[SMCC] Re: [SMCC] Re: [SMCC] Re: [SMCC] Re: [SMCC] Cá rô tôm tích chiên xù

à vậy tôm tích là từ địa phương rồi... 
Nếu đi Nha trang, Phan Thiết mà gọi tôm tít thì đó là con tôm mà wikipedia nói

Tran Ba Thien
tranbathien@xxxxxxxxx

From: Nguyen Hong Van 
Sent: Monday, July 16, 2012 12:24 PM
To: smcc@xxxxxxxxxxxxx 
Subject: [SMCC] Re: [SMCC] Re: [SMCC] Re: [SMCC] Cá rô tôm tích chiên xù 

Tôm tích ở quê mình giống con tôm tích cụ Mai nói hơn con tôm cụ Bá mô tả. Tôm 
tích là con tôm nhỏ có 1 càng hơi to. Giống này nướng ăn ngon lắm! Tôm tích có 
nhiều ở xứ Diễn châu không có nhiều ở Cửa Lò. Thế nên khi có dịp ra xứ Nghệ nếu 
gọi món tôm tích thì chắc chắn sẽ được phục vụ 1 dĩa tôm bé xíu.
  ----- Original Message ----- 
  From: Tran Ba Thien 
  To: smcc@xxxxxxxxxxxxx 
  Sent: Monday, July 16, 2012 2:07 PM
  Subject: [SMCC] Re: [SMCC] Re: [SMCC] Cá rô tôm tích chiên xù 

  mình cũng gọi cá rô nhỏ là cá rô bí, con này chiên xù chấm nước mắm me là hết 
ý...
  Con tôm tích là loại tôm biển. Có lẽ vùng cụ Mai ở gọi trùng tên vì bài nói 
về tôm tích xin xem ở đây
  http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4m_t%C3%ADch
  tôm tích thì ăn chừng 3 con là bỏ cơm vì nó cũng cả trăm gram mỗi con.

  Ở vùng Phú Nhuận nhà tui thì trẻ em bị ỏng bụng thì gọi là bị cam tích

  Tran Ba Thien
  tranbathien@xxxxxxxxx

  From: Le Van Mai 
  Sent: Monday, July 16, 2012 12:36 PM
  To: smcc@xxxxxxxxxxxxx 
  Subject: [SMCC] Re: [SMCC] Cá rô tôm tích chiên xù 

  Hồi đó, chỗ tôi ở, con cá rô nhỏ gọi là cá rô bí. Cá rô bí chiên xù thì khỏi 
chê như đã biết.
  Còn tôm tích  là con tôm nhỏ hơn con tép thường có đặc điểm là có một càng 
to, mình tròn nên có vẻ mập mạp. Loại này khá ít gặp. 
  Từ "tôm tích" còn dùng để chỉ những trẻ con mắc bệnh giun sán hay sao đó mà 
bụng to  thường được gọi là mắc tôm tích.
    ----- Original Message ----- 
    From: Nguyen Hong Van 
    To: smcc@xxxxxxxxxxxxx 
    Sent: Monday, July 16, 2012 8:34 AM
    Subject: [SMCC] Cá rô tôm tích chiên xù 

    Cá rô tôm tích chiên xù 

    » Tác giả: Tạ Phong Tần 


    1. Cá rô tôm tích chiên xù 


     

    Ngoại tôi không những nấu cho cháu nhiều bữa ăn ngon từ những thứ rất đơn 
giản, khiến cho chúng tôi ăn hoài không chán,..mà ngoại còn nuôi cháu bằng 
những món “nấu” trên chiếc võng đong đưa trong những buổi trưa hè oi ả, khi cái 
nóng miền Tây đứng im phăng phắc dưới hàng dừa cao vút sau vườn, khi con chim 
ngoài đồng, con chó trong nhà đều chui vào bóng mát giấu cái đầu vào chân ngủ 
say sưa.

    “Bồn bồn, bông súng làm chua
    Cá kèo kho quẹt thì mua thêm nồi
    Cá rô tôm tích chiên xù
    Dòn dòn béo béo đi tu không đành
    Rắn hổ nấu cháo đậu xanh
    Ăn vô tính nết hiền lành khác xưa...”.

    Từ tháng 3 dương lịch, cái nắng nóng đã tràn ngập mọi nơi, cái oi bức, cái 
chói chang làm cho người nào ra đường cũng phải mặc áo quần vừa rộng vừa dài, 
đội thêm cái nón lá to đùng sùm sụp trên đầu để trốn nắng. Cái nắng oi ở miền 
Nam dù sao cũng dễ chịu vì trong cái nóng gay gắt vẫn có hòa vào hơi nước ẩm 
mát từ hệ thống kênh rạch chằng chịt như mạng nhện khắp vùng đất cực Nam này. 
Tháng 4 càng nóng dữ, không một giọt mưa, ngoài ruộng thì gốc rạ, cỏ đều bị 
nắng “cháy” vàng cong hết. Đất ruộng nứt nẻ lọt ngón tay, trên mặt ruộng có một 
lớp phèn màu nâu vàng như bột, đi chân không ra ruộng nó dính vàng hết cả chân. 
Cái nóng kinh khủng báo hiệu sắp tới sẽ là những cơn mưa rào tối trời tối đất. 
Các “lão nông tri điền” quê tôi đều nói: “Một hòn đất nỏ bằng một giỏ phân”. 
Tranh thủ lúc này, nông dân cho máy cày cày đất, lưỡi cày bén ngót chạy phăng 
phăng lật lên từng tảng đất lớn dưới lớp đất sâu đưa lên lớp mặt để phơi “nỏ” 
chuẩn bị cho mùa mưa tới.

    Những cơn mưa đầu mùa thấm đẫm dòng nước mát vào lòng đất, làm nước ngập 
mặt ruộng xâm xấp cũng là lúc bọn cá rô, cá lóc từ dưới kênh theo dòng nước 
tràn lên ruộng để tìm chỗ sinh sôi nảy nở thành từng đàn, từng đàn bơi đen đặc 
mặt nước. Cá lóc, cá rô đồng mạnh khỏe lắm, có lẽ thiên nhiên đã cho chúng nó 
khả năng “sống trên cạn” lâu hơn các loại cá khác, nên ngay từ trận mưa đầu 
tiên, cá lóc, cá rô từ dưới kênh quăng mình văng bán mạng lên bờ, rồi “lóc” 
lạch bạch, lạch bạch vô ruộng, tìm những chỗ nước sâu trú ẩn. Từ đó, chúng sinh 
ra từng đàn cá con đông nghẹt.

    Đây cũng là lúc bọn trẻ con chúng tôi xách giỏ tre đeo lên lưng rủ nhau đi 
“bắt cá lên” ầm ầm ngoài ruộng thiệt là vui. Bắt cá là cái cớ để “trình bày lý 
do chính đáng” với người lớn, còn “nguyên nhân, mục đích” là để dầm mưa, vọc 
nước, vọc đất, lội ao suốt cả buổi, đến khi tàn đám mưa mới về nhà, đôi khi 
trong giỏ chỉ có “hai anh em nhà cá” không đủ làm một mẻ kho khô. Bây giờ, tôi 
mới nhận thức được mưa lớn mà chạy ầm ầm ngoài đồng trống là rất nguy hiểm, dễ 
bị sét đánh trúng, chớ lúc đó trời mưa mà được tung tăng bắt cá ngoài ruộng là 
cái thú vô cùng. 

    Khi ruộng đã no ngập đầy nước đến nửa bắp chân người lớn là lúc cá rô, cá 
lóc đã sinh sản xong. Từng bầy cá lóc con (kêu là cá ròng ròng), cá rô con lội 
tứ tung trong ruộng lúa. Dân quê tôi kêu cá rô con lớn bằng ngón tay là “cá rô 
tôm tích”, chắc tại bọn rô con này khi bị bắt chúng cũng quẫy đạp lung tung như 
bọn tôm, và miệng thì gào lên âm thanh ẹc ẹc, tích tích nên người ta mới đặt 
tên là “cá rô tôm tích”. Còn cá rô đã lớn bự béo ngậy thì kêu là cá rô mề.

    Cá rô tôm tích đầu mùa mưa có rất nhiều, nên bắt bằng cách lấy cái lưới 
ni-lông loại mắt nhỏ căng ra kéo ngang bầy cá đang lội một cái là có một lưới 
cá cả ký lô. Hoặc lấy cái vợt bự làm bằng sắt “phi” 6 uốn thành vòng tròn, cắm 
vào cái cán bằng tre dài chừng một thước, có may lưới ni-lông quanh vòng tròn 
sắt giống như cái vợt cà phê khổng lồ, cầm vợt đi dọc theo chỗ nào có nước 
(chừa nhà tắm ra à nghen!), thấy bầy cá đang bơi thì thò vợt xuống vớt lên thôi.

    Vào khoảng từ tháng 5 đến tháng 8 âm lịch, cá đã lớn nên muốn bắt cá rô tôm 
tích phải câu chớ không bắt từng bầy được nữa. Câu cá rô tôm tích bằng cái cần 
câu nhỏ, sợi cước nhỏ, lưỡi câu nhỏ (nói chung cái gì cũng nhỏ), mồi câu nhỏ 
(thường là trứng kiến, trùn cơm cắt khúc nhỏ trộn cám rang).

    Cá rô tôm tích bắt được đem về kho khô với tiêu hay chiên xù là ngon số 
dzách. Cá rô là chúa sống dai và mạnh thần sầu luôn, đừng thấy bọn cá bị bỏ 
trong rổ từ sáng tới trưa nằm im im mà tưởng nó đã chết mà lầm, gặp nước bọn nó 
bơi rầm rầm ngay, mà gặp mỡ nóng thì nó càng quẫy đùng đùng, kẻ chiên cá sơ hở 
coi chừng “bỏ mạng sa trường” bởi cá chiên như chơi. Vì vậy, trước khi chiên xù 
phải làm cho cá rô chết chắn chắn cái đã, bằng cách quậy một thau nước muối cho 
thật mặn rồi đổ bọn cá rô còn sống vào ngâm chừng 30 phút, bảo đảm cá chết đứ 
đừ, thịt cá lại thấm muối mặn mặn, khi chiên mùi vị rất ngon. Chờ cá nằm im re 
thì móc mang cá lấy ruột ra sau đó rửa sơ lại bằng nước muối khác (hơi mặn 
thôi) cho sạch nhớt, xong rửa lại bằng nước lã, rồi để vào rổ cho ráo nước. 

    Bắc chảo lên bếp, chảo càng bự càng tốt vì chiên xù thì cần phải đổ nhiều 
mỡ nước vào chảo, mà chảo lớn khi chiên nhờ cái vành chảo cao nó đỡ văng mỡ. 
Tùy theo lượng cá định chiên mà đổ mỡ vào chảo, thường thì đổ vào chừng một 
phần ba chảo hay một phần hai chảo là vừa, vì nước mỡ phải ngập cá giống như 
chiên chuối chiên hay bánh cống thì cá mới giòn, mới xù. Ở quê người ta thường 
chiên xào bằng mỡ do mỡ heo rẻ mà ngon, ở thành thị người ta thường chiên xào 
bằng dầu ăn cho tiện và cũng để giảm béo. Chiên xù cá rô bằng mỡ heo dĩ nhiên 
ăn béo giòn hơn chiên bằng dầu ăn, nhưng không thích hợp lắm với những ai vốn 
đã có thân hình “phì nhiêu màu mỡ” và đang muốn “giảm bớt đầu tư bụng”.

    Chờ cho mỡ nóng sôi lên reo reo trong chảo thì thả từng con cá rô tôm tích 
vào chảo chiên cho đến lúc vẩy, kỳ, vi, mang của nó đều vàng óng và xù ra thì 
dùng cái vá có đục lỗ vớt cá lên cái vỉ vài phút (có hứng mỡ phía dưới) cho ráo 
mỡ rồi đổ nó qua dĩa là ăn được. 

    Bây giờ người ta có thể dùng cái rổ lưới gác trên miệng chảo. 

    Cá rô tôm tích chiên xù nóng hôi hổi, giòn khấu cuốn với bánh tráng gạo, 
rau sống gồm: xà lách Đà Lạt, cà chua, dưa leo xắt mỏng, các loại rau thơm, rau 
húng ... chấm vào tô nước mắm gừng mà nhai rau ráu. Vị cá giòn khấu ngọt ngào 
hòa với vị mằn mặn, ngọt ngọt của nước mắm, cay nồng nàn của gừng, vị mát lạnh 
của dưa leo, của xà lách, vị thơm của húng, của rau mùi... tưởng ăn khô lân chả 
phụng cũng chưa chắc ngon bằng. Mà chắc gì trên đời này lại có khô lân chả 
phụng mà ăn, ăn khô lân chả phụng tưởng tượng sao ngon bằng dĩa cá rô tôm tích 
chiên giòn vàng óng có thiệt ngay trước mắt, hà tất phải kiếm tìm món ngon vật 
lạ trên rừng dưới biển làm chi!

    Đó là chuyện quê tôi “ngày xửa ngày xưa”. Mùa mưa năm rồi, miền tây Nam bộ 
“khát” mùa nước nổi, các chợ vắng bóng cá linh. Nghe nói nguyên nhân là do hàng 
trăm cái đập thủy điện bên Trung Quốc, bên Thái Lan, bên Lào, bên Campuchia đã 
chận mất đầu nguồn sông Mê Kông đổ về hạ lưu đồng bằng sông Cửu Long rồi, vậy 
mà chính quyền Việt Nam vẫn im thin thít, lâu lâu dân chúng kêu ca dữ quá thì 
cũng có vị đứng ra “nói lí nhí” vài tiếng rồi thôi. Dự báo đồng bằng sông Cửu 
Long sẽ “chết” một khi “tất cả các đập thủy điện... đều hoạt động” là một tương 
lai gần có thể thấy trước. 

    Âu là người Việt chúng ta cũng nên đề nghị UNESCO đưa cá rô tôm tích và món 
cá rô tôm tích chiên xù vào dạng “di sản văn hóa” cần được bảo tồn trước nguy 
cơ tuyệt chủng?

    TPT

Other related posts: