TTKH La Chang Hay Nang?

Di tìm tác gi? bí ?n T.T.Kh - K? 3: T.T.Kh là "nàng" hay "chàng"?


T.T.Kh d?t khoát ph?i là m?t tác gi? n?. ?nh: Viettouch
Ta dã tìm hi?u qua v? tho T.T.Kh trong k? tru?c. Th?t ra, ta th?y tho T.T.Kh 
nghiêng v? dòng tho ?nh hu?ng tho Pháp mà Th? L? dã khoi ngu?n và Xuân Di?u
d?y lên d?n t?n cùng hon: "Hon m?t loài hoa dã r?ng cành/Trong vu?n s?c d? rua 
màu xanh/Nh?ng lu?ng run r?y rung rinh lá.../Dôi nhánh khô g?y xuong m?ng
manh" (Tho Xuân Di?u); "? l?i vu?n Thanh có m?t mình/Tôi yêu gió r?ng lúc tàn 
canh/Yêu trang l?ng l? roi trên áo/Yêu bóng chim xa n?ng lu?t mành" (Tho
T.T.Kh).

Cung là nh?ng câu tho t? c?nh nhu th?, nhung nó quá khác bi?t khi d?t bên c?nh 
tho Thâm Tâm hay Nguy?n Bính: "Thu sang trên nh?ng cành bàng/Ch? còn hai
chi?c lá vàng mà thôi/Hôm qua dã r?ng m?t r?i/Lá theo gió cu?n ra ngoài son 
thôn" (Tho Nguy?n Bính), "B?ng sáng, xuân bay tang t?ng suong/Canh gà heo hút
n?o giang thôn/Chài ai g?p g?p giang giang b?c/Ti?ng mác qua gi?i, d?p sáo non" 
(Tho Thâm Tâm).

Tho T.T.Kh hi?n d?i t? ngôn ng? cho d?n hình ?nh. Nhà van Thanh Châu dã b? công 
tìm hi?u cách s? d?ng t? ng? c?a nh?ng d?i tu?ng liên quan và di d?n nh?n
xét: tho T.T.Kh không có nh?ng ch? nhu ly khách, c?a ?i xa, xóm thanh bình, 
tru?ng thành, quan san, tru?ng dình, thét roi, cô ph?, do?n tru?ng nhu Thâm
Tâm, không có nh?ng ch? nhu vuong to, lão b?c, v?t d?i sao d?i, quay to, gu?ng 
to, h?n tình, bu?ng the nhu Nguy?n Bính. Nh?n xét này c?a Thanh Châu khá
t? m? và chính xác, cho ta th?y s? khác bi?t v? cách s? d?ng t? ng? gi?a T.T.Kh 
và Thâm Tâm, Nguy?n Bính. Chúng ta th?y thêm, ? Nguy?n Bính thu?ng có xu
hu?ng s? d?ng t? ng? d?a phuong m?i khi có di?u ki?n, ch?ng h?n "gi?i" thay cho 
"tr?i", "gi?u" thay cho "tr?u"... Nhu trong bài Cô gái vu?n Thanh, Nguy?n
Bính vi?t: "Vu?n Thanh qua d?y nam xua/Tr? nh? dêm ?y gi?i mua t?i gi?i". Dây 
là m?t thói quen mà T.T.Kh không h? có.

Chúng ta th?y m?t di?u r?t quan tr?ng n?a v? m?t ngôn ng? trong tho T.T.Kh là 
tác gi? h?u nhu ch? s? d?ng t? thu?n Vi?t. Dây là m?t d?c di?m cho th?y tác
gi? không h? ho?c r?t ít du?c ti?p xúc v?i Hán h?c mà ch? y?u du?c dào t?o theo 
qu?c h?c. V? m?t s? d?ng hình ?nh, cung có nh?ng di?m cho ta th?y s? khác
bi?t. M?t ví d? don gi?n: hình ?nh bông hoa ti gôn. Ti gôn là m?t th? hoa c?a 
phuong Tây du nh?p vào Vi?t Nam tru?c dó không lâu. Vào th?i ?y, nó là loài
hoa c?a nh?ng gia dình tru?ng gi?. Nó có th? quen thu?c v?i nh?ng thi si hi?n 
d?i nhu Xuân Di?u, Huy C?n, nhung nó s? xa l? v?i m?t nhà tho chân quê nhu
Nguy?n Bính ho?c m?t nhà tho áo bào g?c li?u nhu Thâm Tâm. N?u c?n dùng hình 
?nh m?t loài hoa nào dó d? làm tho thay cho ngu?i khác thì v?i Thâm Tâm, có
l? ông s? dùng hoa g?o, hoa lý, hoa xoan... còn v?i Nguy?n Bính thì ông s? dùng 
hoa c?i, hoa cà, hoa chanh, hoa mu?p... d? g?i c?m h?ng. Thâm Tâm và Nguy?n
Bính quy?t không bao gi? dùng th? hoa ti gôn xa l? ?y: "Hoa chanh n? gi?a vu?n 
chanh/Th?y u mình v?i chúng mình chân quê" (Tho Nguy?n Bính), "Tram giàn
lý d? dã lên hoa/Tâm s? in nhu c?nh ác tà" (Tho Thâm Tâm).

Th? nhung hình ?nh trong tho T.T.Kh thì l?i khác. Nhi?u hình ?nh trong tho 
T.T.Kh không th? có du?c trong tho c?a Thâm Tâm ho?c Nguy?n Bính: nh?t cánh hoa
roi, bu?n quá xem ti?u thuy?t, ti?ng lá thu khô... Nh?ng hình ?nh này r?t 
"Tây", tiêu bi?u cho m?t t?ng l?p th? dân "chính c?ng" ch? không ph?i "t? quê
lên t?nh" nhu Nguy?n Bính.

D?n dây, chúng tôi mu?n di vào di?u c?t lõi hon n?a. M?t di?u r?t rõ là khi d?c 
các bài tho c?a T.T.Kh, ngu?i ta có c?m giác ngay l?p t?c tác gi? ph?i là
m?t ngu?i ph? n?. Th? nhung nhu dã th?y, nhi?u ngu?i v?n cho r?ng T.T.Kh là dàn 
ông. B?i v?y chúng ta c?n tìm hi?u xem li?u có th? x?y ra di?u gi? d?nh
?y du?c không? Di?u này cung góp ph?n lo?i b? b?t nh?ng "?ng viên" là nam gi?i.

Th?t ra, nhi?u câu tho c?a T.T.Kh th? hi?n r?t rõ tính n? trong dó. D?c k? 
nh?ng câu tho c?a T.T.Kh, có nh?ng câu du?ng nhu ch? là tác gi? n? thì m?i vi?t
nhu th?: "N?u bi?t r?ng tôi dã l?y ch?ng/Tr?i oi ngu?i ?y có bu?n không" (Hai 
s?c hoa ti gôn). Chúng ta ph?i th?a nh?n di?u này, dàn ông và ph? n? có cách
nói, cách nghi khác nhau. Có nh?ng di?u, dàn ông nghi th? này nhung ph? n? s? 
nghi th? khác. Ch?ng h?n ngu?i dàn ông thu?ng lo ngu?i mình yêu b? kh? còn
ph? n? s? lo ngu?i mình yêu b? bu?n. Cho nên là ph? n? thì T.T.Kh m?i vi?t câu: 
"Tr?i oi ngu?i ?y có bu?n không". Ta tin r?ng Thâm Tâm ho?c Nguy?n Bính
s? không bao gi? vi?t câu này n?u h? là tác gi? c?a bài tho. Trong ba bài tho 
có khá nhi?u câu th? hi?n cách nghi cách nói c?a ngu?i ph? n? mà dàn ông
không th? nghi và nói: "T? d?y, thu r?i, thu, l?i thu/Lòng tôi còn giá d?n bao 
gi??/Ch?ng tôi v?n bi?t tôi thuong nh?.../Ngu?i ?y cho nên v?n h?ng h?".
Dây là nh?ng c?m nh?n h?t s?c tinh t? c?a m?t ngu?i ph? n?, hon n?a là ngu?i 
ph? n? dã có ch?ng. Dàn ông không th? làm du?c nh?ng câu tho này.

Chúng tôi mu?n nói v?i b?n d?c di?u này: tho là ti?ng nói c?a tâm h?n, là s? 
th? hi?n ra b?ng ngôn ng? nh?ng tâm tu tình c?m c?a con ngu?i. N?u là m?t ngu?i
hóa thân thành ngu?i khác d? làm tho thì r?t khó, ngo?i tr? d?y là th? lo?i 
truy?n tho. D?c nh?ng v?n tho c?a T.T.Kh, ta th?y tràn ng?p trong dó nh?ng
n?i ni?m tâm s?, nh?ng xót xa ng?m ngùi, nh?ng bu?n thuong u?t h?n: "Tôi oán 
h?n anh m?i phút giây/Tôi run s? vi?t b?i r?i dây/N?u không yên du?c thì tôi
ch?t/Dêm h?i, làm sao t?i th? này" (Bài tho cu?i cùng), "Là gi?t d?i nhau d?y 
ph?i không/Du?i giàn hoa máu ti?ng mua rung/Gi?n anh em vi?t dòng du l?/Là
chút du huong di?u cu?i cùng" (Bài tho cu?i cùng), "Dâu bi?t l?n di m?t l? 
làng/Du?i tr?i gian kh? ch?t yêu duong/Ngu?i xa xam quá tôi bu?n l?m/Trong m?t
ngày vui pháo nhu?m du?ng" (Hai s?c hoa ti gôn)...

V?i nh?ng câu tho này, làm sao có th? tin r?ng do m?t ngu?i khác phái "dóng 
vai" d? t?o ra? Làm sao t? m?t câu chuy?n tình ph? t?m thu?ng nh?t nh?o gi?a
Thâm Tâm v?i m?t cô gái mang tên Tr?n Th? Khánh nào dó mà thi si vi?t nên du?c 
nh?ng câu tho d?n dau th? này? Th?t là ngây tho khi chúng ta tin r?ng Thâm
Tâm hay Nguy?n Bính có th? là tác gi? c?a nh?ng bài tho mang tên T.T.Kh. T.T.Kh 
d?t khoát ph?i là m?t tác gi? n?.

Bài tho cu?i cùng

T.T.Kh

Anh h?i, tháng ngày xa quá nh??
M?t mùa thu cu m?t lòng dau
Ba nam ví bi?t anh còn nh?
Em dã câm l?i có nói dâu.

Dã l? thôi r?i chuy?n bi?t ly
Càng khoi càng th?y l?y t?ng khi
Trách ai mang cánh "ti gôn" ?y
Mà vi?t tình em du?c ích gì?

Ch? có ba ngu?i dã d?c riêng
Bài tho dan áo c?a ch?ng em
Bài tho dan áo nay rao bán
Cho kh?p ngu?i d?i thóc mách xem.

Là gi?t d?i nhau d?y bi?t không?
Du?i giàn hoa máu ti?ng mua rung
Gi?n anh em vi?t dòng du l?
Là chút du huong di?u cu?i cùng.

T? dây anh hãy bán tho anh
Còn d? yên tôi v?i m?t mình
Nh?ng cánh hoa lòng, h? dã ghét
Thì dem mà d?i l?y hu vinh.

Ngang trái d?i hoa dã úa r?i
T?ng mùa gió l?nh s?c huong roi
Bu?ng nghiêm th? th?n h?n eo h?p
Di nh? ngu?i không mu?n nh? l?i.

Tôi oán h?n anh m?i phút giây
Tôi run s? vi?t b?i r?i dây
N?u không yên du?c thì tôi ch?t
Dêm h?i, làm sao t?i th? này?

Nam l?i nam qua c? mu?n yên
Mà phuong ngoài gió ch?ng làm quên
Và ngu?i v? l? duyên th?m kín
L?i chính là anh, anh c?a em.

Tôi bi?t làm sao du?c h?i tr?i
Gi?n anh không n? nh? không thôi
Mua bu?n mua h?t trong lòng u?t
S? quá di anh, có m?t ngu?i...

(Theo Thâm Tâm và T.T.Kh c?a Hoài Vi?t, có d?i chi?u v?i T.T.Kh nàng là ai? c?a 
Th? Phong)

K? sau: M?i quan h? gi?a T.T.Kh và tác gi? truy?n ng?n

Tr?n Dình Thu

Other related posts: