Tho Toi: Dau An Doi Toi

Nhà tho H?u Loan: "Tho tôi, d?u ?n d?i tôi"

Nhà tho H?u Loan
Hon m?t nam sau ngày H?u Loan chuy?n nhu?ng quy?n s? d?ng bài tho
Màu tím hoa sim
cho Công ty di?n t? Vitek, tôi quay l?i thôn Vân Hoàn, xã Nga Linh, huy?n Nga 
Son (Thanh Hoá) và có cu?c trò chuy?n v?i lão nhà tho v?a bu?c sang tu?i 87.

Cu?c d?i ông tr?i qua quá nhi?u thang tr?m. Tham gia kh?i nghia giành chính 
quy?n, là ?y viên Thông tin tuyên truy?n c?a ?y ban lâm th?i t?nh Thanh Hoá,
sau dó v? công tác t?i H?i Nhà van Vi?t Nam... Nhung r?i sau th?i k? "nhân van 
giai ph?m", ông dã v? s?ng ?n d?n t?n bây gi?.

Nhà tho H?u Loan cho bi?t, k? t? sau ngày "bán" bài tho Màu tím hoa sim (100 
tri?u d?ng) d?n nay dã có m?t s? t? ch?c, cá nhân khác ? trong và ngoài nu?c
d?n d?t v?n d? mu?n du?c khai thác toàn b? nh?ng tác ph?m thi ca do ông sáng 
tác. Song ông không d?ng ý b?i nhi?u lý do.

Cái lý do co b?n nh?t là: "Tho tôi làm ra không ph?i d? bán. Tôi làm tho ch? 
y?u là d? ph?c v? cho phong trào cách m?ng d?u tranh ch?ng gi?c ngo?i xâm c?a
quân và dân ta. D? ca ng?i tình con ngu?i v?i con ngu?i và d? chép l?i nh?ng 
câu thiên tình s? d?p nh?t mà tôi dã g?p, dã ch?ng ki?n. Nh?ng bài tho dó,
gi? nó dã tr? thành tài s?n chung c?a m?i ngu?i r?i". Ông cung cho bi?t, nh?ng 
bài tho do ông sáng tác d?n gi? phút này dã b? th?t l?c r?t nhi?u, do ông
không có thói quen ghi chép và luu tr?.

Tuy nhiên, nh?ng tác ph?m thi ca c?a nhà tho H?u Loan khó có th? l?n di dâu 
du?c vì nó có m?t bút pháp riêng, t?o nên m?t phong cách d?c bi?t, mà Tình th?
dô c?a ông do Duong Tu?ng và M?c Lân nh? l?i vào cu?i nam 2004 là m?t ví d? r?t 
c? th?. Hi?n H?u Loan dã giao toàn quy?n vi?c suu t?m, luu tr? các tác
ph?m tho do ông sáng tác cho ngu?i con trai th? 8.

Dó là anh Nguy?n H?u Dán - cán b? Cty Tu b? di tích và Thi?t b? van hoá trung 
uong thu?c B? VH-TT. Anh Dán cho hay, d?n nay anh dã "tìm th?y" du?c c? th?y
60 bài tho c?a ông sáng tác. Có nh?ng bài anh ch? suu t?m du?c 4-5 câu, nhung 
cung có nh?ng "tru?ng ca" dài t?i 60 trang.

Anh Dán cho bi?t vi?c suu t?m tuy r?t khó khan, nhung vì trân tr?ng nh?ng giá 
tr? trong tho, dã có nh?ng ngu?i t? mang tho d?n dua l?i ông sau nhi?u nam
th?t l?c. M?i dây nh?t, bà Nguy?n Th? Thanh ? du?ng Tr?n Hung D?o (Hà N?i) dã 
g?i l?i cho nhà tho H?u Loan m?t bài tho vô d?.

Bài tho ca ng?i nh?ng y, bác si dã h?t lòng cham sóc cho các thuong binh tr? v? 
sau tr?n chi?n ch?ng l?i k? thù xâm lu?c b?o v? t? qu?c. Bài tho có do?n.
"... Áo qu?n loang b?t m?/ V?t thuong nhày hôi tanh/ Em dem v? gi?t giu/ Chong 
dèn vá thâu canh/ Mai nh?ng ngu?i vui du?c áo lành...". Vào m?t th?i di?m
nào dó thích h?p anh Nguy?n H?u Dán s? cho ra m?t Toàn t?p H?u Loan.

* Ch?c bác v?n còn nh? c?m xúc c?a mình khi vi?t nên bài Màu tím hoa sim du?c 
nhi?u ngu?i coi là m?t "ki?t tác" c?a thi ca VN th? k? 20?

- Làm sao tôi có th? quên du?c di?u dó. Màu tím hoa sim là màu tang thuong c?a 
m?t tình yêu d?nh m?nh, tình v? ch?ng ng?n ng?i mà gi? dây nó ch? còn l?i
trong ký ?c c?a riêng tôi. Dó là m?t m?i tình ly k? nh?t và tôi là ngu?i may 
m?n nh?t du?c t?o hoá ban t?ng. Ngày tôi d?t chân d?n gia dình ông Lê D? K?
(sau này là nh?c ph?) làm gia su cho ba ngu?i con trai c?a ông, cung là ngày v? 
ông ?y sinh h? m?t bé gái xinh x?n.

Nhung có m?t di?u khác thu?ng ? ch? là cô bé không c?t ti?ng khóc chào d?i nhu 
m?i d?a tr? khác. Gia dình h? mang cô bé d?t lên trên n?p m?t cái thùng phuy
d? c?u nguy?n m?t di?u gì dó, tôi tò mò l?i ng?m nhìn thì cô bé nho?n mi?ng 
cu?i v?i tôi. L?n lên, tôi di dâu cô bé ?y cung dòi di theo.

Và còn m?t di?u k? l? n?a là khi tôi quay tr? l?i làm gia su d?y h?c cho chính 
cô bé sau này là v? mình, nhà ông tham K? lúc nào cung có vài ba muoi ngu?i
an, k? ? h?u h? th? nhung cô ta luôn gi? vali và không cho b?t k? ai gi?t qu?n 
áo c?a tôi, mà t? tay cô ?y gi?t, là l?y r?i g?p x?p vào vali cho tôi.

Cô bé càng l?n càng d?p, m?t v? d?p thánh thi?n. Chúng tôi cu?i nhau ngày 
16-2-1949 thì d?n ngày 29-5 cùng nam dó, v? tôi tên là Lê D? Ninh m?t do ch?t
du?i, khi tôi dang ho?t d?ng cách m?ng ? Nua (huy?n Tri?u Son, Thanh Hoá). Dau 
thuong này kéo dài l?m. Và cung chính vì l? dó nên sau khi cô ?y m?t, tôi
có ý d?nh không l?y v? n?a. M?i l?n nh? t?i cô ?y là tôi l?i "khóc" ra m?t 
quãng c?a bài tho Màu tím hoa sim hoàn ch?nh bây gi?.

* Nhung r?i d?nh m?nh l?i d?t bác d?n v?i m?t ngu?i ph? n? khác, s?ng cùng bác 
d?n ngày hôm nay và dã sinh cho bác t?i 10 ngu?i con.

- Ngu?i v? th? hai là bà Ph?m Th? Nhu, s?ng v?i tôi hon 50 nam r?i. Bà ?y cung 
là m?t ngu?i ph? n? sâu s?c. Tôi v?n chua th? nào quên du?c hình ?nh c?a
m?t cô bé vào m?i bu?i chi?u l?i lén lút d?ng bên ngoài song c?a s? nghe tôi 
gi?ng Ki?u ? tru?ng Mai Anh Tu?n. Khi g?p nhau, cô bé ?y m?i nói vì di nghe
tôi gi?ng Ki?u nên nhi?u hôm d? trâu an lúa, nên b? b?t ph?t. Thì ra cô ta cung 
là ngu?i có tâm h?n. Khi?n tôi v?n ph?i suy nghi r?t nhi?u m?i có quy?t
d?nh này. R?t may là s? quy?t d?nh c?a tôi dã không nh?m.

* V?i bác, di?u tâm d?c nh?t trong nh?ng tác ph?m c?a mình là gì, có th? d?nh 
nghia du?c không?

- Trong tho tôi có ni?m khát khao cháy b?ng cho m?t d?t nu?c du?c t? do, cho 
dân t?c du?c gi?i phóng kh?i ách dô h?, dó là ni?m l?n nh?t. Còn nh?, ngày
dó có m?t viên trung tu?ng ph?c v? cho th?c dân Pháp du?c giao nhi?m v? theo 
dõi d? ám sát tôi. Vì lý do gì thì tôi không bi?t, nhung ông ?y dã tìm g?p
và nói v?i tôi r?ng, khi ông ta d?c xong bài tho Yên Mô thì ông ?y dã t? b? ý 
d?nh ám sát tôi. Ông ?y r?t yêu bài tho Yên Mô c?a tôi vi?t v? quê huong
ông.

Viên trung tu?ng nói, m?i m?t lúc ông nh? quê là l?i d?c bài tho Yên Mô. M?i 
lúc d?nh gi?t tôi, viên tu?ng l?i nh? d?n quê mình nên l?i thôi. Nhà nghiên
c?u và phê bình van h?c D?ng Thai Mai cung dã t?ng nói r?ng, ông r?t thích câu 
tho cu?i cùng trong bài Yên Mô: "Canh làng du kích Yên Mô/ N?a dêm trang
m?c d? nhu cháy d?i".

Ông D?ng Thai Mai nh?n xét r?ng, câu tho dã d?t cháy r?c c? bài tho lên. N?a 
dêm trang m?c, nhung ngu?i ta c? tu?ng là du kích dánh cháy d?n d?ch. Cái s?c
s?ng m?nh m? trong m?i tác ph?m thi ca là ? ch? ph?i ghi du?c d?u ?n trong m?t 
th?i kh?c d?c bi?t.

Bài tho Tình th? dô cung là m?t minh ch?ng xác th?c cho ni?m tâm d?c mà tôi v?a 
nói ? trên. Vào nh?ng nam 50 c?a th? k? tru?c, d?t nu?c ta g?p r?t nhi?u
khó khan tru?c k? thù xâm lu?c là th?c dân Pháp. M?t b? ph?n trí th?c chán n?n, 
mu?n quay l?i n?i thành Hà N?i. Nhung bài tho Tình th? dô dã kêu g?i du?c
t?ng l?p trí th?c là giáo viên, bác si v?ng tin ? l?i v?i kháng chi?n, ph?c v? 
cho kháng chi?n.

* Cháu xin tò mò m?t chút! Kho?n ti?n 100 tri?u d?ng thu v? t? vi?c "bán" bài 
tho Màu tím hoa sim d?n nay bác s? d?ng th? nào r?i?

- S? th?t tôi không có ý d?nh "bán" Màu tím hoa sim, nhung th?y h? gi?i thích 
thuy?t ph?c nên m?i xuôi lòng. Kho?n ti?n 100 tri?u d?ng, tr? thu? còn 90
tri?u, chia "l?c" cho 10 ngu?i con h?t 60 tri?u d?ng. Tôi gi? l?i 30 tri?u, 
phòng ?m dau lúc tu?i già.

- Xin c?m on bác và chúc bác m?t nam m?i d?i dào s?c kho?!

Theo Lao D?ng

Nhà tho H?u Loan tên th?t là Nguy?n H?u Loan, sinh ngày 14-6-1919 t?i làng Vân 
Hoàn, xã Nga Linh, huy?n Nga Son, Thanh Hóa. Ông d? tú tài Tây sau dó di
d?y h?c, tham gia kh?i nghia cu?p chính quy?n ? huy?n Nga Son. Khi cách m?ng 
thành công, H?u Loan gi? ch?c ?y viên Thông tin tuyên truy?n trong U? ban
lâm th?i c?a chính quy?n t?nh Thanh Hoá.

H?u Loan n?i ti?ng v?i nhi?u bài tho tình lãng m?n nhu: Màu tím hoa sim, Tình 
th? dô, Hoa lúa, Yên Mô... Các tác ph?m thi ca c?a H?u Loan b? th?t l?c hi?n
dang du?c ngu?i con trai út Nguy?n H?u Dán suu t?m và luu gi?. Tuy nhiên d?n 
th?i di?m này nhà tho H?u Loan v?n chua cho ra m?t b?n d?c m?t t?p tho nào.
Ông s?ng trong m?t ngôi nhà nh? t?i quê huong, các con c?a ông dã tru?ng thành 
và có cu?c s?ng tuong d?i ?n d?nh.

Ông dã t?ng tr?i qua nh?ng nam tháng r?t co c?c, ông di th? dá v? tráng bánh 
bèo nuôi các con an h?c. Song cho d?n bây gi? nhu ông nói: "Tôi dã du?c tr?
l?i t?t c? r?i. Hi?n tôi dang s?ng b?ng m?t kho?n ti?n 400 nghìn d?ng do H?i 
Nhà van Vi?t Nam tr? hàng tháng".

Other related posts:

  • » Tho Toi: Dau An Doi Toi