[SMCC] Re: [SMCC] Re:chào anh 

Trả lời câu hỏi của:

Hồ Kim Yến tại địa chỉ e-mail:

hokimyen80@xxxxxxxxx

được gửi đến:

nguyenhoangbaovu@xxxxxx

Monday, February 19, 2007 10:46 PM

Với nội dung câu hỏi:

anh Vũ tìm giúp em những thông tin về cuộc đời của thái hậu 
dương vân nga nhé

 

trả lời:

 

 

Dương Vân Nga ( chữ Hán: 楊雲娥; ? -

1000) là vợ của vua Đinh Tiên Hoàng, sau trở thành Hoàng hậu 
của vua Lê Đại Hành.

Bà đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong sự chuyển giao giữa 
nhà Đinh và nhà Tiền Lê. Vì làm hoàng hậu, sử sách cũng nhắc 
tới bà với tên Dương hậu hay Dương thái hậu.

 

Hoàng hậu mấy triều?

 

Từ trước tới nay, Dương Vân Nga thường được nhắc tới như 
là hoàng hậu hai triều, Đinh và Lê, nhưng gần đây có ý kiến 
cho rằng bà là hoàng hậu ba triều.

 

Theo giả thiết trong cuốn Phả hệ họ Ngô Việt Nam, Gia phả họ 
Đinh Danh ở Thái Bình và được một số nhà nghiên cứu chấp 
nhận, thì bà Dương thị không chỉ là

hoàng hậu hai triều mà còn là hoàng hậu ba triều. Trước khi 
lấy Đinh Tiên Hoàng, bà đã lấy Hậu Ngô vương Ngô Xương Văn

và sinh ra Ngô Nhật Khánh. Điển hình trong số những người ủng 
hộ giả thiết này là ba tác giả: Phan Duy Kha, Lã Duy Lan, Đinh 
Công Vĩ trong tác phẩm Nhìn

lại lịch sử do NXB Văn hoá thông tin ấn hành năm 2003.

 

Tuy nhiên, giả thiết bà là hoàng hậu ba triều có những chỗ 
không ổn, nếu đi sâu tìm hiểu những tình tiết từ các nguồn 
sử sách và tài liệu những năm gần

đây. Những căn cứ chủ yếu là:

 

Sử sách

 

Hoàng hậu là một nhân vật quan trọng trong cung đình, trong đời 
sống đế vương. Hoàng hậu là "mẫu nghi thiên hạ". Phàm sách 
sử khi chép tới vua và hoàng

tử đều nói đến vợ vua và mẹ hoàng tử, không thể bỏ qua. 
Vậy mà tất cả các sách sử, từ sách cổ xưa nhất như Việt 
sử lược đến những sách sử sau này như Đại

Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử thông giám cương 
mục, Việt sử Tiêu án..., đều không thấy chép Dương hậu 
từng là vợ của Hậu Ngô vương Xương Văn và

mẹ của Nhật Khánh, tất phải có lý do, vì đây không phải là 
sự thực. Hơn nữa, nếu quả thực Dương hậu là vợ Hậu Ngô 
vương nghĩa là bà là hoàng hậu của ba

triều, Ngô, Đinh và Lê, một trường hợp hy hữu trong lịch sử. 
Sự hy hữu đó càng khiến các sử gia không thể "lờ đi", "bỏ 
qua", mà không nhắc đến. Một người

phụ nữ có 3 đời chồng làm quan lớn có thể không được 
nhắc tới chứ đã ở ngôi vị hoàng hậu thì dù chỉ một lần, 
cũng được ghi vào sử sách.

 

Hơn nữa, có một tình tiết ghi trong sử: Ngô Xương Ngập và Ngô 
Xương Văn đều làm vua, thậm chí Xương Văn dù là em còn được 
mọi người kính trọng hơn vì công

trạng khôi phục ngôi vua cũng như tính nhún nhường, khiêm cung 
của ông. Vậy trong khi gia quyến Xương Ngập được kể rõ (vợ 
là Phạm thị con Lệnh công Phạm

Chiêm và con là Xương Xí) thì tại sao những người gia quyến 
của Xương Văn, như giả thuyết của sách Phả hệ họ Ngô Việt 
Nam, là Dương thị và Nhật Khánh,

lại không được sử sách "nối kết" với ông vua em? Và Nhật 
Khánh, là cháu nội Tiền Ngô vương, cháu ngoại Dương Bình 
vương, thế mà sao sử lại "quên" không

nhắc tới thân thế? Đại Việt sử ký toàn thư cũng chỉ ghi 
chung chung: "Nhật Khánh là con cháu Tiền Ngô vương..."

 

Khi Lê Hoàn lập Dương Vân Nga làm hoàng hậu, chính sử ghi rõ: 
"Vua lập Đại Thắng Minh hoàng hậu triều Đinh làm hoàng hậu" 
và các sử gia rất nặng lời với

Lê Hoàn trong việc này. Vậy mà đối với việc Đinh Bộ Lĩnh 
lấy mẹ Ngô Nhật Khánh, ta chỉ thấy sử chép: "lấy mẹ Nhật 
Khánh" mà không hề thấy ghi "lấy hoàng

hậu cũ của Nam Tấn vương". Hơn nữa, không ai chê cười vua 
Đinh lấy mẹ Nhật Khánh cả. Các sử gia thông cảm cho mục 
đích chính trị của việc này (ràng buộc

họ Ngô cho thân để thu phục Ngô Nhật Khánh). Nếu mẹ Khánh là 
vợ Nam Tấn vương Ngô Xương Văn, hẳn các sử gia (như Lê Văn 
Hưu, Ngô Sĩ Liên...) sẽ kết tội

vua Đinh làm "đầu têu" cho Lê Hoàn trong việc lấy vợ vua 
trước, và những dòng viết "nặng lời" dành cho Lê Hoàn, trước 
hết đã dành cho vua Đinh rồi.

 

Giai thoại

 

Có lẽ nhắc đến Dương hậu, không ít người biết giai thoại 
khi bà mới sinh thường hay khóc dạ đề. Một hôm có người 
đạo sĩ đi qua, ông lấy bút viết vào lòng

bàn tay Vân Nga hai câu thơ và cô bé nín bặt: "Nín đi thôi, nín 
đi thôi! Một vai gánh vác cả đôi sơn hà". Lời tiên tri của 
ông đạo sĩ ứng nghiệm vào việc

bà lấy Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành.

 

Đời sau có thể ước đoán rằng, cũng như những câu sấm như: 
"Đỗ Thích giết Đinh Đinh, Nhà Lê khởi thánh minh", câu sấm này 
là do người ta đặt ra sau khi sự

việc đã diễn ra. Như vậy, khi sự việc đã diễn ra, sau khi 
Dương hậu đã mất (năm 1000), bà đã chỉ lấy 2 vua, Đinh và 
Lê, nên người đời mới đặt ra câu sấm,

mượn lời ông đạo sĩ, để bà gánh vác "đôi sơn hà" mà không 
gánh vác "ba sơn hà".

 

Mặt khác, còn một giai thoại nữa ở Ninh Bình kể về mối tình 
thời trẻ giữa Lê Hoàn và Dương thị. Dân gian cảm thông, biện 
minh cho quan hệ của hai người

sau này trong cung đình nên đã hợp pháp hoá cho mối tình của 
họ từ tuổi thanh xuân, để đến khi vào cung, việc họ làm 
chỉ là "nối lại tình xưa", làm giảm

nhẹ tình tiết mà các nhà nho gọi là Lê Hoàn đã "lấy mẹ goá, 
hiếp con côi".

 

Câu chuyện trên dù là có thật hay chỉ là giai thoại, nó cũng 
phản ánh một giá trị: Lê Hoàn và Dương hậu trạc tuổi nhau. 
Có trạc tuổi nhau thì thời niên

thiếu họ mới có thể đến với nhau, và đó mới là cơ sở 
để dân gian thêu dệt câu chuyện tình thời trẻ đẹp đẽ, 
"xứng đôi vừa lứa" của họ với thái độ đồng tình.

Nếu bà là một hoàng hậu trong cung (thành Cổ Loa của Ngô Xương 
Văn và sau lại theo con là Nhật Khánh về Đường Lâm - Sơn Tây) 
thì làm sao gặp được Lê Hoàn

ở Hà Nam hoặc Thanh Hoá (quê ông có hai thuyết, một thuyết cho 
rằng ở Hà Nam, thuyết khác nói rằng ở Thanh Hoá)? Bà và Lê 
Hoàn trạc tuổi nhau thì bà không

thể sinh ra Ngô Nhật Khánh vì khi Khánh nổi dậy năm 965 ít nhất 
cũng phải 18 tuổi, mà Lê Hoàn (xấp xỉ tuổi bà) khi đó mới 24.

 

Tác giả Lã Duy Lan, Phan Duy Kha, Đinh Công Vĩ trong Nhìn lại lịch 
sử cho rằng có thể Dương hậu và Lê Hoàn biết nhau ngay từ khi 
hàn vi, nhưng vì không

"môn đăng hộ đối" nên Dương Tam Kha không chấp nhận. Giả 
thiết này rất gượng ép. Theo các tác giả này, bà sinh năm 928. 
Như vậy, ít nhất đến năm 965 khi

Xương Văn tử trận (lúc đó bà 37 tuổi), bà còn ở Cổ Loa với 
tư cách là hoàng hậu. Chỉ khi Nam Tấn vương mất bà mới theo 
cha (Tam Kha) - theo các tác giả

Nhìn lại lịch sử - là về Ái châu, chứ không phải ấp Chương 
Dương mà ông được phong; và bà cũng không "tòng tử", theo con 
Nhật Khánh về Đường Lâm. Đây chính

là một tình tiết hơi khó hiểu trong lập luận của ba tác giả 
trên. Giả sử cứ cho rằng giả thiết trên đúng là bà về Ái 
châu, thì theo chính sử, ngay sau

khi Nam Tấn vương mất, Đinh Liễn từ Cổ Loa trở về Hoa Lư, 
thoát thân phận làm con tin và được sai đi châu Ái mộ quân. Lê 
Hoàn, lúc này 24 tuổi, ở trong

số những người theo Đinh Liễn về Hoa Lư. Như vậy, năm 965, 
tại Ái châu, trong một khoảng thời gian rất ngắn, một người 
quyền quý, đứng tuổi mới đến (Dương

hậu) và một người nghèo khó, lam lũ, trẻ trung vừa đi (Lê 
Hoàn), làm sao mà gặp được nhau, và gặp nhau trong môi trường 
nào với sự ngăn cách giàu nghèo

của xã hội ngày ấy để trở thành tình nhân?

 

Điều đáng nói hơn là tác giả Đinh Công Vĩ, trong bài viết 
riêng của mình, lại ghép hai tư liệu không hề logic lại với 
nhau để khẳng định một lần nữa điều

này. Một mặt, tác giả dẫn ngọc phả ở Thanh Hóa để khẳng 
định mối tình thời son trẻ của Dương hậu và Lê Hoàn khi bà 
chưa lấy Ngô Xương Văn. Tiếp theo, tác

giả lại viết: "Theo một tài liệu khác thì sau đó bà lấy Ngô 
Xương Văn". Chỉ căn cứ vào phép toán số học có thể thấy 
không thể có chuyện này. Bởi lẽ, bà

lấy Xương Văn (tác giả căn cứ vào sử chép: "Tam Kha lấy 
Xương Văn làm con mình") khoảng năm 945, lúc bà 17 tuổi nhưng 
trước đó bà đã yêu Lê Hoàn thì Lê

Hoàn lúc ấy cũng chỉ là một cậu bé mới lên 4 tuổi thôi!

 

Vậy, dù là bà yêu Lê Hoàn lần đầu khi cả hai người chưa vào 
Hoa Lư (theo giai thoại mà sử không chép) trước hay sau khi Xương 
Văn chết đi nữa thì cũng chỉ

nói lên một điều: Bà không lấy Xương Văn. Bà phải cùng một 
lứa tuổi với Lê Hoàn và như thế thì không phải là mẹ Nhật 
Khánh (vì Khánh cũng sinh khoảng 945

- 946 để năm 965 trở thành một sứ quân). Giả thiết của ba 
tác giả trên rất mâu thuẫn về không gian và thời gian.

 

Cách đặt tên cho Dương hậu của cuốn gia phả

 

Gia phả gọi bà là Dương Vân Nga, tức là gọi theo giai thoại 
dân gian (như trên đã nêu, là cách ghép tên hai thôn). Gia phả là 
"người thật, việc thật", không

giống như dã sử. Chính các tác giả Nhìn lại lịch sử cũng có 
nhận xét rằng "Dương Vân Nga" chỉ là cái tên văn nghệ do nhà 
viết chèo Trúc Đường đặt cho bà

khi viết vở Thái hậu Dương Vân Nga mà thôi.

 

Đóng góp của của các nhà soạn Phả hệ họ Ngô Việt Nam là 
không thể phủ nhận, thậm chí rất đáng trân trọng và thán 
phục. Nhưng, cũng như chính cuốn gia phả

đã dẫn, có những giả thuyết đã quá xa xưa, như trường hợp 
giả thuyết nói tổ tiên 7 đời của Ngô Quyền cách ông những 
700 năm (điều không thể xảy ra – như

kết luận của của sách này) chẳng hạn, thì ta thấy rằng, gia 
phả - cả họ Ngô lẫn họ Đinh Danh - cũng chỉ là một nguồn 
tài liệu để tham khảo mà thôi, không

đủ để cải chính mọi điều trong chính sử.

 

Cách gọi tên bà Dương hậu theo kiểu phỏng đoán như trên 
(chọn tên cho đẹp) cho thấy độ xác thực của 2 cuốn gia phả 
đối với tình tiết này – xin nhấn mạnh

là chỉ riêng với tình tiết lấy 3 đời chồng vua của bà 
Dương hậu này - không cao.

 

"Xương Văn làm con Bình vương"

 

Tác giả Lã Duy Lan trong cuốn Nhìn lại lịch sử căn cứ vào câu 
trong sách Đại Việt sử ký toàn thư: "[sau khi cướp ngôi của 
Ngô Xương Ngập,] Tam Kha lấy con

thứ hai của Ngô vương là Xương Văn làm con mình" để kết 
luận rằng "lấy làm con mình tức là cho làm con rể". Đây là 
điều phỏng đoán hơi đi quá. Dương Tam

Kha vốn là cậu ruột của Xương Văn, khi ông không có con trai 
thì việc nhận cháu làm con cũng là điều dễ hiểu, giống như 
trường hợp ở Trung Hoa khi đó trong

thời Ngũ đại, vua Chu Thái Tổ Quách Uy đã nhận cháu bên ngoại 
là Sài Vinh làm con và sau Sài Vinh nối nghiệp, tức là vua Chu 
Thế Tông. Như vậy "nhận làm

con" mà suy ra là "làm con rể" thì chưa hoàn toàn thuyết phục.

 

Thời gian và tư liệu biên soạn

 

Cuối cuốn Phả hệ họ Ngô Việt Nam có dẫn danh sách một loạt 
tài liệu tham khảo cổ xưa. Đây là một trong những vấn đề 
liên quan đến cổ sử mà người đọc cần

chú ý.

 

Chuyện bà Dương hậu cách đây đã hơn 1000 năm. Hãy thử làm 
một phép so sánh để thấy sự khó khăn của những người 
nghiên cứu sử học và so sánh với sự xung

đột giữa anh em Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ cách đây chỉ hơn 
200 năm (cuối 1786, đầu 1787). Sự kiện giữa anh em nhà Nguyễn 
Tây Sơn, dù xảy ra khi sử học Việt Nam đã khá phát triển (sau 
khi Đại Việt

sử ký toàn thư đã ra đời ngót 100 năm), thế nhưng những gì 
sách sử để lại về nó đều còn nhiều chỗ không rõ ràng 
khiến đời sau gặp nhiều khó khăn khi tìm

hiểu nó.

 

Với một sự kiện xảy ra cách đây 200 năm mà còn khó xác 
định tính chân thực như vậy, huống chi, tài liệu tham khảo 
cổ xưa nhất cho các nhà biên soạn cuốn

Lịch sử họ Ngô Việt Nam là một cuốn gia phả cổ cũng "chỉ" 
được soạn vào tận năm 1477, tức là đã cách xa thời đại 
của bà Dương hậu những 500 năm! Điều kiện

nghiên cứu của cha ông ta xưa kia khó khăn hơn ngày nay nhiều, 
từ phương tiện lưu giữ đến phương tiện truyền tin, làm sao 
tránh khỏi việc "tam sao thất

bản". Đó những khó khăn mà không chỉ các tác giả gặp phải 
khi soạn thảo gia phả,

mà ngay với các nhà sử học khi nghiên cứu lịch sử cũng gặp 
phải điều tương tự. Việc "chế biến" thông tin, trong những 
trường hợp còn quá mờ mịt nếu căn

cứ vào sử sách, là khó tránh khỏi.

 

Hành vi của Ngô Nhật Khánh và một giả thiết khác hợp lý hơn

 

Có một tình tiết sử cũ ghi lại mà các nhà nghiên cứu, những 
người ủng hộ quan điểm bà Dương hậu lấy 3 vua, tác giả 
Nhìn lại lịch sử chưa chú ý lắm. Đó là

chuyện Ngô Nhật Khánh.

 

Mẹ Nhật Khánh và hoàng hậu Dương thị phải là hai người chứ 
không thể là một người.

 

Các thần phả, ngọc phả cho thấy trước khi đến dụ hàng Ngô 
Xương Xí, Đinh Bộ Lĩnh đã đến yết kiến Chương Dương công 
Dương Tam Kha để xin "tác động" và lấy

con ông là Dương Ngọc Vân (Nguyễn Danh Phiệt dẫn trong Nhà đinh 
dẹp loạn và dựng nước). Bà này chính là Dương hậu trong sử 
sách, và thông qua tác động

của bà, Xương Xí đã hàng vua Đinh mà không gây đổ máu. Như 
vậy Đinh Bộ Lĩnh lấy con gái Dương Tam Kha để dụ hàng Xương 
Xí, chưa từng nghe nói ông làm rể

Tam Kha để dụ Nhật Khánh bao giờ. Việc lấy con gái Dương Tam 
Kha và lấy mẹ Ngô Nhật Khánh là hai việc làm riêng rẽ của vua 
Đinh, nhằm thu phục hai anh

em họ Ngô cát cứ trên hai vùng khác nhau. Để cho hai họ Ngô 
được sống là cách làm thông minh nhất của vua Đinh. Bởi lẽ, 
chính họ Ngô chứ không phải họ

nào khác, đang nắm quyền trị nước, đang là "chính thống", vì 
thế khi đánh dẹp các sứ quân, ông không thể đối xử với 
họ Ngô theo kiểu "triệt hạ" như đối

với họ Đỗ, họ Nguyễn, họ Lã hay họ Kiều được. Ông đã 
giành thiên hạ bằng cả "uy vũ" lẫn "đức độ", bằng cả "lý" 
lẫn "tình".

 

Hãy thử đặt một giả thiết khác là:

 

Mẹ Ngô Nhật Khánh, dù đã có tuổi khi lấy Vạn Thắng vương 
Đinh Bộ Lĩnh, chính là người đã sinh ra Đinh Hạng Lang, con út 
của Tiên Hoàng, sớm nhất năm 975

(vì Đinh Toàn sinh năm 974 và là anh Hạng Lang). Tiên Hoàng vì bà, 
và vì để lấy lòng Nhật Khánh nữa, đã lập Hạng Lang làm 
thái tử. Có thể nói trong chuyện

này (giục mẹ nài nỉ vua lập em làm thái tử), Nhật Khánh chứa 
chấp ý đồ không thể nói hết. Ông ta định sau này sẽ làm 
phụ tá cho cậu em ruột còn thơ ấu

để nắm quyền bính (và chứa chấp ý định làm Vương Mãng, 
Tào Tháo).

 

Thế nhưng việc đó không qua được Nam Việt vương Đinh Liễn 
vốn là người đã trưởng thành và có nhiều công lao trong việc 
đánh dẹp, ngoại giao của nước Đại

Cồ Việt. Theo chính sử, Đinh Liễn giết Hạng Lang đầu năm 979. 
Tuy nhiên, vì yêu con và không thể tiếp tục gây đổ máu, Tiên 
Hoàng đã không trừng phạt Đinh

Liễn bằng cái chết.

 

Việc Tiên Hoàng không trừng phạt Đinh Liễn bằng án tử hình 
khiến Nhật Khánh vô cùng tức giận và đây mới chính là động 
cơ chủ yếu thúc giục Khánh bỏ sang

Chiêm Thành. Ông ta lấy dao rạch mặt vợ là con gái Tiên Hoàng, 
em Đinh Liễn và bảo rằng: "Cha mày lừa dối ức hiếp mẹ con 
ta...". Lời nói bị lừa dối đó

hẳn chứa đựng sự tức giận vì Tiên Hoàng đã "nuốt lời". 
Vua Đinh hứa đưa em Khánh ( Hạng Lang) lên ngôi, nhưng khi em Khánh 
bị hại thì kẻ thủ phạm lại không bị trừng phạt đích 
đáng theo ý muốn của Khánh, bởi thế Khánh mới tìm đến Chiêm 
Thành để cầu

viện báo thù. Ý định của Khánh là mượn quân Chiêm để về 
nước làm vua, khôi phục nhà Ngô. Nếu Hạng Lang không chết mà 
được nối ngôi như dự kiến thì sớm

muộn Khánh cũng làm Vương Mãng, Tư Mã Chiêu, tiêu diệt họ 
Đinh, phế truất ấu chúa này mà giành lấy ngôi – giống như 
tấm gương Triệu Khuông Dận lấy ngôi

của cậu bé 6 tuổi Sài Tông Huấn cách đó ít lâu bên phương 
bắc.

 

Dã tâm và hành vi của Nhật Khánh có thể cho thấy sáng tỏ một 
lần nữa Dương hậu không phải là mẹ Nhật Khánh. Nếu bà là 
mẹ Khánh, em (cùng mẹ khác cha) Khánh

sẽ là Toàn, sau này Toàn được nối ngôi, Khánh sẽ được làm 
phụ chính (y hệt vai của Lê Hoàn), việc gì Khánh phải mượn 
quân Chiêm Thành để giành quyền nữa?

Mặt khác, kể cả trường hợp Khánh đã "trót" bỏ sang Chiêm khi 
Tiên Hoàng và Đinh Liễn chưa bị hại, thì sau khi em Khánh là 
Toàn lên ngôi, sao Khánh không

về mà phải xui vua Chiêm động binh để rước cái chết vào 
mình?

 

Những hành động Dương hậu và Khánh đã làm như sử chép (trao 
ngôi cho người ngoài, dẫn giặc về) cho thấy cả Dương hậu và 
Khánh đều có chung một ý tưởng:

diệt nhà Đinh. Vậy thì nếu hai người là mẹ con thì tại sao 
chẳng họp lại với nhau để bàn cách hành động, việc gì 
Khánh phải bỏ sang Chiêm Thành? Hẳn là

lúc đó em (Hạng Lang) đã chết và mẹ cũng đã mất hoặc đã 
quá già yếu và bị Tiên hoàng xa lánh, chỗ dựa đã hết, Khánh 
cùng đường mới tìm cách sang Chiêm.

Dương Hậu và Khánh không phải là mẹ con.

 

Các tác giả cuốn Phả hệ họ Ngô Việt Nam dẫn chiếu từ trang 
323 cuốn sách Bước thăng trầm của Quách Tấn (xuất bản 1996) 
để nêu giả thiết: phải chăng sử cũ

nhầm Ngô Nhật Khánh với vua Chiêm Thành lúc đó là Ngô Nhật 
Hoan và biện minh rằng không phải Nhật Khánh là kẻ bán nước. 
Tuy nhiên, nếu chỉ căn cứ vào một

cuốn sách xuất bản tận năm 1996 để phản biện với điều 
đã thấy trong hàng chồng sách chính sử cổ xưa về sự kiện 
Nhật Khánh dẫn giặc về nhà thì quả không

ổn chút nào. Còn lý do việc có đền thờ Ngô Nhật Khánh, 
chẳng qua như đền thờ các sứ quân khác như Kiều Công Hãn hay 
thậm chí đền thờ tướng giặc Sầm Nghi

Đống mà thôi.

 

Kết luận

 

Từ những lập luận trên, có thể rút ra 3 kết luận:

List of 1 items

• Dương hậu là con Bình vương Dương Tam Kha, hoặc có thể là 
con Dương Thế Hiển hay Dương Thái Huyền, sau làm con nuôi Dương 
Tam Kha. Từ việc Dương Tam Kha

nhận Ngô Xương Văn làm con có thể suy đoán vua Dương Bình 
vương không có con hoặc rất hiếm muộn.

list end

List of 1 items

• Dương hậu không lấy Ngô Xương Văn và bà không phải là mẹ 
Ngô Nhật Khánh. Bà chỉ là hoàng hậu hai triều Đinh, Lê như 
chúng ta từng biết. Bà trạc tuổi Lê

Hoàn và thọ khoảng 55-60 tuổi. Bà sinh ra Đinh Toàn lúc trên 
dưới 30 tuổi.

list end

List of 1 items

• Ngô Nhật Khánh không phải cháu ngoại của Chương Dương công 
Dương Tam Kha.

list end

 

 

  ----- Original Message ----- 
  From: ho kim yen 
  To: smcc@xxxxxxxxxxxxx 
  Sent: Monday, February 19, 2007 10:46 PM
  Subject: [SMCC] Re:chào anh 


  anh Vũ tìm giúp em những thông tin về cuộc đời của thái hậu 
dương vân nga nhé

Other related posts: