The Gioi Cua May Den

Theá giôùi cuûa "maây ñen"

Ngheä só Ñieàn Phong trong caên phoøng troï (tuû laø cuûa chuû nhaø) - AÛnh: 
Hoøa Bình

"Chæ haùt toaøn vai phuï, chaúng maáy ai nhôù maët bieát teân, cuoäc soáng gaàn 
nhö chæ quanh quaån trong haäu tröôøng vôùi ñoàng löông coù haùt coù aên, 
khoâng haùt khoûi aên - cuoäc ñôøi buoàn nhö saân khaáu ñeâm nghæ haùt!". 

Moät ngheä só giaø caùm caûnh caû ñôøi laøm ngheä só cuûa mình nhö theá ñeå ví 
nhöõng thaân phaän nhö oâng laø "maây ñen" treân baàu trôøi so vôùi tia chieáu 
laáp laùnh cuûa "ngoâi sao". "Maây ñen" cuõng coøn laø söï u aùm ôû nhöõng 
caûnh ñôøi ngheä só coù tuoåi coù teân nhöng qua thôøi, lôõ vaän. 

Caûi löông ñang hoài khoù khaên, ngheä só ngheøo khoù caøng theâm khoù. Vaäy 
maø nhöõng ñeâm saân khaáu saùng ñeøn, chuùng toâi ñaõ xuùc ñoäng bieát bao khi 
chöùng kieán nhieàu ngheä só lôùn tuoåi, lam luõ thieáu thoán trong cuoäc soáng 
haèng ngaøy nhöng nieàm say meâ saân khaáu thì giaøu coù voâ haïn.

Loøng töï troïng cuûa moät oâng baàu - keùp chính thaát cô lôõ vaän

Tuoàng Song kieám uyeân öông hoâm moàng 10 Teát AÁt Daäu. Treân caên gaùc hoùa 
trang ôû raïp Höng Ñaïo, moät ngheä só giaø oám hom hem ngoài laãn trong ñaùm 
"quaân só" ñaõ thu huùt chuùng toâi baèng veû say meâ haùt xöôùng loà loä qua 
töøng neùt veõ hoùa trang cöïc kyø chaêm chuùt...

Treân saân khaáu oâng vaøo vai vua, ñieäu boä uy nghi, veû maët tinh anh, 
gioïng ca traàm aám, song coù ñieàu oâng quaù nhoû con vôùi chieàu cao 1,60m, 
naëng 44kg. OÂng chính laø ngheä só Ñieàn Phong - töøng cuøng ngheä só Ñöùc 
Lôïi haùt keùp chính taïi Ñoaøn caûi löông tuoàng coå Huyønh Long nhöõng naêm 
1980. Hoài aáy oâng phong ñoä vôùi soá caân treân 60kg. 

Thôøi hoaøng kim, tieàn baïc dö daû, moät ngöôøi baø con xa laøm baàu haùt bò 
loã, thöông anh em trong ñoaøn khoå, meâ ngheà, neå tình thaân quen, oâng nhaän 
laøm baàu gaùnh Ñoaøn An Giang - Khaùnh Hoàng. Nghieäp laøm baàu cuûa oâng coøn 
traûi qua hai, ba ñoaøn haùt khaùc, nhöng ñi xuoáng chöù khoâng ñi leân - töø 
ñoaøn lôùn xuoáng ñoaøn nhoû, ñoaøn tænh xuoáng ñoaøn huyeän, xaõ. Heát voán, 
oâng vay tieàn xaõ hoäi ñen, laõi meï ñeû laõi con ñeán phaûi baùn nhaø, vôï 
choàng chia tay.

Theo lôøi chæ daãn cuûa nhieàu ngöôøi, toâi tìm ñeán nôi oâng troï trong moät 
con heûm voøng veøo, toái taêm ôû khu chôï Caàu Muoái. Caên nhaø nhieàu taàng 
laàu nhöng cuõ kyõ, caùu baån, chuoät to baèng baép chaân chaïy quanh. OÂng ôû 
treân taàng cao nhaát, trong moät caên phoøng chæ khoaûng 6m2, vaùch baèng vaùn 
eùp, muoán vaøo phaûi ñi qua moät phoøng khaùc ngaên vôùi phoøng oâng chæ baèng 
moät taám vaûi. Trong phoøng ñaùng giaù nhaát laø chieác quaït maùy cuõ, aùnh 
saùng tuø muø vôùi chieác boùng ñeøn nhoû xíu vì sôï hao ñieän, chuû raày. 

OÂng raát ít lôøi, hoûi nhieàu môùi noùi, maët cöù daøu daøu, ngöôøi oám quaét 
queo. Saùu thaùng doïn veà ñaây khoâng bieát coù bao nhieâu ngaøy oâng ngoài 
nhö caùi boùng trong phoøng suoát ngaøy nhö theá. Bôûi, ra voâ thì ngaïi phaûi 
ñi ngang qua phoøng gia ñình ngöôøi ta. Ñeán gaëp baïn beø thì maëc caûm hoài 
xöa laø keùp chính, baàu gaùnh, coù tieàn giuùp ñôõ ngöôøi naøy ngöôøi kia, hoï 
ñoái xöû khaùc; baây giôø ngheøo, ngöôøi ta nghó mình ñeán xin tieàn, möôïn 
tieàn. Gaëp khaùn giaû cuõng ngaïi vì baây giôø mình khoå, mình xaáu. 

Ngaøy oâng tröôûng ñoaøn Huyønh Long maát, trong loøng day döùt nhöng oâng 
khoâng daùm ñi ñieáu vì: "Tieàn xe oâm ñi veà reû nhaát cuõng 20.000ñ, teä 
nhaát cuõng phaûi boû phong bì 20.000ñ môùi coi ñöôïc trong khi trong ngöôøi 
khoâng coù moät ñoàng baïc"! Thuù vui cuûa oâng doàn heát vaøo sôû thích nghe 
caûi löông, nhöng gia taøi chæ coù ba baêng cassette tuoàng kieám hieäp cuõ xì, 
chieác maùy haùt daønh duïm mua ñöôïc ñaõ ñem ñi caàm vì 30 Teát AÁt Daäu vöøa 
roài trong nhaø khoâng coù moät hoät gaïo. 

Baïn beø cuõng chaúng maáy ai ñeán thaêm oâng, coù phaàn do oâng maëc caûm 
khoâng giao du neân hoaøn caûnh khoâng ñöôïc bieát ñeán. Moät laàn duy nhaát 
khieán oâng caûm ñoäng nhaéc hoaøi laø gaàn ñaây moät anh coâng nhaân haäu ñaøi 
Ñoaøn Huyønh Long cuõ teân Vöôïng, giôø laøm aên khaám khaù, ñi tìm oâng, daãn 
ñi nhaäu, khi veà ñöa 500.000 ñoàng baûo "anh ñi may quaàn aùo maëc". Leõ soáng 
cuûa oâng baây giôø laø nhöõng laàn hieám hoi ñöôïc môøi ñi haùt. 

Moãi ñeâm haùt oâng ñöôïc traû 150.000 ñoàng, hai, ba thaùng môùi haùt moät 
suaát, ngoaøi ra oâng soáng baèng ngheà may ñoà haùt luùc coù luùc khoâng cho 
cô sôû Baïch Nga. Tieàn nhaø moãi thaùng laø noãi lo thöôøng nieân cuûa oâng. 
Cuõng may, chuû nhaø cho oâng traû laøm vaøi ñôït trong thaùng hoaëc cho thieáu 
neáu xoay khoâng ra. Caùi aên coù thì no, ngon moät chuùt; khoâng coù thì caû 
ngaøy moät goùi mì toâm mua chòu döôùi nhaø cuõng xong, hoaëc... nhòn luoân 
neáu khoâng vay möôïn ñöôïc. 

Nhìn oâng xoùt xa, toâi baûo: "Chuù aên uoáng nhö theá neân oám quaù!". OÂng 
laéc ñaàu: "Do buoàn, maëc caûm laø chính. Toâi ñaõ ba laàn töï töû nhöng soá 
chöa theå cheát". Xin oâng cho xem hình ñi haùt ngaøy xöa thì coøn laïi chaúng 
maáy taám. OÂng ñaõ ñoát gaàn heát trong nhöõng côn suy suïp tinh thaàn. 

Ñôøi ñi haùt töø khi môùi 15 tuoåi baïc nhö voâi, aáy vaäy maø khi nghe hoûi 
"neáu ñöôïc laøm laïi töø ñaàu coù choïn ngheà haùt nöõa khoâng khi keát cuïc 
cuõng nhö vaày?", con ngöôøi khoán khoù aáy laïi ñoan chaéc mình vaãn theo 
ngheà haùt.

Ñôøi ngheøo cuûa ngöôøi ngheä só 

OÂng Taàn Nguyeân - phoù Ban AÙi höõu ngheä só - cho bieát: ÔÛ TP.HCM coù 
khoaûng 500 ngheä só, coâng nhaân saân khaáu ngheøo caàn ñöôïc giuùp ñôõ. 

Coù nhöõng hoaøn caûnh raát ñau loøng: khoâng nhaø cöûa, khoâng con chaùu hoaëc 
con chaùu quaù khoå khoâng lo ñöôïc phaûi ñi baùn veù soá, ñi aên xin, laøm 
thueâ laøm möôùn. troâi giaït khaép nôi. 

Hieän Ban AÙi höõu ngheä só chæ coù theå nhaän nuoâi 20 ngheä só giaø neo ñôn 
vaø giuùp ñôõ moãi thaùng chuùt ít tieàn cho 50 ngheä só khaùc...!


Caên phoøng möôùn cuûa ngheä só Thanh Quang naèm trong moät con heûm nhoû ôû 
quaän 4. Chæ khoaûng 12m2 nhöng coù ñeán naêm con ngöôøi aên ôû laãn baøy maùy 
may vaù nôi ñaây, laïi khoâng coù nhaø veä sinh, phaûi ñi veä sinh coâng coäng. 
Hôn 60 tuoåi, ngöôøi hom hem, oâng lo laéng laøm con tính côm gaïo. Tieàn nhaø 
luoân ñieän nöôùc 700.000ñ/thaùng. Tieàn aên, tieàn hoïc cho chaùu noäi, tieàn 
oám ñau... cuõng caû trieäu. 

Xoùm lao ñoäng ít khaùch, vôï choàng oâng vaø vôï choàng con trai phaûi nhaän 
may laïi töø nhöõng tieäm lôùn, tieàn coâng chaúng bao nhieâu, haøng luùc ñaét 
luùc eá. Coù ngöôøi ñeán thu tieàn, oâng baûo laø tieàn huïi; song baø vôï laïi 
noùi laø tieàn goùp möôïn 100.000ñ traû 120.000 ñoàng, khi eá khaùch vôï choàng 
oâng naên næ möôïn tieàn kieåu naøy ñeå chi tieâu.

Teát naêm roài ñöôïc Hoäi Saân khaáu giuùp ñôõ 100.000ñ vaø 10kg gaïo oâng raát 
möøng, nhaéc hoaøi nhöng roài buoàn thiu: "Naêm nay tui bò gaïch teân khoûi 
danh saùch ñöôïc nhaän quaø roài!". Song oâng laïi chaéc löôõi: "Tui coù ngheà 
coøn ñôõ. Cuøng löùa vôùi tui coù Ngoïc Cung, nghæ haùt roài ngaøy phaûi ñi 
baùn veù soá, toái nguû lang thang. Laâu quaù khoâng thaáy y qua ñaây, hoûi 
thaêm môùi bieát ñau, khoâng tieàn thuoác, khoâng ngöôøi lo. Cheát roài, cheát 
ngoaøi ñöôøng.".

Caû ñôøi ñi haùt oâng chuyeân ñoùng keùp ñoäc, keùp laõo qua caùc ñoaøn Minh 
Kyø, Ngoïc Ñaùng, Minh Tô., cuõng thuoäc haøng ngheä só coù teân, cuõng ñöôïc 
huy chöông baïc lieân hoan saân khaáu nhöng ñoàng löông chaúng bao giôø dö daû. 
Daønh duïm mua ñöôïc mieáng ñaát sình laày ôû quaän 4 caát caùi nhaø nhoû. 
Ñoaøn haùt khoâng coøn, moät côn ñau beänh möôøi maáy naêm tröôùc phaûi ñi vay 
naëng laõi cuõng ñuû khieán oâng phaûi baùn nhaø. Baây giôø coøn coù theå may 
vaù nhöng söùc ñaõ yeáu, maét baét ñaàu môø, caùi lo ngaøy thaùng cuûa oâng 
canh caùnh. 

Caém cuùi möu sinh, oâng haàu nhö chaúng bieát theá giôùi beân ngoaøi. Chuïp 
cho oâng moät taám hình baèng maùy kyõ thuaät soá, xem hình mình taïi choã, 
oâng maõi traàm troà caùi maùy hay gheâ, laï gheâ, baûo chaéc kieáp sau môùi 
mua noåi khi bieát noù coù giaù vaøi trieäu ñoàng. Haïnh phuùc lôùn nhaát cuûa 
oâng laø nhöõng laàn ñöôïc môøi haùt, ñöôïc baïn beø gheù thaêm. Nhöng moät 
naêm chæ haùt ñöôïc 2-3 suaát. 

Chuùng toâi giaät mình khi bieát ngöôøi phuï nöõ troâng lam luõ, haèng ñeâm lo 
phuïc trang cho dieãn vieân taïi raïp Höng Ñaïo cuõng laø ngheä só. Sinh naêm 
1937, theo ngheà haùt töø hoài beù tí vôùi ngheä danh Hoàng Saùp, baø ñoùng ñuû 
thöù vai töø tì nöõ, quaân haàu, vuõ nöõ cho tôùi ñaøo ñoäc, ñaøo laúng. Caû 
ñôøi baø lang thang theo ñoaøn haùt, laäp gia ñình, coù con caùi cuõng khoâng 
coù ñöôïc caùi nhaø. Veà giaø, nghæ haùt, nhieàu naêm tröôùc baø ñoùi khaùt, 
lang thang nguû ñình nguû chôï.

Caùc con baø ngöôøi ñi giöõ xe, ngöôøi laøm nhaïc coâng, ngöôøi cuõng ñoùng vai 
tì nöõ nhö baø neân chaúng theå baûo boïc meï. Giôø veà ôû nhaø möôùn vôùi con 
beân quaän 7, ñöôïc cô sôû Baïch Nga nhaän vaøo laøm maëc ñoà hoäi vôùi tieàn 
coâng vaøi chuïc nghìn moät ñeâm haùt, baø baûo mình raát vui vì haèng tuaàn 
coøn ñöôïc ñeán vôùi saân khaáu, ñöôïc soáng trong theá giôùi ngheä só. Nhöng 
xem ra nieàm vui cuûa baø cuõng thaät choâng cheânh, bôûi tuoåi ñôøi ngaøy 
caøng choàng chaát vaø soá ñeâm saân khaáu saùng ñeøn cuõng thaáy mong manh.

Ngheä só caûi löông tuoàng coå - haùt boäi Ba Laâm töøng laø keùp chính Ñoaøn 
Minh Tô haún hoi. Nhöng oâng baûo: "Ngheä só maø, coù maáy ai giaøu ñöôïc baèng 
ngheà haùt. Haùt böõa hoâm nay laõnh löông aên cho ngaøy mai". Sinh 1929, 50 
naêm theo ngheà, ñeán tuoåi naøy, sau khi maát söùc khoûe laøm thôï moäc, thôï 
neà, oâng vaãn caëm cuïi kieám soáng baèng ngheà may hia phuïc trang, laøm 
phöôùn, ñoà chöng cho saân khaáu ôû moät nôi heo huùt taïi Nhaø Beø. 

Song nieàm töï haøo ngheä só cuûa oâng thì chaúng ai saùnh baèng. Tôùi tuoåi 
naøy oâng vaãn haùt chính cho nhöõng ñoaøn haùt boäi muøa cuùng ñình. Lónh 
löông 50.000, 70.000ñ ñeán 150.000ñ/suaát haùt möôùt moà hoâi nhöng: "Mình aên 
ñoàng tieàn chính ñaùng, vui veû; khoâng aên ñoàng tieàn treân moà hoâi anh em. 
Mình haùt khoâng laø ngoâi sao nhöng caùi danh döï, caùi tieáng mình cao, haùt 
hay, nhieät tình, ñöôïc baø con bieåu döông"...

HOØA BÌNH

Other related posts: