
hieåu bieát. Baø Kuniko raát nhieät tình uûng hoä yù töôûng cuûa toâi. 

Caùc nhaø Quoác teá ngöõ Nhaät Baûn quyeát ñònh thaønh laäp Toå chöùc Hôïp taùc 
quoác teá (AIKO) vôùi muïc ñích chuyeân laøm caùc döï aùn giuùp ñôõ Vieät Nam. 
Thö vieän chöõ noåi laø döï aùn ñaàu tieân cuûa AIKO. Toâi thaáy loøng mình 
nheï nhoõm khi taâm nguyeän vì ngöôøi khieám thò Vieät Nam cuûa toâi ñaõ thöïc 
hieän ñöôïc. So vôùi ngöôøi khieám thò ôû Nhaät baûn thì ngöôøi khieám thò ñaát 
nöôùc baïn coøn thieät thoøi nhieàu quaù. Toâi thaáy mình coøn phaûi laøm theâm 
nhieàu vieäc nöõa cho ngöôøi khieám thò VN.

Coù ñöôïc 10 trieäu yeân Nhaät do JICA taøi trôï, oâng Kumaki "oâm" sang Vieät 
Nam cuøng caùc nhaø Quoác teá ngöõ Vieät Nam trieån khai döï aùn "Thö vieän 
chöõ noåi". Baø Ngoïc Lan, moät coäng söï cuûa oâng, keå laïi raèng, maáy ngaøy 
ñaàu oâng Kumaki coøn ôû khaùch saïn, ñeán böõa côm moïi ngöôøi chuaån bò cho 
oâng moät böõa aên raát Nhaät Baûn. Khoâng ñöôïc moät tuaàn, oâng Kumaki ñeà 
ñaït nguyeän voïng laø ñöôïc "cuøng aên, cuøng ôû" vôùi ngöôøi khieám thò taïi 
Trung taâm Phuïc hoài chöùc naêng cho ngöôøi khieám thò. Ai cuõng aùi ngaïi 
bôûi neáu oâng ôû trung taâm thì tieän nghi thieáu thoán, aên uoáng vôùi hoïc 
vieân khieám thò moãi böõa coù 2.500 ñoàng. "OÂng aáy ñaõ quyeát thì coù maø 
trôøi caûn" - baø Ngoïc Lan cheùp mieäng.

Caên phoøng cuûa oâng khaù nhoû, khoâng ñieàu hoaø nhieät ñoä. Ñeán böõa aên, 
oâng xuoáng nhaø aên taäp theå cuøng aên vôùi hoïc vieân khieám thò. Moät baùt 
canh maø coâ caáp döôõng naáu kheùo ñeán möùc maø chæ thaáy haønh, maøu vaøng 
cuûa môõ noåi leân coøn ôû döôùi chæ toaøn laø nöôùc. Moät ñóa rau muoáng xaøo 
vaø ñóa thòt lôïn kho cuû caûi. 

Taùm thaùng trôøi oâng Kumaki ñaõ hoaøn taát "Thö vieän chöõ noåi". Töø ñoù 
nhöõng trang saùch giaùo khoa ñaàu tieân baèng chöõ noåi ñaõ ñöôïc in töø thö 
vieän, cung caáp cho hoïc sinh khieám thò ôû moïi mieàn. 

* Coäng söï cuûa oâng - nhöõng nhaø Quoác teá ngöõ Vieät Nam - keå laïi raèng 
moãi laàn ñeán Vieät Nam oâng laïi baûo thaáy theâm nhöõng ñieàu "môùi vaø 
laï"? 

- Naøy - oâng noùi nhö maëc caû - toâi chæ noùi ñeán ñieàu môùi laø laï chöù 
khoâng phaûi noùi ñeán söï thay ñoåi cuûa ñaát nöôùc baïn ñaâu nheù. Ví duï 
naêm 1992, laàn ñaàu tieân toâi ñeán Vieät Nam ai cuõng goïi toâi laø "ngöôøi 
Nhaät", baây giôø trôû laïi thì moïi ngöôøi laïi goïi laø "oâng OÂsin". Toâi 
coù caûm nhaän laø ôû Vieät Nam ñang coù "moát" OÂsin thì phaûi. Bôûi döôøng 
nhö trong moãi caâu chuyeän thöôøng ngaøy cuûa moïi ngöôøi, toâi cöù thaáy noùi 
nhieàu ñeán chuyeän OÂsin. Theá laø ngöôøi Vieät Nam giaøu hôn ngöôøi Nhaät 
chuùng toâi roài ñaáy. ôû Nhaät, ít gia ñình daùm thueâ ngöôøi giuùp vieäc 
laém. Phuï nöõ Nhaät cuõng khoâng coøn thích laøm ngheà naøy, hoï tìm ñeán caùc 
coâng sôû.

Haøng quaùn nhieàu hôn, traøn ra caû væa heø, toâi raát thích aên phôû Haø 
Noäi, thòt choù cheá bieán nhieàu moùn, raát ngon vaø moùn tieát canh cuõng 
raát laï mieäng. Nhöng toâi thaáy hôi laï khi moïi ngöôøi thaûn nhieân ngoài 
aên vaø laïi aên raát ngon khi döôùi chaân traøn ngaäp giaáy, xöông xaåu... 

Thaáy toâi khoâng coù phaûn öùng tröôùc lôøi than phieàn cuûa mình, oâng hoûi 
raát thaønh thaät: "Coù phaûi ñoù laø ñaëc tröng cuûa quaùn aên væa heø Haø 
Noäi?". Toâi thoaùng ngöôïng nguøng... Baø Ngoïc Lan ñaõ nhanh trí ñaët caâu 
hoûi thay cho toâi baèng ngoân ngöõ quoác teá Esperanto.

* OÂng coù theå noùi roõ hôn veà döï aùn laøm giaáy in chöõ noåi vaø caû moät 
"döï aùn" rieâng cuûa oâng khieán chuùng toâi baát ngôø?

- Vì ngöôøi khieám thò vaø ngöôøi noâng daân Vieät Nam, hoï thoâi thuùc toâi 
phaûi trôû laïi VN trong moät ngaøy sôùm nhaát. 

Nhöõng laàn ñeán Vieät Nam, toâi thaáy ôû ñaâu cuõng troàng chuoái. Nhìn thaáy 
thaân chuoái vöùt ñi toâi thaáy phí quaù. Trong khi ñoù, moät ngöôøi baïn cuûa 
toâi - Giaùo sö Morishi, giaûng vieân Tröôøng Ñaïi hoïc Toång hôïp Nagoya - ñaõ 
coù coâng trình nghieân cöùu ñöôïc ñöa vaøo saûn xuaát thaønh coâng, coâng 
ngheä saûn xuaát giaáy töø thaân caây chuoái. Toâi nghó raèng, neáu coâng ngheä 
naøy ñöôïc ñöa vaøo aùp duïng taïi Vieät Nam noù seõ ñem laïi lôïi ích kinh teá 
raát cao cho ngöôøi noâng daân, ñaëc bieät laø saûn xuaát giaáy ñeå in chöõ 
noåi, giaûm giaù thaønh cuûa loaïi giaáy ñaëc bieät naøy xuoáng raát thaáp. 
Taâm nguyeän cuoái cuøng cuûa toâi laø phaûi ñöa ñöôïc coâng ngheä naøy vaøo 
Vieät Nam trong thôøi gian sôùm nhaát. 

Trôû veà Nhaät, chuùng toâi laïi ñi tìm nguoàn taøi trôï. OÂng baïn giaùo sö 
cuûa toâi raát saün saøng chuyeån giao coâng ngheä, nhöng vaán ñeà caàn nhaát 
laø voán. Hai döï aùn "Thö vieän chöõ noåi" vaø "Chuyeån giao coâng ngheä saûn 
xuaát giaáy töø thaân caây chuoái" laø taâm nguyeän trong nhöõng ngaøy cuoái 
ñôøi cuûa toâi. Naêm nay toâi ñaõ 75 tuoåi roài. Trong di chuùc toâi coù 
nguyeän voïng, hieán xaùc cho khoa hoïc. Nhöng vì thöïc hieän taâm nguyeän cuûa 
mình toâi nghó laøm döï aùn laø phaûi ôû Vieät Nam thôøi gian laâu, vì theá 
toâi cuõng noùi vôùi con caùi raèng, neáu trong thôøi gian ôû Vieät Nam, toâi 
coù meänh heä gì thì haõy hieán xaùc cho y hoïc Vieät Nam. 

Toâi vaãn noùi vôùi caùc ngöôøi baïn - caùc nhaø Quoác teá ngöõ Vieät Nam - 
raèng ôû Nhaät toâi laø ngöôøi ngheøo, coøn ôû Vieät Nam thì toâi laø ngöôøi 
giaøu coù. 

* Ñoùn nhaän Huy chöông Höõu nghò do Nhaø nöôùc Vieät Nam trao taëng, oâng laïi 
"cöù" töï kieåm ñieåm xem mình coù xöùng ñaùng nhaän danh hieäu cao quyù ñoù 
khoâng? Vì sao vaäy, thöa oâng?

- Toâi laïi nghó raèng, nhöõng ñieàu toâi ñaõ laøm vì toâi ñaõ laø ngöôøi baïn 
thaân thieát cuûa nhaân daân Vieät Nam töø hôn boán möôi naêm qua chöù khoâng 
phaûi ñeán baây giôø toâi môùi laø baïn. Moät nhaø vaên Phaùp ñaõ noùi: "Quoác 
teá ngöõ laø vuõ khí giaûi phoùng con ngöôøi". Toâi laø thôï thuû coâng neân 
toâi khoâng heà nghi ngôø ñieàu ñoù maø laøm theo lôøi giao huaán ñoù. Vaø toâi 
ñaõ hoïc Quoác teá ngöõ, nhôø vaäy maø toâi ñaõ coù yù thöùc veà tình ñoaøn 
keát höõu nghò ñoái vôùi coâng nhaân treân toaøn theá giôùi. Töø khi toâi bieát 
ñeán caùc hoaït ñoäng cuûa caùc nhaø Quoác teá ngöõ Vieät Nam, toâi thöôøng 
xuyeân trao ñoåi vôùi nhaø Quoác teá ngöõ Ñaøo Anh Kha. Trong thôøi kyø ñaát 
nöôùc chieán tranh, bom raûi daøy ñaëc maø vaãn xuaát baûn raát nhieàu saùch 
Quoác teá ngöõ, khieán caùc nhaø Quoác teá ngöõ treân theá giôùi ngaïc nhieân 
vaø nhôø ñoù toâi ñaõ ñoïc vaø dòch sang tieáng Nhaät raát nhieàu baøi vaø 
truyeän ñeå giôùi thieäu treân caùc tôø baùo daân chuû. Cuoäc ñaáu tranh khoâng 
meät moûi cuûa nhaân daân Vieät Nam ñaõ mang laïi cho toâi nghò löïc.

Naêm 1963, khi ñeá quoác Myõ gaây söï kieän Vònh Baéc Boä vaø chính quyeàn Saøi 
Goøn tieán haønh caùc cuoäc ñaøn aùp Phaät giaùo, thì ôû Nhaät Baûn, oâng Hideo 
Kumaki ñaõ töï nguyeän trôû thaønh moät chieán só trong phong traøo phaûn ñoái 
chieán tranh Myõ xaâm löôïc Vieät Nam. Laø Ñaûng vieân Ñaûng Coäng saûn Nhaät 
Baûn, oâng Kumaki tham gia caùc cuoäc bieåu tình do Ñaûng Coäng saûn Nhaät 
Baûn, cuøng caùc nhaø Quoác teá ngöõ Nhaät Baûn ñoøi Myõ chaám döùt cuoäc 
chieán tranh xaâm löôïc ôû Vieät Nam. Khoâng chæ rieâng oâng maø caû gia ñinh 
Kumaki ñeàu ñaõ xuoáng ñöôøng vì nhaân daân Vieät Nam.

Traàm ngaâm giaây laùt, oâng hoài töôûng laïi caû chaëng ñöôøng hôn 40 naêm 
luoân luoân saùt caùnh vôùi nhaân daân Vieät Nam roài keå :

- Qua hoaït ñoäng phong traøo, toâi caøng ngaøy caøng nhaän ra laø ñeå ñoäng 
vieân ñöôïc nhieàu taàng lôùp nhaân daân Nhaät Baûn uûng hoä cuoäc ñaáu tranh 
cuûa nhaân daân Vieät Nam hôn nöõa thì ñieàu caàn thieát phaûi laøm cho hoï 
hieåu saâu saéc hôn nhaân daân VN, nhaát laø veà vaên hoaù, lòch söû vaø ñaëc 
bieät laø truyeàn thoáng ñaáu tranh baûo veä ñoäc laäp, tính chaát chính nghóa 
cuûa cuoäc ñaáu tranh giaûi phoùng ñaát nöôùc VN. Nhôø "ngoân ngöõ" Esperanto, 
toâi ñaõ dòch "Hoøn ñaát" cuûa Anh Ñöùc, "Con traâu" cuûa Nguyeãn Vaên Boång, 
"Chieác löôïc ngaø" cuûa Nguyeãn Quang Saùng, "Böôùc ñöôøng cuøng" cuûa Nguyeãn 
Coâng Hoan...

Vôùi toâi, nhöõng gì laøm lôïi cho Vieät Nam laø toâi laøm, cho duø ñoù laø 
vieäc nhoû nhaát nhö toâi ñaõ töøng ñöùng giöõa phoá baùn haøng kyû nieäm ñeå 
laáy tieàn uûng hoä Vieät Nam... 

Trong buoåi leã trao taëng Huy chöông Höõu nghò cho oâng Hideo Kumaki, nhaø 
Quoác teá ngöõ Vieät Nam Ñaøo Anh Kha ñaõ nhaéc laïi lôøi taâm söï cuûa ngöôøi 
baïn mình: "Chæ sau khi ñaõ laøm quen vôùi caùc nhaø Quoác teá ngöõ Vieät Nam, 
Esperanto môùi trôû thaønh moät lyù töôûng ñoái vôùi toâi chöù khoâng coøn chæ 
laø moät troø chôi. Bôûi vì Vieät Nam ñaõ nhaäp vaøo traùi tim toâi vaø giuùp 
ñôõ Vieät Nam ñaõ trôû thaønh lyù töôûng cuûa cuoäc ñôøi toâi". OÂng ñaõ noùi 
vôùi Kumaki raèng: "Ñoàng chí hoaøn toaøn xöùng ñaùng vôùi söï toân vinh cuûa 
ñaát nöôùc chuùng toâi".

Theo Lao Ñoäng

Other related posts: